|
ÖZET: Başvuran, plakalı aracına ceza yazıldığını ve bu cezaların kendisine tebliğ edilmediğini iddia ederek Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü’ne itirazda bulunmuştur. Başvurusunda, aracının N1 sınıfında olduğunu ve esas kullanım amacının yolcu taşımak olduğunu belirterek, UKOME kararlarının hatalı uygulandığını savunmuştur. İdare, aracın 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nden geçişinin yasak olduğunu ve bu nedenle cezaların uygulanması gerektiğini ifade etmiştir.
İdarenin açıklamalarına göre, başvuranın aracı, UKOME’nin belirlediği sınıflandırmaya göre yasaklı geçişler yapmıştır. İdare, geçişlerin tespitinin fotoğraf ile yapıldığını ve bu nedenle cezanın hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. Başvuranın itirazı, hukuki dayanaklar ve mevcut mevzuat çerçevesinde değerlendirildiğinde, idarenin işlemlerinin geçerli olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, başvurana ve Karayolları Genel Müdürlüğü’ne tebliğ edilmiştir. Başvuran, bu karara karşı Sulh Ceza Mahkemesi’ne başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/87740-S.20.95582
BAŞVURU NO : 2020/68619
KARAR TARİHİ : 16/11/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolları Genel
Müdürlüğü 1. Böl. Müd. A.K.M. Baş. Müh.
Köprü cezaları hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 11/06/2020
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran, plakalı aracına haberi olmadan ceza yazıldığını, yazılan cezalardan iki adet ceza tutanağının tarafına tebliğ edilmesi ile haberdar olduğunu, sonrasında idarenin web sayfası üzerinde yaptığı incelemeler sonrasında tebliğ edilmediği halde tebliğ edildi diye gösterilen pek çok ceza olduğunu öğrendiğini, mağdur olduğunu, idareye itiraz ettiğini, idarenin dilekçesine cevap verdiğini, ancak cezaları kaldırmadığını, cezalarının dayanağının
UKOME kararı olduğunu, 16/05/2019 tarih ve 2019/5-1 sayılı UKOME kararında, şahsına ait aracın yolcu naklinde kullanılması nedeniyle 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nden geçişine ilişkin yasaklayıcı bir hüküm bulunmadığını, UKOME’de yetkili kişiler ile yaptığı şifahi görüşmede de “Kendilerinin N1 sınıf tipindeki araçların tanımını Karayolları Genel Müdürlüğünden aldıklarını ve esas olarak bu sınıftaki araçların ruhsatlarında yük nakli yazdığı ancak anılan kararda yer verildiği şekli ile bunların yük taşımamak kaydıyla geçişlerinde herhangi bir kısıtlamanın bulunmadığını” belirttiklerini, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı bölümünde, “N Sınıfı-En az dört tekerlekli ve yük taşımasında kullanılan motorlu araçlardır. 3.1) N1 Sınıfı: Yük taşımasında kullanılan ve azami ağırlığı 3.5 tonu aşmayan motorlu araçtır.” hükmedildiğini, tarafına ait bulunan araç her ne kadar ruhsatında N1 sınıfında ve kanuni tanımı gereği olarak kullanım amacı yük nakli diye belirtilse dahi esas kullanım amacı geniş aile olması nedeniyle yolcu nakli olduğunu, bu tip panelvan vasıtalar geniş aileler tarafından tercih edilmekte ve bu amaçla yolcu naklinde kullanıldığını, kendisinin de bu amaçla kullandığını, bu nedenlerle belirtilen vasıta tipinin yük naklinde kullanılıp kullanılmadığının tespiti başlı başına kamera ve/veya araç ruhsatına bakılmak suretiyle tespit edilebilmesi mümkün olmadığı, yapılan işlemin hatalı olduğunu iddia edip Karayolları Genel
Müdürlüğü tarafından hatalı şekilde uygulanan UKOME kararı ile alakalı N1 sınıfında bulunan vasıtaların yük naklinde kullanılıp kullanılmadığının tespitinin KGM’nin yaptığı şekli ile araç ruhsat bilgilerine bakılması suretiyle değil ancak kolluk kuvvetinin gözetimi ile yapılabilir bulunması nedenleriyle hukuki olmayan işlemlerden dolayı oluşan mağduriyetimin giderilmesini ve kesilen cezaların kaldırılmasını talep etmektedir.
2.Başvuran, başvurusunun ekine plakalı aracının ruhsat fotokopisini eklemiştir.
Söz konusu ruhsat belgesinde araç ile ilgili bilgiler yer almakta olup bu bilgilerden bazıları şunlardır.
2.1.Markası; Volkswagen, 2.2.Ticari Adı; Transporter 2.0 TDI, 2.3.Araç Sınıfı; N1, 2.4.Cinsi; Kamyonet (Panelvan), 2.5.Net Ağırlığı; 2.051 kg, 2.6.Azami Yüklü Ağırlığı; 3.000 kg, 2.7.Sürücü Dahil Koltuk Sayısı; 5, 3 2.8.Silindir Hacmi/Motor Gücü; 1.968 cm /75 kw 2.9.Kullanım Amacı; Yük Nakli-Hususi
II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Karayolları Genel
Müdürlüğü Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü’nden alınan cevabi yazı;
“… plakalı araç 10/07/2019 tarihlerinde 15 Temmuz Şehitler Köprüsünden
UKOME’nin Kararına aykırı olarak geçiş ihlalleri yapmış olup, bu amaçla kurulan sistem tarafından aracın fotoğrafı çekilmek sureti ile geçiş ihlali yaptığı tespit edilmiştir…
12/06/2019 tarih 30799 sayılı Resmi Gazete ile yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanununa göre
UKOME Kararına aykırı 12/06/2019 tarih 30799 Yasa tarihi ve öncesi 15 Temmuz Şehitler
Köprüsünden yasaklı tüm geçişler iptal edilmiş olup, UKOME’nin 16/05/2019 tarih 2019/5-1 sayılı Kararı ile yasaklı geçişler yeniden düzenlenmiş olup, ilgili idari para cezası yasadan sonra gerçekleşmiş olup ödenmesi gerekmektedir.
Geçiş yapan aracın 15 Temmuz Şehitler Köprüsünü kullanarak geçiş yapan 2 nci (ikinci) sınıf araç olduğu tespit edilmiş olup, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon
Merkezi (UKOME)’nin revize edilen 16/05/2019 tarih ve 2019/5-1 sayılı Kararı ile (2.Sınıf N1
Sınıfı, yük taşımasında kullanılan ve azami ağırlığı 3,5 tonu geçmeyen araçlarında) 15 Temmuz
Şehitler Köprüsünü kullanamayacağı kararı alınmıştır. Bu amaçla kurulan sistem tarafından aracın 2 nci (ikinci) sınıf yük taşıma amaçlı (kamyonet-panelvan) olduğu tespit edilmiştir…
İstanbul ilimizdeki gerek şehir içi gerekse ilimizden geçen şehirlerarası trafiği rahatlatmak ve ulaşım probleminin azaltılması amacıyla; İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım
Koordinasyon Merkezi (UKOME)’nin 02/11/2016 tarih ve 2016/8-1 sayılı Kararı ve revize edilen 28/12/2018 tarih ve 2018/10-1 sayılı Kararı ve 16/05/2019 tarih 2019/5-1 sayılı Kararı ile halihazırda İstanbul Boğazı üzerinde bulunan iki köprü özellikle günün belli saatlerinde yaşanan aşırı yoğunluk nedeniyle tam olarak işlevini yerine getirememektedir.
Şehir içindeki ve mevcut Boğaz Köprülerindeki trafik yoğunluğunu azaltılarak yakıt tasarrufu sağlanması, araçların kesintisiz emniyet ve konforlu bir şekilde transit geçiş için 1 nci sınıf araçların dışındaki tüm araçların Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve Yavuz Sultan Selim
Köprüsü yönlendirilmesi kararı alınmıştır; 15 Temmuz Şehitler Köprüsünü 1 nci sınıf araçlar (kamyoneti panelvan ve van tipi araçlar hariç) kullanabilir kararı alınmıştır.
15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsünde UKOME’ nin söz konusu
kararına aykırı olarak geçiş yapan araçların 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunun 30 uncu maddesi 2 nci fıkrası gereğince idari para cezası uygulanmaktadır.
Erişme kontrolü uygulanan karayollarında kısıtlanan ve yasaklanan işler veya hareketleri yapanlar ve yaptıranlar ile koruma alanı içine giren hayvan sahiplerine Genel Müdürlükçe yetkilendirilen personel veya trafik polisi, trafik polisinin görev alanı dışında kalan yerlerde jandarma personeli tarafından idarî para cezası verilir…
6111 Sayılı Kanununun 22 nci maddesinde, “6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün
Hizmet ve Görevleri Hakkında Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilmez, verilmiş olanlarda düşer.” denilmektedir.
Dava konusu olay, 2918 sayılı Kanunun 116 ncı maddesine ilişkin olmayıp 6001 sayılı Kanunun
30 uncu maddesine ilişkindir. Bu nedenle kanun gereği tebligatın 7 iş günü içinde yapılma
zorunluluğu yoktur. İtiraza konu işlem hukuka uygundur. İddia edildiği gibi haksız bir işlem yoktur.
Söz konusu araç (UKOME)’nin ilgili kararına aykırı olarak geçişler yapmış olup, yasaklı geçişlerin ödenmesi gerekmektedir…”, şeklinde ifade edilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
4.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
4.1.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
4.2.“Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde;
“İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır… Yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idarî eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez…” ,
5.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6.5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun, “Ulaşım hizmetleri” başlıklı 9 uncu
maddesinde;
“Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile
Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur…
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.
Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.
Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.
Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.”,
7.15/06/2006 tarih ve 26199 sayılı Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri
Yönetmeliğinin, “Görev ve yetkileri” başlıklı 18 inci maddesinde;
“UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir.
Bu amaçla;
a)Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla…
c)Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, trafikle ilgili olarak ülkeyi ilgilendiren veya mevzuat değişikliği gerektiren hususları İçişleri Bakanlığına iletmekle…
d)Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle,
e)Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla…”, hükümlerine amirdir.
8.İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME)’nin 02/11/2016 tarih ve 2016/8-1 sayılı kararını revize eden 28/12/2018 tarih ve 2018/10-1 sayılı kararına göre;
“…15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nden;
1 nci sınıf araçlar (Kamyonet, panelvan ve van tipi araçlar hariç),
Tüm servis araçları (Turizm, personel ve okul vb.),
Toplu taşıma araçları (İETT ve özel halk otobüsü, Otobüs A.Ş. ve benzeri, taksi, dolmuş),
Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nden;
1 nci sınıf araçlar,
2 nci sınıf araçlar (Kamyon ve otobüsler hariç),
Tüm servis araçları (turizm, personel ve okul vb.), Karavan,
Toplu taşıma araçları (İETT ve özel halk otobüsü, Otobüs A.Ş. ve benzeri, taksi, dolmuş),
KGM’den izinli kamu kurum ve kuruluşlarının resmi plakalı hizmet araçları,
Yavuz Sultan Selim Köprüsü’nden;
Tüm motorlu araç sınıfları,
UKOME’de görüşülmesi teklif edilmektedir.
UKOME’nin kararı;
…teklifin kabulüne karar verilmiştir.”, şeklinde karar verilmiştir.
9.İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME)’nin 28/12/2018 tarih ve 2018/10-1 sayılı kararını revize eden 16/05/2019 tarih ve 2019/5-1 sayılı kararına göre;
“…15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nden;
1 nci sınıf araçlar,
2 nci sınıf araçlar; Yolcu taşımasında kullanılan M1 ve M2 sınıfı ile (N1 sınıfı kategorisindeki
minibüs tipi olan ve yük taşımayan panelvan kamyonetler dahil), *
*Azami yüklü ağırlığı 0,75 tonu geçmeyen hafif römorklu araçlar hariç, sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında başka oturma yeri de bulunabilen, sürücü bölümü gövde ile birleşik olan panelvan kamyonetlere (Minibüs tipi olan ve yük taşımayan kamyonetler) 15 Temmuz Şehitler
Köprüsünü kullanım izni verilmesi,
Tüm servis araçları (turizm, personel ve okul vb.),
Toplu taşıma araçları (İETT ve özel halk otobüsü, Otobüs A.Ş. ve benzeri, taksi, dolmuş vb.),
N1 sınıfı acil yardım ambulansı ve acil sağlık araçları, **
** Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü’nden güzergah kullanım izin belgesi aldıktan sonra
Karayolları 1 nci Bölge Müdürlüğüne güzergah kullanım izin belgeleri ile müracaat ederek 15
Temmuz Şehitler Köprüsünü kullanım izni verilmesi,
Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nden;
1 nci sınıf araçlar,
2 nci sınıf araçlar (Tüm kamyon ve otobüsler hariç),
Tüm servis araçları (turizm, personel ve okul vb.), Karavan, D4 yetki belgeli araçlar,
***Ticari olarak, 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yolcu taşımacılığı yapacak araçlara Fatih Sultan Mehmet Köprüsünü kullanım izni verilmesi,
Toplu taşıma araçları (İETT ve özel halk otobüsü, Otobüs A.Ş. ve benzeri, taksi, dolmuş),
KGM’den izinli kamu kurum ve kuruluşlarının resmi plakalı hizmet araçları,
Yavuz Sultan Selim Köprüsü’nden;
Tüm motorlu araç sınıfları,
…UKOME’de gündeminde değerlendirilmesini…
UKOME’nin kararı; …teklifin kabulüne karar verilmiştir.”, şeklinde karar verilmiştir.
IV.KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11.Başvuran, plakalı aracına haberi olmadan ceza yazıldığını, yazılan cezalardan iki adet ceza tutanağının tarafına tebliğ edilmesi ile haberdar olduğunu, sonrasında idarenin web sayfası üzerinde yaptığı incelemeler sonrasında tebliğ edilmediği halde tebliğ edildi diye gösterilen pek çok ceza olduğunu öğrendiğini, mağdur olduğunu, idareye itiraz ettiğini, idarenin dilekçesine cevap verdiğini, ancak cezaları kaldırmadığını, cezalarının dayanağının UKOME kararı olduğunu, 16/05/2019 tarih ve 2019/5-1 sayılı UKOME kararında, şahsına ait aracın yolcu naklinde kullanılması nedeniyle 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nden geçişine ilişkin yasaklayıcı bir hüküm bulunmadığını, UKOME’de yetkili kişiler ile yaptığı şifai görüşmede de
“Kendilerinin N1 sınıf tipindeki araçların tanımını Karayolları Genel Müdürlüğünden aldıklarını ve esas olarak bu sınıftaki araçların ruhsatlarında yük nakli yazdığı ancak anılan kararda yer verildiği şekli ile bunların yük taşımamak kaydıyla geçişlerinde herhangi bir kısıtlamanın bulunmadığını” belirttiklerini, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı bölümünde, “N Sınıfı-En az dört tekerlekli ve yük taşımasında kullanılan motorlu araçlardır. 3.1) N1 Sınıfı: Yük taşımasında kullanılan ve azami ağırlığı 3.5 tonu aşmayan motorlu araçtır.” hükmedildiğini, tarafına ait bulunan araç her ne kadar ruhsatında N1 sınıfında ve kanuni tanımı gereği olarak kullanım amacı yük nakli diye belirtilse dahi esas kullanım amacı geniş aile olması nedeniyle yolcu nakli olduğunu, bu tip panelvan vasıtalar geniş aileler tarafından tercih edilmekte ve bu amaçla yolcu naklinde kullanıldığını, kendisinin de bu amaçla kullandığını, bu nedenlerle belirtilen vasıta tipinin yük naklinde kullanılıp kullanılmadığının tespiti başlı başına kamera ve/veya araç ruhsatına bakılmak suretiyle tespit edilebilmesi mümkün olmadığı, yapılan işlemin hatalı olduğunu iddia edip Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından hatalı şekilde uygulanan UKOME kararı ile alakalı N1 sınıfında bulunan vasıtaların yük naklinde kullanılıp kullanılmadığının tespitinin KGM’nin yaptığı şekli ile araç ruhsat bilgilerine bakılması suretiyle değil ancak kolluk kuvvetinin gözetimi ile yapılabilir bulunması nedenleriyle hukuki olmayan işlemlerden dolayı oluşan mağduriyetimin giderilmesini ve kesilen cezaların kaldırılmasını talep ettiği tespit edilmiştir.
12.Başvuran, başvurusunun ekine plakalı aracının ruhsat fotokopisini eklendiği tespit edilmiştir. Söz konusu ruhsat belgesinde araç ile ilgili bilgiler yer almakta olup bu bilgilerden bazıları; Volkswagen markalı, Transporter 2.0 TDI ticari markalı, N1 sınıflı, kamyonet (panelvan) cinsli, 2.051 kg net ağırlıklı, 3.000 kg azami yüklü ağırlıklı, 5 koltuk 3 sayılı, 1.968 cm silindir hacimli, 75 kw motor güçlü, yük nakli-hususi kullanım amaçlıdır.
13.İdarenin Kurumumuza verdiği cevabi yazı tetkik edildiğinde, plakalı araç 10/07/2019 tarihlerinde 15 Temmuz Şehitler Köprüsünden UKOME’nin Kararına aykırı olarak geçiş ihlalleri yapıldığı; bu amaçla kurulan sistem tarafından aracın fotoğrafı çekilmek sureti ile geçiş ihlali yaptığı tespit edildiği; 12/06/2019 tarih 30799 sayılı Resmi Gazete ile yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanununa göre UKOME Kararına aykırı 12/06/2019 tarih 30799 Yasa tarihi ve öncesi 15 Temmuz Şehitler Köprüsünden yasaklı tüm geçişler iptal edildiği; UKOME’nin 16/05/2019 tarih 2019/5-1 sayılı Kararı ile yasaklı geçişler yeniden düzenlendiği; ilgili idari para cezası yasadan sonra gerçekleştirildiği; ödenmesinin gerekli olduğu, ifade edildiği tespit edilmiştir.
14.İdarenin yazısının devamında, geçiş yapan aracın 15 Temmuz Şehitler Köprüsünü kullanarak geçiş yapan 2 nci (ikinci) sınıf araç olduğu tespit edildiği; İstanbul Büyükşehir
Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME)’nin revize edilen 16/05/2019 tarih ve 2019/5-1 sayılı Kararı ile (2.Sınıf N1 Sınıfı, yük taşımasında kullanılan ve azami ağırlığı 3,5 tonu geçmeyen araçlarında) 15 Temmuz Şehitler Köprüsünü kullanamayacağı kararı alındığı; bu amaçla kurulan sistem tarafından aracın 2 nci (ikinci) sınıf yük taşıma amaçlı (kamyonet-panelvan) olduğu ifade edildiği tespit edilmiştir.
15.İdarenin yazısının devamında, İstanbul ilindeki gerek şehir içi gerekse İstanbul ilinden geçen şehirlerarası trafiği rahatlatmak ve ulaşım probleminin azaltılması amacıyla; İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME)’nin 02/11/2016 tarih ve 2016/8-1 sayılı Kararı ve revize edilen 28/12/2018 tarih ve 2018/10-1 sayılı Kararı ve 16/05/2019 tarih 2019/5-1 sayılı Kararı ile hâlihazırda İstanbul Boğazı üzerinde bulunan iki köprü özellikle günün belli saatlerinde yaşanan aşırı yoğunluk nedeniyle tam olarak işlevini yerine getiremediği; şehir içindeki ve mevcut Boğaz Köprülerindeki trafik yoğunluğunu azaltılarak yakıt tasarrufu sağlanması, araçların kesintisiz emniyet ve konforlu bir şekilde transit geçiş için 1 nci sınıf araçların dışındaki tüm araçların Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve
Yavuz Sultan Selim Köprüsü yönlendirilmesi kararı alındığı; 15 Temmuz Şehitler Köprüsünü
1 nci sınıf araçlar (kamyoneti panelvan ve van tipi araçlar hariç) kullanabilir kararı alındığı, 15
Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsünde UKOME’ nin söz konusu kararına aykırı olarak geçiş yapan araçların 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunun 30 uncu maddesi 2 nci fıkrası gereğince idari para cezası uygulandığı ifade edildiği tespit edilmiştir.
16.İdarenin yazısının devamında, erişme kontrolü uygulanan karayollarında kısıtlanan ve yasaklanan işler veya hareketleri yapanlar ve yaptıranlar ile koruma alanı içine giren hayvan sahiplerine Genel Müdürlükçe yetkilendirilen personel veya trafik polisi, trafik polisinin görev alanı dışında kalan yerlerde jandarma personeli tarafından idarî para cezası verileceği; 6111
Sayılı Kanununun 22 nci maddesinde, “6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmet ve Görevleri Hakkında Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilmez, verilmiş olanlarda düşer.” denildiği; olayda, 2918 sayılı Kanunun 116 ncı maddesine ilişkin olmayıp 6001 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine ilişkin olduğu; bu nedenle kanun gereği tebligatın 7 iş günü içinde yapılma zorunluluğu olmadığı; itiraza konu işlem hukuka uygun olduğu; iddia edildiği gibi haksız bir işlem olmadığı; söz konusu araç (UKOME)’nin ilgili kararına aykırı olarak geçişler yaptığı; yasaklı geçişlerin ödenmesi gerektiği ifade edildiği tespit edilmiştir.
17.İdarenin yazısının devamında, İstanbul ilinde trafiği rahatlatmak ve ulaşım probleminin azaltılması için, UKOME 28/12/2018 tarih ve 2018/10-1 sayılı kararı ile birinci sınıf araçların dışındaki tüm araçların Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve Yavuz Sultan Selim Köprüsüne yönlendirilmesine karar verildiği; 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet
Köprüsünde UKOME’nin kararına aykırı olarak geçiş yapan araçlara idari para cezası uygulandığı; idari para cezalarının yıllar itibariyle yeniden değerlendirilmesi sonucunda 2019 yılı her bir geçiş ihlali için 1.132,00 TL olarak belirlendiği; UKOME kararına aykırı geçiş ihlalleri yapıldığı; OGS-HGS kullanıcılara yapılan toplu SMS, yol kenarı uyarı tabelaları vb.
mevcut olduğu, ifade edildiği tespit edilmiştir.
18.5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununda, büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl
ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler
Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon
Merkezi kurulacağı; büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi, büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı; alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcı olduğu hüküm altına alınmıştır.
19.Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezinin görev ve yetkileri arasında; büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak; trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, trafikle ilgili olarak ülkeyi ilgilendiren veya mevzuat değişikliği gerektiren hususları İçişleri Bakanlığına iletmek; karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermek; büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmak olduğu hükmedilmiştir.
20.İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME)’nin 28/12/2018 tarih ve 2018/10-1 sayılı kararına göre; 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nden; 1 nci sınıf araçlar (kamyonet, panelvan ve van tipi araçlar hariç), tüm servis araçları (turizm, personel ve okul vb.), toplu taşıma araçları (İETT ve özel halk otobüsü, Otobüs A.Ş. ve benzeri, taksi, dolmuş), geçebileceğine karar verilmiştir.
21.İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME)’nin 16/05/2019 tarih ve 2019/5-1 sayılı kararına göre; 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nden; 1 nci sınıf araçlar, 2 nci sınıf araçlar, tüm servis araçları (turizm, personel ve okul vb.), toplu taşıma araçları (İETT ve özel halk otobüsü, Otobüs A.Ş. ve benzeri, taksi, dolmuş vb.), N1 sınıfı acil yardım ambulansı ve acil sağlık araçları geçebileceğine karar verilmiştir.
22.Ayrıca 2019/5-1 sayılı kararda; yolcu taşımasında kullanılan M1 ve M2 sınıfı ile (N1 sınıfı kategorisindeki minibüs tipi olan ve yük taşımayan panelvan kamyonetler dahil), azami yüklü ağırlığı 0,75 tonu geçmeyen hafif römorklu araçlar hariç, sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında başka oturma yeri de bulunabilen, sürücü bölümü gövde ile birleşik olan panelvan kamyonetlere (Minibüs tipi olan ve yük taşımayan kamyonetler) 15 Temmuz Şehitler
Köprüsünü kullanma izin verilmiştir.
23.İstanbul 9. Ceza Hakimliği 20176/5286 Değişik İş Numaralı kararında;
“… Başvuru konusu idari yaptırım kararının dayanağı belge ve tutanaklardaki tespitlere uygun olduğu, kabahatin tespit ve nitelendirilmesi ile cezanın tayin ve takdirinde herhangi bir isabetsizliğin bulunmadığı, mevzuat hükümlerinin usul ve esas yönünden doğru ve yerinde uygulandığı, bu hali ile kararın hukuka uygun olduğu…” hükmüne yer verilmiştir.
24.Küçükçekmece 2. Sulh Ceza Hakimliği 2017/7143 Değişik İş Numaralı kararında;
“…İtiraz eden şirkete ait aracın gişelerden geçtiği, geçiş tarihinde geçiş etiketi olmaksızın geçiş yapmasına rağmen 15 günlük yasal süre içerisinde HGS etiket hesabı da açtırmadığı ve geçiş ücretinin de ödenmediği anlaşıldığından itirazın reddine…” hükmedilmiştir.
25.Yalova Sulh Ceza Hakimliği 2017/1857 Değişik İş Numaralı kararında;
“…5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27 inci maddesinin 1 inci fıkrasında ‘İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, … Sulh Ceza
Mahkemesine başvurulabilir.’ hükmü ile sulh ceza hakimliğinin, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararlarına yönelik itirazları inceleyebileceği belirtilmiştir…” şeklinde hükmedilmiştir.
26.Kurumumuza ulaşan benzer nitelikte, “Köprü cezaları” ile ilgili 2019/20357 numaralı başvuru hakkında 13/05/2020 tarih ve 11506 sayılı “Ret Kararı”; “Kesilen cezalar” ile ilgili 2019/16894 numaralı başvuru hakkında 20/03/2020 tarih ve 7007 sayılı “Ret Kararı” verilmiştir.
27.Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, ” plakalı, Volkswagen markalı, Transporter 2.0 TDI ticari markalı, N1 sınıflı, kamyonet (panelvan) cinsli, 2.051 kg 3 net ağırlıklı, 3.000 kg azami yüklü ağırlıklı, 5 koltuk sayılı, 1.968 cm silindir hacimli, 75 kw motor güçlü, yük nakli-hususi kullanım amaçlı bir araç olduğu tespit edilmiştir.
28.UKOME’nin 16/05/2019 tarih ve 2019/5-1 sayılı kararı baz alındığında; plakalı araç kullanım amacının yük nakli-hususi kullanım amaçlı olması ve azami yüklü ağırlığının 0,75 tonu geçmesi (aracın N1 sınıflı, kamyonet (panelvan) cinsli, 2.051 KG net ağırlıklı, 3.000 KG azami yüklü ağırlıklı bir araç olduğu ) sebebiyle 15 Temmuz Şehitler
Köprüsü’nden geçiş hakkı olan araçlar arasında olmadığı tespit edilmiştir.
29.Dolayısıyla kabahatin tespit ve nitelendirilmesi ile cezanın tayin ve takdirinde mevcut mevzuat kapsamında herhangi bir isabetsizliğin bulunmadığı, mevzuat hükümlerinin usul ve esas yönünden doğru ve yerinde uygulandığı, değerlendirildiği ve bu hali ile idari yaptırım kararlarının mevcut mevzuata uygun olduğu tespit edilmiştir.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
30.İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
31.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarelerin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27 inci maddesinin “İdari para cezası… Sulh Ceza Mahkemesine başvurulabilir.” hükmüne göre cezai işlemin tesis edildiği yer Sulh Ceza Hakimliği’ne yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi