|
ÖZET: Başvuru, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne ait plaka tahdidi ile ilgili bir şikâyet üzerine yapılmıştır. Şikâyetçi, 2004-2010 yılları arasında servisçilik yaptığını ve 2019 yılında UKOME tarafından alınan plaka tahdit kararının ardından, plakalarının geri verilmesini talep etmiştir. Ancak, başvurusu, gerekli belgeleri zamanında sunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. İdare, şikâyetçinin mevcut taşımacı statüsünde olmadığını ve başvurusunun yasal süre içinde yapılmadığını belirtmiştir.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi, 2016 yılında yürürlüğe giren yeni servis işletme modeline göre, taşımacılık faaliyetlerini belirli kriterlere göre sınıflandırmıştır. Mevcut taşımacı olabilmek için, 25/05/2015 tarihine kadar geçerli bir güzergâh izin belgesine sahip olmak gerekmektedir. Şikâyetçi, bu şartları yerine getiremediği için talebi olumsuz değerlendirilmiştir. Ayrıca, başvuruların 31/03/2019 tarihine kadar yapılması gerektiği, bu tarihten sonra yapılan başvuruların ise reddedileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, şikâyetçinin talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğuna karar vermiştir. İlgili idare, başvurulara zamanında ve doğru bir şekilde yanıt vermiştir. Şikâyetçi, yasal yollara başvurarak itiraz edebilir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/7422-S.20.11708
BAŞVURU NO : 2019/20632
KARAR TARİHİ : 15/05/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Şikâyetçinin 2004-2010 yılları arasında servisçilik yaptığı
BAŞVURUNUN KONUSU :
araçların plakalarına seri plaka hakkı verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26/11/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi dilekçesinde özetle; İstanbul ilinde 2004-2010 yıları arasında 6 yıl servisçilik işi yaptığını, 2019 yılında UKOME tarafından plaka tahdit kararı alındığını, plakaların ilerleyen tarihlerde değerlendiğini, tekrar plakalarını çalıştırmak istediğini, plakaların geri verilmesini istediğini, yapmış olduğu başvurunun hak sahipliği belgesini süresinde sunmadığı için reddedildiğini, yapılan uygulamanın haksız olduğunu iddia ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan alınan 10/01/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; “… 2016/2-8 UKOME Kararı gereği, İstanbul İçin öngörülen yeni servis işletme modelinin uygulanma şartları öğrenci ve personel servislerini kapsayacak şekilde 3 dönem halinde belirlenmiştir. Bu kapsamda; Geçmiş Dönem Taşımacı: 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun Resmi Gazete’de yayınlandığı 23/07/2004 tarihi ile 24/05/2015 tarihi arasında öğrenci ve personel servis taşımacılığı yaptığını TUHİM Güzergâh Kullanım İzin Belgesi, ilgili meslek odası ve vergi mükellef kayıtlarından en az biri ile kanıtlayan, Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünden yenilenen geçici/süreli Güzergâh İzin Belgesi almamış veya hali hazırda taşımacılık faaliyetinde bulunmayan Gerçek Kişiler, Mevcut Taşımacı: 25/05/2015 tarihinde geçerli Güzergâh Kullanım İzin Belgesi ile öğrenci ve personel taşımacılığı yapanlar, TUHIM’e 25/05/2015 tarihi öncesinde http://etuhim.ibb.gov.tr/ adresinden online başvuru yapmasına rağmen 25/05/2015 tarihinden sonra
Güzergah Kullanım İzin Belgesi alarak öğrenci ve personel servis taşımacılığı yapmaya hak kazanan ve Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünden yenilenen geçici/süreli Güzergah İzin
Belgesi alan Gerçek ve Tüzel Kişiler, Yeni Taşımacı: 26/05/2015 tarihinden itibaren taşımacılığa ilk kez giren Gerçek ve Tüzel
Kişiler olarak sınıflandırılmaktadır.
02/03/2017 tarih ve 2017/2-6 sayılı UKOME Kararıyla yürürlüğe girmiş olan Öğrenci ve
Personel Servis Taşımacılığı Yönergesiyle Mevcut, Geçmiş ve Yeni Taşımacının tanımı yapılmış olup 18/03/2019 tarih ve 2019/4 EK.2 sayılı UKOME Kararıyla da 31/03/2019 tarihine kadar Müdürlüğümüze müracaat eden kişilerin Mevcut Taşımacı kapsamında olup olmadığına dair hususların Alt komisyon Üyeleri tarafından değerIendirilmesi kararı alınmıştır.
Söz konusu karar gereğince; -25/05/2015 tarihinde servis aracı ve ilgili oda faaliyet belgesine sahip olduğunu belge ile ibrazı etmesi halinde, -25/05/2015 tarihinden sonra herhangi bir gerekçeyle aracını satmış olanların, en geç 08/07/2019 tarihine kadar yeni bir araç alması ve Mevcut Taşımacı için diğer belgeleri ibraz etmesi halinde, -Mevcut Taşımacı şartlarını sağlayan ancak, daha önce geçmiş taşımacı olarak müracaat eden kişilerin de talep etmeleri halinde mevcut kapsamında değerlendirilmesi, 31/03/2019 tarihinden sonra Müdürlüğümüze müracaat edenlerin ise müracaatlarının olumsuz değerlendirilmesi kararı alınmıştır.
Söz konusu talep incelendiğinde Satılmış TEKE’nin mevcut taşımacı olmadığı, dilekçe müracaatının kayıtlarımızda yapılan incelemede 31/03/2019 tarihine kadar yapılmadığı, 25/05/2015 tarihinde üzerine tescilli servis aracı ve ilgili oda faaliyet belgesine sahip olduğunu belge ile ibraz edemediği, servis taşımacılığı yaptığı dönemlerin 2004-2010 yıllarını kapsadığı kendi beyanından da anlaşılmış olup; Seri Plaka Hakkı mevcut değildir.” açıklamasına yer verilmiştir.
3. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan alınan 30/04/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; “…5216 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 23/07/2004 tarihinden itibaren Belediyemiz/Müdürlüğümüz (Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü)
tarafından, yukarıda sayılan yetki, görev ve sorumluluklar çerçevesinde alınan muhtelif
UKOME kararlarına uygun olarak, İlimiz sınırları dâhilinde yapılan tüm yolcu taşıma faaliyetleri için, taşımacılığın türüne göre izin belgesi düzenlenmiştir. Bu kapsamda servis taşımacılığı faaliyetleri için de en fazla bir yıl süre ile geçerli Güzergâh Kullanım İzin
Belgesi verilmiştir. Bu uygulama 2016 Yılı’na kadar devam etmiştir.
2015 ve 2016 yıllarında öğrenci ve servis taşımacılığı yeniden değerlendirilmiş ve 11/02/2016
tarih ve 2016/2-8 sayılı UKOME kararı ile “İstanbul Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise öğrenci servis araçları ile personel (kamu— özel) servis araçlarının; mevcut ve planlanan toplu taşıma sistemiyle bütünleşmiş, sürdürülebilir, denetlenebilir, standart ve kriterleri belli olan taşımacılık sistemi dâhilinde çalıştırılması amacıyla” Okul ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesi kabul edilmiş, bu taşımacılıkların usul ve esasları düzenlenmiştir. Devamında bu Yönerge 02/03/2017 tarih ve 2017/2-6 sayılı UKOME kararı ile revize edilmiş olup, halen bu karar ile kabul edilen
Yönerge yürürlüktedir.
Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesine göre öğrenci ve personel servis taşımacılığı yapmak isteyenlerin Belediyemizden/Müdürlüğümüzden öncelikli olarak “Servis
Taşımacılığı Yetki Belgesi” ve “Servis Taşımacılığı Kartı” almaları gerekmektedir. Bu belgelere sahip taşımacıların yapacakları her bir taşımacılık faaliyeti için “Güzergâh
Kullanım İzin Belgesi” almaları gerekmektedir.
… 02/03/2017 tarih ve 2017/2-6 sayılı UKOME kararı ile kabul edilen Öğrenci ve Personel
Servis Taşımacılığı Yönergesi çerçevesinde taşımacılık yapmak için servis taşımacılığı kartı alacak olan tüm taşımacıların 14/07/2017 tarih ve 1170 sayılı Meclis kararı ile belirlenen ücreti ödemeleri gerekmekteydi. Bununla ilgili tek istisna Yönergenin Geçici 1. Maddesinde düzenlenen ‘mevcut taşımacı’ statüsündekiler için kabul edilmiştir. Bu istisna da bir defaya mahsus olmak kaydıyla ve belli bir süreler ile sınırlandırılmıştır. Yine UKOME tarafından alınan muhtelif kararlarla mevcut taşımacı için ilave başvuru süreleri belirlenmiştir.
30/01/2019 tarih ve 2019/1-7.Ç sayılı UKOME kararıyla; “Yönergenin Geçici Madde 1 hükmü ile düzenlenen ‘Mevcut Taşımacı’ şartlarını sağlayan kişilere 30/06/2019 tarihine kadar ek başvuru süresi verilmesine” karar verilmiştir.
Ancak devamında 18/03/2019 tarihinde alınan 2019/4-EK.2 sayılı UKOME kararıyla ise; “Mevcut Taşımacı kapsamına girmek isteyen kişilere 31/03/2019’a kadar (ilave süre) başvuru süresi verilmesine, bu tarihten sonra yapılacak başvuruların reddedilmesine” karar verilmiştir. Böylelikle bu UKOME kararı ile verilen 30/06/2019 kadar olan ilave başvuru süresi kısaltılmıştır.
Son olarak, 11/06/2019 tarih ve 2019/6-1 sayılı UKOME kararı ile “servis taşımacılığı kartı almış kişiler ve mevcut taşımacı kapsamına kişilerin servis araçlarının tahdit kapsamında değerlendirilmesine, servis taşımacılığı kartlarındaki hakların plakaya devrine” karar verilmiştir.
…I- Şikâyetçi tarafından “internet üzerinden açılmış olan plaka tahdidi hak sahipliği portali üzerinden 30/01/2019 tarihinde başvuru yapıldığı” iddiası ileri sürülmekteyse de, belirtilen tarih itibariyle plaka tahdidi uygulaması ve buna ilişkin internet başvuru portalı bulunmamakta olup, iddiada geçen başvurunun yukarıda açıkladığımız “mevcut taşımacı” statüsünde değerlendirme amacıyla yapılmış bir başvuru olduğu değerIendirilmektedir. O dönem itibariyle Mevcut Taşımacı kapsamında yapılan başvurular internet üzerinden değil, gerekli bilgi ve belgelerle birlikte dilekçe yoluyla yapılabilmekteydi. Plaka tahdidi uygulaması ise ilk olarak 11/06/2019 tarih ve 2019/6-1 sayılı UKOME kararıyla kabul edilmiş olup, bu kararın şikâyet sahibinin başvurusuyla ilgisi bulunmamaktadır.
Kayıtlarımızda yapılan incelemede şikâyet sahibinin 30/01/2019 tarihinde yapılmış bir başvurusuna rastlanmamış, ancak 24/02/2019 tarihinde Belediyemiz Beyaz masa Birimine iki farklı elektronik posta yoluyla başvuruda bulunduğu; numaralı başvuruda özetle; 2005-2010 yılları arasında servis taşımacılığı yaptığını, devamında faaliyetine son verdiğini, sonradan servis taşımacılığı ile ilgili yapılan düzenlemelerden faydalanmak için Belediyemiz ilgili birimine başvuruda bulunduğunda şifahi olarak kendisine 2015 yılından önce faaliyetlerine son vermiş olması nedeniyle herhangi bir işlem yapılamayacağı yönünde bilgi verildiğini, yapılan düzenlemenin hakkaniyetli olmadığını belirterek, şikâyetinin değerlendirilip sonucundan kendisine bilgi verilmesini talep ettiği, – Bu başvuruya 26/02/2019 tarihinde Beyaz masa vasıtasıyla “Yapılan incelemede (inceleme başvuruda belirtilen bilgilerin esas alınmasıyla yapılmıştır) Mevcut Taşımacı olmak için gerekli şartları taşımadığı ve bu kapsamda hakkının bulunmadığının anlaşıldığı, ancak dilekçe yoluyla başvuruda bulunması durumunda, başvurusunun Komisyon tarafından değerlendirilebileceği” şeklinde cevap verildiği, numaralı başvuruda ise özetle; servis plakası almak için Belediyemiz ilgili birimine başvuruda bulunduğunu ancak 2015 yılı öncesinde servis taşımacılığı faaliyetine son verdiği için servis plakası alma hakkının olmadığı yönünde bilgi verildiğini ifade ederek, bu durumdan şikâyetçi olduğunu belirttiği, – Bu başvuruya ise 27/02/2019 tarihinde yine Beyaz masa yoluyla “30/01/2019 tarih ve 2019/1-7.Ç sayılı UKOME kararı ile Mevcut Taşımacı kapsamında başvuruda bulunma süresinin 30/01/2019 tarihinde kadar uzatıldığı, aynı kararla ilgili kurum ve kuruluş temsilcilerinden oluşan Alt Komisyonun kurulduğu ve bu başvuruların bahsi geçen
Komisyonca inceleneceği, bu kapsamda Mevcut Taşımacı olma hakkına sahip olup da geçen süre zarfında bu hakkı alamayanların Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü’ne durumunu anlatan bir dilekçe ile birlikte hak talep ettiği aracın 25/05/2015 tarihinde adına kayıtlı olduğunu gösteren bir belge, yine 25/05/2015 tarihinde ilgili esnaf/ticaret odasına kayıtlı olduğunu gösteren bir belge ve Belediyemiz tarafından düzenlenmiş ve 25/05/2015 tarihinde geçerli olan öğrenci/personel servis taşımacılığı güzergâh kullanım izin belgesi ile başvuruda bulunulabileceği” şeklinde cevap verildiği görülmüştür.
Servis taşımacılığı ile ilgili iş ve işlemler Müdürlüğümüz tarafından yürütülmekte olup, ilgililerin başvurularını doğrudan Müdürlüğümüze yapması gerekmektedir. Beyaz masa
Birimi doğrudan servis taşımacılığı başvuru birimi olmayıp, vatandaşlardan gelen talep ve şikâyetleri ilgili birimlere iletmekte, yine bu birimlerden aldığı bilgileri başvuru sahiplerine aktarmakta, başvuru sahibini talebini içeren konuyla ilgili olarak hangi birime başvurması gerektiği ve başvuru sürecinde izlemesi gereken yol ve yöntemler hakkında bilgilendirmektedir. Şikâyet sahibinin yukarıdaki başvuruları üzerine de Beyaz masa Birimi, Müdürlüğümüzden aldığı bilgiler çerçevesinde başvuru sahibine “başvurularda verdiği bilgilerin değerlendirilmesinden Mevcut Taşımacı kapsamında bir hakkının bulunmadığının değerlendirildiği, ancak UKOME kararları ile belirlenen bilgi ve belgelerle birlikte dilekçe yoluyla ilgili Müdürlüğü başvuruda bulunması halinde Alt
Komisyon tarafından (Mevcut Taşımacı için gerekli şartları taşıyıp taşımadığı yönünden)
değerlendirilebileceği” yönünde bilgi vermiştir. Bahse konu başvurulara verilen cevaplarda başvuru sahibinin hak sahibi olduğuna ilişkin bir ifade yer almadığı gibi, Mevcut Taşımacı kapsamında değerlendirilmek için yukarıda bahsettiğimiz şekilde ilgili Müdürlüğe dilekçe yoluyla başvuru yapılması gerektiğinden, bu başvurular tek başına Mevcut Taşımacı kapsamında değerlendirmek için yapılmış bir başvuru yerine de geçmemektedir.
Dolayısıyla şikâyet sahibinin Beyaz masa üzerinden yaptığı başvurular Mevcut Taşımacı kapsamında değerlendirmek için yapılmış bir başvuru yerine geçmediğinden, bu başvurular üzerine verilen cevaplarda da şikâyetçinin talebinin olumlu veya olumsuz sonuçlandırılması söz konusu değildir.
Aşağıda açıklayacağımız üzere şikâyet sahibi usulüne uygun başvurusunu 23/05/2019 tarihinde dilekçe ile yapmıştır.
2- Yukarıda açıkladığımız Beyazmasa başvuruları 24/02/2019 tarihinde başvurusu numarası ve 24/02/2019 tarihinde başvuru numarasıyla, dilekçe yoluyla yapılan başvuru ise 23/05/2019 tarihinde talep numarası ile Belediyemiz kayıtlarına girmiştir.
3- Yukarıda açıkladığımız üzere ilgili 24/02/2019 tarihinde Beyazmasa vasıtasıyla başvuruda bulunmuş ise de usulüne uygun başvurunun, ilgili diğer bilgi ve belgelerle birlikte dilekçe yoluyla bu alanda görevlendirilmiş olan Müdürlüğe yapılması gerektiğinden, bu başvurular üzerine kendisine nasıl bir yöntemle başvuruda bulunması gerektiği hakkında yine Beyazmasa tarafından bilgi verilmiştir. Ki bu olayda Beyazmasa başvuru içeriklerinden görüleceği üzere, şikâyet sahibinin esasında başvuru usulünü bildiği, bu başvurular öncesinde ilgili birime (Müdürlüğe) başvuruda bulunduğu, şifahi olarak kendisinin Mevcut Taşımacı olmak gerekli şartları taşımadığı yönünde bilgi verilmesi sonrasında bu başvuruları yaptığı, Beyazmasa’ya başvurusunun gerekçesinin Mevcut Taşımacı olmak için gerekli olan şartlara itirazının bulunması ve bu şartların yeniden düzenlenerek, kendisinin de bu kapsamda değerlendirilmesi olduğu anlaşılmaktadır.
Şikâyet sahibi, Beyazmasa başvurusu üzerine dilekçe yoluyla başvuruda bulunması gerektiği hakkında bilgi verilmesinden sonra 23/05/2019 tarihinde dilekçe ile Müdürlüğümüze başvuruda bulunmuş ve “2005 ile 2010 yılları arasında servis taşımacılığı yaptığını ve o tarihlerden sonra bu faaliyeti sonlandırdığını belirterek, plakalı araçlarına Mevcut Taşımacı kapsamında servis taşımacılığı kartı düzenlenmesini” talep etmiştir.
Bu sırada yukarıda açıkladığımız üzere, 18/03/2019 tarih ve 2019/4-EK.2 sayılı UKOME kararı ile “Mevcut Taşımacı kapsamına girmek isteyen kişilere 31/03/2019’a kadar (ilave süre) başvuru süresi verilmesine, bu tarihten sonra yapılacak başvuruların reddedilmesine” karar verildiğinden, 23/05/2019 tarihli başvuru üzerine yapılan ilk incelemede başvurunun 18/03/2019 tarih ve 2019/4-EK.2 sayılı UKOME kararı ile belirlenen 31/03/2019 tarihinden sonraki bir tarihte yapılmış olması nedeniyle reddi yönünde işlem yapılmış, 11/07/2019 tarihinde ilgilinin başvurusunda irtibat numarası olarak verdiği telefona talebinin “başvuru süresi yönünden reddedildiği” yönünde mesaj gönderilmiştir.
Buna karşılık şikâyet sahibi 18/03/2019 tarih ve 2019/4-EK.2 sayılı UKOME kararıyla düzenlenen yasal başvuru süresi (31/03/2019 ve öncesi) içerisinde dahi başvuruda bulunmuş olsaydı yine de Mevcut Taşımacı kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildi. Zira Beyazmasa başvurularında ve son olarak yaptığı 23/05/2019 tarihli başvurusunda 2005-2010 yılları arasında servis taşımacılığı yaptığını ve bu tarihlerden sonra faaliyetine son verdiğini belirttiğinden ve Yönergenin Geçici 1. Maddesi (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen şartları taşıdığına ilişkin herhangi bir belge (25/05/2015 tarihi itibariyle geçerli bir öğrenci veya personel servis aracı güzergâh kullanım izin belgesi veya dilekçesinde plakası yer alan araçların yine 25/05/2015 tarihi itibariyle adına kaydının devam ettiğini ve ilgili oda kaydının bulunduğunu gösteren bir belge) sunmadığından, şikâyet sahibinin Mevcut Taşımacı statüsü kapsamında ücretsiz servis taşımacılığı verilmesine ilişkin hak sahipliği bulunmamaktadır.
Şikâyet sahibi tarafından İdaremiz hakkında açılmış bir dava bulunmamaktadır. Mevcut taşımacı statüsünde değerlendirilme ve bu kapsamda ücretsiz servis taşımacılığı düzenlenmesi talebiyle açılmış çok sayıda dava açılmıştır. Ancak davacıların her birinin durumu ve gerekçesi diğerlerinden farklıdır. Davalar çoğunlukla halen derdest olmakla birlikte, benzer bir taleple açılan ve reddedilen bir davaya ilişkin karar örneği (İstanbul 10.
İdare Mahkemesi’nin 24.01.2020 tarih E:2019/1785 K: 2020/91 sayılı kararı) ekte yer almaktadır. Örnek olarak sunduğumuz mahkeme kararında davacı İdaremize süresi içerisinde başvuruda bulunmuştur. Ancak servis taşımacılığı kartı talep ettiği aracını
25.05.2015 tarihinden önce devrettiği için (şikâyet sahibi de aynı şekilde araçlarım bahsi
geçen tarih öncesinde devrettiği için bu açıdan davacı ile benzer durumda) belirtilen tarih itibariyle araç adına kayıtlı değildir. Söz konusu dava İdaremiz lehine reddedilmiştir.” açıklamasına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına
sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” hükmüne, 5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne, 6. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinde; “…f) Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek….
p) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek…,” hükmüne, 6.1. “Ulaşım hizmetleri” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(Değişik birinci fıkra: 12/11/20126360/8 md.) Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.
Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. ” hükmüne, 7. 15/06/2006 tarihli ve 26199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri
Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin “Kuruluş” başlıklı 17 nci maddesinde; “ (1)
UKOME, büyükşehir belediye başkanı veya görevlendireceği kişinin başkanlığında; a) Büyükşehir belediye başkanınca, belediyenin ulaşım ve yatırımlarla ilgili daire ve işletmeleriyle bağlı kuruluşlarından en az şube müdürü seviyesinde görevlendireceği en fazla on bir kişinin, b) Milli Savunma Bakanlığı (Ek ibare:RG-19/2/2020-31044) , Milli Eğitim Bakanlığı, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığının birer temsilcisinin, c) Jandarma Genel Komutanlığı temsilcisinin, ç) Emniyet Genel Müdürlüğü temsilcisinin, d) Sınırları içerisinde deniz bulunan büyükşehirlerde, Sahil Güvenlik Komutanlığı temsilcisinin, e) Sınırları içerisinde deniz ve içsu bulunan büyükşehirlerde Liman Başkanlığını, birden fazla
Liman Başkanlığı bulunan büyükşehirlerde ise bu başkanlıkları temsilen görevlendirilecek temsilcinin, f) Karayolları Genel Müdürlüğü temsilcisinin, g) Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü (Ek ibare:RG-19/2/2020-31044) ve TCDD
Taşımacılık Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünün birer temsilcisinin, ğ) (Değişik ibare: RG-19/2/2020-31044) Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü temsilcisinin, h) Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü temsilcisinin, ı) Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü temsilcisinin, i) (Ek:RG-19/2/2020-31044)(1) Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı temsilcisinin, j) Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin, k) Kendi belediyelerini ilgilendiren ve belediyelerinin yetki alanı içerisinde oluşan ve o belediyenin sınırları içerisinde başlayıp biten ulaşım konularında ilçe belediye başkanları veya görevlendirecekleri bir üyenin katılımından oluşur.
(2) UKOME toplantılarına ayrıca, gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de oy hakkı olmaksızın davet edilerek görüşleri alınır.
(3) Büyükşehir belediyesinin öteki birim başkanları ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, ilgili vakıf ve dernek temsilcileri görev alanlarına giren konularda, oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere toplantılara davet edilebilirler.” düzenlemesine, 7.1. “Görev ve yetkileri” başlıklı 18 inci maddesinde; “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; …ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde (Değişik ibare:RG-25/4/2014-28982) engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla,… görevli ve yetkilidir.” düzenlemesine, 7.2. “Ulaşım hizmetlerine ilişkin işlemler” başlıklı 28 inci maddesinde; “(2) Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşım araçlarının tahsis süreleri, ticari plaka sayıları ile bu plakaların verilmesine ilişkin usul, esas ve devir ücretleri UKOME’ce tespit edilir.” düzenlemesine, 8. 02.03.2017 tarih ve 2017/2-6 sayılı UKOME kararı ile kabul edilen İstanbul
Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesi’nin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “(I) Bu Yönerge; a) Öğrenci Servis Taşımacılığı: Sözleşme karşılığında okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise öğrencilerini taşımak üzere öğrenci servis aracı olarak kullanılan taşıtlar ile faaliyet belgesi iştigal alanında Öğrenci/YoIcu/Servis/Şehir İçi Yolcu taşımacılığı yazan gerçek ve tüzel kişilerce yapılan taşımacılığı, b) Personel Servis Taşımacılığı: Sözleşme karşılığında özel veya kamu kuruluşlarında çalışan personel için servis aracı olarak kullanılan taşıtlar ile faaliyet belgesi iştigal alanında Öğrenci/YoIcu/Servis/Şehir İçi Yolcu taşımacılığı yazan gerçek ve tüzel kişilerce yapılan taşımacılığı, hususlarım kapsamaktadır…” düzenlemesine, 8.1. “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “ (1) Bu yönergenin uygulanmasında; …m) Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi: Öğrenci veya personel servis taşıtlarıyla servis hizmeti vermek isteyen gerçek ve tüzel kişilere; çalışma usul ve esasları, yeterlilik kriterleri çerçevesinde çalışma izni veren, 10 yıl süreli, TUHİM’ce düzenlenen belgeyi, n) Servis Taşımacılığı Kartı: Servis Taşımacılığı Yetki Belgesine sahip kişilerin yetki belgesi süresi ve kapsamında sahip oldukları taşımacılık iznini gösterir, her bir taşımacılık izni için ayrı düzenlenen, en fazla 10 yıl süreli, TUHİM’ce düzenlenen belgeyi, o) Güzergâh Kullanım İzin Belgesi: Taşıtın güzergâh ve şoför bilgileri, taşımacılık türünü, Servis Taşımacılığı Kartı bitiş ve başlangıç tarihini gösteren en fazla bir yıllık TUHİM’ce düzenlenen belgeyi…ifade eder.” düzenlemesine, 8.2. “Genel Esaslar” başlıklı 5 inci maddesinde; (1) Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi
Genel Esasları; a) Kapsam içerisindeki servis taşımacılığı İBB TUHİM tarafından verilen Servis
Taşımacılığı Yetki Belgesiyle yapılacaktır.
b) Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi; hali hazırda (mevcut) öğrenci ve personel servis taşımacılığı yapanlar ve yapmış olanlar ile bu Yönerge’nin yürürlüğünü müteakip ilk kez öğrenci ve servis taşımacılığı yapacakları kapsayacaktır.
c) Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi, Servis Taşımacılığı Kartı ve Güzergâh Kullanım İzin
Belgesine sahip olmayan gerçek veya tüzel kişiler hiçbir şekilde öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti veremeyeceklerdir.
8.3. “Uygulama Usul ve Esasları” başlıklı 6 ncı maddesinde; (1) Servis Taşımacılığı Yetki
Belgesinin Verilme Esasları; a) Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığına 26/05/2015 tarihinden itibaren taşımacılığa ilk kez giren ile yönergenin yürürlük tarihi itibari ile müracaat edecek kişiler Yeni Taşımacı olarak kabul edilecektir. (Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünden Yeni Geçici/Süreli
Güzergâh İzin Belgesi alanlar bu kategoride değerIendirilecektir.)
b) Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi alacak tüzel kişilikler faaliyet alanı ile ilgili ticaret sicilinde Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu Taşımacılığı ibarelerinden biri yer alan firmalardan oluşacaktır.
…ç) Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi sahibine bildirimler (belgelerin hazır olması, denetim, ihlal sonucu vb. hususlar) Kısa Mesaj Servisi (SMS), elektronik posta veya yazılı olarak yapılabilecektir.” düzenlemesine, 8.4. “Yürürlük” başlıklı 13 üncü maddesinde; “İşbu yönerge yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girer.” düzenlemesine, 8.5. Geçici 1 inci maddesinde; “(I) Aşağıda belirtilen (a) veya (b) veya (c) maddesindeki hususlara uyan gerçek ve tüzel kişiler mevcut taşımacı olarak kabul edilecektir.
a) 25.05.2015 tarihinde geçerli Güzergâh Kullanım İzin Belgesi ile öğrenci ve personel servis taşımacılığı yapanlar, TUHİM’e 25.05.2015 tarihi öncesinde https://etuhim.ibb.gov.tr/adresinden online başvuru yapmasına rağmen 25.05.2015 tarihinden sonra Güzergâh Kullanım İzin Belgesi alarak öğrenci ve personel servis taşımacılığı yapmaya hak kazanan ve Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünden Yenilenen
Geçici/Süreli Güzergâh İzin Belgesi alan gerçek ve tüzel kişiler mevcut taşımacı olarak kabul edilecektir.
b) Müracaat tarihi itibariyle 25.05.2015 tarihi öncesine ait ilgili oda faaliyet belgesine sahip (25.05.2015 tarihinde servis taşıtı ve vergi kaydı olmasına rağmen ilgili esnaf odası kaydını
25.05.2015 ile 25.06.2015 tarihleri arasında tamamlayabilmiş olanlar dâhil) olan ve ibraz
etmiş olduğu taşıtının/taşıtlarının 25 Mayıs 2015 tarihinde adına kayıtlı (taşıt değişikliği yapılmamış) olduğunu gösteren Motorlu Araç Trafik ve Araç Tescil Belgesini (periyodik muayene belgesi/Tescil Belgesindeki tarihiyle kontrol edilecektir) ibraz eden gerçek ve tüzel kişiler mevcut taşımacı olarak kabul edilecektir.
c) Müracaat tarihi itibariyle 25.05.2015 tarihi öncesine ait ilgili oda faaliyet belgesine sahip (25.05.2015 tarihinde servis taşıtı ve vergi kaydı olmasına rağmen ilgili esnaf odası kaydını
25.05.2015 ile 25.06.2015 tarihleri arasında tamamlayabilmiş olanlar dâhil) olan ve ibraz
etmiş olduğu taşıtını/taşıtlarını 25 Mayıs 2015 tarihinden sonra herhangi bir sebeple değiştirmiş olan kişilerden; 25 Mayıs 2015 tarihindeki adına kayıtlı taşıtlarının plaka, motor ve şasi numarasını da içeren detaylı bilgileri ve sayılarını Trafik Tescil Şube Müdürlüğünün imzalı yazısıyla ibraz eden kişiler, 25 Mayıs 2015 tarihindeki taşıtının/taşıtlarının sayısı kadarı mevcut taşımacı kapsamında değerIendirilecek olup ilave edilmiş olan her taşıt yeni taşımacı kapsamında değerlendirilecektir.
ç) Müracaat tarihi itibariyle ibraz edilen Gerçek ve Tüzel Kişilere ait taşıtlara daha önce mevcut taşımacı kapsamında Servis Taşımacılığı Kartı düzenlenmişse tekrar Servis
Taşımacılığı Kartı düzenlenmeyecektir.
(2) Mevcut Taşımacıların sadece öz mal taşıtları için Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi kapsamında Servis Taşımacılığı Kartı uygulaması yapılacaktır.
(3) Mevcut taşıtlarına ekleme yapmak isteyen Mevcut Taşımacıların yeni öz mal taşıtları için bedeller yıllık olarak Yeni Taşımacılar için istenilen Servis Taşımacılığı Kartı Taşıt Başına
Bedeli x Taşıt Sayısı üzerinden hesaplanacaktır.
(4) Mevcut Taşımacıların, bu Yönerge’nin yürürlüğünü müteakip başvuru süresi olan 6 aylık (180 takvim günü) süre sonunda veya mevcut Güzergâh Kullanım İzin Belgesi bitiş süresine kadar yapmadıkları veya herhangi bir sebepten (Şoför olarak çalışmasını engelleyecek derecede kendi veya bakmakla yükümlü olduğu 1. derecede yakının heyet raporuyla belgelenmiş hastalığı, askerlik, yüz kızartıcı suçlar ve sürücü olmayı engelleyen suçlar dışında tutukluluk hali veya hüküm giyme hariç) dolayı ikinci defa yapacakları tüm başvurular, Yeni Taşımacı kapsamında değerlendirilecektir. (Mevcut Taşımacılara müracaat süresi ile ilgili 2017/4-7, 2017/8-6 ve 2018/24, 2019/1-7. Ç, 2019/4-Ek2 Sayılı UKOME
Kararları ile ilave süreler eklenmiştir).
(5) Mevcut Taşımacı sahip olduğu haklara ait Servis Taşımacılığı Kartını almak için işbu yönerge yürürlüğe girdikten sonra 1 (bir) sene içinde başvurmadığı takdirde İlgili hakka ait mevcut Servis Taşımacılığı Kartı hakkı İptal olunur. (Mevcut Taşımacılara müracaat süresi ile ilgili 2017/4-7, 2017/8-6 ve 2018/2-4, 2019/1-7.ç, 2019/4-Ek.2 sayılı UKOME Kararları ile ilave süreler eklenmiştir).
(6) Mevcut Taşımacı sınıflandırması işbu yönerge yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sadece
1 (bir) defaya mahsus kullanılacaktır. 2. defa yapılacak tüm başvurular yeni taşımacı
kapsamında değerlendirilecektir.
… (11) Mevcut Taşımacı kapsamında yapılan müracaatlar; Toplu Ulaşım Hizmetleri
Müdürlüğü Koordinatörlüğünde, İl Emniyet Müdürlüğü, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler
Federasyonu (TŞOF), İstanbul Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği (İSTESOB), İstanbul
Ticaret Odası (İTO) ve İstanbul Umum Servis Aracı İşletmecileri Esnaf Odası (İSAROD)
Temsilcilerinden oluşan Alt Komisyon tarafından değerIendirilecektir.” düzenlemesine, 8.6. Geçici 2 inci maddesinde; “(l) 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun Resmi
Gazete yayınlandığı 23.07.2004 ile 24.05.2015 tarihleri arasında öğrenci ve/veya personel servis taşımacılığı yaptığını TUHİM Güzergâh Kullanım İzin Belgesi veya ilgili meslek odası (faaliyet belgesi meşgale alanında Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu Taşımacılığı ibarelerinden biri yer alan) veya vergi mükellef kayıtlan ile kanıtlayan ancak Toplu Ulaşım
Hizmetleri Müdürlüğünden Yenilenen Geçici/Süreli Güzergâh İzin Belgesi almamış veya hâlihazırda taşımacılık faaliyetinde bulunmayan gerçek kişiler geçmiş dönem taşımacı olarak kabul edilecektir.
…(5) Geçmiş Dönem Taşımacı sahip olduğu hakka ait Servis Taşımacılığı Kartını almak için işbu yönerge yürürlüğe girdikten sonra 1 (bir) sene içinde başvurmadığı takdirde ilgili hakka ait Servis Taşımacılığı Kartı hakkı iptal olur.
…(8) Geçmiş Dönem Taşımacı sınıflandırması işbu yönerge yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sadece 1 (bir) defaya mahsus kullanılacaktır. 2. defa yapılacak tüm başvurular yeni taşımacı kapsamında değerlendirilecektir.” düzenlemesine, 9. 11/02/2016 tarihli ve 2016/2-8 Sayılı UKOME Kararının “3.2. Yeni Servis İşletme
Şartları” başlığında; “Ulaşım Ana planı ve diğer ulaşım projeksiyonlarına göre İstanbul için öngörülen yeni servis işletme modelinin uygulanma şartları öğrenci ve personel (kamuözel) servislerini (Kendi personelini özmal araçları ile taşıyanlar hariç) kapsayacak şekilde 3 dönem halinde belirlenmiştir. Bu kapsamda; Geçmiş Dönem Taşımacı: 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun Resmi Gazete’de yayınlandığı 23/07/2004 tarihi ile 24/05/2015 tarihi arasında öğrenci ve personel servis taşımacılığı yaptığını TUHİM Güzergâh Kullanım İzin Belgesi, ilgili meslek odası ve vergi mükellef kayıtlarından en az biri ile kanıtlayan, Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünden yenilenen geçici/süreli Güzergâh İzin Belgesi almamış veya hali hazırda taşımacılık faaliyetinde bulunmayan Gerçek Kişiler, Mevcut Taşımacı: 25/05/2015 tarihinde geçerli Güzergâh Kullanım İzin Belgesi ile öğrenci ve personel taşımacılığı yapanlar, TUHIM’e 25/05/2015 tarihi öncesinde http://etuhim.ibb.gov.tr/ adresinden online başvuru yapmasına rağmen 25/05/2015 tarihinden sonra
Güzergah Kullanım İzin Belgesi alarak öğrenci ve personel servis taşımacılığı yapmaya hak kazanan ve Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünden yenilenen geçici/süreli Güzergah İzin
Belgesi alan Gerçek ve Tüzel Kişiler, Yeni Taşımacı: 26/05/2015 tarihinden itibaren taşımacılığa ilk kez giren Gerçek ve Tüzel
Kişiler olarak sınıflandırılacaktır.” düzenlemesine, 10. 18.03.2019 Tarihli ve 2019/4-EK.2 Sayılı UKOME Kararında; “Mevcut taşımacı kapsamına girmek isteyen kişilere 31.03.2019’a kadar başvuru süresi verilmesine karar verilmiştir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından, şikâyetçinin 2004-2010 yıları arasında servisçilik işi yaptığı araçlarına ait olan plakalarına seri plaka hakkı verilmesi talebinin reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Uyuşmazlık konusu özetle; şikâyetçinin 2004-2010 yıları arasında servisçilik işi yaptığı araçlarına ait olan plakalarına seri plaka hakkı verilmesi talebinin reddedilmesi işlemine itirazı hakkındadır.
13. İlgili İdare tarafından söz konusu taleplerin ret gerekçesi olarak özetle; şikâyetçinin 18/03/2019 tarih ve 2019/4-EK.2 sayılı UKOME kararıyla düzenlenen yasal başvuru süresi olan 31/03/2019 tarihine kadar başvuruda bulunmaması ve Yönergenin Geçici 1. maddesinin (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen şartları taşıdığına ilişkin herhangi bir belge (25/05/2015 tarihi itibariyle geçerli bir öğrenci veya personel servis aracı güzergâh kullanım izin belgesi veya dilekçesinde plakası yer alan araçların yine 25/05/2015 tarihi itibariyle adına kaydının devam ettiğini ve ilgili oda kaydının bulunduğunu gösteren bir belge) sunamaması nedeniyle seri plaka hak sahipliğinin bulunmaması olarak sayılmıştır.
14. Somut olayda; şikâyetçinin Beyazmasa Birimine iki farklı elektronik posta yoluyla başvuruda bulunduğu; 24/02/2019 tarihli ve numaralı başvuruda “…şifahi olarak kendisine 2015 yılından önce faaliyetlerine son vermiş olması nedeniyle herhangi bir işlem yapılamayacağı yönünde bilgi verildiğini, yapılan düzenlemenin hakkaniyetli olmadığını belirterek, şikâyetinin değerlendirilip sonucundan kendisine bilgi verilmesini talep ettiği” şeklinde belirtildiği, anılan başvuruya 26/02/2019 tarihinde Beyazmasa vasıtasıyla
“Yapılan incelemede (inceleme başvuruda belirtilen bilgilerin esas alınmasıyla yapılmıştır)
Mevcut Taşımacı olmak için gerekli şartları taşımadığı ve bu kapsamda hakkının bulunmadığının anlaşıldığı, ancak dilekçe yoluyla başvuruda bulunması durumunda, başvurusunun Komisyon tarafından değerlendirilebileceği” şeklinde cevap verildiği; 24/02/2019 tarihli ve numaralı başvuruda “servis plakası almak için
Belediyeniz ilgili birimine başvuruda bulunduğunu ancak 2015 yılı öncesinde servis taşımacılığı faaliyetine son verdiği için servis plakası alma hakkının olmadığı yönünde bilgi verildiğini, bu durumdan şikâyetçi olduğu” şeklinde belirtildiği, bu başvuruya ise 27/02/2019 tarihinde yine Beyazmasa yoluyla “30/01/2019 tarih ve 2019/1-7.Ç sayılı UKOME kararı ile
… ilgili kurum ve kuruluş temsilcilerinden oluşan Alt Komisyonun kurulduğu ve bu başvuruların bahsi geçen Komisyonca inceleneceği, bu kapsamda Mevcut Taşımacı olma hakkına sahip olup da geçen süre zarfında bu hakkı alamayanların Toplu Ulaşım
Hizmetleri Müdürlüğü’ne durumunu anlatan bir dilekçe ile birlikte hak talep ettiği aracın 25/05/2015 tarihinde adına kayıtlı olduğunu gösteren bir belge, yine 25/05/2015 tarihinde ilgili esnaf/ticaret odasına kayıtlı olduğunu gösteren bir belge ve Belediyemiz tarafından düzenlenmiş ve 25/05/2015 tarihinde geçerli olan öğrenci/personel servis taşımacılığı güzergâh kullanım izin belgesi ile başvuruda bulunulabileceği” şeklinde cevap verildiği; 14.1. 23/05/2019 tarihli ve 568699 talep numaralı dilekçe yoluyla yapılan başvuruda ise
“2005 ile 2010 yılları arasında servis taşımacılığı yaptığını ve o tarihlerden sonra bu faaliyeti sonlandırdığını belirterek, plakalı araçlarına
Mevcut Taşımacı kapsamında servis taşımacılığı kartı düzenlenmesi” şeklinde belirtildiği, bu sırada 18/03/2019 tarih ve 2019/4-EK.2 sayılı UKOME kararı ile “Mevcut Taşımacı kapsamına girmek isteyen kişilere 31/03/2019’a kadar (ilave süre) başvuru süresi verilmesine, bu tarihten sonra yapılacak başvuruların reddedilmesine” karar verildiğinden, 23/05/2019 tarihli başvuru üzerine yapılan ilk incelemede başvurunun 18/03/2019 tarih ve 2019/4-EK.2 sayılı UKOME kararı ile belirlenen 31/03/2019 tarihinden sonraki bir tarihte yapılmış olması nedeniyle reddi yönünde işlem yapıldığı, 11/07/2019 tarihinde ilgilinin başvurusunda irtibat numarası olarak verdiği telefona talebinin “başvuru süresi yönünden reddedildiği” yönünde mesaj gönderildiği anlaşılmıştır.
15. Şikâyet konusuna ilişkin mevzuat incelendiğinde; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi
Kanunu’nun 7 nci maddesinde her türlü servis güzergâhlarını belirlemek, servis araçlarına ruhsat vermenin Büyükşehir Belediyelerinin görev ve sorumlulukları arasında sayıldığı, 9 uncu maddesinde servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitinin Ulaşım
Koordinasyon Merkezi tarafından yapılacağının belirtildiği, Büyükşehir Belediyeleri
Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 28 inci maddesinde UKOME’nin servis araçlarının tahsis süreleri, plaka sayıları ile bu plakaların verilmesine ilişkin usul, esas ve devir ücretlerini tespit etmeye yetkili olduğu belirtilmiştir.
16. Yukarıda yer verilen mevzuatın verdiği yetkiye dayanarak servis araçları ile ilgili uygulamaların ayrıntılı olarak kurala bağlanması amacıyla 05/04/2007 tarihli ve 2007/4-2 sayılı UKOME kararı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesi kabul edilmiştir. Süreç içerisinde güncel ihtiyaçların karşılanması amacıyla Yönergede pek çok değişiklik yapıldığı, nihayet 02/03/2017 tarihli ve 2017/2-6 sayılı UKOME kararı ile kabul edilen İstanbul Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı
Yönergesi ile de daha kapsamlı ve ayrıntılı düzenleme yoluna gidildiği anlaşılmaktadır.
17. Yönergenin 2 nci maddesine göre öğrenci servis taşımacılığının ve personel servis taşımacılığının Yönerge kapsamında kaldığı, 4 üncü maddesinde servis taşımacılığı yetki belgesinin; “servis hizmeti vermek isteyen gerçek ve tüzel kişilere çalışma izni veren belge”, servis taşımacılığı kartının; “servis taşımacılığı yetki belgesine sahip kişilerin sahip oldukları taşımacılık iznini gösterir, her bir taşımacılık izni için ayrı düzenlenen belge”, güzergâh kullanım izin belgesinin; “taşıtın güzergâh ve şoför bilgileri, taşımacılık türünü, servis taşımacılığı kartı bitiş ve başlangıç tarihini gösteren belge” olarak tanımlandığı ve 5 inci maddesinde bu belgelere sahip olmayan kişilerin hiçbir şekilde öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti veremeyeceklerinin kayıt altına alındığı anlaşılmıştır.
18. 2016/2-8 UKOME Kararı gereği, İstanbul İçin öngörülen yeni servis işletme modelinin uygulanma şartları öğrenci ve personel servislerini kapsayacak şekilde 3 dönem halinde belirlenmiştir. Bu kapsamda; 23/07/2004 tarihi ile 24/05/2015 tarihi arasında öğrenci ve personel servis taşımacılığı yaptığını kanıtlayan ve hali hazırda taşımacılık faaliyetinde bulunmayan gerçek kişiler “geçmiş dönem taşımacı” olarak; 25/05/2015 tarihinde geçerli
Güzergâh Kullanım İzin Belgesi ile öğrenci ve personel taşımacılığı yapanlar “mevcut taşımacı” olarak; 26/05/2015 tarihinden itibaren taşımacılığa ilk kez giren gerçek ve tüzel kişiler “yeni taşımacı” olarak sınıflandırılmıştır.
19. 02/03/2017 tarih ve 2017/2-6 sayılı UKOME kararı ile kabul edilen İstanbul Büyükşehir
Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesi’nin Geçici 2 nci maddesinin beşinci fıkrasında geçmiş dönem taşımacının sahip olduğu hakka ait Servis Taşımacılığı
Kartını almak için yönerge yürürlüğe girdikten sonra 1 (bir) sene içinde başvurmadığı takdirde ilgili hakka ait Servis Taşımacılığı Kartı hakkının iptal olacağı belirtilmiştir.
20. 11/02/2016 tarihli ve 2016/2-8 Sayılı UKOME Kararının “3.2. Yeni Servis İşletme
Şartları” başlığında yeni taşımacı; “26/05/2015 tarihinden itibaren taşımacılığa ilk kez giren
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden f923-3cc5-ebd8 kodu ile yapılabilir.
Gerçek ve Tüzel Kişiler” olarak tanımlanmış, Yönergenin Geçici 2 nci maddesinin sekizinci fıkrasında; “Geçmiş Dönem Taşımacı sınıflandırması işbu yönerge yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sadece 1 (bir) defaya mahsus kullanılacaktır. 2. defa yapılacak tüm başvurular yeni taşımacı kapsamında değerlendirilecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
21. Yönergenin Geçici 1 inci maddesinde ise (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen şartları taşıyan gerçek ve tüzel kişilerin mevcut taşımacı olarak kabul edileceği belirtilmiştir. Söz konusu maddeye göre 25/05/2015 tarihi itibariyle geçerli bir öğrenci veya personel servis aracı güzergâh kullanım izin belgesi veya dilekçesinde plakası yer alan araçların yine 25/05/2015 tarihi itibariyle adına kaydının devam ettiğini ve ilgili oda kaydının bulunduğunu gösteren bir belge sunulması gerekmektedir. 18/03/2019 tarih ve 2019/4 EK.2 sayılı
UKOME Kararıyla da 31/03/2019 tarihine kadar Toplu Ulaşım Hizmetleri
Müdürlüğüne müracaat eden kişilerin Mevcut Taşımacı kapsamında olup olmadığına dair hususların Alt komisyon Üyeleri tarafından değerlendirilmesi, 31/03/2019 tarihinden sonra ilgili Müdürlüğe müracaat edenlerin ise müracaatlarının olumsuz değerlendirilmesi kararı alındığı anlaşılmıştır.
22. Diğer taraftan tahditli plaka; “belirli bir idari bölge sınırları içinde, belirli bir yolcu taşımacılık faaliyetinde kullanılan araçlar için belirli harf veya harfler kullanılarak sınırlı/belirli sayıda verilen ve bu yolla bu faaliyette kullanılan araçların toplam sayısını sınırlayan/belirleyen plakaları” belirtmektedir. (Bknz: Kara Ulaştırması Genel Müdürlüğü
Genelgesi 2011/KUGM-11/YOLCU). Servislere ilişkin yeni uygulamalar ve kurallar getiren 11/02/2016 tarihli ve 2016/2-8 sayılı UKOME kararında; “…Uygulanacak yeni sistem sayesinde; sistemdeki taşımacıların, araç ve şoförlerin standartları ve denetimi İBB tarafından belirlenebileceğinden kişiler hizmet yeterliliğini sağlamaya özen gösterecek ve hizmet kalitesi artacak, servis sisteminin takibi ve denetimi kolaylaşacak, İBB servis hizmetinin kontrolünü, taşımacı adedini, ihtiyaca göre bu sistem üzerinde tasarrufunu belirleyecektir.” şeklinde belirtilmiş, 11/06/2019 tarihli ve 2019/6-1 sayılı UKOME kararı ile de aralığında bulunan plakalar servislere tahsis edilmiştir.
23. Yukarıda yer verilen açıklamalardan ve ilgili mevzuat hükümlerinden, geçmiş dönem taşımacı olarak başvurabilmek için Yönergenin yürürlüğe girdiği tarih olan 02/03/2017 tarihinden itibaren 1 (bir) sene içinde başvuruda bulunmak gerektiği ve anılan sürenin uzatılmadığı, yeni taşımacı olarak yapılacak başvurularda talep edilen ücret ve maliyet gözetilerek şikâyetçinin talebinin 2004-2010 yılları arasında kullanmış olduğu plakalara seri plaka hakkı verilmesi ve süreç içerisinde plakaların değerlendiğinden bahisle anılan plakaların geri verilmesi olduğundan yeni taşımacı olarak değerlendirilmesine imkân bulunmadığı, dolayısıyla şikâyetçinin statüsünün mevcut taşımacı kapsamında yer alıp almadığı açısından değerlendirmeye alınması gerektiği, mevcut taşımacı olarak değerlendirilebilmek için ise 25/05/2015 tarihi itibariyle geçerli bir öğrenci veya personel servis aracı güzergâh kullanım izin belgesi veya dilekçesinde plakası yer alan araçların yine 25/05/2015 tarihi itibariyle adına kaydının devam ettiğini ve ilgili oda kaydının bulunduğunu gösteren bir belge sunulması, söz konusu belge ve dilekçenin “mevcut taşımacı” kapsamında olup olmadığına dair hususların Alt komisyon Üyeleri tarafından değerlendirilebilmesi için doğrudan Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğüne sunulması ve başvuruların 31/03/2019 tarihine kadar yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.
24. Şikâyetçinin iddiaları, İdarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; şikâyetçinin 24/02/2019 tarihli başvurularını elektronik ortamda Beyazmasa Birimine yaptığı, Beyazmasa
Biriminin vatandaşlardan gelen talep ve şikâyetleri ilgili birimlere ileten, yine bu birimlerden aldığı bilgileri başvuru sahiplerine aktaran bir birim olduğu, şikâyetçiye bu kapsamda 26/02/2019 ve 27/02/2019 tarihlerinde “UKOME kararları ile belirlenen bilgi ve belgelerle birlikte dilekçe yoluyla ilgili Müdürlüğü başvuruda bulunması halinde Alt Komisyon tarafından (Mevcut Taşımacı için gerekli şartları taşıyıp taşımadığı yönünden)
değerlendirilebileceği” yönünde süresi içinde gerekli bilgilendirmenin yapıldığı, 23/05/2019 tarihli ve talep numaralı dilekçe yoluyla yapılan başvurunun ise 5 ayrı UKOME kararıyla verilen ilave süreler neticesinde son başvuru tarihi olan 31/03/2019 tarihinden sonra yapıldığı, 24.1. Buna karşılık şikâyetçinin Yönergenin Geçici 1. maddesinin (a), (b) ve (c)
bentlerinde belirtilen şartları taşıdığına ilişkin herhangi bir belge (25/05/2015 tarihi itibariyle geçerli bir öğrenci veya personel servis aracı güzergâh kullanım izin belgesi veya dilekçesinde plakası yer alan araçların yine 25/05/2015 tarihi itibariyle adına kaydının devam ettiğini ve ilgili oda kaydının bulunduğunu gösteren bir belge)
sunamadığı, nitekim şikâyetçinin 2005-2010 yılları arasında servis taşımacılığı yaptığını ve bu tarihlerden sonra faaliyetine son verdiğini beyan ettiği, bu şekilde şikâyetçinin yasal başvuru süresi içerisinde dahi başvuruda bulunmuş olsaydı dahi mevcut taşımacı statüsü kapsamında ücretsiz servis taşımacılığı verilmesine ilişkin hak sahipliği bulunmadığı, açıklanan gerekçelerle İdare tarafından yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 25. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde Kurumumuzun bilgi ve belge taleplerine süresi içinde cevap verildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, ŞİKÂYETÇİYE ve İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TEBLİĞ EDİLMESİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi