1416 sayılı Kanun kapsamında yurtdışında eğitim görenin ücretsiz izninin iptali ve müstafi sayılmasının hukuka aykırılığı değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/65394-S.20.71006

BAŞVURU NO : 2020/2348

KARAR TARİHİ : 21/07/2020

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın hakkında tesis edilen müstafi sayılma işleminin iptali ile 1416 sayılı Kanun kapsamında ücretsiz izinli sayılması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 04/02/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Kırıkkale Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü, İktisat

Tarihi Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi iken, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından sınavla seçilerek 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun ile yurtdışında lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazandığını, ilgili kanunun 21’inci ek maddesi uyarınca Kırıkkale Üniversitesi’nden 24/07/2019 tarihinde ücretsiz izin alarak yurtdışı öğrenimine başlamak üzere Türkiye’den ayrıldığını, daha sonra Yükseköğretim Kurulu

Başkanlığı, Personel Dairesi Başkanlığının 23/08/2019 tarihli ve sayılı yazısı uyarınca

Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğünün 11/12/2019 sayılı yazısı ile ücretsiz izinli sayılma işleminin sonlandırıldığının tarafına bildirildiğini, 1416 sayılı kanundaki ilgili ücretsiz izin maddesi ve araştırma görevlisi olarak tabi olduğu 2547 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesinde öngörülen ‘şahsen özel burs sağlayan ve bu burstan istifade etmesi için kurumlarınca kendilerine aylıksız izin verilmesi uygun görülenler’ ibaresinin örtüştüğünü ifade ederek 18/12/2019 tarihinde e-posta dilekçesi ile itirazlarını sunduğunu, idarece 14/01/2020 tarihli yazı ile itirazının uygun bulunmadığının ve 17/01/2020 tarihinde bağlı olduğu bölüme gönderilen yazı ile müstafi sayıldığının bildirildiğini belirterek Kırıkkale Üniversitesi

Rektörlüğü’nün 11/12/2019 tarihli yazısı ile tesis edilen ücretsiz izin işleminin iptalinin geçersiz sayılmasını, müstafi sayılma işleminin durdurulmasını ve1416 sayılı kanun uyarınca alınmış 24/07/2019 tarihli ücretsiz izin onayı ile uygulamaya konulmuş aylıksız izin hakkının korunmasını ve bu iznin devamının sağlanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 17/02/2020 tarihli, sayılı ve 02/04/2020 tarihli, 1 sayılı bilgi ve belge isteme yazılarına istinaden, Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 18/03/2020 tarihli, sayılı ve Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliği tarafından gönderilen bila tarihli yazı ve eklerinde özetle; 2.1. , Üniversitenin İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü

İktisat Tarihi Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi iken, Rektörlüğün 17/01/2020 tarihli ve sayılı yazısıyla, 09/01/2020 tarihi itibariyle müstafi sayılarak Üniversiteyle ilişiğinin kesildiği, 2.2. 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında

Kanun kapsamında ve Milli Eğitim Bakanlığı hesabına yabancı dil eğitimi ve sosyal bilimler yüksek lisansı yapabilmek için talebi üzerine Üniversitece kendisine, 1416 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin 4’üncü fıkrası hükümleri uyarınca, 25/07/2019 tarihinden yasal öğrenim süresi sonuna kadar ücretsiz izin verildiği, 2.3. , 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında

Kanun’un 21’inci maddesinin 4’üncü fıkrası uyarınca öğrenim süresi boyunca ücretsiz izinli sayılma işleminin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 23/08/2019 tarihli ve sayılı yazısı uyarınca sonlandırıldığı ve 10 (on) gün içerisinde yurda dönerek görevine başlaması gerektiğinin bildirildiği, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının söz konusu görüşünde; 2547 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesi hükümleri uyarınca istihdam edilen araştırma görevlilerinin, bu hüküm dışında lisansüstü eğitim yapmak üzere yurt dışında görevlendirmesinin yapılamayacağına karar verdiği, 2.4. Ücretsiz izninin iptal edildiği ve gelip görevine başlaması gerektiğinin yeterli süre de verilerek tebliğ edildiği, Üniversite İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesine yazılan yazıda ise istifa yoluyla görevinden ayrılarak yurt dışında görmüş olduğu öğrenimini devam ettirmek isteğini bildirmesi halinde durumun Rektörlüğe bildirilmesinin istenildiği, ancak süresi içerisinde yurda dönerek görevine başlamaması ve istifa ederek öğrenimine devam etme talebinde bulunmaması üzerine , 657 sayılı Devlet Memurları

Kanunu’nun 94’üncü maddesi hükmü uyarınca müstafi sayıldığı, müstafi sayma işleminin

Üniversite İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanlığınca tebliğ edildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. T.C. Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı

74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 14/07/1965 tarihli 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun “Çekilme” başlıklı 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir. (Ek hüküm: 31/7/1970 – 1327/75 md.) Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır.”, 6. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun; “Uygulanacak diğer kanun hükümleri” başlıklı 20 nci maddesinde; “Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.”, 7. 1416 Sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunun; 21 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “(Ek fıkra: 2/12/2016-6764/18 md.) Kamu kurum ve kuruluşlarında memur olarak çalışırken bu Kanun kapsamında yurt dışına gönderilmeye hak kazananlara, öğrenim süreleri boyunca kurumları tarafından aylıksız izin verilir. Bu kişiler öğrenimlerini başarıyla tamamlayıp mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere aylıksız izinli olarak ayrıldıkları kadrolarına döndükten sonra, adına öğrenim gördükleri kurumların ilgili kadrolarına en geç altı ay içerisinde naklen atanırlar. Aylıksız izin sebebinin ortadan kalkmasından itibaren iki ay içinde görevine dönmeyenler, memuriyetten çekilmiş sayılır.”, 8. 2547 Sayılı Yüksek Öğretim Kanununun; 8.1.“Araştırma görevlileri” başlıklı 33 üncü maddesinde; “a) (Değişik: 12/8/1986 – KHK 260/3 md.) Araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanıdır. (Ek cümle:15/4/2020-7243/4 md.) Araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak gerekir. Bunlar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok

üç yıl süre ile atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer.(Ek cümle:

21/4/2005 – 5335/10 md.) Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler. (2)

Lisans üstü eğitim – öğretim için yurt dışına gönderilecek araştırma görevlileri ile ilk defa bu amaçla bu göreve atanacaklarda aranacak nitelikler ve diğer hususlar Yükseköğretim

Kurulunca tespit edilir.

(Değişik: 9/4/1990 – KHK – 418/23 md.; İptal: Ana. Mah’nin 5/2/1992 tarih ve E. 1990/22, K.

1992/6 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 18/5/1994-KHK-527/16 md.) Lisan-süstü eğitim

– öğretim için yurtdışına gönderilecek araştırma görevlileri hakkında yukarıdaki atama süresi ile ilgili hüküm uygulanmaz. Bu gibilerin öğrenim ücretleri ve yollukları dahil her çeşit sosyal ve diğer giderleri bağlı bulundukları üniversitelerin personel giderleri içerisinde açılacak özel tertip-den ödenir. Lisansüstü eğitim – öğretim için yurt dışına gönderilen araştırma görevlileri kadrolarında bırakılırlar ve (Burslu gidenlerin biryılı aşan süreleri ile şahsen özel burs sağlayan ve bu burstan istifade etmesi için kurumlarınca kendilerine aylıksız izin verilmesi uygun görülenler hariç) aylık ve diğer her türlü ödemelerin kanuni kesintilerin sonra kalan net tutarının % 6O’ını kurumlarından alırlar. Bunlardan kurumlarınca gönderilenlere, 1416 sayılı

Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun hükümlerine göre aynı ülkede bulunan öğrencilere verilen tahsisat tutarında ayrıca ödeme yapılır. Burslu gidenlerin aldıkları burs miktarları bu miktarın altında ise aradaki fark kurumlarınca kendilerine ayrıca ödenir.

Bunların okul ücretleri ile eğitim ve öğretime başlayabilme-leri için zorunlu olan kurs ücretleri karşılanır. Kitap ve kırtasiye bedelleri ile diğer eğitim ve öğretim giderlerini karşılamak için her yıl Mart ve Eylül aylarında iki eşit taksitte ödenmek üzere birer aylıkları tutarında ek ödenek verilir.”

8.2. “Yurt içinde ve yurt dışında görevlendirme” başlıklı 39 uncu maddesinde; (Değişik:

9/4/1990 – KHK – 418/25 md.; İptal: Ana.Mah’nin 5/2/1992 tarih ve E.1990/22, K.1992/6 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK – 527/17 md.)

“Öğretim elemanlarının kurumlarından yolluk almaksızın yurt içinde ve dışında kongre, konferans, seminer ve benzeri bilimsel toplantılarla, bilim ve meslekleri ile ilgili diğer toplantılara katılmalarına, araştırma ve inceleme gezileri yapmalarına, araştırma ve incelemenin gerektirdiği yerde bulunmalarına, bir haftaya kadar dekan, enstitü ve yüksek okul müdürleri, onbeş güne kadar rektörler izin verebilirler. Bu şekilde onbeş günü aşan veya yolluk verilmesini gerektiren veya araştırma ve incelemenin gerektirdiği masrafların üniversite ile buna bağlı birimlerin bütçesinden veya döner sermaye gelirlerinden ödenmesi icabeden durumlarda, ilgili yönetim kurulunun kararı ve rektörün onayı gereklidir.

Öğretim elemanları birinci fıkrada ve bu Kanunun 33 üncü maddesinde sayılan yurt dışına gönderilme halleri dışında mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak veya staj yapmak için Cumhurbaşkanınca üniversiteler itibariyle bir yılı geçmeyecek şekilde her yıl belirlenecek kontenjan ve süreler dahilinde yurt dışına gönderilebilecekleri gibi aynı amaçlarla dış burslara dayanılarak da gönderilebilirler. Belirlenen kontenjanların üniversiteye bağlı birimler arasında dağıtımı üniversite yönetim kurulunun kararı ve rektörün onayı, gönderilme ise ilgili yönetim kurulunun kararı ve rektörün onayı ile olur. Zorunlu hallerde yurt dışında kalma süresi ilgili yönetim kurulunun kararı ve rektörün onayı ile yarısına kadar uzatılabilir. Bunlar hak ve yükümlülükleri bakımından 657 sayılı Devlet Memurları

Kanununa göre aynı amaçla yurt dışına gönderilenlerin tabi oldukları hükümlere tabi olurlar.

Ancak, bunlara yapılacak ödemenin miktarı Devlet memurlarına yapılacak ödemeyi geçmemek üzere üniversite yönetim kurulunca daha düşük olarak tespit edilebilir. Öğretim elemanlarından kendilerine yurt dışı kuruluşlarınca burs veya ücret sağlananlar, görev yapacakları sürece Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği esaslara göre üniversite yönetim kurulunun kararı ile aylıklı veya aylıksız izinli de sayılabilirler.

Gerek birinci fıkraya göre geçici görev yolluğu verilmek suretiyle yurt içinde ve yurt dışında bir yere gönderilenler olsun, gerekse ikinci fıkraya göre gidiş-dönüş yol yevmiyesi ile gideri ödenmek suretiyle yurt dışına gönderilenler olsun, bunlara verilecek yolluk, emsali Devlet memuruna verilen yolluğun aynı olmak üzere genel hükümler çerçevesinde tespit edilir. Geçici görev yolluğu Yükseköğretim Kurumu hesabına gönderilenlere kurum bütçesinden üniversite dışındaki kurum hesabına gönderilenlere ise ilgili kurumun bütçesinden ödenir.

(Ek: 14/5/1997- 4249/2 md.) Türk Cumhuriyetleri ve Akraba Topluluklarındaki Yüksek Öğretim

Kurumlarından resmi davet alan öğretim elemanlarına 3 yılı aşmamak ve bütün özlük hakla-rı saklı kalmak üzere üniversite yönetim kurulunun kararı ve Milli Eğitim Bakanlığının onayı ile aylıklı izin verilebilir. (Ek cümle: 24/5/2013- 6487/17 md.) Uluslararası andlaşmalarla kurulan üniversitelerde bu süre beş yıla kadar uzatılabilir.” düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE

ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü ile başvuranın ücretsiz iznin devamının sağlanması ve müstafi sayılma işleminin geri alınması yönünde Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğüne tavsiyede bulunulması gerektiği yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, yukarıda 1 numaralı paragrafta da yer verildiği üzere özetle; Kırıkkale

Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü, İktisat Tarihi Anabilim Dalı

Araştırma Görevlisi iken, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından sınavla seçilerek 1416 sayılı Ecnebi

Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun ile yurtdışında lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazandığını, söz konusu kanunun 21’inci ek maddesi uyarınca ücretsiz izin alarak yurtdışı öğrenimine başlamak üzere Türkiye’den ayrıldığını, daha sonra Yükseköğretim Kurulu

Başkanlığının görüş yazısı uyarınca ücretsiz izinli sayılma işleminin sonlandırıldığını ve akabinde müstafi sayıldığını belirterek ücretsiz izninin iptaline ilişkin işlemin ve müstafi sayılma işleminin geçersiz sayılmasını, aylıksız izinli sayılma durumunun korunmasını talep etmektedir.

11. Başvuran tarafından Kurumumuza ulaştırılan ve İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde; başvuranın 01/01/2016 tarihinde 2547 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi (2 Yıl Süreli) kadrosuna açıktan atandığı, 24/07/2019 tarihinde, 1416 sayılı Kanun kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yurtdışında yabancı dil eğitimi görmek üzere burslu olarak 25/07/2019-23/09/2020 tarihleri arasında görevlendirildiği, 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında

Kanun’un 02/12/2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun’un 18’inci maddesiyle değişik 21’inci maddesinin 4’üncü fıkrası hükümleri uyarınca başvuranın 25/07/2019 tarihinden yasal öğrenim süresi sonuna kadar ücretsiz izinli sayıldığı, 11/12/2019 tarihli ve sayılı yazı ile

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, Personel Dairesi Başkanlığının 23/08/2019 tarihli ve sayılı yazısı uyarınca ücretsiz izninin sonlandırıldığının ve 10 (gün) içerisinde yurda dönerek görevine başlaması gerektiğinin, aksi takdirde müstafi sayılacağının, istifa ederek öğrenimine devam etmek istemesi halinde ise durumun Rektörlüğe bildirilmesi hususunun bildirildiği, başvuranın süresi içerisinde yurda dönerek görevine başlamaması ve istifa ederek öğrenimine devam etme talebinde bulunmaması üzerine 09/01/2020 tarihi itibariyle müstafi sayıldığı, 12. Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının bahsi geçen 23/08/2019 tarihli ve sayılı görüş yazısında; yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetişmiş insan kaynağı ihtiyacını karşılamak amacıyla yurt dışına gönderileceklerin, yükseköğretim kurumlarının kadrolarında bulunmaması gerektiğinin, 2547 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin öğretim elemanlarına yurt dışında doktora eğitimlerini yaptırma imkânı vermediğinden ve aylıksız izinde bulunduğu sürelerde araştırma görevlilerinin kamu görevlisi statüsü devam ettiğinden 2547 sayılı Kanunun 39 uncu maddesiyle aylıksız izin almak suretiyle 1416 sayılı Kanun uyarınca yurt dışında lisansüstü eğitim yaptırılmasının mevzuata uygun olmadığının belirtildiği görülmüştür.

13. 1416 Sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunun 21 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; kamu kurum ve kuruluşlarında memur olarak çalışırken bu

Kanun kapsamında yurt dışına gönderilmeye hak kazananlara, öğrenim süreleri boyunca kurumları tarafından aylıksız izin verileceği, bu kişilerin öğrenimlerini başarıyla tamamlayıp mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere aylıksız izinli olarak ayrıldıkları kadrolarına döndükten sonra, adına öğrenim gördükleri kurumların ilgili kadrolarına en geç altı ay içerisinde naklen atanacakları düzenlenmiştir.

14. 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun uyarınca çıkarılan

Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 1 inci maddesinde, Yönetmeliğin amacının, yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetişmiş insan kaynağı ihtiyacını karşılamak üzere resmî burslu statüde lisans ve lisansüstü öğrenim görmek amacıyla Millî Eğitim Bakanlığınca sınavla yurt dışına gönderilenler ile kendi hesaplarına özel öğrenci statüsünde ön lisans, lisans ve lisansüstü öğrenim gören ya da bu öğrenim seviyelerine hazırlık amacıyla dil Öğrenimi gören Türk öğrencilerin yurt dışındaki öğrenimlerine ilişkin esasları düzenlemek olduğu, 2. maddesinde ise; bu Yönetmeliğin yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetişmiş insan kaynağı ihtiyacını karşılamak üzere resmî burslu statüde lisans ve lisansüstü öğrenim görmek amacıyla Millî Eğitim Bakanlığınca sınavla yurt dışına gönderilenler ile kendi hesaplarına özel öğrenci statüsünde ön lisans, lisans ve lisansüstü

Öğrenim gören ya da bu öğrenim seviyelerine hazırlık amacıyla dil öğrenimi gören Türk öğrencileri kapsadığı düzenlenmiştir.

15. Öte yandan; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 33’üncü maddesinde Lisansüstü eğitim – öğretim için yurt dışına gönderilecek araştırma görevlileri ile ilk defa bu amaçla bu göreve atanacaklarda aranacak nitelikler ve diğer hususların Yükseköğretim Kurulunca tespit edileceği, Lisansüstü eğitim – öğretim için yurtdışına gönderilecek araştırma görevlileri hakkında atama süresi ile ilgili hükmün uygulanmayacağı, bu gibilerin öğrenim ücretleri ve yollukları dahil her çeşit sosyal ve diğer giderlerinin bağlı bulundukları üniversitelerin personel giderleri içerisinde açılacak özel tertipten ödeneceği hükmü yer almaktadır.

16. İlgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 1416 sayılı Kanun kapsamında yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetişmiş insan kaynağı ihtiyacını karşılamak amacıyla yurt dışına gönderileceklerin, yükseköğretim kurumlarının kadrolarında bulunmaması gerektiği değerlendirilmiştir. Bu kapsamda idare tarafından başvuranın 1416 sayılı Kanunun; 21’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca tesis edilmiş olan ücretsiz izinli sayılma işleminin iptal edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.

17. Öte yandan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Çekilme” başlıklı 94’üncü maddesinin birinci fıkrasında devlet memurunun bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabileceği, mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılacağı düzenlemesine yer verilerek “çekilme” memurluğu sona erdiren bir durum olarak düzenlenmiştir.

18. Yükseköğretim Kurumları Yönetici, Öğretim Elemanı ve Memurları Disiplin

Yönetmeliği’nin “Görevinden Çekilmiş Sayma” başlıklı 10’uncu maddesinin (c) bendinde ise, izinsiz veya kurumca kabul edilen mazereti olmaksızın görevi kesintisiz 10 gün terk etmek, kısmi statüde bulunanlar için ise kesintisiz 40 saat veya daha fazla göreve devamsızlık göstermek, görevinden çekilmiş sayma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmakta iken söz konusu düzenlemenin 29/1/2014 tarih ve 28897 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile yürürlükten kaldırıldığı görülmüştür. Bunun dışında gerek 2547 sayılı

Yükseköğretim Kanunu’nda gerekse 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’nda, öğretim elemanlarının görevden çekilmiş sayılmasının usul ve esaslarına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

19. Bu minvalde 657 sayılı Kanununun 94’üncü maddesinin öğretim elemanları için uygulanıp uygulanamayacağı noktasında ilk derece ve istinaf mahkemelerinin bazılarının, “657 sayılı

Devlet Memurları Kanununun 94. maddesinde yer verilen devlet memurlarının çekilmiş sayılmasına ilişkin düzenlemenin özlük hakkı kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ve 2547 sayılı Kanunun 62. maddesi ile 2914 sayılı Kanunun 20. maddesi ile yapılan atıflara istinaden üniversite öğretim elemanları hakkında 657 sayılı Kanununun 94. maddesinin uygulanamayacağı yönünde kararlar verdikleri, Danıştay’ın ise bazı kararlarında “…Gerek

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda gerekse 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu

’nda, öğretim elemanlarının görevden çekilmiş sayılmasının usul ve esaslarına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiş ise de 2547 sayılı Yasanın 62. ve 2914 sayılı Yasanın 20.

maddelerindeki düzenlemeler karşısında koşullarının varlığı durumunda üniversite öğretim elemanları hakkında 657 sayılı Yasanın 94. maddesinin uygulanmasına engel bir durum bulunmadığı…” kanaatine ulaştığı görülmüştür. (Danıştay 8. D., E. 2016/8020, K. 2017/9942,

T. 27.12.2017)

20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; öğretim elemanlarınca yürütülen faaliyetin niteliğinin memurlar tarafından yürütülen faaliyetlerden farklı olduğu, bu nedenle görev yeri ve zamanı konusundaki değerlendirmenin farklılık arz edeceği, söz konusu farklılık nedeniyle görevin izinsiz, mazeretsiz ve kesintisiz terk edilip edilmediği hususunun tespitinde akademisyenlik mesleğinin niteliği ile yürütülen hizmetin özellik ve gereklerine göre koşulların oluşup oluşmadığının tespit edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

21. Somut olayda idare tarafından tesis edilen ücretsiz izinli sayılma işlemine güvenerek yurt dışındaki eğitimine başlayan başvuranın yaklaşık bir yıllık eğitim döneminin beş ayını geride bıraktıktan sonra idarenin işlemini hatalı tesis ettiğini fark etmesi nedeniyle ücretsiz izninin iptal edilmesi ve akabinde göreve dönmesinin bildirilmesi üzerine on gün içinde göreve dönmediği gerekçesiyle müstafi sayılması işleminde idare tarafından hatalı işlemle başlatılan işlemler silsilesinde somut olayın koşullarının değerlendirilmediği, bu kapsamda görevin mazeretsiz terk edilmesi koşulunun oluşmadığı değerlendirildiğinden başvuranın müstafi sayılması işleminin geri alınması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

22. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında

Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.

23. Öte yandan idarenin kendi görev alanına ilişkin uygulamakla yükümlü olduğu mevzuat hükümlerini bilmesi gerekmekte olup, başvuranın ücretsiz izinli sayılması işleminin üzerinden beş ay gibi bir zaman geçtikten sonra Yükseköğretim Kurumunun başka bir üniversiteye verdiği görüş yazısı üzerine hatalı işlem tesis edildiği fark edilerek hatalı işlemin iptali yoluna gidildiği görülmüş, idarenin “tutarlılık”, “kanunilik” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uymadığı değerlendirilmiş olup idarenin bundan böyle bu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

24. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KISMEN RET

KISMEN KABULÜ ile; Başvuranın ücretsiz izninin iptaline ilişkin işlemin geçersiz sayılması ve aylıksız izinli sayılma durumunun korunması talebinin REDDİNE, Başvuranın müstafi sayılması işleminin idare tarafından geri alınması yönünde işlem tesis edilmesi hususunda KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

Kararın BAŞVURANA ve KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;

6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Kırıkkale Üniversitesi

Rektörlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi