18 yaşından önceki çalışmanın prim ödeme gün sayısına dahil edilip edilemeyeceği hususunda Yargıtay’ın 5510 sayılı Kanun’un geçici 7. maddesi doğrultusundaki değerlendirmesi (Yargıtay)

10. Hukuk Dairesi         2024/11531 E.  ,  2024/12829 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/323 E., 2024/286 K.

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı olduğunun ve sigorta başlangıcının tespiti davasında İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kabulüne dair kararına karşı süresi içinde SGK vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; verilen karara karşı davalı SGK vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının işveren … adına kayıtlı torna tesfiye, torna parçaları imalat işyerinde ilk defa 01.02.1985 tarihinde işe girdiğini, 3 yıla yakın bir süre bu işyerinde çalıştığını, davacının 01.02.1985 tarihindeki ilk işe girişine ait bildirgesinde 01.04.1985 tarih ve 023191 varide sayısı ile SGK’ya bildirimde bulunulduğunu, davacının 08.02.2018 tarihli başvurusu neticesinde Bolu Sosyal Güvenlik Kurumunun 28.02.2018 tarih ve 1822615 sayılı cevabi yazısı ile ilk işe giriş bildirgesi verilmiş olmasına rağmen bordrolarda adının bulunmaması gerekçesi ile talebine olumsuz cevap verildiğini bu nedenle davacının 01.02.1985 tarihinde 1 gün süre ile asgari ücretle ve sigortalı olarak çalıştığının tespitine ve sigorta başlangıç tarihinin 27.08.1990 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, Kurum kayıtlarına göre davacının ilk çalışmasınınn 01.07.1994 tarihinde … sicil sayılı dava dışı işyerinde olduğunu, dava dışı işveren … adına tescilli işyerinin 05.11.1980 tarihinde Kanun kapsamına alındığını, 30.09.1996 tarihinde Kanun kapsamından çıktığının tespit edildiğini, davalı Kurum kayıtlarında davacı adına işveren … unvanlı işyeri tarafından 01.02.1985 tarihli işe giriş bildirgesinin verildiğini, anılı işyeri tarafından verilen 1985 dönem bordrolarında davacının ismine rastlanılmadığını, davacının 01.02.1985 tarihinden 3 yıla yakın bir süre dava dışı işyerinde çalıştığına dair hiçbir yazılı belge, rapor vs. delile rastlanılmadığı, davacının 27.08.1972 doğumlu olduğunu, davalı işyerinde çalıştığını iddia ettiği dönemde sadece 12 yaşında olduğunu, davacının işe başladığı tarihin 01.02.1985 tarihi olduğunu tespit etse dahi sigortalılık başlangıcının 18 yaşını doldurduğu 27.08.1990 tarih olarak kabul ve tescil edileceğini, bu nedenle davacının sigortalılık başlangıcını 01.02.1985 olarak tescil ettirmesine hukuken olanak bulunmadığını, bu itibarla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi 09.06.2022 tarihli ve 2021/50 E. 2022/445 K. sayılı kararı ile davanın kabulü ile davacının 2.3502.016096.11.01 no.lu işyeri sicil numaralı … işyerinde 01.02.1985 tarihinde 1 (bir) gün, asgari ücretle çalıştığının tespitine, davacının sigortalılığının 18 yaşını ikmal ettiği 27.08.1990 tarihinden itibaren başladığının tespitine karar verilmiştir.
IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi kararının davalı Kurum vekili tarafından istinafı üzerine istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Dairemizin 15.03.2023 tarihli ve 2023/58 E.2023/2589 K. sayılı ilamında, “…Mahkemece; davacının tanık anlatımlarına göre iş yerinde yaptığı belirtilen işlerden olan matkapla manşör deliği açma, vida açma, paketleme gibi işlerin iş yerinde yapılan üretimin bir parçası olup olmadığı, özellikle matkapla yaptığı belirtilen işleri talep konusu dönemde yaşı itibariyle yapabileceği işlerden olup olmadığı, bu işleri yapma hususunda fiziksel ve psikolojik yetkinliğinin olup olmadığı, bu işi yapmayı bu yaşta öğrenip öğrenemeyeceği, bu noktada yapılan bu işlerin iş yerindeki üretime doğrudan katkısının olup olmadığı,esasen torna tesviye işinin nitelikli bir iş olduğu, değerlendirilmek suretiyle yukarıda belirtilen bu hususların iş yerinde dava döneminde çalışan tanıkların tekrar dinlenmek suretiyle açıklığa kavuşturulması, yukarıda belirtilen davacının Mesleki Eğitim Merkezi Müdürlüğü nezdinde üç yıl tornacılık eğitimi aldığı ve 23.09.1988 tarihinde kalfalık belgesi almış olduğu hususu da değerlendirilmek suretiyle, iş yerindeki çalışmasının meslek ve sanat öğrenimine yönelik mi yoksa üretime yönelik mi olduğu tespit edilmeli, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir….” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “…Yeniden dinlenen tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde, ilgili işyerinde Arçelik firmasına yan sanayi ürünler üretildiği, davacının iş yerinde davacının paketleme, matkapla manşör deliği açma, vida açma gibi işler yaptığı, ilgili işlerin yani manşör deliği açma, vida açma, paketleme gibi işlerin işyerinde üretimin bir parçası olan işler olduğu, bu işleri yapmada davacının yetkinliğinin bulunduğu, tanık …’ın beyanından da anlaşılacağı üzere, açılan deliklerin 3-4 cm büyüklüğünde malzemeler üzerinde yapılması sebebi ile davacının yaşındaki birisi için öğrenmesi ve yapmasının mümkün bir iş olduğu, tanık … ‘nin davacının üretime yönelik tezgahta çalıştığı şeklindeki beyanı, bordro tanığı …’ın en son beyanında davacının çalışmasını yaparken hem işi öğrendiğini, hemde doğrudan üretime katkı sağladığını, her ne kadar önceki beyanında davacının istifleme ve paketleme işini yaptığını, zaman zaman öğrenmek için matkapla diş açtığını ve mesleği öğrenmeye çalıştığını beyan etmiş ise de davacının ilk işe girdiği 2-3 gün bu şekilde mesleği öğrenmeye yönelik çalıştığını, sonrasında davacının yukarıda belirttiği şekilde direk üretime yönelik çalışma yaptığını beyan etmesi ve diğer davacı ile bordro tanıklarının da birbirini teyit eder beyanları karşısında işe giriş bildirgesi tarihi itibariyle davacının üretime yönelik çalıştığı kanaatine varılmıştır…” gerekçesiyle, “Davanın kabulü ile davacının 2.3502.016096.11.01 SGK işyeri sicil numaralı … işyerinde 01.02.1985 tarihinde 1 (bir) gün, asgari ücretle çalıştığının tespitine, davacının sigortalılığının 18 yaşını ikmal ettiği 27.08.1990 tarihinden itibaren başladığının tespitine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 01.02.1985 tarihinde 1 gün süre ile asgari ücretle ve sigortalı olarak çalıştığının tespiti ve sigorta başlangıç tarihinin 27.08.1990 olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri.
2.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2., 3/II-B, 6., 108., 2089 sayılı Çırak Kalfa ve Ustalık Kanunu’nun 4., 5., 16. maddesi, 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu’nun 10. maddesi, 14. maddesi, geçici 4. maddesi hükümleridir.
3. Değerlendirme
1.5510 sayılı Kanun’un geçici 7. maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun’un 60/G maddesinde “Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir” hükmü öngörülmüştür.
2.Eldeki davada, bozma sonrası İlk Derece Mahkemesince davanın kabulü ile davacının 01.02.1985 tarihinde 1 gün süre ile asgari ücretle ve sigortalı olarak çalıştığının tespiti ile sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği tarih olan 27.08.1990 tarihi olduğuna dair verilen karar isabetli ise de 18 yaşını doldurduğu 27.08.1990 tarihinden önceki (1) gün süreli hizmet süresinin de prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğine hükmedilmesi yerine yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
3.Ne var ki bu konuların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalı Kurumun diğer temyiz itirazlarının reddine;
2.Davalı Kurumun temyiz itirazının kabulü ile
İlk Derece Mahkemesi Hükmünün
2 no.lu bendinin devamına eklenmek üzere “…Davacının 01.02.1985 tarihindeki (1) gün süreli çalışmasının prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine,” ibarelerinin yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.