Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuru, İzmir Karşıyaka Belediyesi’nde 2023 yılı emlak vergisinin hatalı hesaplandığı iddiasıyla yapılmıştır. Şikayetçi, uzun yıllardır emlak vergisini düzenli olarak ödemekte olduğunu belirtmiş ve 2023 yılı için ödenecek vergi tutarının, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın sirkülerine uygun olmadığını fark etmiştir. Belediye, yapılan itirazları hızlı bir şekilde reddetmiş, bu durum üzerine şikayetçi, Hazine ve Maliye Bakanlığı’na başvurmuş ve buradan alınan yanıt doğrultusunda tekrar itirazda bulunmuştur. Şikayetçi, konutunun emlak vergisinin 2,758.80 TL olarak düzeltilmesini talep etmektedir.

Karşıyaka Belediyesi, şikayetçinin talebini değerlendirirken, emlak vergisi hesaplamalarının 2023 yılı için belirlenen genel tebliğ ve yasal çerçevelere uygun olarak yapıldığını savunmuştur. Belediyenin açıklamalarında, vergi değerinin hesaplanmasında bin liraya kadar olan kesirlerin dikkate alınmadığı ve bu durumun kamu açısından vergi kaybına yol açabileceği ifade edilmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın görüşü de, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl vergi değerinin artırılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, Karşıyaka Belediyesi’nin Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan görüş çerçevesinde durumu yeniden gözden geçirmesi ve olası bir vergilendirme hatası tespit edilmesi durumunda gerekli düzeltmeleri yapması için tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, ilgili taraflara tebliğ edilerek, 30 gün içinde gerekli işlemlerin yapılması zorunluluğu getirilmiştir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/13027-S.23.20589

BAŞVURU NO : 2023/6214

KARAR TARİHİ : 16/10/2023

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : KARŞIYAKA BELEDİYE BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : 2023 yılı emlak vergisi tutarının yanlış hesaplandığı iddiası ve buna bağlı düzeltilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 02/05/2023

I. BAŞVURU KONUSU

1. Şikayetçi tarafından Kurumumuza verilen dilekçede kayıtlı olan hususlarda özetle, İzmir Karşıyaka

Belediyesinin Sicil Numaralı Emlak Vergisi mükellefi olduğunu, halen ikamet ettiği ve sahibi olduğu apartman dairesi için 20 küsur yıldır hiç aksatmadan, muafiyet vs gözetmeden emlak vergisi ödediğini, geçenlerde, 2023 yılı ödemelerini planlarken Belediyenin emlak vergisi hesabının Gelir İdaresi

Başkanlığı’nın konuya ilişkin sirkülerine(2023/5) uymadığını, fazla olduğunu gördüğünü, Belediyeye açıklayıcı bir yazıyla itiraz ettiğini, Belediyenin tek cümleyle ve jet hızıyla itirazını ret ettiğini, cevabı yetersiz gördüğü için Hazine ve Maliye Bakanlığı’na başvurması neticesinde, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın

‘vergi düzeltmesi için başvurabileceğini’ gerekçeli bir yazıyla bildirdiğini, bu görüşü ekleyerek, Belediyeye tekrar yazdığını, Belediyenin jet hızıyla yine ret ettiğini, Belediyenin diretişinin, yetki sahibi ve sirkülerin müellifi makamın görüşünü ilgadan uzak olduğunu, sorunun hesap uyuşmazlığından çıkıp, “talimata uymama” haline geldiğini ifade ve iddia ederek, Konutunun 2023 yılı emlak vergisinin 2,758.80TL olarak düzeltilmesi gerektiğine karar verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla

16.05.2023 tarih ve S. sayılı yazımız ile bilgi-belge talebinde bulunulmuş olup, Karşıyaka

Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü’nden alınan 05.06.2023 tarih ve E– sayılı yazıda özetle; “… İlgide kayıtlı yazınız incelenmiş olup; Mükellefin talebi doğrultusunda işlem yapılması; kamu açısından vergi kaybına mükellefler açısından ise emlak vergisi değeri(rayiç değer) kaybına yol açacaktır. Bu nedenle Müdürlüğümüzce dostane çözüm düşünülmemektedir. Yazınızda talep ettiğiniz bilgiler maddeler halinde aşağıda yazılmıştır.

1.Madde

2023 yılı emlak vergilerinin hesabı 30.12.2023 tarih 32059(2.Mükerrer) Resmi Gazetede yayınlanan 82

Seri Nolu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde belirtilen hususlar ve örneklere göre yapılmaktadır.

İlgili tebliğ yazımız ekinde gönderilmiştir. Müdürlüğümüzce emlak vergisi değerleriyle ilgili yapılması planlanan bir işlem bulunmamaktadır.

Tebliğin Amaç ve kapsam ve Dayanak kısımları şu şekildedir; Amaç ve kapsam

MADDE 1-

….

Dayanak

MADDE 2-

…..

213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasında, takdir komisyonlarının dört

yılda bir arsalara ve araziye ait asgari ölçüde metrekare birim değerlerini takdir edecekleri hükme bağlanmıştır. Bu fıkraya göre 2021 yılında yapılan takdirler nedeniyle 2022 yılında mükellefiyeti başlayanların 2023 yılına ait emlak vergi değerinin hesabı 82 Seri Nolu Tebliğin 3.Maddesinde açıklamalı olarak anlatılmıştır.

Bu maddede “Bu mükelleflerin bina, arsa ve arazilerinin 2023 yılı vergi değerleri, 2022 yılı vergi değerlerinin, bu yıla ait yeniden değerleme oranının yarısı olan (% 122,93/2=) % 61,465 (altmış bir virgül dört yüz altmış beş) oranında artırılması suretiyle bulunacak tutarlar olacaktır.” denilmektedir.

Tebliğin 3. Maddesinde 2021 yılında yapılan takdirler nedeniyle 2022 yılında mükellefiyeti başlayanların

2023 yılına ait emlak vergi değerinin hesabı ÖRNEK 1’de şu şekilde anlatılmıştır.

ÖRNEK 1: Mükellef (A) Manisa ili, Akhisar Belediyesi sınırları içinde yer alan meskeni 2016 yılında satın almıştır. 2022 yılı emlak vergi değeri 950.000,00 TL olan meskenin 2023 yılı emlak vergi değeri aşağıda belirtildiği şekilde hesaplanacaktır.

1 Meskenin 2022 yılına ait emlak vergi değeri 950.000,00 TL

2 2022 yılına ait yeniden değerleme oranının yarısı (%122,93/2 =) %61,465

3 Meskenin 2023 yılı emlak vergi değeri [1+(1×2)] 1.533.917,50 TL

4 Bin liraya kadar olan kesirler dikkate alınmayacağından verginin tahakkukunda esas alınacak

emlak vergi değeri 1.533.000,00 TL

Bu örnekte 3 ve 4 nolu bölümler incelendiğinde emlak vergisi değeri ile emlak vergisinin tahakkukuna esas vergi değerinin farklı tanımlar olduğu görülmekte ve emlak vergisi değerinin 1.533.917,50TL olduğu görülmektedir.

2.Madde

Başvuruya esas meskenle ilgili olarak 2022 ve 2023 emlak vergisi hesabı aşağıdaki şekildedir. 2022 -2023 yıllarıyla ilgili emlak Vergisi Bildirimleri ekte gönderilmiştir.

-2022 yılı emlak vergisi değeri: 777.634,13 TL

-Verginin tahakkukuna esas 2022 yılı emlak vergisi değeri 777.000TL

-2022 yılı bina vergisi ise 777.000*2/1000 1554 TL

-2022 Taşınmaz Kültür Varlıkları 1554*10/100=155,4TL’dir

-2022 Toplam Vergi 1709,40

-2023 yılı emlak vergisi değeri: 777.634,13*122,93/2=

1255606,95 TL

-Verginin tahakkukuna esas 2023 yılı emlak vergisi değeri 1.255.000TL

-2023 yılı bina vergisi ise 1255.000*2/1000 2510 TL

-2023 Taşınmaz Kültür Varlıkları 2510*10/100= 251TL

-2023 Toplam Vergi 2761

Müdürlüğümüzce 2023 yılı emlak vergisi hesaplanırken; 2022 yılı emlak vergisi değeri 777,634,13TL.

olduğu için, %61,465 oranında arttırılarak 1255606,95TL hesaplanmıştır.

3.Madde

Tebliğin 5. Maddesine ve 1319 sayılı Kanunun 29 uncu maddesine göre; “Vergi değerinin hesabında bin liraya, verginin hesaplanmasında ise bir liraya kadar olan kesirler dikkate alınmaz.” Denildiği için ; (Verginin tahakkukuna esas) 2023 yılı emlak vergisi değeri; bin liraya kadar olan kesirler dikkate alınmamış ve 1.255.000 TL olarak hesaplanmıştır. 2023 yılı bina vergisi 1255.000*2/1000 =2510 TL, 2023

Taşınmaz Kültür Varlıkları 2510*10/100= 251TL olmak üzere yıllık emlak vergisi 2761TL olarak hesaplanmıştır.

Müdürlüğümüzce yapılan işlemde ; (Verginin tahakkukuna esas) 2023 yılı emlak vergisi değeri; bin liraya kadar olan kesirler dikkate alınmamıştır. Bu durumda emlak vergisi değeri(rayiç değer) kaybı da yaşanmamıştır. Mükellefin talebi doğrultusunda işlem yapılması halinde; kamu açısından vergi kaybına mükellefler açısından ise emlak vergisi değeri(rayiç değer) kaybına yol açacaktır. Emlak vergisi değeri(rayiç değer) kaybı Anayasanın 35. Maddesinde tanımlanan mülkiyet hakkına aykırı bir işlem olacağı düşünülmektedir.

4. Madde

Mükellefin 20.04.2023 tarih sayılı CİMER başvurusu ve cevabi olarak Müdürlüğümüzce yazılan

25.04.2023 tarih sayılı yazı ilişikte gönderilmiştir.

5. Madde

Müdürlüğümüzce yapılan incelemeye göre Başvuru konusu talep hakkında, ‘yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklarla’ ilgili bir kayıt tespit edilmemiştir.” açıklamalarına yer verilmiştir.

3. Uyuşmazlık konusu hakkında Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan 13.07.2023 tarih ve sayılı görüş yazısında özetle, “… 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 1 ve 12 inci maddelerinde, Türkiye sınırları içinde bulunan bina, arsa ve arazilerin bu Kanun hükümlerine göre bina veya arazi vergisine tabi olduğu; 7 ve 17 inci maddelerinde, bina ve arazi vergisinin matrahının, binanın veya arazinin bu Kanun hükümlerine göre tespit olunan vergi değeri olduğu; 9 ve 19 uncu maddelerinde bina ve arazi (arsa) vergisi mükellefiyetinin, dört yılda bir yapılan takdir işlemlerinde takdir işleminin yapıldığı tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağı; 11 ve 21 inci maddelerinde de bina ve arazi vergisinin, ilgili belediye tarafından 29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh ve tahakkuk ettirileceği hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanunun 29 uncu maddesinde, “Vergi değeri;

a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre, b) Binalar için, Maliye ve Bayındırlık ve İskan bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilân edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31 inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan yönetmelik hükümlerinden yararlanılmak suretiyle, Hesaplanan bedeldir.

Vergi değeri, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin

213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının

yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunur.

Vergi değerinin hesabında bin liraya, verginin hesaplanmasında ise bir liraya kadar olan kesirler dikkate alınmaz…” hükmü yer almaktadır.

Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasında, takdir komisyonlarının dört yılda bir arsalara ve araziye ait asgari ölçüde metrekare birim değerlerini takdir edecekleri, takdir komisyonlarınca belirlenen arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin, takdir işleminin yapıldığı yılı takip eden ikinci yılın başından başlamak suretiyle her yıl, bir önceki yıl birim değerinin Vergi

Usul Kanunu hükümlerine göre aynı yıl için tespit edilmiş bulunan yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır.

Anılan Kanunun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrası gereği ve 19/3/2021 tarihli ve 38025 sayılı 2021/1

Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu İç Genelgesi esaslarına göre arsa ve araziler için 2022 ila 2025 yıllarına ait uygulanacak emlak vergi değerinin tespitiyle ilgili takdir komisyonlarınca asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değer takdirleri 2021 yılında karara bağlanmış ve 2022 yılında uygulanmıştır.

Ayrıca, binalar için Bakanlığımız ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca müştereken tespit edilen “2022 Yılı İçin Binaların Metrekare Normal İnşaat Maliyet Bedellerini Gösterir Cetvel”, 1/9/2021 tarihli ve 31585 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 79 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği ekinde ilan edilmiştir.

Bu itibarla, mükellefiyetin yeniden başladığı 2022 yılında binanın vergi değeri, belediyeler tarafından, Bakanlığımız ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca her yıl müştereken tespit edilerek ilan olunan ve Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğleri eklerinde yer alan “Binaların metrekare normal inşaat maliyet bedelini gösterir cetvel”de inşaatın türü, sınıfı, kullanış şekline göre belirlenen bina metrekare normal inşaat maliyet bedeli ile binanın yüzölçümünün çarpımı ve bu değere varsa %8 kalorifer payı ve

%6 asansör payı ilave edilip, binanın yaşı ve türüne göre değişen oranlarda aşınma payının indirilmesi suretiyle bulunan bina inşaat maliyet bedeline, binanın üzerinde bulunduğu arsanın Takdir Komisyonu tarafından takdir edilen asgari ölçüde arsa veya arazi metrekare birim değeri ile arsa veya arsa payının yüzölçümünün çarpımı sonucunda bulunacak binaya ait arsa veya arsa payı değeri eklenmek suretiyle bulunmakta olup, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl binanın vergi değeri, bir önceki yıla ait vergi değerinin Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunacaktır. Vergi değerinin hesabında bin liraya, verginin hesaplanmasında ise bir liraya kadar olan kesirler dikkate alınmayacaktır.” açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,

5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,

6. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun,

6.1. “Matrah” başlıklı 7 inci maddesinde;“Bina Vergisinin matrahı, binanın bu kanun hükümlerine göre tesbit olunan vergi değeridir.”

6.2. “ Verginin tarh ve tahakkuku ” başlıklı 11 inci maddesinde; “Bina vergisi, ilgili belediye tarafından; a) Dört yılda bir defa olmak üzere takdir işlemlerinin yapıldığı yılı takip eden bütçe yılının Ocak ve Şubat aylarında, b) 33 üncü maddenin (1) ilâ (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerle bildirim verilmesi icabeden hallerde, vergi değerini tadil eden sebeplerin meydana geldiği bütçe yılını takip eden yılın Ocak ayı içinde, vergi değerini tadil eden sebep yılın son üç ayı içinde vuku bulmuş ve bildirim, vergi değerini tadil eden sebebin meydana geldiği bütçe yılını takip eden yılda verilmiş ise bildirimin verildiği tarihte, c) 33 üncü maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı hallerde, takdir işlemlerinin yapıldığı bütçe yılını takip eden yılın Ocak ve Şubat aylarında,

29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh olunur. Bildirim

posta ile gönderilmiş ise vergi, bildirim verme süresinin son gününü takip eden yedi gün içinde tarh olunur.

Bu suretle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılır ve mükellefe bir yazı ile bildirilir.

Yapılan tarh ve tahakkuku takip eden yıllarda, 29 uncu maddeye göre tespit edilen vergi değeri üzerinden hesaplanan bina vergisi, her bütçe yılının başından itibaren o yıl için tahakkuk etmiş sayılır.

Bir il veya ilçe hududu içerisinde birden fazla belediye olması halinde, belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan binaya ait bina vergisini tarha yetkili olacak belediye, ilgili valiler tarafından belirlenir.”

6.3. “Vergi değeri” başlıklı 29 uncu maddesinde; “Vergi değeri; …

b) Binalar için, Maliye ve Bayındırlık ve İskan bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilân edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31 inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan yönetmelik hükümlerinden yararlanılmak suretiyle, Hesaplanan bedeldir.

Vergi değeri, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunur.”

7. 82 seri no.lu Emlak Vergisi Genel Tebliğinde;

“Amaç ve kapsam

MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, 2023 yılına ait emlak (bina, arsa ve arazi) vergi değerleri ile 2023 yılında mükellef olacakların emlak vergi değerlerinin hesabında dikkate alınacak asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin ve değerli konut vergisine ilişkin olarak 2023 yılında uygulanacak olan 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 42 nci maddesinde yer alan tutar ile 44 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan vergi oranlarına esas mesken nitelikli taşınmaz değerlerinin alt ve üst sınırlarının tespiti hususlarında açıklamalar yapmaktır.

Dayanak

MADDE 2- (1) Bakanlığımızca 2022 yılı için yeniden değerleme oranı, 24/11/2022 tarihli ve 32023 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 542) ile % 122,93 (yüz yirmi iki virgül doksan üç) olarak tespit ve ilan edilmiş bulunmaktadır.

(2) 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasında, takdir komisyonlarının dört yılda bir arsalara ve araziye ait asgari ölçüde metrekare birim değerlerini takdir edecekleri hükme bağlanmıştır. Bu hüküm uyarınca 2021 yılında söz konusu takdirler yapılmıştır.

(3) 1319 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde bina, 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde de arazi (arsa) vergisi mükellefiyetinin, dört yılda bir yapılan takdir işlemlerinde takdir işleminin yapıldığı tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağı hükme bağlanmıştır. Asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değer takdirleri 2021 yılında yapıldığından, bu hükümler uyarınca bina ve arazi vergisi mükellefiyeti 2022 yılından itibaren başlamış bulunmaktadır.

(4) 1319 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin ikinci fıkrasında, vergi değerinin, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıla ait vergi değerinin Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunacağı; üçüncü fıkrasında da 33 üncü maddede yer alan vergi değerini tadil eden sebeplerle (8 numaralı fıkra hariç) mükellefiyet tesisi gereken hallerde, Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasına göre takdir komisyonlarınca belirlenen arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin, takdir işleminin yapıldığı yılı takip eden ikinci yılın başından başlamak suretiyle her yıl, bir önceki yıl birim değerinin Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre aynı yıl için tespit edilmiş bulunan yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır.

(5) Ayrıca, 1319 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında, vergi değerinin hesabında bin liraya kadar olan kesirlerin dikkate alınmayacağı belirtilmiştir.

(6) 2022 yılında emlak vergisi mükellefi olanların 2023 yılına ait emlak vergisinin tarh ve tahakkukunda esas alınacak vergi değerinin (matrahın) hesabı ile bina, arsa veya araziye 2022 yılında malik olunması halinde mükellefiyetin başlangıç yılı olan 2023 yılı vergi değerinin hesabı bu Tebliğde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılacaktır.

(7) 1319 sayılı Kanunun 44 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, 42 nci maddede yer alan tutar ile

44 üncü maddenin ikinci fıkrasında yer alan vergi oranlarına esas mesken nitelikli taşınmaz değerlerinin alt

ve üst sınırlarının her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle dikkate alınacağı, bu şekilde hesaplanan tutarların 1.000 Türk Lirasına kadar olan kesirlerinin dikkate alınmayacağı hükme bağlanmıştır.

2021 yılında yapılan takdirler nedeniyle 2022 yılında mükellefiyeti başlayanların 2023 yılına ait

emlak vergi değerlerinin hesabı

MADDE 3- (1) 2021 yılında yapılan takdirler nedeniyle bina ve arazi vergisi mükellefiyeti 2022 yılından itibaren yeniden başlamış bulunmaktadır.

(2) Bu mükelleflerin bina, arsa ve arazilerinin 2023 yılı vergi değerleri, 2022 yılı vergi değerlerinin, bu yıla ait yeniden değerleme oranının yarısı olan (% 122,93/2=) % 61,465 (altmış bir virgül dört yüz altmış beş) oranında artırılması suretiyle bulunacak tutarlar olacaktır.

1 Meskenin 2022 yılına ait emlak vergi değeri 950.000,00 TL

2022 yılına ait yeniden değerleme oranının yarısı

2 %61,465

(%122,93/2 =)

1.533.917,50

3 Meskenin 2023 yılı emlak vergi değeri [1+(1×2)]

Bin liraya kadar olan kesirler dikkate alınmayacağından 1.533.000,00 4 verginin tahakkukunda esas alınacak emlak vergi değeri TL

2023 yılı itibarıyla mükellef olacakların emlak vergi değerlerinin tespiti

MADDE 4- (1) Mükellefiyeti 2023 yılında başlayanların, mükellefiyetleri ile ilgili bina, arsa ve arazi vergisi tarhiyatına esas alınacak vergi değerleri; takdir komisyonlarınca 2021 yılında takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin; 2022 yılına ait yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunacak asgari ölçüde metrekare birim değeri dikkate alınarak hesaplanacaktır.

ÖRNEK 2: Mükellef (B) 2022 yılında Bursa ili, İnegöl Belediyesi sınırları içinde yer alan

2.000 m2 büyüklüğünde bir arsa satın almış ve bu arsaya ilişkin emlak vergisi bildirimini ilgili belediyeye

vermiştir. Arsanın bulunduğu cadde için takdir komisyonunca 2022 yılından itibaren uygulanmak üzere takdir edilen asgari ölçüde arsa metrekare birim değeri 200,00 TL’dir.

2022 yılına ait yeniden değerleme oranının yarısı % 61,465 olarak tespit edilmiş olduğuna göre,

mükellefiyeti 2023 yılında başlayacak bu mükellefin 2022 yılında satın aldığı arsanın 2023 yılı arazi (arsa)

vergisine esas vergi değeri aşağıda belirtildiği şekilde hesaplanacaktır.

2022 yılından itibaren uygulanmak üzere takdir

1 komisyonunca 2021 yılında takdir edilen asgari ölçüde 200,00 TL

arsa metrekare birim değeri

2023 yılına ait asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim

2 değerlerinin hesabında uygulanacak artış oranı %61,465

(%122,93/2 =)

2023 yılı emlak vergi değerine esas asgari ölçüde arsa

3 322,93 TL

metrekare birim değeri [1+(1×2)] 2

4 Arsanın yüzölçümü 2.000 m

5 Arsanın 2023 yılı vergi değeri (3×4) 645.860,00 TL

Bin liraya kadar olan kesirler dikkate alınmayacağından

6 645.000,00 TL

verginin tahakkukunda esas alınacak emlak vergi değeri

ÖRNEK 3: Mükellef (C) Samsun ili, Atakum Belediyesi sınırları içinde yer alan 600 m2 arsa üzerinde inşa edilen ve inşaatı 2012 yılında sona ermiş olan bir işyerini 2022 yılında satın almıştır. Çelik karkas, 1 inci sınıf olan inşaatın dıştan dışa yüzölçümü 180 m2’dir. Bu işyeri için 2023 yılına ait uygulanacak bina metrekare normal inşaat maliyet bedeli 4.135,88 TL’dir. Arsanın bulunduğu cadde için

2022 yılında uygulanan asgari ölçüde arsa metrekare birim değeri 700,00 TL’dir.

2023 yılına ait asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin hesabında uygulanacak artış

oranı % 61,465 olarak tespit edildiğine göre mükellefiyeti 2023 yılında başlayan bu mükellefin işyerinin

2023 yılı vergi değerinin tespitinde emlak (bina) vergi değeri aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır. (Vergi

değerinin hesabında asansör, klima veya kalorifer payı ilavesi ile aşınma payı indirimi ihmal edilmiştir.)

İnşaatın türü ve sınıfına göre 2023 yılına ait

1 4.135,88 TL

uygulanacak bina metrekare normal inşaat maliyet bedeli 2

2 Binanın dıştan dışa yüzölçümü 180 m

3 Binanın maliyet bedeli (1×2) 744.458,40 TL

2022 yılından itibaren uygulanmak üzere takdir

4 komisyonunca 2021 yılında takdir edilen asgari ölçüde 700,00 TL

arsa metrekare birim değeri

2023 yılına ait asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim

5 değerlerinin hesabında uygulanacak artış oranı %61,465

(%122,93/2 =)

2023 yılı emlak vergi değerine esas asgari ölçüde arsa

6 1.130,25 TL

metrekare birim değeri [4+(4×5)] 2

7 Arsanın yüzölçümü 600 m

8 Arsanın vergi değeri (6×7) 678.150,00 TL

1.422.608,40

9 Binanın 2023 yılı vergi değeri (3+8)

Bin liraya kadar olan kesirler dikkate alınmayacağından 1.422.000,00 10 verginin tahakkukunda esas alınacak emlak vergi değeri TL

…

Yürürlük

MADDE 7- (1) Bu Tebliğ 1/1/2023 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 8- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.”

hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden

9. Uyuşmazlık konusu özetle; şikayetçi, 2023 yılı emlak vergisinin yanlış hesaplanarak tahakkuk ettirildiğini, doğru emlak vergisi tutarının 2.758.80TL olduğunu iddia ederek, konutunun 2023 yılı emlak vergisinin 2,758.80TL olarak düzeltilmesi gerektiğine karar verilmesini talep etmektedir.

10. Şikayetçi Kurumumuza sunduğu dilekçe ekinde yer alan ve idareye yaptığı başvuruya ilişkin bilgilerin yer aldığı ek evrakta; ‘Ek:1 03.03.2023 (Belediye Internet Sitesinden Gönderildi)’ başlığı altında, yer alan ‘Başvuru metni’nde; “Karşıyaka Belediyesinin Sicil Numaralı Emlak Vergisi mükellefiyim. Maliki olduğum dairenin

2023 Yılı Emlak Vergisi yanlış hesaplanmış, yanlış tahakkuk ettirilmiştir. Tahakkuk ettirilen EV. /

Sayılı Vergi Sirkülerine uygun değildir. Hesap ve Sirküler ekte verilmiştir. 2023 Yılı doğru Emlak Vergisi 2.758.80TL’dir Kayıtlarınızda gerekli düzeltmelerin yapılarak, neticeden tarafıma e-posta ile bilgi verilmesini talep ederim.” şeklinde olduğu, metin altında yer alan hesaplama tablosunun ise aşağıdaki gibi olduğu görülmüştür.

11. Kurumumuzda oluşan dosya münderecatı kapsamında başvuranın iddia ve talepleri karşısında ilgili idarelerden alınan cevabi yazıların tetkikinden;

11.1. Karşıyaka Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü’nden alınan 05.06.2023 tarihli cevabi yazıda özetle, “…Tebliğin 5. Maddesine ve 1319 sayılı Kanunun 29 uncu maddesine göre; “Vergi değerinin hesabında bin liraya, verginin hesaplanmasında ise bir liraya kadar olan kesirler dikkate alınmaz.” Denildiği için ; (Verginin tahakkukuna esas) 2023 yılı emlak vergisi değeri; bin liraya kadar olan kesirler dikkate alınmamış ve 1.255.000 TL olarak hesaplanmıştır. 2023 yılı bina vergisi 1255.000*2/1000 =2510 TL, 2023 Taşınmaz Kültür Varlıkları 2510*10/100= 251TL olmak üzere yıllık emlak vergisi 2761TL olarak hesaplanmıştır. Müdürlüğümüzce yapılan işlemde ; (Verginin tahakkukuna esas) 2023 yılı emlak vergisi değeri; bin liraya kadar olan kesirler dikkate alınmamıştır. Bu durumda emlak vergisi değeri(rayiç değer) kaybı da yaşanmamıştır. Mükellefin talebi doğrultusunda işlem yapılması halinde; kamu açısından vergi kaybına mükellefler açısından ise emlak vergisi değeri(rayiç değer) kaybına yol açacaktır. Emlak vergisi değeri(rayiç değer) kaybı Anayasanın 35. Maddesinde tanımlanan mülkiyet hakkına aykırı bir işlem olacağı düşünülmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.

11.2. Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan 13.07.2023 tarihli görüş yazısında özetle, “… Bu itibarla, mükellefiyetin yeniden başladığı 2022 yılında binanın vergi değeri, belediyeler tarafından, Bakanlığımız ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca her yıl müştereken tespit edilerek ilan olunan ve

Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğleri eklerinde yer alan “Binaların metrekare normal inşaat maliyet bedelini gösterir cetvel”de inşaatın türü, sınıfı, kullanış şekline göre belirlenen bina metrekare normal inşaat maliyet bedeli ile binanın yüzölçümünün çarpımı ve bu değere varsa %8 kalorifer payı ve %6 asansör payı ilave edilip, binanın yaşı ve türüne göre değişen oranlarda aşınma payının indirilmesi suretiyle bulunan bina inşaat maliyet bedeline, binanın üzerinde bulunduğu arsanın Takdir Komisyonu tarafından takdir edilen asgari ölçüde arsa veya arazi metrekare birim değeri ile arsa veya arsa payının yüzölçümünün çarpımı sonucunda bulunacak binaya ait arsa veya arsa payı değeri eklenmek suretiyle bulunmakta olup, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl binanın vergi değeri, bir önceki yıla ait vergi değerinin Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunacaktır. Vergi değerinin hesabında bin liraya, verginin hesaplanmasında ise bir liraya kadar olan kesirler dikkate alınmayacaktır” açıklamaları yer almaktadır.

12. İdarenin başvuruya esas meskenle ilgili olarak 2022 yılı emlak vergisi hesabı incelendiğinde; 2022 yılı emlak vergisi değerinin, 777.634,13 TL, verginin tahakkukuna esas 2022 yılı emlak vergisi değerinin ise 777.000 TL olarak belirlendiği, 2023 yılı emlak vergisi hesabı incelendiğinde; 2023 yılı emlak vergisi değerinin, 777.634,13*122,93/2=1255606,95 TL, verginin tahakkukuna esas 2023 yılı emlak vergisi değerinin ise 1.255.000TL olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

13. Yukarıda açıklanan hususlar, başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusu hakkında Gelir İdaresi

Başkanlığı’ndan alınan görüş yazısında yer verilen diğer açıklamaların yanı sıra; ‘…mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl binanın vergi değeri, bir önceki yıla ait vergi değerinin

Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunacaktır. Vergi değerinin hesabında bin liraya, verginin hesaplanmasında ise bir liraya kadar olan kesirler dikkate alınmayacaktır”, yönündeki görüş ile birlikte şikayetçinin emlak vergisi mükellefiyetinin 2023 yılında başlamadığı hususu birlikte dikkate alındığında, Karşıyaka Belediye Başkanlığı tarafından mezkur uyuşmazlığın Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan görüş yazısı kapsamında tekrar değerlendirilmesi, vergilendirme hatası tespit edilmesi halinde 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde gerekli düzeltme işlemlerinin yapılması gerektiği tespit edilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idarelerden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlem ya da eylemine karşı

İzmir Vergi Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN

KABULÜNE;

Karşıyaka Belediye Başkanlığı tarafından mezkur uyuşmazlığın Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan görüş yazısı kapsamında tekrar değerlendirilmesi, vergilendirme hatası tespit edilmesi halinde 213 sayılı Vergi

Usul Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde gerekli düzeltme işlemlerinin yapılması için KARŞIYAKA

BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA

Kararın Başvurana ve Karşıyaka Belediye Başkanlığı’na tebliğine,

6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Karşıyaka Belediye Başkanlığı’nca bu

karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi