TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/199-S.346
BAŞVURU NO : 2018/13258
KARAR TARİHİ : 05/04/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Gelir İdaresi Başkanlığı Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı bünyesinde 04/10/2017 tarihinden itibaren Hukuk ve
İhtilaflı İşler Grup Müdürlüğü’nde Avukat olarak görev yapan başvuranın, 2017 yılı limit fazlası vekalet ücretinin aktif olarak çalışan ve vekalet ücreti limitini dolduramayan tarafına da 659 sayılı KHK madde 14/2-c kapsamında verilmesi yönünde tavsiye kararı verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Gelir İdaresi Başkanlığı Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı bünyesinde 04/10/2017 tarihinden itibaren … Müdürlüğü’nde Avukat olarak görev yaptığını, Gelir İdaresi Başkanlığı
… Müşavirliği tarafından 2017 yılına ait olan ve 659 Sayılı KHK m.14/2-c bendinde yer alan
“Kurumda aktif olarak çalışan, vekalet ücreti limitini dolduramayan ve vekalet ücreti almaya hak kazanan kimseler arasında eşit olarak dağıtılacağı” hükmü uyarınca limit dışı vekalet ücretlerinin dağıtımının yapılması gerektiğini, bu kapsamda aynı tarihte atama yapılarak göreve başlayan meslektaşlarından bazılarına kanuni vekalet limiti olan 15.000-TL’ye kadar kısmi ödemelerin yapıldığını, ancak ilgili hüküm uyarınca yapılan limit dışı vekalet ücreti ödenmesi neticesinde tarafına herhangi bir ödeme yapılmadığını, söz konusu ödemenin anılan kanun kapsamında tarafına da yapılması gerektiği dolayısıyla ilgili yönetmelik hükümleri dikkate alınarak ödeme yapılmamasının hukuka aykırılık teşkil ettiğini iddia ederek Anayasada ve kanunlarda yer alan eşitlik ilkesine uygun olarak ve 659 sayılı KHK hükümleri gereğince 2017 yılı limit fazlası vekalet ücretinin aktif olarak çalışan ve vekalet ücreti limitini dolduramayan tarafına da 659 sayılı KHK madde 14/2-c kapsamında verilmesi yönünde tavsiye kararı verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2. Başvuruya konu iddialar hakkında 12/11/2018 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Gelir İdaresi Başkanlığının 30/11/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın görev, unvan ve kadrosuna ilişkin bilgi ve belgelerin yazının ekinde sunulduğu ve mevzuat hükümleri doğrultusunda, başvurana limit dışı vekalet ücreti ödemesinin yapılmadığı, 2.2. Başvuranın, limit fazlası vekalet ücretinin dağıtımının yapılması talebi ile ilgili olarak söz konusu Yönetmelik ve KHK hükümlerinin dava konusu edilmemiş olduğu, pozitif hukuk kapsamında İdare tarafından uygulanması zorunlu mevzuat hükmü olarak yürürlükte bulunduğu, dolayısıyla yürürlükte ve hukuka uygun olan yönetmeliğe uygun işlem tesis edildiği, 2.3. Başvuranın aynı dönemde atamaları yapılan meslektaşlarına 2017 yılı limit fazlası vekalet ücreti yatırılması hususunda; Vergi Dairesi Başkanlıkları bulunan tüm illerde görev yapan
İdarenin avukatlarından, bahsedilen mevzuat hükümleri kapsamında şartları taşıyanlara limit fazlasından ödeme yapıldığı, başvurucu ile aynı koşullarda olan hiçbir avukata ödeme yapılmadığı, 2.4. Söz konusu başvuruya ilişkin Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 9 uncu maddesi uyarınca, Yönetmelikteki tereddütlerin giderilmesinde yetkili olan Bakanlık birimi Başhukuk Müşavirliği Muhakemat Genel Müdürlüğü’nden bu hususta konuya ilişkin olarak alınan, 19/06/2018 tarihli ve 13763 sayılı yazıda; “…Görüldüğü üzere, (a) bendinde, %40 pay ödemesi yapılabilmesi İçin dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartı aranmakta, (c) bendinde ise % 55 ve %40 pay ödemeleri yapıldıktan sonra arta kalan tutarın limiti dolduramayan ve hukuk biriminde fiilen görev yapanlara ödeneceği düzenlenmiş bulunmaktadır. Başka bir ifadeyle, limitini dolduramayanlara limit fazlası emanet hesabından ödeme yapılabilmesi için dağıtımın yapıldığı yıl %55 ve/veya %40 pay ödemesi yapılmış ve hukuk biriminde fiilen görev yapıyor olması yeterli olup, altı aydan fazla süreyle fiilen görev yapmış olmak şartı aranmamıştır.…” denildiği ve bu surette idarece yapılan açıklamaları teyit eder şekilde görüş bildirilmiş olduğu, bu çerçevede başvurucuya limit fazlasından ödeme yapılmasının hiçbir hukuki dayanağı olmadığından, bu yönde yapılacak haksız bir ödemenin kamu zararına yol açacağı, ayrıca bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarların hukuka aykırı olarak koşulları taşımayan başvurucu avukatlara ödenmesi sonucunu doğuracağının da dikkat edilmesi gereken diğer bir husus olduğu, 2.5. 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk
Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ve 08/07/2012 tarihli 28347 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik hükümleri gereğince, Başkanlıkta görev yapan avukatlardan şartları taşıyanlara 2017 yılı limit fazlası vekalet ücretlerinin dağıtımının yapılmış olduğu, İdare işlemi mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiğinden iş bu şikayet başvurusu sahibine, yeniden hesaplama yapılmak suretiyle ödemede bulunulmasının mümkün olmadığı, bu sebeple başvuru konusuna ilişkin uzlaşma yoluna gidilmesinin mümkün olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü, 5. 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk
Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname’nin; 5.1. “Davalardaki temsilin niteliği ve vekalet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı” başlıklı
14 üncü maddesinde;
“(1) Tahkim usulüne tabi olanlar dahil adli ve idari davalar ile icra dairelerinde idarelerin vekili sıfatıyla hukuk birimi amirleri, muhakemat müdürleri, hukuk müşavirleri ve avukatlar tarafından yapılan takip ve duruşmalar için, bu davaların idareler lehine neticelenmesi halinde, bunlar tarafından temsil ve takip edilen dava ve işlerde ilgili mevzuata göre hükmedilmesi gereken tutar üzerinden idareler lehine vekalet ücreti takdir edilir.
(2) İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekalet ücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dahilinde ödenir.
a) Vekalet ücretinin; dava ve icra dosyasını takip eden hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55’i, dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı (…)(1) eşit olarak ödenir.
b) Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı; hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge (…)(1) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının on iki katını geçemez.
c) Yapılacak dağıtım sonunda arta kalan tutar, hukuk biriminde görev yapan ve (b)
bendindeki tutarları dolduramayan hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenir. Bu dağıtım sonunda arta kalan tutar üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedilir.” hükmü, 5.2. “Yönetmelik” başlıklı 16 ncı maddesinde ise;
“Bu Kanun Hükmünde Kararname kapsamında hukuki uyuşmazlık değerlendirme komisyonunun çalışma usul ve esasları, avukatlık hizmeti satın alınmasıyla ilgili usul ve esaslar ile bunların takip ve denetimine ilişkin hususlar ve vekalet ücretlerinin dağıtımına dair usuller
Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir” (02/07/2018 tarihli ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 216 ncı maddesiyle bu fıkrada yer alan “Maliye
Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.) hükmü, 6. 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye dayanarak hazırlanan 08/07/2012 tarihli
28347 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmeliğin; 6.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 16 ncı maddesinde, “(1) Bu Yönetmeliğin amacı; genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idareler ve özel kanunlar uyarınca 26/9/2011 tarihli ve 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde
Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 14 üncü
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
maddesine göre ödenecek vekalet ücretlerinin dağıtımına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” hükmü, 6.2. “Vekalet ücretinin bir hesapta toplanması” başlıklı 4 üncü maddesinde, “(1) İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil edilen vekalet ücretleri, dava ve icra takibini yapan hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez muhasebe birimi nezdinde açılan bir emanet hesabında toplanır.” hükmü, 6.3. “Vekalet ücreti ödenecekler” başlıklı 5 inci maddesinde, , “(1) İdareleri adli ve idari yargıda, icra mercileri ve hakemler nezdinde vekil sıfatıyla temsile yetkili kılınanlardan aylık ücret ve tazminatları 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 10 uncu maddesine göre ödenenler dışındaki hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara bu Yönetmelik kapsamında vekalet ücreti ödenir.” hükmü, 6.4. “Ödenecek vekalet ücretinin limiti ve dağıtım şekli” başlıklı 6 ncı maddesinde, “(1)
Emanet hesabında toplanan vekalet ücretleri, vekalet ücretinden yararlanacak kişilere yıllık tutarı; (10.000) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu
bulunacak aylık brüt tutarın on iki katını geçmemek üzere, aşağıdaki şekilde dağıtılır:
a) Dava veya icra dosyasını takip eden hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55’i, vekalet ücreti dağıtımının yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı eşit olarak ödenir.
b) Davanın takibi ve sonuçlandırılmasında birbiri ardına veya birlikte hizmeti geçenlere (a)
bendine göre ayrılan hisseler bu kişilerin hizmet ve karara tesir derecesine göre hukuk birim amiri tarafından paylaştırılır.
c) Dağıtımı yapılmayan %5’lik kısım muhasebe birimince Hazineye gelir kaydedilir.” hükmü, 6.5. “Limit dışı vekalet ücretinin dağıtımı” başlıklı 7 nci maddesinde, “(1) Bu
Yönetmeliğin 5 inci ve 6 ncı maddelerine göre vekalet ücreti ödenen ve limitini dolduramayan hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenecek tutarlar, mali yılı takip eden Ocak ayı sonuna kadar tahakkuka bağlanmak suretiyle hukuk biriminin bağlı olduğu merkez muhasebe birimince emanet hesabındaki limit dışı vekalet ücretinden ödenir.” hükmü, 6.6. “Tereddütlerin giderilmesi” başlıklı 9 uncumaddesinde, “(1)BuYönetmeliğin uygulanmasında doğacak tereddütlerin giderilmesine Maliye Bakanlığı yetkilidir.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurana limit fazlası vekalet ücretinin ödenmemesinde hakkaniyete uygunluk tespit edilemediği gerekçesiyle başvuruya konu limit fazlası vekalet ücretinin başvurana ödenmesi hususunda Gelir İdaresi Başkanlığına tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 8. Başvuru, 04/10/2017 tarihinden itibaren Hukuk ve İhtilaflı İşler Grup Müdürlüğü’nde
Avukat olarak görev yapan başvuranın, göreve başlayan meslektaşlarından bazılarına kanuni
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
vekalet limiti olan 15.000 TL’ye kadar kısmi ödemelerin yapıldığı, ancak tarafına herhangi bir ödeme yapılmadığı dolayısıyla Anayasada ve kanunlarda yer alan eşitlik ilkesine uygun olarak ve 659 sayılı KHK hükümleri gereğince 2017 yılı limit fazlası vekalet ücretinin aktif olarak çalışan ve vekalet ücreti limitini dolduramayan tarafına da 659 sayılı KHK madde 14/2-c kapsamında bu ücretin ödenmesi talebi hakkındadır.
9. İlgili İdare olan Gelir İdaresi Başkanlığı, şikayet konusu hakkındaki görüşünün, anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda, başvurana limit dışı vekalet ücreti ödemesinin yapılmadığı, söz konusu Yönetmelik, KHK hükümlerine veya normlar hiyerarşisinde üzerinde bulunan başka herhangi bir mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu edilmemiş olduğu, pozitif hukuk kapsamında İdare tarafından uygulanması zorunlu mevzuat hükmü olarak yürürlükte bulunduğu dolayısıyla yürürlükte ve hukuka uygun olan bir yönetmeliğe uygun işlem tesis edildiği, başvuranın aynı dönemde atamaları yapılan meslektaşlarına 2017 yılı limit fazlası vekalet ücreti yatırılması hususunda; Vergi Dairesi Başkanlıkları bulunan tüm illerde görev yapan İdarenin avukatlarından, bahsedilen mevzuat hükümleri kapsamında şartları taşıyanlara limit fazlasından ödeme yapıldığı, başvurucu ile aynı koşullarda olan hiçbir avukata ödeme yapılmadığı, bu çerçevede başvurucuya limit fazlasından ödeme yapılmasının hiçbir hukuki dayanağı olmadığından, bu yönde yapılacak haksız bir ödemenin kamu zararına yol açacağı, ayrıca bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarların hukuka aykırı olarak koşulları taşımayan başvurucu avukatlara ödenmesi sonucunu doğuracağı, İdarenin işlemi mevzuata uygun olarak gerçekleştirdiğinden bahisle iş bu şikayet başvurusu sahibine, yeniden hesaplama yapılmak suretiyle ödemede bulunulmasının mümkün olmadığı, bu sebeple başvuru konusuna ilişkin uzlaşma yoluna gidilmesinin mümkün olmadığı cevabını Kurumumuzla paylaşmıştır.
10. Başvuru konusuna ilişkin olarak ilgili idareden temin edilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın başvuru konusunu talebi ile ilgili olarak Gelir İdaresi Başkanlığına başvuruda bulunduğu, ancak ilgili idarece söz konusu talep hakkında zımnen ret işlemi tesis edildiği anlaşılmıştır.
11. 659 sayılı KHK ve Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, idareler lehine karar verilen ve tahsil edilen vekalet ücretlerinin emanet bir hesapta toplanacağı, toplanan bu ücretlerin hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara dağıtılacağı, dağıtım yapılırken, dava veya icra dosyasını takip edene %55’inin ödeneceği, biriken vekalet ücretinin %40’ının ise, dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara eşit olarak ödeneceği, dolayısıyla yapılacak dağıtımda, vekalet ücretinin %55’lik kısmının asgari çalışma süresi şartı aranmadan dosyayı takip edene verileceği, %40’lık kısmının ise vekalet ücreti dağıtımının yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara dağıtılacağı öngörülmekte, ancak dağıtımın bu safhasında, ilgili dağıtım yılı içerisinde asgari
6 ay fiilen çalışma şartı aranmaktadır.
12. Limit dışı vekalet ücretinin dağıtımının yapılabilmesi için öncelikle tahsil edilen vekalet ücretinin dağıtıma yetmemiş olması gerektiğini belirtmek gerekmektedir. 659 sayılı KHK’nın limit dışı vekalet ücreti hususunu düzenleyen 14 üncü maddesi hükmünün ikinci fıkrasının (c)
bendi metninde yer alan “…(b) bendindeki tutarları dolduramayan” ibaresi uyarınca söz konusu hükmünün (b) ve (a) bentlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, limit dışı vekalet ücreti dağıtımından faydalanabilmek için söz konusu hükmün (a)
bendi uyarınca, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatın toplanan
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
vekalet ücretinin %55’lik ve/veya %40’lık kısmından pay alınması gerektiği, ancak bu oranlarda dağıtıma rağmen anılan hükmün (b) bendinde öngörülen üst limitin doldurulamamış olması gerektiği anlaşılmaktadır. Bir başka deyişle, %55’lik ve/veya %40’lık kısmından pay almayan hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukata anılan KHK hükmünün (c) bendi uyarınca limit fazlasından ödeme yapılmasının mümkün olmadığı görülmektedir.
13. Anayasanın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri öngörülmektedir. Esasen, Anayasanın söz konusu hükmü ve normlar hiyerarşisi kapsamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmaktadır. Bu itibarla, normlar hiyerarşisi uyarınca, idarenin düzenleyici işlemleri ile daha üst hukuk normlarına aykırı olmamak şartıyla daha ayrıntılı ve yönlendirici hükümler getirebileceği kuşkusuzdur.
14. Bu doğrultuda, 659 sayılı KHK’ nın 14 üncü maddesinin dayanağını oluşturduğu Vekalet
Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde de 659 sayılı KHK’ nın 14 üncü maddesinin (a) ve (b) bentleri paralelinde düzenleme yapıldığı görülmektedir. Anılan Yönetmeliğin limit dışı vekalet ücretinin dağıtımını düzenleyen 7 nci maddesinde ise, söz konusu Yönetmeliğin 5’inci ve 6’ncı maddelerine göre vekalet ücreti ödenen ve kanunen öngörülen üst limitini dolduramayan hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara limit dışı vekalet ücreti ödeneceği hükmü düzenlenmektedir.
Bir başka deyişle, mevzuatta, limit dışı vekalet ücreti dağıtımının yapılabilmesi için sayılan kişilerin, dağıtılan vekalet ücretinin %55 ve/veya %40’lık kısmından pay almalarına rağmen kanunun öngördüğü üst limiti dolduramamış olmaları gerektiği öngörülmektedir.
15. Bu itibarla, gerek 659 sayılı KHK’da ve gerekse de dayanağını oluşturduğu Vekalet
Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte limit dışı vekalet ücreti ödenebilmesi için hak sahipliği ve kanunen öngörülen üst limit tutarının doldurulamamış olma şartlarının kümülatif olarak bir arada bulunması gerektiğinin öngörüldüğü, hak sahipliğinin ise söz konusu mevzuatın açık hükümleri uyarınca %55 ve/veya %40 oranında dağıtılan vekalet ücretinden yararlanmış olmak şeklinde anlaşılması gerektiğinden söz konusu Yönetmelik hükümlerinin KHK’da yer alan düzenleme ile aynı hususa ilişkin olduğu, bu Yönetmelik hükümleri ile 659 sayılı KHK hükmüne açıklık getirildiği ve uygulanmasının temininin amaçlandığı anlaşıldığından söz konusu Yönetmelik hükmünün KHK hükmüne aykırı olduğundan bahsedilemeyecektir.
16. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın limit dışı vekalet ücreti ödenebilmesinin kümülatif koşulları olan dosya takibi yapmak suretiyle dağıtılan vekalet ücretinin %55’lik ve/veya vekalet ücreti dağıtımının yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmak suretiyle %40’lık kısımdan pay alınmış olması ve sözü edilen oranlarda vekalet ücreti payı alınmasına rağmen kanunun öngördüğü üst limit sınırını dolduramamış olmak şartlarını karşılamadığı anlaşıldığından, ilgili idarece başvurana limit dışı vekalet ücreti ödenmemesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 17. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden ve başvuranın dilekçesi üzerine kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak başvuru konusuyla ilgili olarak başvurana gerekçeli bir cevabın iletilmediği tespit edilmiş olup; bu suretle “şeffaflık, hesap verebilirlik, bilgi edinme hakkı ve karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
18. Ayrıca, idarece Kurumumuza sunulan belgelerin incelenmesinden başvuran ile birlikte
2017 yılında göreve başlayan 42 avukat olmasına rağmen dava veya icra dosyasını takip eden
dört avukata %55’lik paydan vekalet ücreti dağıtımı ve limit fazlası ödeme yapıldığı, ancak kalan 38 avukata ise takip edilen dosyada tahsilat yapamaması ve 6 aylık fiili çalışması bulunmaması nedeniyle limit fazlası ödemenin yapılamadığı, bu durumun da bir kişinin takip ettiği dava veya icra dosyasında düşük miktarda bir tahsilat yapsa bile tavan miktar üzerinden vekalet ücreti almasına yol açtığı ve bu durumun da hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurabileceği tespit edilmiştir. Bu kapsamda idarenin iyi yönetim ilkelerinden olan hakkaniyet, şeffaflık ve eşitlik ilkeleri doğrultusunda benzeri durumların yaşanmamasını teminen gerekli tedbirleri alması gerektiği değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle; başvurunun REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.