|
ÖZET: Başvuran, Millî Savunma Bakanlığı’na bağlı Kara Kuvvetleri Komutanlığı’nda üsteğmen olarak görev yaparken, 2023 yılından kalan 10 gün yıllık izninin verilmesini talep etmiştir. Başvurusunda, 2024 yılı için düzenlenen izin belgesinin 2023 yılına ait izni yansıtmadığını belirtmiştir. İdare, başvuranın 2023 yılına ait izin erteleme talebinin yazılı olarak yapılmadığını ve dolayısıyla 10 günlük iznin verilemeyeceğini ifade etmiştir.
İdarenin açıklamalarına göre, başvuranın 2023 yılında toplamda 130 gün görevinden ayrı kaldığı ve 2024 yılında sağlık nedenleriyle 63 gün izin kullandığı belirtilmiştir. İzinlerin verilmesi ve kullanılmasıyla ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, yıllık izinlerin senesi içinde kullanılmasının esas olduğu vurgulanmıştır. Bu bağlamda, başvuranın talebinin hukuka uygun bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın ilgili taraflara tebliğ edilmesi sağlanmıştır. İdarenin, başvuranın itiraz yollarını belirtmemesi nedeniyle gelecekte bu ilkeye dikkat etmesi gerektiği de ifade edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/10813-S.24.16501
BAŞVURU NO : 2024/5608
KARAR TARİHİ : 07.10.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
KARA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI
Başvuranın 2023 yılından kalan izninin verilmesi istemi hakkındadır
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 30.04.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda özetle; Millî Savunma Bakanlığına bağlı Kara Kuvvetleri
Komutanlığı 5. Zırhlı Tugay Komutan Yardımcılığı Çıldıroba Üs Bölgesi Komutanlığında üsteğmen rütbesiyle görev yaptığını, refakatçi izni kullandığı için 2023 yılından kalan 10 gün yıllık izninin verilmesini talep ettiğini, 07/04/2024 tarihinden itibaren verilmesi için kurumuna başvurduğunu, ancak
2024 yılındaki 30 gün kanuni iznine mahsuben 10 gün izin belgesi düzenlendiğini belirtmektedir.
Başvuran, düzenlenen bu iznin 2023 yılından kalan 10 gün izin şeklinde düzenlenmesi veya 10 gün 2023 yılından kalan izninin tarafına verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 30/05/2024 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden
İçişleri Bakanlığına bağlı Kara Kuvvetleri Komutanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 07/06/2024 tarih ve sayılı cevabi yazı eklerinde özetle;
2.1) Başvuranın 2023 yılı izin raporu ve 2024 yılı izin raporunun Ek’te sunulduğu, 2023 yılına ait 10 gün
iznin verilmeme gerekçesinin ve buna ilişkin mevzuat hükümlerinin 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri
Personel Kanunu’nun 125’inci, 129’uncu maddeleri ve Türk Silahlı Kuvvetleri İzin Yönetmeliği’nin 7’nci maddesi 3’üncü fıkrası olduğu,
2.2) Başvuranın 2023 yılında izin erteleme ile ilgili herhangi bir yazılı başvurusu veya Komutanlık Onaylı
izin erteleme belgesi bulunmadığı, 926 sayılı Kanun ve Türk Silahlı Kuvvetleri İzin Yönetmeliği’nde belirtilen hükümlere dayanarak personele 2023 yılından kalan 10 (on) günlük kanuni izni ve izin belgesi tanzim edilemediği ve ilgili personele 2023 yılında çeşitli sebeplerden dolayı 128 gün izin ile 2 gün yol izni verildiği ve ilgili bilgi ve belgelerin Ek’te sunulduğu,
2.3) Personelin ilk başvurusunun 25/03/2024 tarihinde gerçekleştiği, dilekçesine cevaben yazılı cevap
verildiği, personelin 2024 yılı içerisinde psikiyatri bölümünden alınmış 2 adet raporunun Ek’te sunulduğu,
2023 yılı içerisinde 130 gün görevinden ayrı kalan personelin 2024 yılında sağlık sebeplerden dolayı
günümüze kadar istirahat raporlu olarak 55 gün, kanuni izin olarak 8 gün toplamda ise 63 gün görevinden ayrı kaldığı, başvuranın talebinin karşılanabilir olmamakla birlikte 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri
Disiplin Kanununda Emri Mütalaa Etmek, Ayrımcılık Yapmak, Kayırma Talep Etmek disiplin suçunu teşkil ettiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 1982 Anayasasının;
3.1) “Çalışma şartları ve dinlenme hakkı” başlıklı 50’nci maddesinde; “Kimse, yaşına, cinsiyetine ve
gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz. Küçükler ve kadınlar ile bedeni ve ruhi yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar. Dinlenmek, çalışanların hakkıdır. Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir.” hükmünü haizdir.
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde:
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin
birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun;
5.1) “Yıllık izin” başlıklı 125’inci maddesinde; “Türk Silâhlı Kuvvetlerine mensup subay ve astsubayların
barışta her yıl otuz gün yıllık planlı izin hakları vardır. Bu müddete yol dâhil değildir. Ayrıca, kısa süreli mazeretlerde kullanılmak üzere on beş güne kadar yıllık mazeret izni verilebilir. Yıllık izinlerin verilmesi, zaman ve süresi, hizmetin aksamaması esas alınmak suretiyle kıta, karargâh ve kurum amirlerince düzenlenir. Bu Kanun kapsamına giren personele, nasbedildikleri tarihten aynı yılın 31 Aralık tarihine kadar olan süre için yıllık planlı izinleri orantılı olarak verilir. Bu izinlerin ne şekilde verileceği yönetmelikle düzenlenir.”,
5.2) “İzinlerin kullanılması” başlıklı 129’ uncu maddesinde; “Yıllık izinlerin senesi içinde kullanılması
esastır. Ancak hizmet, alıkonulma, esaret ve sair zorunlu nedenlerle yıllık planlı izinlerini kısmen veya tamamen kullanamayanların izinleri, müteakip sene içinde verilebilir. Bu müddet hiçbir suretle toplam altmış günü geçemez. Görev ve hizmet ihtiyacının gerektirdiği durumlarda asgari tugay ve eşidi komutan veya amirin onayıyla bu Kanun kapsamına giren personel izinden geriye çağrılabilir.”
5.3) “Yönetmelik” başlıklı 134’uncu maddesinde; “İzinlerin verilme usulleri, izin vermeye yetkili
makamlar ve sair hususlar ile bilgi ve görgülerini artırmak üzere yabancı memleketlere izinli gideceklerin seçilmeleri, yollanma tarzları ve o yerlerdeki yaşama ve çalışmalarının ne yolda takip ve kontrol edilecekleri ve ne gibi hallerde geri çağrılacakları ile ilgili hususlar Milli Savunma Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelik ile tespit olunur.”
6) 28/01/1991 Tarih ve 20769 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İzin Yönetmeliği’nin,
6.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarının
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun 125-134 üncü maddeleri gereğince hak sahibi
oldukları izinlerin verilmesi ve kullanılmasıyla ilgili esas ve usulleri düzenlemektedir.”
6.2) “Dayanak” başlıklı 3’üncü maddesinde; “Bu Yönetmelik, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu’nun 134’üncü maddesi hükmü gereğince düzenlenmiştir.”
6.3) “Genel esaslar” başlıklı 5’inci maddesinde; “Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarının ve Türk Silahlı
Kuvvetlerinde görevli sivil memurların izin işleri aşağıdaki genel esaslar dahilinde yürütülür.
1) Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subay, astsubay ve uzman jandarmaların izin işleri bu Yönetmelik
esaslarına göre düzenlenir.
…
7) Subay, astsubay ve uzman jandarmalara verilecek izinler:
A- Yıllık izin. (30 gün planlı 15 gün yıllık mazeret)
B- Mazeret izinleri.
C – Yurtdışı izinleri
D – Sıhhi izinlerdir.
…
12) Personelin kullandığı izinler izin kartlarına işlenir. İzin belgeleri iki yıl süre ile personelin şahsî
dosyasında saklanır.
…
26) (Ek:RG-15/1/2016-29594) Yıllık iznini kullanmakta iken sağlık raporu verilen personelin;
A) İstirahat süresi, yıllık izninin bittiği tarihten önce sona ermesi halinde, yıllık izninin bitiş tarihinde göreve başlar.
B) İstirahat süresi, yıllık izninin kalan kısmından daha fazla olması halinde, istirahat süresinin bitimini müteakiben göreve başlaması zorunludur.
C) İstirahat süresi ile yıllık izninin aynı tarihte bitmesi halinde, iznin bittiği tarihte görevine başlar.”
6.4) “Yıllık İzinler ve İzin Sıra Çizelgesi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Türk Silâhlı Kuvvetlerine mensup
subay ve astsubayların barışta her yıl 30 gün yıllık planlı izin hakları vardır. Bu müddete yol dahil değildir.
Ayrıca kısa süreli mazeretlerde kullanılmak üzere 15 güne kadar yıllık mazeret izni verilebilir. Personelin mazeretine istinaden izin talebinde bulunması durumunda öncelikli olarak yıllık mazeret izni kullandırılır.
İzin verilen personel hakkında ve her defasında (EK-A) izin belgesi düzenlenir. Bu iznin;
1) Bütün personelin yıllık planlı izninin Haziran-Temmuz-Ağustos ve Eylül aylarında kullanılmasını
sağlamak amacıyla 20 günlük kısmı bu aylar içinde, 10 günlük kısmı diğer aylarda olmak üzere plânlı olarak iki defada verilir, birlik görevleri ve personel mevcudu uygun olduğu takdirde (30) günlük kısmı personelin talebi de dikkate alınarak birlik komutanlarının yetkisinde ve plânlı olarak bir veya birkaç defada verilir…”
6.5) “Yıllık İzinlerin Verilmesinde Yetki ve Usul” başlıklı 7’nci maddesinde; “Yıllık izin vermeye yetkili
makamlar ile bu iznin verilmesinde uygulanacak usul ve esaslar aşağıda gösterilmiştir.
…
3) (Değişik:RG-23/8/2015-29454) Yıllık izinlerin senesi içinde ve çizelgelerde plânlandığı şekilde
kullanılması esastır. Ancak hizmet, alıkonulma, esaret ve sair zorunlu nedenlerle yıllık planlı izinlerini kısmen veya tamamen kullanamayanların izinleri, müteakip sene içinde verilebilir. Bu müddet hiç bir suretle toplam 60 günü geçemez. Personelin hizmet, alıkonulma, esaret ve sair zorunlu nedenlerle süresi içinde kullanamadığı yıllık planlı izni hakkında, kullanamama nedenine bağlı olarak birlik, karargâh ve
kurum âmirlerince “İzin Erteleme Belgesi (EK-H)” düzenlenir. Yıllık planlı izinlerini kendi isteği ile senesi içinde kullanamayan personelin planlı izinleri, ertesi yıla devredilmez.” şeklindedir
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları,
ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; Kara Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde
Çıldıroba Üs Bölgesi Komutanlığında üsteğmen rütbesiyle görev yaptığını, refakatçi izni kullandığı için
2023 yılından kalan 10 gün yıllık izninin verilmesini talep etmektedir.
9) İdarenin (2) numaralı paragrafta ayrıntılı olarak belirtildiği üzere, 2023 yılında izin erteleme ile ilgili
herhangi bir yazılı başvurusu veya Komutanlık Onaylı izin erteleme belgesi bulunmadığı, 926 sayılı
Kanun ve Türk Silahlı Kuvvetleri İzin Yönetmeliği’nde belirtilen hükümlere dayanarak personele 2023 yılından kalan 10 günlük kanuni izni için izin belgesi tanzim edilemediği ve ilgili personele 2023 yılında çeşitli sebeplerden dolayı 128 gün izin ile 2 gün yol izni verildiği belirtilmektedir.
10) Mevzuat yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Anayasanın; “Çalışma şartları ve dinlenme
hakkı” başlıklı 50’nci maddesine göre dinlenmek, çalışanların hakkı olup, ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenleneceği hükmünü haiz olduğu, Anayasal hükümler doğrultusunda çıkarılan 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu ile genel hükümler belirlenmiş, Kanunu’nun “yıllık izin” başlıklı 125’inci maddesine göre, “yıllık izinlerin verilmesi, zaman ve süresi, hizmetin aksamaması esas alınmak suretiyle kıta, karargâh ve kurum amirlerince düzenleneceği”, “İzinlerin kullanılması” başlıklı 129’uncu maddesine göre “yıllık izinlerin senesi içinde kullanılmasının esas olduğu, ancak hizmet, alıkonulma, esaret ve sair zorunlu nedenlerle yıllık planlı izinlerini kısmen veya tamamen kullanamayanların izinlerinin, müteakip sene içinde verilebileceği”, hükmünü amir olduğu, tespit edilmiştir.
11) Bununla birlikte Türk Silahlı Kuvvetlerinde mensuplarının izinlerinin verilme usulleri, izin vermeye
yetkili makamlar ve sair hususların Milli Savunma Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelik ile tespit edileceği; bu doğrultuda hazırlanan Türk Silahlı Kuvvetleri İzin Yönetmeliği’nin 7’nci maddesinde ise, personelin hizmet, alıkonulma, esaret ve sair zorunlu nedenlerle süresi içinde kullanamadığı yıllık planlı izni hakkında, kullanamama nedenine bağlı olarak birlik, karargâh ve kurum âmirlerince İzin Erteleme
Belgesi düzenleneceği, yıllık planlı izinlerini kendi isteği ile senesi içinde kullanamayan personelin planlı izinlerinin, ertesi yıla devredilemeyeceği görülmektedir.
12) Somut olayda başvuruya konu edilen 2023 yılına ait kalan 10 gün yıllık iznin kullandırılması
hususunda; yukarıda izah edildiği üzere başvuranın bir kamu görevlisi olarak 926 sayılı Türk Silahlı
Kuvvetleri Personel Kanunu’nda belirtilen hükümlere istinaden izin kullanabilmesi mümkün görülmektedir. Ancak başvuranın 2023 yılı içerisinde 130 gün görevinden ayrı kaldığı, 2024 yılında sağlık sebeplerinden dolayı 55 gün istirahat raporu ile 8 gün izin olmak üzere toplamda 63 gün görevinden ayrı kaldığı ve Türk Silahlı Kuvvetleri İzin Yönetmeliğine göre izin erteleme ile ilgili herhangi bir yazılı başvurusu veya izin erteleme belgesinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu gerekçeyle, 2023 yılına ait kalan
10 gün iznini kullanmayacağının gerektiği değerlendirilmiştir.
13) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, 2023 yılına ait kullanamadığı 10 günlük yıllık izninin verilmesi talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Gaziantep İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA, MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞINA ve KARA KUVVETLERİ
KOMUTANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi