|
ÖZET: Ahmet Mert, Antalya Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığında Strateji ve Koordinasyon Müdürü olarak görev yaparken 10 Ekim 2016 tarihinde açığa alınmış ve 22 Kasım 2016 tarihinde 677 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edilmiştir. Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından göreve iade edilen Mert, 7 Ocak 2019 tarihinde Antalya Valiliği’nde tekrar göreve başlamıştır. Valilik ile Halk Bankası Üçkapılar Şubesi arasında 18 Kasım 2016 tarihinde imzalanan protokol gereği, 2017, 2018 ve 2019 yılları için toplam 1.920 TL promosyon ödemesi yapılması kararlaştırılmıştır. Ancak, Mert yalnızca 2019 yılı için 640 TL almış ve 2017 ile 2018 yıllarına ait 1.280 TL’lik promosyon farkı ödenmemiştir. Mert, bu farkın ödenmesi için 4 Şubat 2020 tarihinde başvuruda bulunmuş, ancak bankadan olumsuz yanıt almıştır.
Antalya Valiliği, yapılan promosyon ödemeleri protokolünün Başbakanlık Genelgeleri çerçevesinde düzenlendiğini ve Mert’in talebinin bankanın uygulamaları gereği karşılanamayacağını belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, Mert’in promosyon ödemesi talebinin hukuka uygun olmadığını tespit etmiş ve Antalya Valiliği’ne, Mert’in kamu görevinden çıkarıldığı tarihten göreve başladığı tarihe kadar olan sürede mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi için yeni bir işlem tesis edilmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu kararın, idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde uygulanması gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/62556-S.20.67658
BAŞVURU NO : 2020/5177
KARAR TARİHİ : 25/06/2020
TAVSİYE KARARI Ahmet MERT,TCKN:32503687846
Adres:Meltem Mahallesi 3808 Sokak No: 22 İç Kapı No: 9
MURATPAŞA/ ANTALYA
BAŞVURUYA KONU İDARE : Türkiye Halk Bankası Üçkapılar Şubesi
Antalya Valiliği
BAŞVURUNUN KONUSU : Promosyon ücretinin iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/03/2020
I. ŞİKÂYETÇİNİN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi, Antalya Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığında Strateji ve
Koordinasyon Müdürü olarak görev yaparken 10/10/2016 tarihinde açığa alındığını, açıkta iken 22/11/2016 tarih ve 29896 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan 677 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname uyarıca kamu görevinden ihraç edildiğini, Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonun sayılı Kararı ile tekrardan kamu görevine iade edildiğini, 07/01/2019 tarihinde Antalya Valiliğinde görevine başladığını, Antalya Valiliği ile Halk
Bankası Üçkapılar Şubesi arasında 18/11/2016 tarihinde peşin ödemeli olarak yapılan protokol ile üç yıllık maaş ödemelerinin (2017-2018-2019) ilgili banka tarafından yapılması karşılığında 1.920 TL promosyon ödeneceği konusunda protokol imzalandığını, göreve başladığında 2019 yılı promosyon tutarı 640 TL ödendiğini, ancak geçmiş 2017 ve 2018 yıllarına tekabül eden iki yıllık promosyon tutarları farkı ise tarafına ödenmediğini, 04/02/2020 tarihinde idareye promosyon farkının ödenmesi için dilekçe ile başvuru yaptığını, idare dilekçeyi bankaya ilettiğini, bankanın da ödemeyeceğini belirttiğini iddia ederek 2017 ve 2018 yıllarına tekabül eden iki yıllık 1.280 TL banka promosyon farkının tarafına ödenmesi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Antalya Valiliği’nden alınan cevabi yazıda;
“İlgi : a)20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 Numaralı
Başbakanlık Genelgesi,
b)05/08/2008 tarihli ve 26958 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2008/18 Numaralı
Başbakanlık Genelgesi,
c)10/08/2010 tarihli ve 27668 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2010/17 Numaralı
Başbakanlık Genelgesi,
ç)16/04/2020 tarihli ve sayılı yazınız,
d)06/02/2020 tarihli ve sayılı yazımız,
Valiliğimiz Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Strateji ve Koordinasyon
Müdürlüğünde müdür olarak görev yapmakta iken 10/10/2016 tarihinde açığa, 22/11/2016 tarih ve 29896 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayınlanan 677 Sayılı Kanun Hükmünde
Kararname ile kamu görevinden ihraç olan ve sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonunca kamu görevine göreve iade edilerek 07/01/2019 tarihinde Valiliğimiz de şef olarak göreve başlayan , Valiliğimiz ile Halk Bankası Üç Kapılar Şubesi ile 18/11/2016 tarihinde 3 yıllık süre ile yapılan protokol çerçevesinde ilgili banka tarafından yapılan promosyon protokolüne istinaden 2017-2018-2019 yılları için toplam 1.920.00 TL peşin ödeme konusunda protokol imzalanmış olup, göreve başladığı 2019 yılı için promosyon tutarı 640.00 TL ödeme işlemi gerçekleştirilmiştir.
Ancak, Kurumunuza başvuruda bulanan ’in 2017 ve 2018 yıllarında açık ve ihraçta geçen sürelerinde promosyona dahil edilerek eksik olan 1.280,00 TL’nin de tarafına ödenmesi için ilgi (b) yazımızla talep edilmiş, ilgili banka ile yapılan maaş promosyonu kapsamında yapılan protokol gereğince Halk Bankası Üç Kapılar Şubesi tarafından eksik olan tutarın, ‘e ödemenin yapılamayacağı yazıyla bildirilmiştir.
Konuyla ilgili olarak, Kurumunuzda incelenmekte ve araştırılmakta olan başvuruyu çözüme bağlamak amacıyla ilgi (ç) yazınızda belirtilen hususlar ile bilgi ve belgelerin tarafınıza gönderilmesi istenilmiştir.
Bu Kapsamda;
1-Valiliğimiz ile ilgili Banka arasında yapılan promosyon ödemeleri protokolü, ilgi (a), (b) ve (c) sayılı Başbakanlık Genelgeleri hükümleri gereğince yapıldığı,
2-Valiliğimiz ile ilgili banka ile yapılan promosyon ödemesine ilişkin protokol gereğince personellere 3 yıllık yapılan protokol gereğince 1.920,00 TL peşin ödeme yapıldığı,
3-Promosyon protokolünde, son bir yıla kadar yeni gelecek personele maaş promosyonundan faydalandırılacağı ve tayin olup giden personelden peşin ödenen promosyon ücretini geri iade alınmayacağı,
4-Bu hususta, protokolden bağımsız bir idari uygulamanın olmadığı,
5-Başvuruda bulunan, ‘in Valiliğimizde 07/01/2019 tarihinden bu yana
Valiliğimiz İdari Hizmetler Şube Müdürlüğünde şef olarak görev yaptığı,
6-Mevcut durumda söz konusu olayda ’in talebine ilişkin olarak Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanunu’nun uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin
‘DOSTANE ÇÖZÜM’ başlıklı maddesi kapsamında Müdürlüğümüzce yapılacak bir işlemin bulunmaması,
7-Konuyla ilgili olarak, ‘in promosyon ödemesine ilişkin dilekçesini ilgi (d)
yazımızla ilgili bankaya bildirildiği,
8-Şikayet konusuyla ilgili olarak, Valiliğimiz adına yargı organlarında açılmış herhangi bir davanın bulunmadığı,
Konuya ilişkin, Valiliğimiz ile ilgili banka arasında uygulanan protokolün bir sureti ilişikte sunulmuştur.
Bilgilerinize arz ederim.”, şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
3.2. “Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde;
“…İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”,
3.3. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler: Genel ilkeler” başlıklı 128 nci maddesinde;
“…Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, “Aylığın Ödeme Zamanı ve Esasları” başlıklı
164 üncü maddesi;
“Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet
memurları ve diğer kamu görevlileri (sözleşmeli statüdeki personel dahil) ile kamu ve özel kesimde iş kanunlarına göre istihdam edilen işçilere çeşitli adlar altında yapılan nakdi ve ayni nitelikteki tüm ödemelerin hesaplanma kolaylığını ve basitliğini sağlamak amacıyla, bordro düzenlemesine, tahakkuk ve ödeme işlem ve sürelerine ilişkin esas ve usulleri tesbit etmeye, aydan daha kısa ya da daha uzun sürelerde yapılan ödemelerin aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesine karar vermeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.
Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir.”,
6. 08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7075 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ” ile kabul edilen 685 sayılı Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin;
6.1. “Komisyonun oluşumu” başlıklı 1’inci maddesinde;
“ (1) Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı
Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.”,
6.2. “Komisyonun görevleri” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir.
a)Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi,
b)Öğrencilikle ilişiğin kesilmesi,
c)Dernekler, vakıflar, sendika, federasyon ve konfederasyonlar, özel sağlık kuruluşları, özel öğretim kurumları, vakıf yükseköğretim kurumları, özel radyo ve televizyon kuruluşları, gazete ve dergiler, haber ajansları, yayınevleri ve dağıtım kanallarının kapatılması. …” ,
6.3. “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır. Ancak müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alınır. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilenlerin atama teklifleri; Ankara, İstanbul, İzmir illeri dışında ve 2006 yılından sonra kurulan yükseköğretim kurumlarına öncelik verilmek kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldığı yükseköğretim kurumu haricinde tespit edilecek yükseköğretim kurumlarından birine önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır.
Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar, ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir.
Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı ile mali hakları düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet
Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.
Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin başvurunun kabulü halinde ilgili kanun hükmünde kararname hükümleri, söz konusu kurum ve kuruluş bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte söz konusu kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Buna ilişkin işlemler ilgisine göre İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.
Komisyonun karara bağladığı dosyaya ilişkin olarak Komisyonda bulunan tüm evrak, birinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgilinin son görev yaptığı kurum veya kuruluşa, ikinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgili kurum veya kuruluşa, diğer dosyalarda ise ek 1 inci maddeye göre husumetin yöneltileceği kurum veya kuruluşa devredilir.”, hükümlerine amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin
“Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Şikâyetçinin dilekçe ve ekleri incelendiğinde, şikâyetçi, Antalya Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığında Strateji ve Koordinasyon Müdürü olarak görev yaparken 10/10/2016 tarihinde açığa alındığını, açıkta iken 22/11/2016 tarih ve 29896 sayılı mükerrer
Resmi Gazetede yayımlanan 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarıca kamu görevinden ihraç edildiğini, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonun sayılı Kararı ile tekrardan kamu görevine iade edildiğini, 07/01/2019 tarihinde Antalya Valiliğinde görevine başladığını, Antalya Valiliği ile Halk Bankası Üçkapılar Şubesi arasında 18/11/2016 tarihinde peşin ödemeli olarak yapılan protokol ile üç yıllık maaş ödemelerinin (2017-2018-2019) ilgili banka tarafından yapılması karşılığında 1.920 TL promosyon ödeneceği konusunda protokol imzalandığını, göreve başladığında 2019 yılı promosyon tutarı 640 TL ödendiğini, ancak geçmiş 2017 ve 2018 yıllarına tekabül eden iki yıllık promosyon tutarları farkı ise tarafına ödenmediğini, 04/02/2020 tarihinde idareye promosyon farkının ödenmesi için dilekçe ile başvuru yaptığını, idare dilekçeyi bankaya ilettiğini, bankanın da ödemeyeceğini belirttiğini iddia ettiği 2017 ve 2018 yıllarına tekabül eden iki yıllık 1.280 TL banka promosyon farkının tarafına ödenmesi talep ettiği tespit edilmiştir.
9. Antalya Valiliği’nin cevabi yazısında, özet olarak, Antalya Valiliği ile Halk Bankası
Üçkapılar Şubesi arasında yapılan promosyon ödemeleri protokolünün Başbakanlık
Genelgeleri hükümleri gereğince yapıldığı, yapılan bu gereğince personellere 3 yıllık yapılan protokol gereğince 1.920,00 TL peşin ödeme yapıldığı, son bir yıla kadar yeni gelecek personele maaş promosyonundan faydalandırılacağı ve tayin olup giden personelden peşin ödenen promosyon ücretini geri iade alınmayacağı yapılan protokol ile hüküm altına alındığı, protokolden bağımsız bir idari uygulamanın olmadığı, ‘in Antalya Valiliğinde 07/01/2019 tarihinden bu yana İdari Hizmetler Şube Müdürlüğünde şef olarak görev yaptığı, yapılacak bir işlemin bulunmadığı, ‘in promosyon ödemesine ilişkin dilekçesini ilgili bankaya bildirildiği, ifade edilmiştir.
10. Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarında çeşitli kadrolarda görev yapmakta iken FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatı / iltisakı bulunduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan ancak sonrasında yapılan incelemeler neticesinde terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisak veya bunlarla irtibatı olmadığı tespit edilenler çeşitli kanun hükmünde kararnameler ile yine doğrudan başka bir idari işlem tesis edilmesine gerek olmadan kamu görevine iade edilmişlerdir.
11. Söz konusu Kanun Hükmünde Kararnamelerin “İade hükümleri” başlıklı maddelerinde; daha önce çeşitli OHAL kararnameleri ile kamu görevinden çıkarılan ilgililerin kamu görevine iadeleri hususundaki usul belirtilerek; iade olan kamu görevlileri hakkında anılan OHAL kararnamelerinin tüm hüküm ve sonuçlarının yayım tarihinden itibaren ortadan kalkmış sayılacağı, ilgililerin kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
12. Diğer yandan, 23/1/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin “Komisyonun Oluşumu” başlıklı 1 inci maddesinde; “Anayasanın
120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/712016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük
Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli
Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur” hükmü ile Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.
13. Ancak 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamede ilgililerin göreve iadesi durumunda kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödenmesine ilişkin hüküm bulunmaması nedeniyle OHAL Komisyonuna yapılan başvurunun kabulü sonucu kamu görevine iade usulü ile anılan Komisyon kurulmadan önce olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri ile yapılan iade usulü farklılığını gidermek amacıyla 25/7/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7145 sayılı Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 7075 sayılı Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 10 uncu maddesinde yapılan değişiklik ile ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
14. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrası; “Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet
memurları ve diğer kamu görevlileri (sözleşmeli statüdeki personel dahil) ile kamu ve özel kesimde iş kanunlarına göre istihdam edilen işçilere çeşitli adlar altında yapılan nakdi ve ayni nitelikteki tüm ödemelerin hesaplanma kolaylığını ve basitliğini sağlamak amacıyla, bordro düzenlemesine, tahakkuk ve ödeme işlem ve sürelerine ilişkin esas ve usulleri tesbit etmeye, aydan daha kısa ya da daha uzun sürelerde yapılan ödemelerin aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesine karar vermeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.
Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir” hükmünü amirdir.
15. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
16. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
17. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 5 inci ve 4 üncü maddesinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu husus, promosyon bedelinin doğrudan kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
18. Bilindiği gibi Hukuk devletinin gereklerinden biri de idarenin hukukla bağlı olması ve hukuka aykırı şlem ve eylemlerinden dolayı kişilere verdiği zararların tazmini olup, Anayasanın
125 inci maddesinde de İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü
olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede ülkemizde 15 Temmuz 2016 tarihinde
Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açısından Anayasanın 120 inci maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiş, alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETO/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli
Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmışlardır.
19. Diğer yandan alınan tedbirler nedeniyle idarî işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanların mağduriyetlerini gidermek amacıyla da ilgililerin kamu görevine dönmesini öngören OHAL KHK’larıyla düzenleme yapılarak, görevine iade edilmesine karar verilenler açısından çıkarılmaya ilişkin Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerinin tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
20. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152 nci maddesi kapsamında 2019 yılında Devlet
Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı 22 Mart 2019 tarihli ve 30722 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Söz konusu Karar’da 17/4/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Devlet Memurlarına
Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar” ve eki cetvellerin 2019 yılında da uygulanmaya devam edilmesi Cumhurbaşkanlığınca uygun görülmüştür.
21. Bu doğrultuda, kamu görevinden çıkarılan ancak OHAL İnceleme Komisyonunun Kararı ile de göreve iade edilen başvuran kamu görevinden çıkarılmamış olsaydı mevcut personel olarak promosyon ödeme sözleşmesine dahil edilecek ve maaşının banka aracılığıyla yatırılması nedeniyle promosyon ücretinden yararlanabilmesi muhtemel olacaktı. Şikayetçinin idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle bu imkandan mahrum kaldığı dikkate alındığında idarenin hatalı işlemi nedeniyle oluşan külfetin başvurana yükletilemeyeceği, şikayetçinin eksik kalan promosyon ödemelerinin idare tarafından karşılanması gerektiği tespit edilmiştir.
22. Kurumumuza benzer nitelikte “Bölge tazminatı ve faizinin ödenmesi talebi” ile ilgili 2019/18199 numaralı başvuru hakkında 03/01/2020 tarihinde; “Başvuranın kamu görevinden çıkarıldığı döneme ait mali ve sosyal haklarının ödenmesi talebi” ile ilgili 2019/12302 numaralı başvuru hakkında 19/12/2019 tarihinde; “Promosyon ödeme talebi” ile ilgili 2019/13756 numaralı başvuru hakkında 07/01/2020 tarihinde; “Asgari geçim indiriminin (AGİ) ve promosyon ücretinin iadesi talebi” ile ilgili 2019/18681 numaralı başvuru hakkında 03/04/2020 tarihinde Tavsiye Kararları verilmiştir.
23. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; şikayetçinin banka promosyonu ödenmesi talebinin idarece kıst olarak uygulanmasında, promosyonunun tamamının şikayetçiye ödenmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Antalya
İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Şikayetçiye, kamu görevinden çıkarıldığı tarihten göreve başladığı tarihe kadar olan sürece ilişkin olarak mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için ANTALYA VALİLİĞİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve ANTALYA VALİLİĞİNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi