|
ÖZET: Bu karar, başvuranın 1991 model Jawa motosikletinin alıcı adına ücretsiz tescilini talep etmesi üzerine, Türkiye Noterler Birliği’nin ve ilgili mevzuatın değerlendirilmesiyle verilmiştir. Noterlik, kamu hizmeti olarak hukuki güvenliği sağlamakta ve işlemleri belgelendirmektedir. Araçların satış, devir ve tescil işlemleri, noterlerin görevleri arasında yer almakta olup, bu işlemler için alınacak ücretler Türkiye Noterler Birliği’nin mütalaası ile Adalet Bakanlığı tarafından belirlenmektedir.
Somut olayda, başvuranın motosikletinin E-devlet üzerinden sorgulamasında hâlâ kendi adına kayıtlı olduğu ve tescil için ücret talep edildiği anlaşılmaktadır. Yönetmelik uyarınca, 01/05/2010 tarihinden önce yapılan satışlarda, satıcının noter satış sözleşmesi ile başvurması halinde aracın re’sen tescil edilmesi mümkündür. Ancak, bu işlemler için 15 TL maktu ücret alınması gerektiği belirtilmiştir. Dolayısıyla, idarenin tescil ücreti talep etmesi hukuka uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/3139-S.21.5041
BAŞVURU NO : 2020/102287
KARAR TARİHİ : 23/02/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE NOTERLER BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran, daha önce satmış olduğu aracın noterde ücretsiz şekilde tescilinin yapılmasını talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 08/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılmış olan şikayet başvurusunda başvuran özetle; E-devlet sisteminden sorgulama yaptığında, Karabük 1. Noterliğinin 21/08/1998 tarih ve sayılı kesin satış sözleşmesi ile sattığı plakalı 1991 model Jawa motosikletin halen adına kayıtlı olması nedeniyle Cimer başvurusu ile müracaat ederek motosikleti satın alan kişi üzerine devrinin yapılmasını talep ettiğini, idarenin 16/06/2020 tarih ve sayılı yazısı ile satış yaptığı noter satış sözleşmesi ile her hangi bir notere müracaat etmesi gerektiğinin belirtildiğini, bunun üzerine satışı gerçekleştiren notere gittiğinde ise bu işlem için ücret talep edildiğini belirterek; kusuru olmadığı halde ve plakalı 1991 model Jawa motosikletin alıcı adına ücretsiz şekilde tescilinin yapılmasının sağlanmasına karar verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 17/11/2020 tarih ve S. 20.95690 sayılı Gönderme Kararı üzerine Türkiye
Noterler Birliği tarafından gönderilen 27/11/2020 tarihli ve yazı ve eklerinde özetle;
2.1 31/01/2018 tarihli ve 30318 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Araçların Satış Devir ve
Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin “Noterlerin Görev ve Yetkileri” başlıklı 6 ncı maddesi 1 inci fıkrasının “…(a) Araçların satış, devir ve her türlü tescil işlemlerini yapmak…”
5.1 “Noterlik Mesleği” başlıklı 1. maddesinde; “Noterlik bir kamu hizmetidir. Noterler,
hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirir ve kanunlarla verilen başka görevleri yaparlar.”,
5.2 “Ücret tarifesi” başlıklı 112. maddesinde; “Noterlerin yaptıkları işlemlere ait harç
üzerinden hesaplanacak ücretleri ile vasiyetname ve vakıf senedi düzenlenmesinden alınacak ücretler, yazı, bir dilden diğer dile veya bir yazıdan diğer yazıya çevirme, karşılaştırma, tescil, emanetlerin saklanması ve kanunlarında harç, vergi ve resimlerden bağışık olduğu yazılı işlemler ile defter onaylanmasından ve kanunun ücret almayı öngördüğü sair işlemlerden alacakları ücretler ve noterlerle imzaya yetkili vekillerinin yol ödeneğinin miktarı, Türkiye
Noterler Birliğinin mütalaası alındıktan sonra Adalet Bakanlığı tarafından düzenlenecek bir tarife ile tespit olunur. Noterlik işleminin başka bir noter aracılığı ile yapıldığı hallerde, aracı notere ödenecek ücretler de tarifede gösterilir. Tanıklık ve onaylama şerhlerinden yazı ücreti alınmaz. (Değişik: 16/11/1989 – 3588/8 md.) Tarifede gerekli görülecek değişiklikler her yıl
Mart ayında yapılır. Yeni tarife yürürlüğe girinceye kadar eski tarife uygulanır…” 6. 31/01/2018 tarihli ve 30318 sayılı Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin
Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin;
6.1 “Noterlerin görev ve yetkileri” başlıklı 6. maddesinde; “Noterlerin, Kanun ve bu
Yönetmelik kapsamındaki görev ve yetkileri şunlardır: a) Araçların satış, devir ve her türlü tescil işlemlerini yapmak…”
6.2 “Satış veya devir işlemi yapılan araçların noterler tarafından tescili” başlıklı 18.
maddesinde; “…1/5/2010 tarihinden önce noterler tarafından satış veya devri yapılan araçların tescil edilmemiş olması halinde, satıcının noter satış sözleşmesi ile birlikte herhangi bir noterliğe başvurusu üzerine bu araçlar aracın re’sen tescil edildiğine dair şerh verilmek suretiyle alıcıları adına re’sen tescil edilir…”
6.3 “Noterler tarafından alınacak ücretler” başlıklı 49. maddesinde; “Noterlik Kanununun
112 nci maddesi uyarınca belirlenen ücret uygulanmaksızın, araç tescil hizmetlerine ilişkin
iş ve işlemler için 15 TL maktu ücret alınır…” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda; Karabük 1.
Noterliğinin 21/08/1998 tarih ve sayılı kesin satış sözleşmesi ile sattığı plakalı 1991 model Jawa motosikletin alıcı adına ücretsiz şekilde tescilinin yapılmasının sağlanmasına karar verilmesini talep etmektedir.
9. Noterlik bir kamu hizmeti olup, noterler, hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirir ve kanunlarla verilen başkaca görevleri yaparlar. Noterlerin yaptıkları işlemlere ait harç üzerinden hesaplanacak ücretleri, tescil, kanunlarında harç, vergi ve resimlerden bağışık olduğu yazılı işlemler ile kanunun ücret almayı öngördüğü sair işlemlerden alacakları ücretler Türkiye Noterler Birliğinin mütalaası alındıktan sonra
Adalet Bakanlığı tarafından düzenlenecek bir tarife ile tespit olunur.
10. Somut olayda; idare ve başvuran tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
10.1 Başvuranın, Karabük 1. Noterliğinin 21/08/1998 tarih ve sayılı kesin satış
sözleşmesi ile satmış olduğu plakalı 1991 model Jawa motosikletin E-devlet üzerinden yaptığı sorgulamada halen adına kayıtlı olarak göründüğü, satışı gerçekleştiren noterden motosikleti satın alan kişi üzerine devrinin yapılmasını talep ettiği ve bu işlem için ücret talep edildiği anlaşılmıştır.
11. Araçların satış, devir ve tescil hizmetlerinin yapılmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu işlemler dolayısıyla alınacak ücretleri belirlemek amacıyla yürürlüğe girmiş olan Araçların
Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinde; araçların satış, devir ve her türlü tescil işlemlerini yapmak noterlerin görev ve yetkisi olarak düzenlenmiştir.
12. Yönetmeliğin satış veya devir işlemi yapılan araçların noterler tarafından tescilini düzenleyen 18.maddesinde ise; 01/05/2010 tarihinden önce noterler tarafından satış veya devri yapılan araçların tescil edilmemiş olması halinde, satıcının noter satış sözleşmesi ile birlikte herhangi bir noterliğe başvurusu üzerine bu araçlar aracın re’sen tescil edildiğine dair şerh verilmek suretiyle alıcıları adına re’sen tescil edileceği düzenlenmiştir.
13. Yönetmelik ayrıca, Noterlik Kanununun ücret tarifesini düzenleyen 112 nci maddesi uyarınca belirlenen ücret uygulanmaksızın yapılacak araç tescil hizmetlerine ilişkin iş ve işlemler için ise 15 TL maktu ücret alınacağını hükme bağlamıştır.
14. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Kurumumuz kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Noterlik bir kamu hizmeti olduğu, Noterlerin yaptıkları işlemlerden alacakları ücretlerin Türkiye Noterler Birliğinin mütalaası alındıktan sonra Adalet Bakanlığı tarafından düzenlenecek bir tarife ile tespit olunduğu, araçların satış, devir ve tescil hizmetlerinin yapılmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu işlemler dolayısıyla alınacak ücretleri belirlemek amacıyla yürürlüğe girmiş olan Araçların
Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin araçların satış, devir ve her türlü tescil işlemlerini yapmayı noterlerin görev ve yetkisi olarak düzenlediği, 01/05/2010 tarihinden önce noterler tarafından satış veya devri yapılan araçların tescil edilmemiş olması halinde, satıcının noter satış sözleşmesi ile birlikte herhangi bir noterliğe başvurusu üzerine bu araçların, aracın re’sen tescil edildiğine dair şerh verilmek suretiyle alıcıları adına re’sen tescil edileceği Noterlik Kanununun ücret tarifesini düzenleyen 112. maddesi kapsamında tarifede belirlenen ücret uygulanmaksızın yapılacak araç tescil hizmetlerine ilişkin iş ve işlemler için 15 TL maktu ücret alınacağını dikkate alındığında; idarenin tescil işlem ücreti alınması gerektiği yönündeki işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından idareler tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği; böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa)
durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup ilgili İdarenin işlemine karşı Karabük İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE NOTERLER BİRLİĞİ BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi