|
ÖZET: Başvuran, 1992 yılında Karadeniz Birlik Yağlı Tohumlar Kooperatifinde ürün satışı yaparak sigorta primlerinin kesildiğini, ancak kooperatifin sigortalılık kaydını zamanında gerçekleştirmediğini belirtmektedir. Bu nedenle, 1992 yılından itibaren sigortalılık kaydının oluşturulmasını talep etmektedir. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), 2926 Sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu çerçevesinde, sigortalıların prim borçlarının 01/04/1994 tarihinden itibaren ürün bedellerinden tevkif edilerek tahsil edilmeye başlandığını ifade etmektedir. Başvuranın iddia ettiği tevkifat kesintisinin 1992 yılında gerçekleşmediği ve bu nedenle sigortalılık kaydının yapılamayacağı belirtilmiştir.
SGK’nın açıklamalarına göre, 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılanların, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde kayıt ve tescil işlemlerini yaptırmaları gerekmektedir. Başvuranın 1992 yılına ait tevkifat kesintisiyle ilgili belgelerinin SGK’ya intikalinin mümkün olmadığı, dolayısıyla geçmişe dönük sigortalılık tescilinin gerçekleştirilemeyeceği vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığına karar vermiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın başvurana ve SGK’ya tebliğ edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Başvuranın, bu karara karşı yargı yoluna başvurabileceği ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/702-S.1052
BAŞVURU NO : 2018/12489
KARAR TARİHİ : 11/04/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Geçmişe dönük tarım BAĞ-KUR tescilinin yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 1992 yılında Karadeniz Birlik Yağlı Tohumlar Kooperatifinde kendi adına ürün sattığını, bunun karşılığı olarak kooperatif tarafından kendisinden sigorta giderlerinin kesildiğini ancak anılan kooperatifin zamanında sigortalılık girişinin yapmadığını, SGK’nın sigorta primlerinin geç bildirildiği gerekçesi ile sigortalılık kaydının yapılmamasının doğru olmadığını ifade ederek,
1992 yılından itibaren sigortalılık kaydının oluşturulması suretiyle mağduriyetinin giderilmesini
talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 30/11/2018 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (SGK) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 18/12/2018 tarihli ve sayılı yazıda ilgili mevzuat
hükümlerine de yer verilmek suretiyle özetle:
2.1. 26/03/1994 tarihli ve 21886 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2926 Sayılı Tarımda Kendi
Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu 4 Seri Numaralı Uygulama Tebliği ile sigortalıların prim borçlarının sattıkları ürün bedellerinden tevkif suretiyle tahsil edilmesi 01/04/1994 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanıldığı, 2.2. 2926 sayılı Kanunun 2 nci maddesine göre sigortalı sayıldıkları halde Kuruma kayıt ve tescilleri yapılmamış ve bahse konu tebliğ uyarınca sattıkları ürün bedellerinden 01/04/1994 tarihinden itibaren prim tevkifatı yapılan çiftçilerin sigortalılıkları, Kuruma yazılı talepte bulunmaları halinde tevkifat tutarının Kurum hesaplarına intikal etmesi şartıyla, tevkifat yapılan tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatıldığı,
2.3. Bu itibarla başvuranın iddia etmekte olduğu 1992 yılında gerçekleştirilen tevkifat kesintisine istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamında tescil işleminin gerçekleştirilmesi mümkün bulunmadığı, 2.4. 2926 sayılı Kanunda bu kapsamda sigortalı sayılanların, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorunda oldukları ve bu kapsamda bulunanlara ilişkin bildirim yükümlülüğünün sigortalıların kendilerine ve köy ve mahalle muhtarlarına verildiği, 1/10/2008 tarihinden sonrada 5510 sayılı Kanunda tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için tarımsal faaliyetlerinin kanunla kurulu ilgili meslek kuruluşlarınca veya kendilerince, bildirimlerinin yapılacağı belirtilerek yükümlülüğü kişilere ve ziraat odalarına verildiğinin anlaşıldığı, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin geçici 8 inci maddesi gereğince de
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki kayıtların bildirilmemesi veya geç
bildirilmesi halinde idari para cezası uygulanmayacağının belirtildiği 2.5. Sigortalılığın kapsamı, başlangıcı ve zorunlu oluşu, sigortalıların kayıt ve tescil yaptırma zorunluluğu, sigortalıları bildirme yükümlülüğü ve re’sen tescile ilişkin yukarıda verilen kanun hükümlerinin uygulama esasları 26/07/1984 tarihli ve 18470 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
“Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışan Sigortalıların Tescili ile İlgili İşlemler, Başvurma ve
Uymak Zorunda Oldukları Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” ile belirlendiği, buna göre sigortalının başvurma işlemini yapmak zorunda olduğu, 3. Başvuranın iddia ettiği tevkifat kesintisinin gerçekleştiği 1992 yılında, tevkifat kesintisi uygulaması olmamasından dolayı iddia edilen tarım tevkifatı bilgi ve belgesinin Kurumlarına intikali mümkün bulunmamakta, tarım BAĞ-KUR sigortalılığı tescil ve kayıt sürecine ilişkin Kurumlarına duyuru ya da bilgilendirme yapılması da imkan dahilinde bulunamadığı, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.
6. Mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar
Sosyal Sigortalar Kanununun; 6.1. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesi; “Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın 3 üncü maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyetlerde bulunanlar, bu Kanuna göre sigortalı sayılırlar…”, 6.2. “Sigortalılığın başlangıcı ve zorunlu oluşu” başlıklı 5’inci maddesi; “2 nci madde kapsamına girenler, onsekiz yaşını doldurdukları tarihi takip eden yılbaşından itibaren
sigortalı sayılırlar. Ancak, 7 nci maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülükleri kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlar. Bu suretle sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemez ve kaçınılamaz. Sigortalıların tescili ile ilgili işlemler, başvurma ve uymak zorunda oldukları usul ve esaslar yönetmelikle tespit edilir.”, 6.3. “Sigortalıların kayıt ve tescil yaptırma zorunluluğu” başlıklı 7’nci maddesi; “Bu
Kanuna göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde
Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.”, 6.4. “Sigortalıları bildirme yükümlülüğü” başlıklı 8’inci maddesi; “Köy ve mahalle muhtarları, bu Kanuna göre sigortalı sayılanları sigortalılıklarının başladığı tarihten, sigortalılığı sona erenleri ise sigortalılıklarının sona erdiği tarihten itibaren, en geç üç ay içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdürler…”, 6.5. “Resen tescil” başlıklı 9’uncu maddesi; “Bu Kanuna göre sigortalı sayılanlardan sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren üç ay içinde Kuruma kayıt ve tescillerini yaptırmayanların tescil işlemleri, Kurumca resen yapılır.” , 6.6. “Tescilde esas alınacak kayıtlar” başlıklı 10’uncu maddesi; “Sigortalıların kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare, belediye muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, 21/10/1935 tarih ve
2834 sayılı Kanuna göre kurulan tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin, 18/4/1972 tarih ve 1581
sayılı Kanuna göre kurulan tarım kredi kooperatifleri ve birliklerinin, 24/4/1969 tarih ve 1163 sayılı
Kooperatifler Kanununa göre kurulan Pancar Ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği (Pankobirlik), Türkiye Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtları esas alınır. Belirtilen bu merci, kurum, kuruluş, kooperatifler ve birlikleri ile şirket ve bankalar, Kurumun isteği üzerine her türlü bilgiyi ve belgeyi vermekle yükümlüdürler.” 6.7. “Primlerin Ödenmesi” başlıklı 36 ncı maddesi; “Sigortalı, 31 inci maddede belirtilen prim borcunu ait olduğu yıl içinde Bakanlar Kurulunca tespit edilen dönemlerde ödemek zorundadır
Kurumun prim alacakları; Bakanlar Kurulu kararı ile ürün bedellerinden tevkif suretiyle de tahsil edilebilir.” 7. 26.03.1994 tarihli ve 21886 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2926 Sayılı Tarımda
Kendi Adına Ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu Uygulama Tebliği’nin (Seri No: 4); “B- Tevkifat Yapacak Olanlar” bölümü; “193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca çiftçilerden satın aldıkları ürün bedelleri üzerinden vergi tevkifatı yapmak zorunda olan ve aşağıda belirtilen gerçek ve tüzel kişiler, çiftçilerden ürün alımlarında yaptıkları vergi tevkifatının yanısıra, ürün bedelleri üzerinden bu Tebliğ’deki esaslar dahilinde
% 1 oranında prim tevkifatı yapacaklardır.
Tevkifat yapmakla yükümlü olan gerçek ve tüzel kişiler şunlardır.
– Kamu idare ve müesseseleri, – İktisadi kamu müesseseleri, – Sair kurumlar ( kooperatifler ve diğer kurumlar),
– Ticaret şirketleri, – İş ortaklıkları, – Dernekler, – Vakıflar, – Dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, – Zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler, – Gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı.”, 7.1. “C- Çiftçi Primlerinin Ürün Bedellerinden Tevkif Suretiyle Tahsiline İlişkin Usul ve
Esaslar” bölümü; “3.4.1993 tarihli ve 93/4384 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1 inci maddesi ile bu maddede değişiklik yapan 94/5173 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına göre; yukarıda (B) bölümünde sayılan gerçek ve tüzel kişilerin, çiftçilerden satın aldıkları ürün bedellerinden, çiftçilerin prim borçlarına mahsuben %1 oranında tevkifat yaparak düzenledikleri belgelerde göstermeleri ve bir ay içerisinde tevkif ettikleri tutarları ertesi ayın
20 nci günü akşamına kadar Kurum hesaplarına intikal ettirmeleri gerekmektedir. Buna göre,
yukarıda (B) bölümünde sayılan gerçek ve tüzel kişiler, çiftçilerden satın aldıkları ürün bedelleri karşılığında 1.4.1994 tarihinden itibaren yapacakları ödemelerde, anılan çiftçilerin prim borçlarına mahsuben %1 oranında tevkifat yapacaklardır…” 8. 31/07/2005 tarihli ve 25892 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışan Sigortalıların Tescili İle İlgili İşlemler, Başvurma ve Uymak Zorunda
Oldukları Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin; 8.1. Başvurma” başlıklı 5 inci maddesi; “Sigortalı sayılanların kayıt ve tescilleri, Kurumca hazırlanan ve sigortalı tarafından usulüne uygun doldurularak imzalanan ve tarımsal faaliyetin yapıldığı mahaldeki köy veya mahalle muhtarına onaylattırılan “2926 sayılı Kanuna Göre BağKur’a Giriş Bildirgesi”nin ilgili il müdürlüğüne elden verilmesi veya posta ile gönderilmesi suretiyle yapılır.”, 8.2. “Yeniden başvurma” başlıklı 6 ıncı maddesi; “Sigortalılık niteliğini kaybedenlerden yeniden Kanun kapsamına girenler, sigortalılıklarını başlatmak için Kurumca hazırlanan
“2926 sayılı Kanuna Göre Bağ-Kur Sigortalılık Belgesi’nin sigortalı tarafından ilgili kuruluşlara onaylattırıp, imzalanarak ilgili il müdürlüğüne elden verilmesi veya posta ile gönderilmesi suretiyle yapılır.”, 8.3. “Başvurma süresi” başlıklı 7 nci maddesi; “Kanun kapsamına girenler, kapsama girdikleri tarihten itibaren üç ay içinde Kuruma başvurmak zorundadırlar.
Üç aylık başvurma süresinin hesabında, giriş bildirgesi veya yeniden sigortalılık belgesi Kuruma elden verilmiş ise verildiği, normal posta ile gönderilmiş ise Kurum kayıtlarına intikal ettiği, iadeli taahhütlü olarak gönderilmiş ise postaya verildiği tarih sigortalılığın veya yeniden sigortalılığın başlangıcı olarak esas alınır.
Başvurma süresi olan üç ay içerisinde kayıt ve tescilini yaptırmayanların sigortalılık hak ve yükümlülükleri, kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlar.”,
8.4. “Muhtarların bildirme yükümlülüğü” başlıklı 11 inci maddesi; “Köy veya mahalle muhtarları, Kanuna göre sigortalı sayılanları sigortalı sayıldıkları tarihten, sigortalılığı sona erenleri ise sigortalılıklarının sona erdiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.
İl müdürlükleri, kendi görev alanında bulunan muhtarlardan Kanun kapsamında tarımsal faaliyete başlayanlar ile tarımsal faaliyetleri sona erenlere ait kayıtları isterler. Muhtarlar istenilen bilgileri en geç bir ay içinde il müdürlüklerine vermek zorundadırlar. İl müdürlüğü tarafından istenilen kayıtları süresi içinde vermeyen, eksik veya yanlış bilgi veren muhtarlar bağlı oldukları valilik veya kaymakamlığa bildirilirler.” 8.5. “Resen tescil” başlıklı 12 nci maddesi; “Tarımsal faaliyetleri nedeniyle sigortalı olması gerekenlerden, sigortalılık kapsamına girdikleri tarihten itibaren üç ay içinde Kuruma kayıt ve tescillerini yaptırmayanların tescil işlemleri Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen kurum ve kuruluş kayıtları esas alınarak Kurumca resen yapılır. Resen tescil işleminin yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren sigortalılıkları başlatılır ve bu durum sigortalıya yazı ile bildirilir.” 8.6. “İdari para cezaları” başlıklı 17 nci maddesi; “Kanunun 6 ve 7 nci maddelerinde belirtilen tescil ve sigortalılığın sona ermesi ile ilgili bildirim yükümlülüğüne uymayan sigortalılara 2/9/1971 tarihli 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu
Kanununun 80 inci maddesi hükmü gereğince Kurumca idari para cezası verilir.” 9. 12/05/2010 tarihli 27579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliği’nin “2926 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 8 inci maddesinin
7 numaralı bendi; “ Ziraat odaları, ziraat odalarının bulunmadığı yerlerde tarım il/ilçe
müdürlükleri Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki kayıtlarını bildirebilirler. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki kayıtların bildirilmemesi veya geç bildirilmesi halinde idari para cezası uygulanmaz.” hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan değerlendirmede, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun olmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran özetle; 1992 yılında Karadeniz Birlik Yağlı Tohumlar Kooperatifinde kendi adına yaptığı ürün satımı karşılığı olarak kooperatif tarafından kendisinden sigorta giderlerinin kesildiğini ancak anılan kooperatifin zamanında sigortalılık girişinin yapmadığını belirterek 1992 yılından itibaren sigorta tescilinin başlatılmasını talep etmektedir.
12. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından özetle; 2926 Sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına
Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu 4 Seri Numaralı Uygulama Tebliği ile sigortalıların prim borçlarının sattıkları ürün bedellerinden tevkif suretiyle tahsil edilmesine 01/04/1994 tarihi itibariyle başlanıldığı, Kanunun 2 nci maddesine göre sigortalı sayıldıkları halde Kuruma kayıt ve tescilleri
yapılmamış ve bahse konu tebliğ uyarınca sattıkları ürün bedellerinden 01/04/1994 tarihinden itibariyle prim tevkifatı yapılan çiftçilerin sigortalılıkları, Kuruma yazılı talepte bulunmaları ve tevkifat tutarının Kurum hesaplarına intikal etmesi şartıyla, tevkifat yapılan tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatıldığı belirtilmiştir.
13. Bu çerçevede uyuşmazlığın, 1992 yılında Karadeniz Birlik Yağlı Tohumlar Kooperatifinde kendi adına ürün satışı yaptığını iddia eden başvuranın 1992 yılında tevkifat kesintisi uygulaması olmamasından dolayı başvuru ekinde yer alan 2017 yılında düzenlenen 1992 yılına ait Karadeniz
Birlik’ e kayıt belgesinin ve başvuranın iddiaları doğrultusunda Karadeniz Birlik tarafından kendisinden kesilen tevkifat kesintilerinin SGK’ ya intikalinin mümkün olmamasına rağmen 1992 yılı itibarıyla 2926 sayılı Kanun kapsamında tescil edilip edilemeyeceği noktasında düğümlendiği anlaşılmaktadır.
14. Bu bakımdan başvuruya konu talebin incelenmesi için öncelikle tarım tevkifatının tanımı ve mevzuatımızdaki yerini incelemek gerekmektedir. 2926 sayılı Kanunun 2 inci maddesi uyarınca; Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın 3 üncü maddenin (b)
bendinde tanımlanan tarımsal faaliyetlerde bulunanların anılan Kanuna göre sigortalı sayılacağı düzenlenmiştir.
14.1. Atıfta bulunulan 3 üncü madde ile tarımsal faaliyette bulunanlar; “Kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, kamuya mahsus mahallerde ekim dikim, bakım, üretim, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veya doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünlerinin üretimini, avlanmasını, avcılar ve yetiştiriciler tarafından muhafazasını, taşınmasını sağlayanları veya bu ürünlerden sair bir şekilde faydalanmak suretiyle kendi adına ve hesabına faaliyette bulunanlar” olarak ifade edilmiştir.
14.2. 2926 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde ise Kanun kapsamına girenlerin on sekiz yaşını doldurdukları tarihi takip eden yılbaşından itibaren sigortalı sayılacakları ancak, 7 nci maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayanların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı, sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemeyeceği ve kaçınılamayacağı, sigortalıların tescili ile ilgili işlemler ile başvurma ve uymak zorunda oldukları usul ve esasların ise yönetmelikle tespit edileceği, 7 nci maddesinde de Kanuna göre sigortalı sayılanların sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorunda oldukları düzenlenmiştir.
14.3. Diğer taraftan, Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışan Sigortalıların Tescili İle İlgili
İşlemler, Başvurma ve Uymak Zorunda Oldukları Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinde; sigortalı sayılanların kayıt ve tescillerinin Kurumca hazırlanan ve sigortalı tarafından usulüne uygun doldurularak imzalanan ve tarımsal faaliyetin yapıldığı mahaldeki köy veya mahalle muhtarına onaylattırılan “2926 sayılı Kanuna Göre BAĞ-KUR’a Giriş Bildirgesi”nin ilgili il müdürlüğüne elden verilmesi veya posta ile gönderilmesi suretiyle yapılacağı, 7 nci maddesinde
Kanun kapsamına girenlerin kapsama girdikleri tarihten itibaren 3 ay içerisinde Kuruma başvurmak zorunda olduğu, başvurma süresi olan üç ay içerisinde kayıt ve tescilini yaptırmayanların sigortalılık hak ve yükümlülüklerinin, kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı, 17 nci maddesinde (§ 7.6) Kanunun 6 ve 7 nci maddelerinde belirtilen tescil ve
sigortalılığın sona ermesi ile ilgili bildirim yükümlülüğüne uymayan sigortalılara 1479 sayılı
Kanununun 80 inci maddesi gereğince idari para cezası verileceği düzenlenmiştir.
14.4. Bu çerçevede, 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılanların en geç 3 ay içerisinde
Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorunda oldukları, söz konusu işlemi 3 ay içerisinde yaptırmayanların kanundan doğan hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından başlayacağı, sigortalıların kayıt ve tescilin yapılmasından anlaşılması gerekenin ise yönetmeliğin 5 inci maddesi gereği hazırlanan bildirgenin Kuruma verilmesi üzerine
Kurumca yapılan işlem ile sigortalılığın hak ve yükümlülüklerinin başlaması olduğu, bildirim (başvurma) yükümlülüğüne uymayan sigortalılara idari para cezası uygulanacağı, dolayısıyla 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılanların bildirim yükümlülüğünün esas olarak sigortalıların kendilerine yüklendiği anlaşılmaktadır.
15. Öte yandan 2926 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinde ise Kurum prim alacaklarının Bakanlar
Kurulu kararı ile ürün bedellerinden tevkif suretiyle de tahsil edilebileceği düzenlenmiştir. Bu çerçevede, 03/04/1993 tarihli ve 93/4384 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kurumun prim alacaklarının ürün bedellerinden tevkif suretiyle tahsil edilebileceğine karar verildiği, Kararın 01/04/1994 tarihinden itibaren ürün bedelleri üzerinden % 1 oranında prim tevkifatı yapılması suretiyle uygulanmaya başlandığı anlaşılmaktadır.
15.1. Tevkifat uygulamasına ilişkin usul ve esasların belirlendiği ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığınca çıkarılan 4 Seri numaralı 2926 Sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar
Sosyal Sigortalar Kanunu Uygulama Tebliğinin 7 Seri Numaralı Tebliğ ile yeniden düzenlenen (ı)
bendinde, prim tevkifatı yapılan çiftçilerin tevkifat yapılan tarihi takip eden aybaşından itibaren sigortalılıklarının başlatılabilmesi için tevkifatın yapıldığını gösteren belgeleri Kuruma sunarak yazılı talepte bulunmalarının yanında tevkifat tutarının Kurum hesaplarına intikal etmesi şartının da aranacağı düzenlenmiştir.
15.2. Diğer taraftan, 4 Seri Numaralı Tebliğin “B” bölümünde tevkifat yapmakla yükümlü olan gerçek ve tüzel kişiler sayılmış, “C” bölümünde ise tevkifat yapmakla yükümlü olan gerçek ve tüzel kişilerin yaptıkları tevkifatı düzenledikleri belgelerde göstermeleri gerektiği hususu ile bir ay içerisinde tevkif ettikleri tutarları ertesi ayın 20 nci günü akşamına kadar Kurum hesaplarına intikal ettirmeleri gerektiği düzenlenmiştir.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru dosyasının incelenmesi neticesinde, tarımda prim tevkifatı uygulamasına ilk defa 01/04/1994 tarihinden itibaren başlanılması diğer bir deyişle 1992 yılında, tarımda prim tevkifat kesintisi uygulaması olmamasından dolayı iddia edilen tarım tevkifatı bilgi ve belgesinin varlığından bahsetmenin mümkün olmadığı, öte yandan 2926 sayılı Kanun kapsamındaki tescil ve kayıt işlemlerinin anılan
Kanun kapsamında sigortalı sayılanların başvurusu üzerine yapılacağının düzenlendiği, bildirim (başvuru) yükümlülüğünün sigortalılar üzerinde olduğu, bu bakımdan Karadeniz Birlik, Yağlı
Tohumlar Şubesi tarafından 2017 yılında, 1992 tarihini işaret eden kayda ilişkin olarak 3 aylık süre içerisinde yapılmayan başvurular yönünden geçmişe dönük tarım BAĞ-KUR sigortalılığı tescili için esas kabul edilemeyeceği, bu bakımdan idare tarafından yerine getirilen işlemlerin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Diyarbakır İş Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi