1416 sayılı Kanun kapsamında mecburi hizmet ifa eden öğretim elemanlarının kadro değişikliği talebi ve YÖK’ün yorumlarının hukuki değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/18412-S.21.29386

BAŞVURU NO : 2021/12566

KARAR TARİHİ : 30/12/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

1416 sayılı Kanunun 21 inci maddesi altıncı fıkrası kapsamında kadro

BAŞVURUNUN KONUSU :

değişikliği taleplidir

BAŞVURU TARİHİ : 17/07/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Başvuran özetle; Gümüşhane Üniversitesi Rektörlüğü ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK)

tarafından 1416 sayılı Kanunun 21 inci maddesine eklenen altıncı fıkra düzenlemesinin yanlış yorumlandığını düşündüğünü, Gümüşhane Üniversitesi Rektörlüğünden 10/06/2021 tarihli kadro aktarımı talebine Üniversite tarafından, mevcut mecburi hizmetini ifa eden personelin düzenleme kapsamı dışında görüldüğü ve düzenleme tarihinden sonra mecburi hizmete başlayacakları kapsadığı cevabının verildiğini,

1416 sayılı Kanunun 21 inci maddesi ve Geçici 3 üncü maddesi birlikte değerlendirildiğinde, mecburi

hizmetini ifa edenlerin şartları sağlamaları halinde doktor öğretim üyesi kadrolarına atanacağının anlaşıldığını, 1416 sayılı Kanun kapsamında bursiyer olarak yurt dışına 2014 tarihinde doktora öğrenimi için gittiğini, doktora öğrenimini başarıyla tamamlayarak yurda döndüğünü, 2020 yılı Ocak ayında adına gönderildiği Üniversitede öğretim görevlisi olarak mecburi hizmetini ifa etmeye başladığını, Kanuna eklenen madde kapsamına girip girmeyeceğini öğrenmek istediğini, aynı öğrenimi görüp aynı şartlara sahip olmalarına ve kadro hakkı olmasına rağmen bu uygulamanın eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirterek, Gümüşhane Üniversitesi Rektörlüğünün kadro değişikliği talebini kabul etmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Kurumumuzun 04/08/2021 tarihli ve sayılı yazısına istinaden Gümüşhane

Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 11/08/2021 tarihli ve sayılı yazıda özetle;

2.1) 09/06/2021 tarihli ve 31506 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7326 sayılı Kanunun 15 inci

maddesiyle 1416 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde düzenlemelere gidildiği, yapılan düzenlemede doktora öğrenimlerini başarıyla tamamlayıp yurda dönen ancak herhangi bir öğretim elemanı kadrosuna

atanmayanların ilk defa öğretim elemanı kadrosuna atanmaları hususunun düzenlendiği ve hâlihazırda 1416 saylı Kanun kapsamında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanlara aynı

Kanunun 21 inci maddesinin altıncı fıkrası hükümlerinin uygulanmasına ilişkin geçici bir düzenlemeye yer verilmediğinin görüldüğü,

2.2) Halen 1416 sayılı Kanun kapsamında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev

yapanların söz konusu fıkra hükümlerinden yararlanarak doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmaların mümkün olmadığının YÖK’ün 02/07/2021 tarihli ve sayılı yazısı ile Üniversitelere bildirildiği,

2.3) 08/01/2020 tarihli ve sayılı atama kararnamesi ile Gümüşhane Üniversitesi Mühendislik ve Doğa

Bilimleri Fakültesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümüne 1416 sayılı Kanun uyarınca atanan ve 21/01/2020 tarihinde Üniversitedeki görevine başlayan dilekçesi hakkında işlem yapılamadığı belirtilmiş,

2.4) YÖK’ün konuya ilişkin yazıları ile başvuranın atama onayı ve hizmet belgesi yazı ekinde

gönderilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”

başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin

birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5) 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunun;

5.1) 21 inci maddesinin (Değişik: 1/3/2014-6528/3 md.) birinci fıkrasında “Bu Kanun uyarınca mecburi

hizmet karşılığı yurt dışına gönderilenler öğrenimlerini başarıyla tamamladıktan sonra mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere, adlarına gönderildikleri kurumların ilgili kadrolarına atanır.”; altıncı fıkrasında “(Ek altıncı fıkra:3/6/2021-7326/15 md.) “Yükseköğretim kurumları adına yurt dışına gönderilenlerin öğrenimlerini izlemek ve değerlendirmek üzere adına öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumu tarafından danışman atanır. Yükseköğretim kurumları adına yurt dışına gönderilenlerden doktora öğrenimlerini başarıyla tamamlayanların, mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere adına öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumunun atama kriterlerini karşılamaları şartıyla doktor öğretim üyesi kadrolarına, atama kriterlerini sağlamamaları halinde ise öğretim görevlisi kadrolarına ataması yapılır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca staj amacıyla yabancı ülkelere gönderilecek memurlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.”,

5.2) Geçici 3 üncü maddesinde (Ek: 1/3/2014-6528/4 md.) “21 inci madde hükümlerinden, yurt dışına

eğitim amacıyla gönderilenlerden öğrenimlerini tamamlayıp mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmeye başlayanlar (bu yükümlülüklerini bitirenler dâhil) ile hâlen yurt dışında eğitimlerine devam edenler de yararlandırılır. Bu Kanunla değiştirilen 3 üncü madde hükümleri, yurt dışına gönderilecek öğrencilerin seçimine yönelik olarak 2013 yılında gerçekleştirilen sınavlar hakkında da uygulanır.”, /

düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Karar Önerisi”

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7) Gümüşhane Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Elektrik Elektronik Mühendisliği

Bölümüne 1416 sayılı Kanunun 21 inci maddesi uyarınca olarak atanan başvuran; 1416 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin altıncı fıkrası kapsamında kadro değişikliğinin yapılmasını talep etmektedir (§1).

8) 1416 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında (§5); 1416 sayılı Kanun uyarınca mecburi

hizmet karşılığı yurt dışına gönderilenlerin, öğrenimlerini başarıyla tamamladıktan sonra mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere, adlarına gönderildikleri kurumların ilgili kadrolarına atanacağı düzenlenmiştir. Dosya kapsamında yer alan başvurana ilişkin hizmet belgesi ve atama onayından; başvuranın da söz konusu düzenleme uyarınca Gümüşhane Mühendislik ve Doğa Bilimleri

Fakültesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümüne Görevlisi olarak atandığı ve 21/01/2020 tarihinde görevine başladığı görülmüştür.

9) YÖK’ün 02/07/2021 tarihli ve sayılı yazısında özetle; 09/06/2021 tarihli ve

31506 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7326 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle 1416 sayılı Kanunun

21 inci maddesine altıncı fıkranın eklendiği, yükseköğretim kurumları tarafından gönderilen yazılardan,

1416 sayılı Kanun kapsamında mecburi hizmet yükümlülüklerini yerine getirmek amacıyla öğretim

görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanların da doktor öğretim üyesi kadrolarına atanmaları amacıyla kadro aktarımı teklifinde bulunduklarının anlaşıldığı,

9.1) Söz konusu düzenleme incelendiğinde;

-Doktora öğrenimlerini başarıyla tamamlayıp yurda dönen, ancak herhangi bir öğretim elamanı kadrosuna atanmayanların ilk defa öğretim elemanı kadrosuna atanmaları hususunun düzenlendiğinin, -Hâlihazırda 1416 sayılı Kanun kapsamında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanlara, aynı Kanunun 21 inci maddesinin altıncı fıkrası hükümlerinin uygulanmasına ilişkin herhangi bir geçici madde düzenlenmesine yer verilmediğinin görüldüğü,

9.2) Bununla birlikte, 1416 sayılı Kanunun Geçici 3 üncü maddesi, 6528 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle

1416 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde yapılan değişikliklere yönelik olarak düzenlendiğinden, 7326

sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle 1416 sayılı Kanunun 21 inci maddesine eklenen altıncı fıkra hükümleri için uygulanamayacağının aşikâr olduğu, sonuç olarak, hâlen 1416 sayılı Kanun kapsamında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanların söz konusu fıkra hükümlerinden yararlanarak doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmalarının mümkün olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.

10) İdare tarafından da YÖK’ün değerlendirmesi kapsamında işlem tesis edildiği anlaşılmıştır. Başvuran;

Gümüşhane Üniversitesi Rektörlüğü ile YÖK tarafından, 1416 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin altıncı

fıkrası düzenlemesinin yanlış yorumlandığından bahisle, anılan düzenleme kapsamında kadro değişikliğinin yapılmasını istemektedir.

11) 1416 sayılı Kanunun Geçici 3 üncü maddesinde; 21 inci madde hükümlerinden, yurt dışına eğitim

amacıyla gönderilenlerden öğrenimlerini tamamlayıp mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmeye başlayanlar (bu yükümlülüklerini bitirenler dâhil) ile hâlen yurt dışında eğitimlerine devam edenlerin de yararlandırılacağına ilişkin düzenle yer almaktadır. Bahsi geçen Geçici 3 üncü madde düzenlemesi, 14/03/2014 tarihli ve 28941 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6528 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle

1416 sayılı Kanuna eklenmiş olup anılan düzenleme, 6528 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle 1416 sayılı

Kanunun 21 inci maddesinde yapılan değişikliklere ilişkindir. 09/06/2021 tarihli ve 31506 sayılı Resmi

Gazete’de yayımlanan 7326 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle 1416 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde yapılan düzenlemeyle birlikte bahsi geçen düzenlemeye ilişkin herhangi bir geçici düzenlemeye 1416 sayılı

Kanunda rastlanamamıştır. “Hukukta genel kural olarak, yasalar, yayımlanmalarından sonraki olaylara ve durumlara uygulanırlar. Bu ilkenin en çarpıcı ayrıklığı, yasalardaki geçici kurallardır. Bu nedenle yasaların geçici maddeleri ile esas maddeleri arasında farklılık varsa, özel niteliği nedeniyle, geçici maddeler esas maddeden önce uygulanırlar. Çünkü, yasakoyucu, kuralın ayrıklığında kamu yararı görmüştür. ” (Anayasa Mahkemesinin 15/06/2000 tarihli ve E.2000/37, K.2000/14 sayılı Kararı, https://www.corpus.com.tr/#!/AnayasaMahkemesi, Erişim: 28/10/2021).

12) Bu kapsamda; başvuranın 1416 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası düzenlemesi uyarınca

Öğretim Görevlisi olarak atanarak 21/01/2020 tarihinde görevine başladığı, 1416 sayılı Kanunun 21 inci maddesine eklenen altıncı fıkra düzenlemesinin yürürlüğe girdiği 09/06/2021 tarihinde Öğretim Görevlisi olarak zaten çalışmakta olduğu, anılan 21 inci maddede yapılan söz konusu düzenlemeyle bu düzenlemeye ilişkin herhangi bir geçici düzenlemeye 1416 sayılı Kanunda rastlanmadığı hususları dikkate alındığında, başvuruya konu edilen işlemlerin mevzuat çerçevesinde tesis edildiği değerlendirilmiştir.

13) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 1416 sayılı Kanunun 21 inci maddesi birinci

fıkrası uyarınca atanarak Öğretim Görevlisi olarak görev yapmakta olan başvuranın, anılan maddenin altıncı fıkrası kapsamında kadro değişikliği talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak gönderilmiş olduğu görülmüştür.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ

tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,

Kararın BAŞVURAN ile GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi