|
ÖZET: Başvuru, Hazine ve Maliye Bakanlığı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü’nde fiili hizmet süresi zammının tespiti ve sigortalılık süresine eklenmesi talebine ilişkindir. Başvuran, İstanbul 20. İş Mahkemesi tarafından 1/10/2008 ile 13/6/2013 tarihleri arasındaki çalışmaları için toplam 250 gün itibari hizmet süresine hak kazandığını belirtmiş ve bu sürenin sigortalılık süresine eklenmesini istemiştir. Ancak, 13/6/2013 tarihinden sonraki fiili hizmet süresi zammının eklenmediğini ifade ederek, bu süre için de hesaplama yapılmasını talep etmiştir.
Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü, başvuranın 13/6/2013 tarihinden sonra çalıştığı dönemde fiili hizmet süresi zammının uygulanmadığını, bu durumun yasal düzenlemelerle belirlendiğini açıklamıştır. İlgili mevzuat gereği, fiili hizmet süresi zammının tespiti için gerekli incelemelerin yapılması gerektiği belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin incelenmesi ve gerekli işlemlerin yapılması için Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ile ilgili bakanlığa tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın 13/6/2013 tarihinden sonraki çalışma sürelerinin fiili hizmet süresi zammı kapsamında olup olmadığının tespit edilmesi için gerekli incelemelerin yapılması gerektiği vurgulanmıştır. İdarelerin, başvuranın hak arama özgürlüğünü gözeterek, süreçteki adımları zamanında ve gerekçeli bir şekilde yerine getirmesi beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/15668-S.22.23923
BAŞVURU NO : 2022/9101
KARAR TARİHİ : 05/12/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DARPHANE VE DAMGA MATBAASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Fiili hizmet süresi zammı hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 24/06/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, fiili hizmet süresi zammının tespiti ve sigortalılık süresine eklenmesi konusunda İstanbul 20.
İş Mahkemesinin E: / , K: / sayılı kararı ile 1/10/2008 – 31/12/2008 tarihleri arasında 13 gün, 1/1/2009 – 31/12/2009 tarihleri arasında 53 gün, 1/1/2010 – 31/12/2010 tarihleri arasında 52 gün, 1/1/2011 – 31/12/2011 tarihleri arasında 54 gün, 1/1/2012 – 31/12/2012 tarihleri arasında 53 gün, 1/1/2013
– 13/06/2013 tarihleri arasında 25 gün olmak üzere toplam 250 gün itibari hizmet süresine hak kazandığının tespitine ve bu sürenin sigortalılık süresine eklenmesine hükmedildiğini, söz konusu kararın Yargıtay tarafından onandığını, bu karar neticesinde 1/10/2008 ile 13/6/2013 tarihleri arasındaki fiili hizmet süresi zammının sigortalılık süresine eklendiğini, ayrıca Beşiktaş Sosyal Güvenlik Merkezi Müdürlüğü ile
Kurumu arasında yapılan yazışmalar neticesinde fiili hizmet süresi zammının sürekli olarak sigortalılık sürelerine eklenmesine karar verildiğini ancak 13/6/2013 tarihinden sonraki fiili hizmet süresi zammının sigortalılık süresine eklenmediğini belirterek dava tarihi olan 13/6/2013 tarihinden sonraki hak ettiği fiili hizmet süresi zammının da hesaplanarak sigortalılık süresine eklenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Hazine ve Maliye Bakanlığı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün başvuru
konusuna ilişkin sayılı yazısında özetle;
2.1) Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 5. maddesinde
döküm fabrikalarının kapsamdaki işyerleri arasında düzenlendiği, Darphane ve Damga Matbaası Genel
Müdürlüğü bünyesinde haftalık talep doğrultusunda ve yılda azami 90-100 gün döküm yapılan atölye bulunduğu, diğer taraftan Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğüne ait işyerleri ağır ve tehlikeli işler sınıfında iken 29/3/2013 tarih ve 28602 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliğine
İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile tehlikeli sınıfa alındığı,
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanun’un 40. maddesi ve Fiili Hizmet Süresi
Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında da fiili hizmet zammı uygulamasına 2008/Ekim ayı başından itibaren son verildiği,
2.2) Başvuranın 13/6/2013 tarihinden sonraki dönemde söz konusu atölyede 26/2/2016 tarihine kadar görev
yaptığı, daha sonra başka atölyelerde görevlendirildiği, Darphane Dairesi Başkanlığına bağlı Değerli
Metalleri İşleme Müdürlüğü bünyesindeki döküm atölyesinin fiili hizmet zammı uygulaması kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hakkında Beşiktaş Sosyal Güvenlik Merkezi ile yapılan yazışmalar neticesinde bildirilen görüş yazısına binaen fiili çalışmalar açısından işlem tesis edildiği,
2.3) Öte yandan başvuranın açmış olduğu davaya ilişkin olarak verilen mahkeme kararında belirtilen
çalışma sürelerinin 13/6/2013 tarihinden öncesi için olması ve söz konusu tarihten sonrası için mahkeme kararının olmaması ve talep edilen dönem için SGK e-bildirge sisteminde tanımlamanın olmaması nedeniyle başvuranın talebinin reddedildiği, belirtilen tanımlamanın geriye dönük olarak ancak mahkeme kararlarına istinaden yaptırılabildiği,
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin
birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Fiilî hizmet süresi zammı”
başlıklı 40. maddesinin birinci fıkrasının bir ila üçüncü cümleleri ile ikinci fıkrasının sekiz numaralı bendinde;
“Aşağıda belirtilen işyerlerinde ve işlerde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayılarına, bu işyerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen gün sayıları, fiilî hizmet süresi zammı olarak eklenir.
360 günden eksik sürelere ait fiilî hizmet süresi zammı, 360 gün için eklenen fiilî hizmet süresi ile orantılı
olarak belirlenir. Çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için, tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç sigortalının kapsamdaki işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şarttır.
…
Kapsamdaki İşler/İşyerleri Kapsamdaki Sigortalılar Eklenecek Gün Sayısı
1) Döküm kalıp ve
maçalarının yapılması ve
döküme hazır duruma
getirilmesi işlerinde
çalışanlar.
8) Döküm fabrikaları
2) Döküm şarjının
60 hazırlanması ve her çeşit
maden eritme (izabe)
fırınlarının döküme hazır duruma getirilmesi işlerinde çalışanlar.
3) Maden eritme ve dökme
işlerinde çalışanlar.
”
6) Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Fiili hizmet
süresi zammı kapsamındaki işyeri ve işlerin tespiti” başlıklı 6. maddesinde;
“Kurum, işyerlerinin Kanunun 40 ıncı maddesinde öngörülen fiili hizmet süresi zammı kapsamında olup olmadığının tespiti amacı ile işverenlerden uygun görülen bilgi ve belgeleri ister.
Sigortalılarla işyerlerinin fiili hizmet süresi zammı kapsamında olup olmadıkları hususunda ortaya çıkan uyuşmazlıklar, Bakanlık iş müfettişleri veya İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünce görevlendirilen kişilerce ilgili işyerinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen rapor esas alınarak çözümlenir. Kurumca bu fıkra gereğince Bakanlığa yapılan yazılı inceleme taleplerinde, konu ile ilgili Kurum görüşü de belirtilir.
Bakanlıkça yapılan inceleme, işyerinin ve işin, Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan tabloda nitelikleri belirtilen kapsamda olup olmadığı ile sigortalının bu işyeri ve işte fiilen çalışıp
çalışmadığı hususlarını kapsar. Söz konusu inceleme, işyerinin ve işin niteliği dikkate alınarak, Kurum, Bakanlığın ilgili birimleri veya ilgili kamu idarelerinde konusunda uzman personelin katılımı ile müşterek yapılabilir.
Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan tablonun (1) ila (9) numaralı sıralarında belirtilen işyerlerinin Kanun kapsamında değerlendirilebilmesinde; bu işyerlerinde seri ve sürekli üretim yapılması ve bir grup işçinin çalışması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.
Kurumun gerekli görmesi halinde, fiili hizmet süresi zammı ile ilgili olarak yapılan şikâyet ve ihbarlar da bu madde gereğince sonuçlandırılır.
Sigortalıların Kanunun 40 ıncı maddesinde sayılan işler/işyerlerinde fiili hizmet süresi zammı uygulamasından yararlandırılıp yararlandırılmayacağı hususları Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurları aracılığıyla inceleme yaptırılarak tespit edilebilir.”
7) 2013/11 sayılı Sigortalılık İşlemleri Hakkında Genelge’nin “Sigortalılık Sürelerine Eklenen
Süreler” başlıklı sekizinci kısmının birinci bölümünün “İşyeri ve işlerin fiili hizmet süresi zammı kapsamında olup olmadığının tespiti” başlıklı 3. maddesinin iki ila dördüncü paragraflarında;
“Fiili hizmet süresi zammı kapsamında bulunup bulunmadıkları ile ilgili olarak kamu idarelerince/işverenlerce tereddüt oluşması durumunda yapılacak başvurular, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalıları çalıştıran işyerleri bağlı bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezine (SGİM/SGM), Kanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunmayan ve Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı çalıştıran işyerleri ile Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca haklarında 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanacak sigortalıları çalıştıran işyerlerinin başvuruları ise Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire
Başkanlığına yapılacaktır.
İlgili birimlerce, işyeri ve işin Kanunun 40 ıncı maddesi kapsamında olup olmadığı hakkında karar verilerek sonucu işyerlerine bildirilecektir. İlgili birimlerce karar verilirken varsa daha önce işyeri ile ilgili
Bakanlık İş Müfettişleri veya İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünce görevlendirilen kişilerce düzenlenmiş raporlar ve diğer belgeler ile yazışma yoluyla işverenlerden temin edilecek bilgi ve belgeler dikkate alınacak, ihtiyaç duyulması halinde de Kurum kontrol ve denetim memurları aracılığıyla gerekli araştırmalar yaptırılabilecektir.
İlgili birimlerce yapılan inceleme ve araştırmalara rağmen işyerinin ve kapsamdaki işlerde çalışan sigortalıların fiili hizmet süresi zammı kapsamında olup olmadıklarına karar verilememesi halinde, ünite görüşü belirtilmek ve yapılan incelemeye ilişkin bilgi belge ve raporlarda gönderilmek suretiyle Emeklilik
Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire
Başkanlığından inceleme istenilecektir. Konu incelendikten sonra işyerinin Kanun kapsamında olup olmadığı hususu ilgili birime bildirilecektir.
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılar için Emeklilik Hizmetleri Genel
Müdürlüğü Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığınca, (c) bendine tabi olan sigortalılar için ise Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire
Başkanlığınca karar verilememesi halinde, 27/9/2008 tarihli ve 27010 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesi uyarınca
Genel Müdürlük görüşü de belirtilerek işyerinin ve işin Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan tabloda nitelikleri belirtilen kapsamda olup olmadığı, sigortalının bu işyeri ve işte fiilen çalışıp çalışmadığı ile yaptığı işin riskine maruz kalıp kalmadığı hususunun tespiti için Aile, Çalışma ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığından inceleme talebinde bulunulacaktır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran bir numaralı paragrafta da ifade edildiği üzere, Hazine ve Maliye Bakanlığı Darphane ve
Damga Matbaası Genel Müdürlüğünde geçen çalışma sürelerine ilişkin olarak 13/6/2013 tarihinden sonraki fiili hizmet süresi zammının hesaplanarak sigortalılık süresine eklenmesini talep etmektedir.
10) Somut olayda başvuranın, fiili hizmet süresi zammının tespiti ve sigortalılık süresine eklenmesi talebi
ile İstanbul 20. İş Mahkemesinde açtığı dava sonucunda 2/4/2019 tarihli ve E: / , K: / sayılı karar ile l/10/2008 – 13/6/2013 tarihleri arasındaki çalışmalarına ilişkin davasının kabulü ile söz konusu tarihler arasında Damga Matbaası Genel Müdürlüğü unvanlı sicil numaralı işyerinde 5510 sayılı Kanun’un 40. maddesi kapsamında; 1/10/20008 – 31/12/2008 tarihleri arasında 13 gün, 1/1/2009 – 31/12/2009 tarihleri arasında 53 gün, 1/1/2010 – 31/12/2010 tarihleri arasında 52 gün, 1/1/2011 – 31/12/2011 tarihleri arasında 54 gün, 1/1/2012 – 31/12/2012 tarihleri arasında 53 gün, 1/1/2013 – 13/6/2013 tarihleri arasında 25 gün olmak üzere toplam 250 gün itibari hizmet süresine hak kazandığının tespitine ve bu sürenin sigortalılık süresine eklenmesine karar verildiği ve söz konusu ilamın Yargıtay 10. Hukuk
Dairesinin 30/6/2020 tarihli ve E: / , K: / sayılı kararı ile onandığı görülmektedir.
11) Diğer taraftan söz konusu davada başvuranın 13/6/2013 tarihine kadar olan çalışmaları hakkında hüküm
kurulduğu, uyuşmazlığın belirtilen tarihten sonraki çalışma süreleri için devam ettiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda, başvuru konusu uyuşmazlığın çözümü amacıyla yapılan yazışma neticesinde Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünden alınan 15/8/2022 tarihli ve sayılı yazıda, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren madeni para
basımı işyerinin döküm atölyesinin ve burada çalışan sigortalıların fiili hizmet süresi zammı kapsamında çalıştırıldığının tespitinin yapılmasının İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünden talep edildiği görülmüştür. Daha sonra Sosyal Güvenlik Kurumu yetkilileri ile yapılan görüşmede ise söz konusu inceleme sürecinin devam ettiği anlaşılmıştır.
12) Bilindiği üzere sigortalıların fiili hizmet süresi zammından yararlanabilmesi, 5510 sayılı Kanun’un 40.
maddesinde belirtilen işyerlerinde yine aynı maddede belirtilen işleri yapmaları nedeniyle bu işlerin risklerine maruz kalmaları durumunda mümkün olmaktadır.
13) Bu noktada, başvuranın söz konusu işyerinde l/10/2008 – 13/6/2013 tarihleri arasındaki çalışmalarına
ilişkin fiili hizmet süresi zammının tespiti ve sigortalılık süresine eklenmesi talebi hakkındaki İstanbul 20.
İş Mahkemesinin 2/4/2019 tarihli ve E: / , K: / sayılı kararına değinmek gerekmektedir. Söz konusu ilam incelendiğine uyuşmazlığın çözümü için yapılan keşifte; sosyal güvenlik uzmanı, kimya mühendisi, metalürji mühendisi ve göğüs hastalıkları uzmanından oluşan bilirkişi heyeti ile inceleme yapıldığı görülmektedir. Bu kapsamda bilirkişi raporunun hükme esas alındığı ve başvuranın darphanenin döküm atölyesinde maden eritme ve dökme işinde çalıştığı ve söz konusu atölyede çalışanların döküm esnasında metal ve asit buharlarına, gürültüye ve toza maruz kaldığı, bu yönüyle Kanun’un aradığı işyeri ve yapılan iş şartlarını taşıdığı, yapılan işin üretim süreci içinde ve süreklilik niteliği de göz önüne alınarak başvuranın 1/10/2008 tarihinden sonraki çalışmalarının 5510 sayılı Kanun’un 40. maddesi kapsamında kabul edildiği anlaşılmaktadır.
14) Öte yandan Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 6.
maddesinde; fiili hizmet süresi zammı uygulamasında ortaya çıkan uyuşmazlıklar hakkında, uyuşmazlık konusu işyeri ve işin 5510 sayılı Kanun’da nitelikleri belirtilen işyerleri ve işler arasında olup olmadığı ile sigortalının bu işyerleri ve işlerde fiilen çalışıp çalışmadığı hususlarında Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı iş müfettişleri veya İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünce görevlendirilen kişilerce ilgili işyerinde yapılacak inceleme sonucunda oluşturulacak rapor esas alınarak çözümleneceği düzenlenmiştir.
Bununla birlikte, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yapılacak inceleme öncesinde uyuşmazlık konusu ile ilgili Sosyal Güvenlik Kurumu görüşünün de oluşturulması gerektiği anlaşılmaktadır.
15) Bu noktada 2013/11 sayılı Genelge’nin sekizinci kısmının birinci bölümünün 3. maddesinde, hangi
işyeri ve işlerin fiili hizmet süresi zammı kapsamında olup olmadığının tespiti konusunda çıkan uyuşmazlıklar hakkında Kurum görüşünün oluşturulması sürecinin düzenlendiği görülmektedir. Buna göre, bu konuda çıkan uyuşmazlıklar hakkında işyerlerinin bağlı bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezine başvuru yapılacak ve ilgili birimlerce, işyeri ve işin 5510 sayılı Kanun’un 40. maddesi kapsamında olup olmadığı hakkında karar verilecektir. Ayrıca karar verilirken varsa daha önce işyeri ile ilgili Bakanlık iş müfettişleri veya İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünce görevlendirilen kişilerce düzenlenmiş raporlar ve diğer belgeler ile yazışma yoluyla işverenlerden temin edilecek bilgi ve belgeler dikkate alınacaktır. İlgili birimlerce yapılan inceleme ve araştırmalara rağmen işyerinin ve kapsamdaki işlerde çalışan sigortalıların fiili hizmet süresi zammı kapsamında olup olmadıklarına karar verilememesi halinde, Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bağımsız ve Hizmet Akdiyle Çalışanlar Tescil ve Hizmet
Daire Başkanlığından inceleme istenilecektir. Bu durumda uyuşmazlık hakkında yine karar verilememesi halinde, Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 6. maddesi uyarınca Genel Müdürlük görüşü de belirtilerek işyerinin ve işin 5510 sayılı Kanun’un 40. maddesi kapsamında olup olmadığı, sigortalının bu işyeri ve işte fiilen çalışıp çalışmadığı ile yaptığı işin riskine maruz kalıp kalmadığı hususunun tespiti için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından inceleme talebinde bulunulacaktır.
16) Buraya kadar açıklamalar sonrasında somut olaya gelince, başvuranın Darphane ve Damga Matbaası
Genel Müdürlüğünde geçen çalışma sürelerine ilişkin olarak 13/6/2013 tarihinden sonraki fiili hizmet süresi zammının hesaplanarak sigortalılık süresine eklenmesinin, öncelikle söz konusu işin ve işyerinin
5510 sayılı Kanun’un 40. madde kapsamında yer alıp almadığı, başvuranın bu kapsamdaki işleri fiilen
yapıp yapmadığı ve bu işleri yapması nedeniyle işlerin risklerine maruz kalıp kalmadığı hususların incelenmesini gerekli kıldığı anlaşılmaktadır. Şu durumda idareden beklenen, Fiili Hizmet Süresi Zammı
Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ve 2013/11 sayılı Genelge hükümleri doğrultusunda belirtilen hususlara yönelik bir incelemenin yapılarak başvuranın 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık sürelerine eklenmesi gereken bir süresinin bulunup bulunmadığını tespit etmesidir. Belirtmek gerekir ki, başvuranın uyuşmazlığa konu işyerinde l/10/2008 – 13/6/2013 tarihleri arasındaki çalışmalarına ilişkin fiili hizmet süresi zammının tespiti ve sigortalılık süresine eklenmesi talebi hakkındaki İstanbul 20.
İş Mahkemesinin 2/4/2019 tarihli ve E: / , K: / sayılı kararının ve söz konusu yargılama sürecinde sosyal güvenlik uzmanı, kimya mühendisi, metalürji mühendisi ve göğüs hastalıkları uzmanından müteşekkil bilirkişi heyetince oluşturulmuş raporun da dikkate alınması gerekmektedir. Nitekim 2013/11 sayılı Genelge’de de, hangi işyeri ve işlerin fiili hizmet süresi zammı kapsamında olup olmadığının tespiti yapılırken daha önce uyuşmazlığa konu edilen işyeri ile ilgili Bakanlık İş Müfettişleri veya İş Sağlığı ve
Güvenliği Genel Müdürlüğünce görevlendirilen kişilerce düzenlenmiş raporlar ve diğer belgeler ile yazışma yoluyla işverenlerden temin edilecek bilgi ve belgelerin dikkate alınacağı düzenlenmiştir.
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuranın, Hazine ve Maliye Bakanlığı
Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünde 13/6/2013 tarihinden sonra geçen çalışma sürelerine ilişkin fiili hizmet süresi zammının hesaplanarak sigortalılık süresine eklenmesi talebi hakkında, İstanbul 20. İş Mahkemesinin 2/4/2019 tarihli ve E: / , K: / sayılı kararının da dikkate alınarak söz konusu işyeri ve işlerin fiili hizmet süresi zammı kapsamında olup olmadığının tespitine yönelik gerekli iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idareler tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak idarelerin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği,
bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarelerden bahse konu ilkeye de uygun davranmaları beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanun’un 21. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının tebliğ tarihinden
itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, İstanbul İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın, Hazine ve Maliye Bakanlığı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünde 13/6/2013 tarihinden sonra geçen çalışma sürelerinin 5510 sayılı Kanun’un 40. maddesi kapsamında yer alıp almadığına ilişkin gerekli inceleme, tespit ve bildirim işlemlerinin gerçekleştirilmesi hususunda Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı Darphane ve Damga Matbaası Genel
Müdürlüğüne tavsiyede bulunulmasına,
6328 sayılı Kanun’un 20. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine idare tarafından tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına ve Hazine ve Maliye Bakanlığı Darphane ve
Damga Matbaası Genel Müdürlüğüne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi