|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın 2015 YLSY kapsamında yerleştirildiği üniversiteye gitmemesi nedeniyle 2017 YLSY Kılavuzunda yapılan düzenlemenin hukuka aykırılığı incelenmiştir. Başvuran, 2015 YLSY Kılavuzunda tercih yapıp gitmeyenlerin yeniden tercih yapamayacağına dair bir hüküm bulunmadığını, ancak 2017 Kılavuzunda geçmişe dönük olarak başvurularının geçersiz sayılacağını belirtmiştir.
İlgili mevzuat incelendiğinde, 1416 sayılı Kanun ve Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik çerçevesinde, başvuru ve yerleştirme işlemlerinin her yıl yayımlanan kılavuzlarla belirlendiği anlaşılmaktadır. 2017 YLSY Kılavuzundaki düzenlemenin, başvuranın 2015 Kılavuzuna dayanan haklarını ihlal ettiği ve hukuki güvenlik ile belirlilik ilkelerine aykırı olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın YLSY kapsamında resmi burslu statüde yeniden başvuru yapabilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması gerektiği belirtilerek, Milli Eğitim Bakanlığına tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, geçmişe etkili düzenlemelerin hukuki belirsizlik yaratabileceğini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 8960-8960 |sayi|95802452-101.07.04-E.95802452-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2017/17154 2017/ 17154
KARAR TARİHİ : 25/05/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI TCKN :
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın YLSY kapsamında tercih yapamaması hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 25/12/2017 25.12.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; 2015 YLSY (Yurt Dışına Lisansüstü Öğrenim Görmek Üzere Gönderilecek
Adayları Seçme ve Yerleştirme) kapsamında sözlü mülakat sonucunda tercih yapmaya hak kazandığını, tercihlerinde yanlış sıralama yaptığı için Karadeniz Teknik Üniversitesi – Uygulamalı
Psikoloji alanına yerleştirildiğini, söz konusu dönem itibarıyla idare tarafından yerleştirildiği tercihe gitmemesinin herhangi bir yasal yaptırımının olmadığının şifahi olarak tarafına bildirildiğini, 2015
YLSY kılavuzunda başvurunun geçersiz sayılacağı durumlar konulu başlıkta konu ile ilgili yasal yaptırım uygulanacağına dair herhangi bir hükmün veya tercih yapıp gitmeyenlerin yeniden tercih yapamayacağına dair bir bilginin yer almadığını, ancak 29/ 09/ 2017 tarihinde yayımlanan 2017
YLSY Kılavuzunda başvurunun geçersiz sayılacağı durumlar konulu başlıkta; 2014- 2015 ve 2016
YLSY kapsamında herhangi bir kuruma yerleştirilenlerin başvurularının geçersiz sayılacağının ifade edilmesi nedeniyle hukuk devleti ilkesine aykırı bir şekilde geriye dönük olarak cezalandırıldığını ve tercih yapamadığını belirtmekte olup, yaşamış olduğu sorun ile ilgili olarak mağduriyetinin giderilmesini ve çözüm üretilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 19/ 01/ 2018 tarih ve E. sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Milli
Eğitim Bakanlığından alınan 08/ 02/ 2018 tarihli yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Milli Eğitim Bakanlığınca, ülkemizin yetişmiş insan kaynağı ihtiyacının karşılanması amacıyla,
1 / 61416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun ve Türk Öğrencilerin
Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik kapsamında kamu kurumları adına öğrenim görmek üzere yurt dışına resmi burslu statüde öğrenci gönderilmekte olduğu,
2.2) 1416 sayılı Kanunun değişik 3. maddesinde “…Yurt dışına gönderilecek öğrencilerin seçimi,
başvuru şartları ile sınavlara ilişkin diğer usul ve esaslar Bakanlık tarafından yönetmelikle düzenlenir ” hükmünün bulunduğu,
2.3) Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 5’inci maddesinin
dokuzuncu fıkrasında “Resmî burslu statüde yurt dışında lisansüstü öğrenim görecek öğrencilerle ilgili başvuru ve seçim esaslarına ilişkin bilgiler, öğrenim görülecek alanlar, kontenjanlar, sürece ilişkin diğer hususlar her yıl Bakanlıkça yayımlanan kılavuzla belirlenerek ilan edilir . ” denildiği, mezkur Yönetmeliğin 10’uncu maddesinin onuncu fıkrasında ise “Resmî burslu statüde yurt dışında lisans seviyesinde öğrenim görecek öğrencilerin başvuru ve seçimine ilişkin usul ve esaslar ihtiyaç duyulması halinde Bakanlıkça belirlenerek yayımlanacak kılavuzda ilan edilir . ” denildiği,
2.4) Bu hükümlere istinaden, ilgili yılın YLSY Başvuru ve Tercih Kılavuzunun yayımlanmakta ve o
yıla özgü düzenlemelerin kılavuz ile belirlenmekte olduğu, başvuranın sınava girmiş olduğu yıl yayımlanan YLSY 2015 Kılavuzunda yer alan, resmî burslu statüde yurt dışında lisansüstü seviyede öğrenim görecek öğrencilerin başvuru ve seçimine ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça belirlenerek ilan edildiği, başvuru, seçme ve yerleştirme işlemlerinin geçersiz sayılacağı durumlara Kılavuzun 7’nci bölümünde yer verildiği,
2.5) YLSY 2017 Kılavuzunun 8’inci bölümünde yer alan Başvuru, Seçim ve Yerleştirme
İşlemlerinin Geçersiz Sayılacağı Durumlar kısmının 8.2. maddesinin (b) bendinde “1416 sayılı
Kanun kapsamında; 2014, 2015 ve 2016 YLSY kapsamında ÖSYM tarafından kurum kontenjanlarına yerleştirilenlerin, başvuru, seçme ve yerleştirme işlemleri iptal edilecektir . ” denildiği belirtilmiş,
2.6) 2017 YLSY Kılavuzunda yer alan, 2014, 2015 ve 2016 YLSY kapsamında ÖSYM tarafından
kurum kontenjanlarına yerleştirilenlerin başvuru ve seçme işlemleri yapamayacaklarına ilişkin düzenlemenin gerekçesi olarak, “- Kamu kurumlarının yetişmiş insan kaynağının karşılanması amacıyla yurt dışına gönderilecek resmi burslu statülü öğrencilerin seçimi amacıyla, Milli Eğitim Bakanlığınca her yıl ilan edilen kontenjanın en fazla üç katı kadar aday, ALES puan üstünlüğü ve tercihleri doğrultusunda sözlü sınava çağrılmaktadır .
– Milli Eğitim Bakanlığı tarafından adayların sözlü sınav puanlarının %40’ı, ALES puanlarının
%40’ı ve lisans mezuniyet notunun %20’sinin hesaplanmasıyla YLSY Puanı (yerleştirme puanı)
oluşturulmaktadır .
– YLSY puanı 70 ve üzeri olan adaylar, kılavuzdaki tercih tablosunda sözlü sınava girdikleri lisansüstü öğrenim grubunun içerisinde yer alan kurum kontenjanlarından en fazla 30 (otuz) tercih yaparlar . Adaylar YLSY puan üstünlüğüne göre tercih ettikleri kontenjanlara yerleştirilirler . Söz konusu kontenjanlar Bakanlıkça her yıl kamu kurumlarının ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir ve sınırlı sayıdadır .
Bu nedenle, kurum tercihi yaparak yerleşen aday, yerleştirildiği kuruma gitmekten vazgeçtiği takdirde, kurum kadrosunu doldurarak, puan üstünlüğü kriterine göre kendisinden daha az puan alan fakat bu kadroya yerleşebilecek durumda olan diğer bir adayın hak kaybına sebep olmaktadır .” açıklamalarına yer verilerek, Bir kuruma yerleştiği halde tercihine gitmeyen adayların, diğer adayların hak kaybına sebebiyet verdikleri gerekçesiyle, Milli Eğitim Bakanlığınca ilgili mevzuat çerçevesinde bu tür bir düzenlemeye gidildiği, Önümüzdeki yıllarda yapılacak YLSY sınavlarına ilişkin kılavuzlarda yer
2 / 6alacak resmî burslu statüde yurt dışında lisans seviyesinde öğrenim görecek öğrencilerin başvuru ve
seçimine ilişkin usul ve esasların, ilgili mevzuat gereğince yine Milli Eğitim Bakanlığınca belirleneceği, ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . ”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir . ”
5) 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunun 3’üncü
maddesinde; “…Yurt dışına gönderilecek öğrencilerin seçimi, başvuru şartları ile sınavlara ilişkin diğer usul ve esaslar Bakanlık tarafından yönetmelikle düzenlenir”
6) 02/ 10/ 2014 tarih ve 29137 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Öğrencilerin Yabancı
Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin “Başvuru, seçme ve yerleştirme esasları” başlıklı 5’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında ; “Resmî burslu statüde yurt dışında lisansüstü öğrenim görecek öğrencilerle ilgili başvuru ve seçim esaslarına ilişkin bilgiler, öğrenim görülecek alanlar, kontenjanlar, sürece ilişkin diğer hususlar her yıl Bakanlıkça yayımlanan kılavuzla belirlenerek ilan edilir . ”, mezkur maddenin onuncu fıkrasında ise “Resmî burslu statüde yurt dışında lisans seviyesinde öğrenim görecek öğrencilerin başvuru ve seçimine ilişkin usul ve esaslar ihtiyaç duyulması halinde Bakanlıkça belirlenerek yayımlanacak kılavuzda ilan edilir . ”,
7) 2015-YLSY Kılavuzunun 2’nci bölümünde yer alan Başvuru Şartları kısmının 2.1.
maddesinin (ı) bendinde ; “Daha önce resmi bursluluk hakkı kazanıp herhangi bir nedenle bu hakkını kullanmayanlar da başvurabilirler .”
8) 2017-YLSY Kılavuzunun 8’inci bölümünde yer alan Başvuru, Seçim ve Yerleştirme
İşlemlerinin Geçersiz Sayılacağı Durumlar kısmının 8.2. maddesinin (b) bendinde; “1416 sayılı
Kanun kapsamında; 2014, 2015 ve 2016 YLSY kapsamında ÖSYM tarafından kurum kontenjanlarına yerleştirilenlerin, başvuru, seçme ve yerleştirme işlemleri iptal edilecektir . ”
9) 2017-YLSY Kılavuzunun 6’ncı bölümünde yer alan Yerleştirme İşlemleri kısmının 6.4.
maddesinde; “Kontenjanlara yerleştirme işlemleri tamamlandıktan sonra Bakanlıkça gerekli görüldüğü takdirde YLSY puanı 70 ve üzeri olan ve ilk aşamada kontenjanlara yerleşememiş adaylar arasından boş kalan kontenjanlar için ek yerleştirme yapılabilir . Bu durumda ek yerleştirme duyurusu(http : //yyegm .meb .gov .tr) adresinden yapılacaktır . . İlk aşamada herhangi bir kontenjana yerleştirilmiş adaylar ek yerleştirme tercihlerine katılamayacaktır .”
3 / 6düzenlemeleri bulunmaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde idare tarafından tesis
edilen idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran; 2015 YLSY kapsamında yerleştirildiği Karadeniz Teknik Üniversitesi – Uygulamalı
Psikoloji tercihine gitmediğini, 2015 YLSY kılavuzunda başvurunun geçersiz sayılacağı durumlar arasında tercih yapıp gitmeyenlerin yeniden tercih yapamayacağına dair bir düzenleme bulunmadığını, ancak 2017 YLSY Kılavuzunda 2014- 2015 ve 2016 YLSY kapsamında herhangi bir kuruma yerleştirilenlerin başvurularının geçersiz sayılacağının ifade edilmesi nedeniyle tercih yapamadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini ve konu ile ilgili olarak çözüm üretilmesini talep etmektedir .
12) Başvuruya konu işleme ilişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde; ülkemizin yetişmiş insan
kaynağı ihtiyacının karşılanması amacıyla, 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe
Hakkında Kanun ve Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik kapsamında kamu kurumları adına öğrenim görmek üzere yurt dışına resmi burslu statüde öğrenci gönderilmesine imkan tanındığı, söz konusu Kanunda yurt dışına gönderilecek öğrencilerin seçimi, başvuru şartları ile sınavlara ilişkin diğer usul ve esasların Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenleneceğinin hükme bağlandığı, ilgili Yönetmelikte ise; resmî burslu statüde yurt dışında lisansüstü öğrenim görecek öğrencilerle ilgili başvuru ve seçim esaslarına ilişkin bilgiler, öğrenim görülecek alanlar, kontenjanlar ve sürece ilişkin diğer hususların her yıl Milli Eğitim Bakanlığınca yayımlanan kılavuzla belirlenerek ilan edileceğinin hükme bağlandığı anlaşılmaktadır .
13) Bu kapsamda ilgili yıla ait, resmi burslu statüde lisansüstü öğrenim görmek üzere yurt dışına
gönderilecek adayların başvuru, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin esasların düzenlendiği 2015-YLSY Kılavuzunda daha önce resmi bursluluk hakkı kazanıp herhangi bir nedenle bu hakkını kullanmayanların da başvurabileceklerinin öngörüldüğü, benzer düzenlemenin 2014 ve 2016 yılı
Kılavuzlarında da yer aldığı, buna karşılık 2017-YLSY Kılavuzunda 2014, 2015 ve 2016 YLSY kapsamında ÖSYM tarafından kurum kontenjanlarına yerleştirilenlerin, başvuru, seçme ve yerleştirme işlemlerinin iptal edileceğine ilişkin düzenleme getirildiği tespit edilmiştir .
14) İdare tarafından 2017-YLSY Kılavuzunda getirilen düzenlemenin gerekçesi olarak, adayların
YLSY puan üstünlüğüne göre tercih ettikleri kontenjanlara yerleştirildikleri, söz konusu kontenjanların Bakanlıkça her yıl kamu kurumlarının ihtiyaçları doğrultusunda belirlendiği ve sınırlı sayıda olduğu, bu nedenle, kurum tercihi yaparak yerleşen adayın, yerleştirildiği kuruma gitmekten vazgeçtiği takdirde, kurum kadrosunu doldurarak, puan üstünlüğü kriterine göre kendisinden daha az puan alan fakat bu kadroya yerleşebilecek durumda olan diğer bir adayın hak kaybına sebep olduğu belirtilmektedir .
15) Ancak hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir . Belirlilik ilkesi, hukuksal
güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya
4 / 6hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini
doğurduğunu bilmelidir . Ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlar . Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar . Yasa kuralı, ilgili kişilerin mevcut şartlar altında belirli bir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini makul bir düzeyde öngörmelerini mümkün kılacak şekilde düzenlenmelidir . (AYM, 17/ 04/ 2008 tarihli, E .2005/ 5, K.2008/ 93 sayılı kararı) .
16) Bu itibarla başvuranın resmi burslu statüde lisansüstü öğrenim görmek üzere başvuru yaptığı ve
kurum kontenjanına yerleştiği yıla ait 2015-YLSY Kılavuzunda yerleştirildiği kuruma gitmekten vazgeçmesi durumunda sonraki yıllarda yapılacak başvuru ve yerleştirme işlemlerine katılamayacaklarına ilişkin bir hüküm bulunmamasına rağmen 2017-YLSY Kılavuzuyla geçmişe etkili sonuç doğuracak şekilde getirilen düzenlemenin öngörülebilir olmadığı, dolayısıyla hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olduğu değerlendirilmektedir .
17) Öte yandan idare tarafından getirilen düzenlemenin gerekçesi olarak belirtilen, kurum tercihi
yaparak yerleşen adayın, yerleştirildiği kuruma gitmekten vazgeçmesi halinde kurum kadrosunu doldurarak, puan üstünlüğü kriterine göre kendisinden daha az puan alan fakat bu kadroya yerleşebilecek durumda olan diğer bir adayın hak kaybına sebep olması durumu ile ilgili olarak; idarenin kontenjanlara yerleştirme işlemleri tamamlandıktan sonra adayların çeşitli nedenlerle yerleştirildiği kuruma gitmemesi/gidememesi durumunda ilk aşamada kontenjanlara yerleşememiş adaylar arasından boş kalan kontenjanlar için ek yerleştirme yapılabilme imkanı bulunmaktadır . Ek yerleştirme usulünün uygulanması suretiyle idare tarafından getirilen düzenlemenin gerekçesini oluşturan hak kayıpları önlenmiş olacaktır .
18) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın resmi burslu statüde lisansüstü
öğrenim görmek üzere başvuru yaptığı ve kurum kontenjanına yerleştiği yıla ait 2015-YLSY
Kılavuzunda yerleştirildiği kuruma gitmekten vazgeçmesi durumunda sonraki yıllarda yapılacak başvuru ve yerleştirme işlemlerine katılamayacaklarına ilişkin bir hüküm bulunmamasına rağmen 2017-YLSY Kılavuzuyla geçmişe etkili sonuç doğuracak şekilde getirilen düzenlemenin öngörülebilir olmadığı, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olduğu, idare tarafından kontenjanlara yerleştirme işlemleri tamamlandıktan sonra adayların çeşitli nedenlerle yerleştirildiği kuruma gitmemesi/gidememesi durumunda ilk aşamada kontenjanlara yerleşememiş adaylar arasından boş kalan kontenjanlar için ek yerleştirme yapması durumunda ilk aşamada kontenjanlara yerleşememiş adayların oluşabilecek hak kayıplarının önüne geçilebileceği değerlendirilerek idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete uygunluk bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle ‘ karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ’ ilkesine uymadığı anlaşıldığından idarenin bu ilkeye uyması beklenmektedir .
5 / 6VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye
Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvurana YLSY kapsamında resmi burslu statüde lisansüstü öğrenim görmek üzere başvuru imkanı tanınması, YLSY kapsamında kurum kontenjanlarına yerleştirilen adayların yeniden başvuru yapmasının önündeki engellerin kaldırılarak boş kalan kontenjanlar için ilk aşamada yerleşememiş adaylar arasından ek yerleştirme yapılması yönteminin benimsenmesi hususunda MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Milli Eğitim Bakanlığınca bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.