|
ÖZET: Başvuran, 15 Temmuz 2016’daki darbe girişimi sırasında tanktan düşerek yaralandığını belirterek gazilik unvanı talep etmiş, ancak başvurusu Küçükçekmece Kaymakamlığı tarafından reddedilmiştir. İdare, başvuranın yaralanmasının 2330 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmediğini ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun j bendi çerçevesinde tazminat talebinin uygun bulunmadığını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın 15 Temmuz’daki eylemler sırasında yaralandığına dair yeterli bilgi ve belge sunamadığını tespit etmiştir. Başvuranın sunduğu hastane raporunun, yaralanmanın darbe girişimini önleme esnasında meydana geldiğini kanıtlamadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddinin hukuka uygun olduğu belirlenmiş ve başvurunun reddine karar verilmiştir. İdarenin işlemlerinin usule ve yasaya uygun olduğu, başvuranın 15 Temmuz’daki olaylar sırasında yaralandığına dair bir bulgu sunamadığı vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 13960-13960 |sayi|53878609-101.07.05.99-E.53878609-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/2532 2018/ 2532
KARAR TARİHİ : 07/08/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : İçişleri Bakanlığı, İstanbul Valiliği, Küçükçekmece Kaymakamlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın 667 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname ile düzenlenen hükümlerden yararlanma talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 14/02/2018 14.2.2018
I.BAŞVURUNUN KONUSU
1.Başvuran, 15 Temmuz 2016 tarihinde FETÖ/PDY terör örgütü tarafından gerçekleştirilen darbe girişiminde Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip ERDOĞAN’ın çağrısı üzerine meydanlara çıktığını, söz konusu menfur darbe girişimini önlemeye çalışırken tanktan düşme sonucu sol bacağından yaralandığını, bu sebeple gazilik unvanı için Küçükçekmece Kaymakamlığı’na başvurduğunu, ancak yapılan inceleme neticesinde talebinin reddedildiğini ifade etmiş, gazilik için yapmış olduğu başvurunun kabul edilmesini talep etmiştir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.1 Başvuruya ilişkin olarak 13/ 04/ 2018 tarihli sayılı yazı ile Küçükçekmece
Kaymakamlığından bilgi ve belge talep edilmiş, 18/ 04/ 2018 tarih ve sayılı yazı ile
Kurumumuza bildirilen cevabi yazıda özetle; 2.2. Başvuranın Küçükçekmece’de tanktan düşmesi sonucu vücudunda morarma ve zedelenme meydana geldiğini, 19/ 08/ 2016 tarihinde Erzurum Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden bu hususa
1 / 6ilişkin rapor aldığını, Küçükçekmece Kaymakamlığı tarafından oluşturulan komisyon tarafından
başvuranın talebinin incelendiği ve başvuranın 2330 sayılı Kanun kapsamında olmadığına dair rapor hazırlanarak İstanbul Valiliğine gönderildiği ifade edilmiştir .
3.1. 07/ 05/ 2018 tarih ve sayılı yazı ile İçişleri Bakanlığı’ndan konu ile ilgili bilgi ve belge talebimize Bakanlık tarafından 18/ 05/ 2018 tarih ve sayılı yazı ile gönderilen cevabi yazıda özetle; 3.2. Başvuranın durumunda ilişkin Kaymakamlık tarafından 2330 sayılı Kanun kapsamında olmadığına dair, yukarıda izah edilen değerlendirme ile birlikte İçişleri Bakanlığına gönderildiğini, Bakanlık nezdinde bulunan Nakdi Tazminat Komisyonunca 13/ 02/ 2017 tarih ve sayılı karar ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21’inci maddesinin j bendi kapsamında değerlendirilmesinin uygun bulunmadığı ve nakdi tazminat talebinin reddine karar verildiği, kararın 28/ 02/ 2017 tarihinde başvurana tebliğ edildiği ifade edilmiştir .
3.3. 17/ 07/ 2017 tarihinde yapılan itiraz neticesin de Küçükçekmece Kaymakamlığı tarafından bir komisyon oluşturulduğu ve komisyon tarafından başvuranın 2330 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceğine karar verildiği belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4.1.T .C. Anayasası’nın Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler başlıklı 61’inci maddesi “Devlet harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle, malul ve gazileri korur ve toplumda kendilerine yaraşır bir hayat seviyesi sağlar .” hükmünü amirdir .
4.2. 23 Temmuz 2016 tarihli 29779 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ’nin “Vazife malulü aylığı bağlanması ve diğer haklar” başlıklı 7’nci maddesi “1) 15/ 7/ 2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebbüsü ve terör eylemi ile bu eylemin devamı niteliğindeki eylemler sebebiyle hayatını kaybeden veya malul olan sivillere 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi kapsamında bağlanacak aylıklarının hesabında aynı fıkranın (h) bendi hükümleri esas alınır ve kendileri ile hak sahipleri, söz konusu (h) bendi kapsamında bulunanlara ilgili mevzuatında sağlanan diğer haklardan aynı şekilde yararlandırılır .
Ancak, dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı, malulün ya da ölenin kendisine bağlanacak aylıktan az olamaz . Ayrıca, bunlar ile bu eylemler sebebiyle yaralananlar hakkında 3/ 11/ 1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun nakdi tazminat hükümleri uygulanır . Bu şekilde bağlanacak aylıklarda, genel sağlık sigortası primi dâhil, prim ve prime ilişkin borç olmama şartı aranmaz…” hükmünü içermektedir .
4.3. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 21’inci maddesinin j bendinde “ Terör eyleminin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinin sağlanmasında yardımcı ve faydalı olanlar bu faaliyetlerinden dolayı hayatını kaybettikleri, yaralandıkları veya engelli hâle geldikleri; ilgili valinin teklifi üzerine Nakdi Tazminat Komisyonu tarafından karara bağlanan sivillerden Sosyal Güvenlik Kurumunca ilgili mevzuatına göre malullük aylığı bağlanması koşullarının oluştuğu tespit olunanların kendileri, 2330 sayılı Kanuna göre aylık bağlanması
2 / 6hakkından ve bu fıkranın (c), (d) ve (g) bentlerindeki haklardan, bunların eş, ana ve babaları ile
bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamına giren çocukları da bu fıkranın (d) bendinde düzenlenen haklardan yararlandırılır . Yukarıda sayılanlardan aynı sebeplerle hayatını kaybedenlerin veya bu fıkra kapsamında malul olması sebebiyle aylık almakta iken hayatını kaybedenlerin dul aylığına müstehak eşi, ana ve babaları ile yetim aylığına müstehak çocukları 2330 sayılı Kanun hükümlerine göre aylık bağlanması hakkından ve bu fıkranın (c) ve (d) bendindeki haklardan yararlandırılır…” hükmü yer almaktadır .
4.4 18/ 1/ 1993 tarihli ve 21469 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Nakdi Tazminat Ve Aylık
Bağlanması Hakkında Yönetmeliğin “Nakdi tazminat verecek makamlar” başlıklı 12’nci maddesi “ 2 nci maddede sayılanların bu Yönetmelikte belirtilen durumlarda ölmeleri, yaralanmaları veya sakat kalmaları halinde; a) Güvenlik ve asayişin korunmasında hizmetlerinden yararlanılması zorunlu görülen ve bu amaca yönelik görev verilen veya güvenlik kuvvetlerine kendiliklerinden yardımcı olan şahıslar ile bunların eş, füru, ana, baba ve kardeşlerinin tazminatları İçişleri
Bakanlığınca…”,
4.5 “Nakdi tazminat komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesi “Bu Yönetmelikte belirtilen
tazminatların ödenip ödenmemesi hususu ilgili bakanlık veya kurumca belirlenecek personel, maliye, hukuk ve sağlıkla görevli birim amirleriyle konu ile ilgili diğer yetkililerden oluşan bir komisyon tarafından incelenir . Komisyon kararları ilgili bakanlık veya kurumun en üst amiri veya bunların yetkili kılacağı merci tarafından onaylanır…” hükümlerini ihtiva eder .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
5. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuranın 15 Temmuz darbe girişimi sırasında yaralandığına dair kesin bir kanaate varılmadığından idare tarafından gazilik başvurusunun reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak Ret Kararı Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 6. Başvuran, FETÖ/PDY terör örgütü tarafından 15 Temmuz 2016 gecesinde anayasal düzeni ve meşru hükümeti yıkmaya teşebbüs eden menfur darbe girişimi sırasında darbecileri engellemek amacıyla Küçükçekmece civarında sokağa çıkarak darbe karşıtı vatandaşlar ile beraber direnişe geçtiğini, bu esnada halkın üzerine gelen bir tanka çıktığını, boğuşma esnasında tanktan düşerek bacağından darbe aldığını, o esnada darbe aldığını fark etmediğini, 15 Temmuz’dan sonra Erzurum’a gittiğini, 3/ 7/ 2017 tarihinde Erzurum Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden aldığı 19/ 08/ 2016 tarihli raporu Küçükçekmece Kaymakamlığı’na ileterek malullük talebiyle müracaat ettiğini, yapılan değerlendirmeler neticesinde malullük talebinin reddedildiğini, yaptığı itirazın da ilgili yasa hükümleri çerçevesinde değerlendirilerek reddedilmesi sebebiyle Kurumumuza başvuruda
3 / 6bulunmuştur .
7. İdareden Kurumumuza gelen bilgi ve belgelerin incelemesinden; başvuranın 15 Temmuz günü tanktan düşme sonucu yaralanmasına ilişkin raporu 23/ 08/ 2016 tarihinde Erzurum Eğitim ve
Araştırma Hastanesi’nde n aldığı, ancak bu raporu Küçükçekmece Kaymakamlığına iletmediği, bu itibarla başvuranın 2330 sayılı Kanun kapsamında tazminata müstahak olduğuna dair karar verilemediği görülmüştür . İçişleri Bakanlığı’na iletilen dosyanın Bakanlığa bağlı Nakdi Tazminat
Komisyonu tarafından incelenmesi neticesinde başvuranın 3713 sayılı Kanun’un j bendi kapsamında değerlendirilmesinin uygun olmadığının ifade edildiği anlaşılmıştır .
8. İdarenin bu karar sonrası 03/ 08/ 2017 tarihinde yazı işleri müdürü, doktor ve baş komiserden müteşekkil bir komisyon kurarak başvuranın talebinin değerlendirdiği, bunun üzerine başvuranın yaptığı itiraz başvurusuna Erzurum Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden almış olduğu raporu da eklediği, ancak söz konusu rapordaki tıbbi bulgular ile tıbbi değerlendirmenin idarece yeterli görülmediği, komisyon tarafından başvuranın 2330 sayılı Kanun kapsamında tazminata müstahak olmadığı kanaatine varıldığı görülmüştür .
9. 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde
Kararname’nin 7’nci maddesi kapsamında yer alan düzenlemede “ Terör eyleminin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinin sağlanmasında yardımcı ve faydalı olanlar bu faaliyetlerinden dolayı hayatını kaybettikleri, yaralandıkları veya engelli hâle geldikleri; ilgili valinin teklifi üzerine Nakdi Tazminat Komisyonu tarafından karara bağlanan sivillerden…” ibaresi yer almakta olup; kanunda yer alan tazminattan yararlanabilmek için kişilerin öncelikle terör eyleminin etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinde yardımcı ve faydalı olmak amacıyla yürütülen faaliyetler sebebiyle yaralandığı veya engelli hale geldiğinin Nakdi Tazminat Komisyonu tarafından tespit edilmesi gerekmektedir .
10. Başvuruya konu olayda, başvuran 15 Temmuz menfur darbe girişimi esnasında darbecilerin terör eylemlerini bertaraf etme maksadıyla faaliyette bulunurken tanktan düşerek yaralandığını ifade etmiştir . Yapmış olduğu müracaatlar Küçükçekmece Kaymakamlığı, İstanbul Valiliği ve İçişleri
Bakanlığı tarafından incelenmiştir . İnceleme esnasında başvuranın 15 Temmuz gecesi yaşanan terör eylemlerini bertaraf etmek amacıyla faaliyette bulunurken yaralandığı tespit edilememiş ve başvuruları ve itirazları reddedilmiştir .
11. Hukuken tanınan bir haktan yararlanabilmek için, kişilerin hukuki durumlarının mevzuatta tanımlanan şartlara uygun olduğunun ispatı gerekmektedir . 667 sayılı KHK ile getirilen haklar kapsamında , kişilerin terör eylemlerine karşı mücadele sırasında yaralandıklarına Nakdi Tazminat
Komisyonları tarafından karar verilmesi gerektiği düzenlenmiştir . Başvuran Kaymakamlığa başvurusu sırasında hastane raporunu sunmamış ve başvurusu reddedilmiştir . Daha sonra yapmış olduğu başvuruda ise bir yıl sonra almış olduğu raporu sunduğu, ancak idare tarafından söz konusu raporda yer alan yaralanma bulgularının 15 Temmuz darbe girişimini önleme esnasında meydana geldiğine dair bir kanaat oluşturmamıştır .
4 / 612. Başvuranın Kurumumuza yaptığı başvuruda da, idareye göndermiş olduğu bilgi ve belgelerden
farklı bir husus sunulmamış, başvuranın 15 Temmuz darbe girişimini önleme mücadelesi esnasında yaralandığını ispatlayıcı bir bulguya rastlanmamıştır .
13. Başvurunun içeriği, idareden gelen bilgi ve belgeler ile tüm dosya içeriği birlikte incelenerek
Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 15 Temmuz darbe girişimini önleme mücadelesinde yaralandığına dair bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığı, bu itibarla Nakdi
Tazminat Komisyonu tarafından verilen “başvuranın 3713 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin j bendi kapsamında değerlendirilemeyeceği” kararının hukuka uygun olduğu, başvuranın itiraz başvurusunda idareye sunmuş olduğu bilgi ve belgelerde aksini gösterir bir bulguya rastlanmadığı, idarenin işlem tesis ederken usule ve yasaya uygun davrandığı; başvuranın 15 Temmuz darbe girişimini önleme mücadelesi sırasında yaralandığına dair bir bilgi veya belge sunması durumunda idarece dikkate alınması, bununla birlikte başvuranın Kurumumuza yapmış olduğu başvurunun reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu hususta yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyete konu olan sorunun çözümü amacıyla Küçükçekmece
Kaymakamlığı, İstanbul Valiliği ve İçişleri Bakanlığı’nın istenilen belgelerin zamanında ve eksiksiz ve gerekçeli olarak gönderilmesi ile şeffaflık ilkesine uygun davrandığı, idarenin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verebilirlik, gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği tespit edilmiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, Küçükçekmece
Kaymakamlığı’nın işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA, İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA, İSTANBUL VALİLİĞİNE ve
KÜÇÜKÇEKMECE KAYMAKAMLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
5 / 6Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi