TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 12895-12895 |sayi|94019529-101.07.05-E.94019529-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/10109 2017/ 10109
KARAR TARİHİ : 24/10/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : TOPLU KONUT İDARESİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın üzerinde hak sahibi olduğunu iddia ettiği 2/B arazinin TOKİ’ye devredilmiş olması sebebiyle uğradığı hak kaybı ve zararın tazmin edilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 28/07/2017 28.7.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran , Kurumumuza yapmış olduğu 01/ 08/ 2017 tarihli şikâyet başvurusunda özetle; İstanbul ili, Şile ilçesi, Ahmetli köyünde yer alan ada (yeni parsel) parsel no.lu taşınmaz üzerinde hak sahibi olduğu, ancak söz konusu taşınmazı da kapsayan alanın 6292 sayılı
Kanun kapsamında “Proje Alanı” ilan edilerek, TOKİ’ye devredilmiş olması nedeniyle mağdur olduğunu belirttiğinden bahisle anılan taşınmazın tarafına verilmesi suretiyle mağduriyetinin giderilmesini talep talep etmektedir .
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Aynı hususlarda yapılan bir başka şikayet başvurusu ile ilgili olarak şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’ndan (TOKİ) 14/ 04/ 2017 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edildiğinden, yeniden yazışma yapılmamış olup, adı geçen idarenin 19/ 04/ 2017 tarih sayılı cevabi yazısında; 2.1. 6292 sayılı “Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman
Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı
Hakkında Kanun” un 8 inci maddesi gereğince, İdarece, ilgili Kanunda tarif edilen ve “2/B Alanları”
1 / 8olarak isimlendirilen taşınmazların bulunduğu alanlara yönelik incelemelerin gerçekleştirildiği,
Kanun’da belirtilen amaçlar doğrultusunda kullanılmak ve İdarece devir alınabilmesine yönelik
Çevre ve Şehircilik Bakanlığından “Proje Alanı olarak” onaylanmasının talep edildiği, 2.2. Çevre ve Şehircilik Bakanlığına sunulan “Proje Alanı” teklifinin; konum, büyüklük, mer’i plan kararları, mevcut arazi kullanım ve yapılaşma durumu itibari ile 6292 sayılı Kanunda belirtilen gecekondu veya kentsel dönüşüm projesi uygulamalarında kullanılabilme niteliği ve başvuru usul, esas ve öncelikleri çerçevesinde değerlendirildiği, İstanbul İli Şile İlçesi, Ağva ve Ahmetli
Mahallelerine ilişkin proje alanı tekliflerinin; Bakanlık Makamının 25.06.2012 tarih ve 10213 sayılı
Olur’ları ile onaylandığı, 2.3. Bu doğrultuda, 6292 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince İstanbul ili, Şile ilçesi, Ağva (Yakuplu) ve Ahmetli köylerinde kalan 26 parçada toplam 97.817,47m 2 yüzölçümlü 2/B taşınmazın, 6292 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası ve 6527 sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinin yedinci fıkrasına göre 2013 yılı emlak vergi değeri olan toplam 2.922.252,14-TL bedel karşılığında şikayet edilen İdare adına tescillerinin sağlandığı, 2.4. Şikayet edilen İdare adına devir işlemleri tamamlanan taşınmazların, 6292 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca değerlendirileceği, 2.5. Bu çerçevede, 6292 sayılı Kanun hükümleri gereğince söz konusu taşınmazı da kapsayan alanın
“Proje Alanı” ilan edilmiş olması ve İdare tarafından kendi mevzuatına uygun proje geliştirme çalışmalarının yapılacak olması, İdare tarafından gerçekleştirilecek proje geliştirme çalışmalarının ne kadar süreceği konusunun henüz netlik kazanmadığı, söz konusu taşınmazların kullanıcılarına yönelik uzlaşma sağlanarak projeden tahsis veya bedel ödenmesi gibi seçenekler sunulabileceği, idarece proje geliştirme çalışmaları sonuçlanıncaya kadar hak sahiplerinin taşınmazlarını tarımsal amaçlı v.b. kullanmaya devam ettiği, hususlarının tespit edildiği, 2.6. Gelinen bu noktada; 6292 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin yedinci bendinde söz konusu taşınmazların kullanıcısına rayiç bedel üzerinden satılabileceği belirtildiği gibi, İdarenin de kendi projelerinde ve mevzuatına göre değerlendirebileceğinin hüküm altına alındığı, buradan da anlaşılacağı üzere “Proje Alanı” içerisinde kalan taşınmazların kullanıcısına satılması zorunluluğu bulunmadığı, ifadelerine yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının 3.1. “Orman köylüsünün korunması” başlıklı 170 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Ormanlar içinde veya bitişiğindeki köyler halkının kalkındırılması, ormanların ve bütünlüğünün korunması bakımlarından, ormanın gözetilmesi ve işletilmesinde Devletle bu halkın işbirliğini sağlayıcı tedbirlerle, 31/ 12/ 1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tamamen kaybetmiş yerlerin değerlendirilmesi; bilim ve fen bakımından orman olarak muhafazasında yarar görülmeyen yerlerin tespiti ve orman sınırları dışına çıkartılması; orman içindeki köyler halkının kısmen veya tamamen bu yerlere yerleştirilmesi için Devlet eliyle anılan yerlerin ihya edilerek bu halkın yararlanmasına tahsisi kanunla düzenlenir .”, 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
2 / 8üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına
sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 4. Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensipleri’nde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler… Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…”, 5. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun Ek 16 ncı maddesinde, “Kanunlar ile verilmiş yetkiler çerçevesinde Başkanlığa devri talep edilen taşınmazların kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde kalması halinde, Başkanlığın devir talebi önceliklidir . Bu yerlerde Başkanlık mülkiyetinde bulunan taşınmazlar ile devri talep edilen taşınmazlara ilişkin olarak Başkanlık, kanunlardan kaynaklanan tüm yetkilerini münhasıran kullanır .” 7. 6831 sayılı Orman Kanununun 2 nci maddesinin (B) bendinde, “Orman sayılan yerlerden : …
B) 31/ 12/ 1981 tarihinden önce bilim va fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş yerlerden; tarla, bağ, bahçe, meyvelik, zeytinlik, fındıklık, fıstıklık (antep fıstığı, çam fıstığı) gibi çeşitli tarım alanları veya otlak, kışlak, yaylak gibi hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler ile şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerleşim alanları, orman sınırları dışına çıkartılır .” 8. 6292 sayılı “Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman
Sınırlan Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı
Hakkında Kanun” un, 8.1. “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde, “…b) 2/B alanları : 6831 sayılı Kanunun 20/ 6/ 1973 tarihli ve 1744 sayılı Kanunla değişik 2 nci maddesi ile 23/ 9/ 1983 tarihli ve 2896 sayılı, 5/ 6/ 1986 tarihli ve 3302 sayılı kanunlarla değişik 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendine veya kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan ve çıkarılacak yerleri, … f) Proje alanı : 2/B alanlarını ve proje bütünlüğünü sağlamak amacıyla gerektiğinde bu alanların dışında kalan yerleri de kapsayan ve sınırları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Toplu Konut
İdaresi Başkanlığı veya ilgili büyükşehir ya da diğer belediyelerce belirlenen ve Çevre ve Şehircilik
Bakanlığınca onaylanan gecekondu veya kentsel dönüşüm projesi uygulanacak alanları, … ifade eder .”, 8.2. “Tasarrufa geçme” başlıklı 3 üncü maddesinde, “( 1) Orman kadastro komisyonlarınca
Hazine adına orman sınırları dışına çıkartılan yerlerden; … b) 2/B alanları, bu Kanun kapsamında
3 / 8değerlendirilmek üzere Maliye Bakanlığının, tasarrufuna geçer .”,
8.3. “Hak sahibi, başvuru ve doğrudan satış” başlıklı 6 ncı maddesinde, “( 1) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulan tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/ 12/ 2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilen kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler bu Kanuna göre hak sahibi sayılır . / ( 2) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra düzenlenecek güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulacak tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/ 12/ 2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilecek kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de hak sahibi sayılır . / ( 3) Hak sahiplerinden birinci fıkra kapsamında olanlar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde, ikinci fıkra kapsamında olanlar ise, güncelleme listelerinin tescil edildiği veya kadastro tutanaklarının kesinleştiği tarihten itibaren sekiz ay içinde idareye başvurarak, bu taşınmazların bedeli karşılığında kendilerine doğrudan satılmasını isteyebilirler . …” 8.4. “Proje alanlarının belirlenmesi ve bu alanda kalan taşınmazların değerlendirilmesi” başlıklı 8 inci maddesinin; 8.4.1. Birinci fıkrasında, “( 1) 2/B alanlarından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce kadastro tutanakları kesinleşen veya güncelleme listeleri tescil edilen alanlarda bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz gün içinde, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra kadastro tutanakları kesinleşecek veya güncelleme listeleri tescil edilecek alanlarda ise kesinleşme ve tescil tarihinden itibaren üç ay içinde, proje alanı belirlemek isteyen 2 nci maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde belirtilen idareler tarafından bu alanın sınırları tespit edilerek, alana ait uydu fotoğrafları, varsa her tür ve ölçekteki plan, parselasyon planı, mülkiyet bilgileri, kadastral paftaları ve halihazır haritalarıyla birlikte proje alanı sınırı onaylanmak üzere belediyeler tarafından valilikler aracılığıyla, TOKİ tarafından doğrudan Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir . Bu alanlar, adı geçen Bakanlık tarafından talebin intikal tarihinden itibaren otuz gün içerisinde aynen veya değiştirilerek onaylanır ya da reddedilir ve teklif sahibi idareye bildirilir .” 8.4.2. İkinci fıkrasında , “( 2) Teklif sahibi idare tarafından onay tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde onaylanan proje alanı Maliye Bakanlığına gönderilerek, proje alanı içinde kalan 2/B alanlarındaki taşınmazların devrinin talep edilmesi üzerine, bu taşınmazlardan Maliye Bakanlığınca uygun görülenler, hak sahipleri ve mevcut hakları da belirtilmek suretiyle emlak vergi değeri üzerinden talep sahibi idareye devredilir . Devir bedeli peşin veya bu Kanunda belirtilen sürelerde taksitle ödenebilir .” 8.4.3. Üçüncü fıkrasında, ( 3) Aynı proje alanı için birden fazla teklif olması hâlinde, öncelik sıralaması TOKİ, büyükşehir belediyeleri ve belediyeler olmak üzere değerlendirme yapılır . … ( 6)
Proje alanlarında ihdas edilecek taşınmazlar, tapuda devir alan idare adına tescil edilir . Devredilen taşınmazların tapu kütüklerinde bulunan 2/B, kullanıcı ve muhdesata ilişkin belirtmeler devir alan idarenin talebi üzerine terkin edilir . Devredilen taşınmazlardan imar planları yapılması sonucunda
4 / 8eğitim, sağlık ve benzeri resmî tesis alanları için ayrılan yerler ile özel kanunları gereğince
korunması gereken taşınmazlar, imar uygulaması sonucunda bedelsiz ve müstakil parsel şeklinde
Hazine adına tapuya resen tescil edilir ve bu hususta tapu kütüğüne belirtme yapılır . İmar uygulamasını müteakip imar planlarında yukarıda sayılan kullanımlara ayrılmayan parsellere belirtmeler taşınmaz .” 8.4.4. Yedinci fıkrasında, “( 7) Devralan idareler devraldıkları taşınmazları; hak sahiplerinin talebi üzerine fiili durumuna uygun olarak ifraz edilmek suretiyle müstakil parsel veya paylı olarak, üzerinde çok katlı bina bulunan taşınmazlarda ise kat mülkiyeti tesisi suretiyle, bunun mümkün olmaması hâlinde paylı olarak hak sahipleri ile bunların kanuni veya bu Kanunun yayımı tarihinden önce yapılmış olan akdî haleflerine tabi oldukları mevzuatına göre bu Kanunda belirtilen satış ve ödeme koşullarını da dikkate alarak rayiç bedel üzerinden doğrudan satabileceği gibi; hak sahipleri taşınmazı doğrudan satın almış olsaydı Hazineye ödeyeceği bedeli devralan idarelere ödemeyi kabul etmesi hâlinde, taşınmaz kendisine ait kabul edilerek hakları karşılanmak kaydıyla devir alan idareler kendi projelerinde ve mevzuatlarına göre değerlendirebilir . Üzerinde yapı ve eklentileri bulunan proje alanında kalan taşınmazların üzerindeki yapılar için; o yıla ait Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı yapı birim fiyatlarından eksik imalat bedeli ve yıpranma payı düşüldükten sonra kalan bedel ödenir ya da bu bedel, devralan idareler tarafından gerçekleştirilen projeler kapsamında hak sahiplerine verilecek taşınmazların bedelinden mahsup edilir . Bu durumda hak sahipleri, bu hakların dışında taşınmazların doğrudan satış hakkından yararlanamazlar .”, 9. “Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin işlemler” başlıklı 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında, “… ile diğer sebeplerle satılamayacağı Maliye Bakanlığınca belirlen ecek Hazineye ait tarım arazileri bu madde kapsamında hak sahiplerine satılmaz . …” 10. 04.07.2012 tarih ve 28343 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 345 sıra no’lu Milli Emlak
Genel Tebliği’nin “Satışı mümkün olmayan taşınmazlar” başlıklı 9 uncu maddesinde, “( 1) 2/B taşınmazlarından; … c) İlgili kamu kurum ve kuruluşlarınca Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde İdareye bildirilmesi şartıyla özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gerekenler, … satışa konu edilmeyecektir . …” hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Şikâyet başvurucusu, 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, üzerinde hak sahibi olduğu 2/B niteliğini haiz (İstanbul ili Şile ilçesi Ahmetli Köyü ada (yeni parsel numaralı) taşınmazın proje alanı ilan edilmesi üzerine TOKİ tarafından devralınması sebebiyle uğradığı mağduriyetin anılan taşınmazın tarafına verilmesi suretiyle giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur .
13. Somut olayda,
5 / 813.1. ilgili mevzuat hükümleri uyarınca 6292 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası
gereğince söz konusu taşınmazın da içinde bulunduğu toplam 97.817,47m 2 yüzölçümlü 2/B taşınmazın, 2013 yılı emlak vergi değeri olan toplam olan 2.922.252,14 TL bedel karşılığında 2016 yılında şikâyet edilen İdare adına tescillerinin sağlandığı, 13.2. Başvuranın, ilgili taşınmazın 6292 sayılı kanun kapsamında 2/B arazisi olarak tarafına verilmesi talebiyle 05/ 01/ 2017 tarihli dilekçe ile Kurumumuza başvuruda bulunduğu, 13.3. Kurumumuzca idari başvuru yolu tüketilmeden yapıldığı anlaşılan başvurunun yapılmış doğrudan bir başvuru olarak değerlendirilmesi ve gereği için 14/ 04/ 2017’de Başbakanlık Toplu
Konut İdaresi Başkanlığına gönderilmesine karar verildiği, 13.4. Şikayet edilen idarenin 28/ 04/ 2017 tarihli ve 11853 sayılı yazısında, 6292 sayılı Kanunun 8.maddesinin yedinci bendinde söz konusu taşınmazların kullanıcısına rayiç bedel üzerinden satılabileceği belirtildiği gibi, İdarlerinin de kendi projelerinde ve mevzuatına göre değerlendirebileceğinin hüküm altına alındığı, buna göre “Proje Alanı” içerisinde kalan taşınmazların kullanıcısına satılması zorunluluğu bulunmaması gerekçe gösterilerek, başvuranın talebinin reddedildiği, anlaşılmıştır .
14. Başvuru konusuna ilişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde, 6292 sayılı Kanunun öngördüğü hakları kullanabilmek bakımından bu Kanunun 6 ncı maddesi gereğince belli koşulları taşıyanlardan idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenlerin hak sahibi sayılacağı, hak sahipliği sıfatının kişiye bu taşınmazın bedeli karşılığında kendisine doğrudan satılmasını isteme hakkını verdiği, ayrıca bu Kanunun 8 inci maddesi gereğince belli idareler tarafından sınırları tespit edilmiş 2/B alanların “proje alanı” olarak onaylanması için talepte bulunulabileceği, bu idareler arasında öncelik sıralamasının TOKİ’ye ait olduğu, belli bir süreç izlenerek proje alanı ihdas edilecek taşınmazların tapuda devir alan idare adına tescil edileceği hususlarının öngörüldüğü anlaşılmaktadır .
15. Diğer yandan 6292 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin yedinci fıkrasında ( 8.4.4. prgrf), devralan idarelerin devraldıkları taşınmazları; hak sahiplerinin talebi üzerine bu Kanunda belirtilen satış ve ödeme koşullarını da dikkate alarak rayiç bedel üzerinden doğrudan satabileceği gibi, hak sahipleri taşınmazı doğrudan satın almış olsaydı Hazineye ödeyeceği bedeli devralan idarelere ödemeyi kabul etmesi hâlinde, taşınmaz kendisine ait kabul edilerek hakları karşılanmak kaydıyla devir alan idarelerin kendi projelerinde ve mevzuatlarına göre değerlendirebileceği hususunun hüküm altına alındığı, dolayısıyla, idarenin ya bahsi geçen taşınmazı kullanıcısına rayiç bedel üzerinden satma ya da kendi projesinde kendi mevzuatına göre değerlendirebilme konusunda takdir yetkisini haiz bulunduğu, ancak bu taşınmazları hak sahiplerinin mülkiyetine geçirme yetkisinin bulunmadığı görülmektedir .
16. Ayrıca 6292 sayılı Kanunun 12 inci maddesi ile Maliye Bakanlığına 2/B taşınmazlarından satılamayacak olanları belirleme yetkisi verildiği ( 9. prgrf), Maliye Bakanlığının bu yetkisini 6292 sayılı Kanunun 8 inci maddesine ( 8.4.4. prgrf) uygun bir biçimde kullanarak, 345 sıra no’lu Milli
Emlak Genel Tebliği’nin 9 uncu maddesinde, 2/B taşınmazlarından, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde İdareye bildirilmesi şartıyla özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gerekenlerin satışa konu edilmeyeceğinin ( 10.
prgrf) belirtildiği görülmektedir .
6 / 817. İdarenin cevabi yazısından ( 2.5. prgrf), takdir yetkisi ni 14 üncü paragrafta belirtilen iki
seçenekten biri olan, bahsi geçen taşınmazı kendi projesinde ve kendi mevzuatına göre değerlendirme yönünde kullandığı, ancak İdare tarafından gerçekleştirilecek proje geliştirme çalışmalarının ne kadar süreceği konusunun henüz netlik kazanmaması sebebiyle bu seçeneği uygulamaya geçiremediği ve proje geliştirme çalışmalarının ne kadar süreceği hususunda belirli bir tarih de zikretmediği, kaldı ki söz konusu taşınmazların kullanıcılarına yönelik uzlaşma sağlanarak projeden tahsis veya bedel ödenmesi gibi seçeneklerin sunulabilmesi için bahsi geçen proje geliştirme çalışmalarının tamamlanması gerektiği ve idarece proje geliştirme çalışmaları sonuçlanıncaya kadar hak sahiplerinin taşınmazlarını tarımsal amaçlı v.b. kullanmaya devam ettikleri, anlaşılmaktadır .
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 6292 sayılı Kanun kapsamında “hak sahipliği” sıfatının mülkiyet hakkından farklı olarak, 2/B vasfını haiz taşınmazın idarece bu Kanun uyarınca tespit edilen bedeli karşılığında doğrudan satılmasını isteme hakkını verdiği, ancak 2/B vasfını haiz bu taşınmazın “proje alanı” olarak onaylanarak TOKİ’ye tapuda devrinin yapıldığı durumlarda hak sahipliği sıfatının idarece tespit edilen bedel karşılığında taşınmazın satılmasını isteme hakkı vermediği, nitekim başvuranın taleplerinin, 6292 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin yedinci fıkrasında idareye tanınan yetkiler arasında yer almaması, idarenin takdir yetkisini bu maddede sayılı iki seçenekten biri olan bahsi geçen taşınmazı kendi projesinde ve kendi mevzuatına göre değerlendirme yönünde kullanarak kendisine verilen takdir yetkisi çerçevesinde kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda işlem tesis ettiği değerlendirildiğinden, başvuranın bahsi geçen taşınmazın TOKİ tarafından devralınması sebebiyle uğradığı mağduriyetin bahsi geçen 2/B arazisinin mülkiyetinin başvurana verilmesi suretiyle giderilmesi talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
120. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesi’ne yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve TOPLU KONUT İDARESİ BAŞKANLIĞI’na tebliğine,
7 / 8Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi