2547 sayılı Kanun’un Geçici 78. maddesi kapsamında yatay geçişte taban puan şartı sağlanmadan başvuru kabul edilebilir mi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2367-2367

BAŞVURU NO : 2018/17114

KARAR TARİHİ : 04/02/2019

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Rektörlüğü

BAŞVURUNUN KONUSU : Af kapsamında üniversiteler arası yatay geçiş talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 18/12/2018

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, 2006 yılında Dikey Geçiş Sınavı (DGS) ile kazanmış olduğu Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Programını şahsi nedenlerle bıraktığını, … A.Ş.’de çalıştığını ve Ankara’da ikamet ettiğine ilişkin belgelerini Üniversiteye sunmak suretiyle 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun Geçici 78 inci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında afla üniversiteler arası yatay geçiş yapmak üzere Ankara Yıldırım Beyazıt

Üniversitesine yaptığı başvurusunun, fiziki şartların yetersizliği gerekçesiyle reddedildiğini belirtmektedir. Başvuran, Üniversite Senatosu Kararı’yla başvurusunun reddedilmesiyle öğrencilik hakkını kazanmasının önüne geçildiğini, Kanun’un uygulanabilirliği ve amacının ihlal edildiğini belirtmekte ve Kurumumuzdan, Üniversitenin sınırlı olacak başvuruları reddetmek yerine, belirleyeceği şartları sağlayanlar arasında, sıralama esasına göre öğrenci kabul etmesinin ve Kanun’un uygulanmasının önünün açılmasının sağlanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Rektörlüğünün E.2812 sayılı yazısında; 2.1. 2547 sayılı Kanun’un Geçici 78 inci maddesinde verilen takdir yetkisi kapsamında, Üniversite Senatosu’nun 12/06/2018 tarihli ve 2018/23/01 sayılı

Kararı’yla, fiziki koşulların yetersizliği nedeniyle yatay geçiş ile öğrenci alınmamasına karar verildiği, 2.2. 20/06/2018 tarihinde Üniversitenin resmi internet sitesinde, Üniversite

Senatosunca fiziki koşullardaki yetersizliklerden dolayı 2547 sayılı Kanun’a eklenen

Geçici 78 inci maddenin üçüncü fıkrası çerçevesinde öğrenci alınmamasına karar verildiğinin duyurulduğu, 2.3. Başvuranın 17/10/2018 ve 14/11/2018 tarihlerinde yaptığı başvurusunun bu gerekçeyle reddedildiği, 2.4. 2547 sayılı Kanun’un Geçici 78 inci maddesinin üçüncü fıkrasının uygulanmasına ilişkin usul ve esasların görüşüldüğü Yükseköğretim Genel Kurulunun 31/05/2018 tarihli toplantısında alınan kararların 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; öğrencinin geçmek istediği programın üniversiteye giriş yılı itibariyle öğrenci almaması durumunda, söz konusu programlar için 2017 yılı ÖSYS taban puanlarına göre işlem yapılmasına, 2017 yılında programın öğrenci almaması durumunda programın öğrenci aldığı son yıldaki ÖSYS taban puanına göre işlem yapılmasına, dikey geçiş ile yerleşen öğrencilerin ise ilgili yıldaki DGS puanının dikkate alınarak söz konusu işlemlerin yürütülmesine karar verildiği, 2.5. Başvuranın Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Bölümüne yerleştirilmesinde esas alınan 2006 DGS Sonuç Belgesindeki puanın 288,659 (sayısal)

olduğu ve bu puanın Üniversitenin Elektrik-Elektronik Mühendisliği için 2017 yılında

DGS için öngörülen minimum 301,8639 (sayısal) puanın altında olduğu, bu itibarla, Senato Kararı’na ek olarak başvuranın 2547 sayılı Kanun’un Geçici 78 inci maddesinde belirtilen taban puan şartını da sağlamadığı, 2.6. Af kapsamında üniversiteler arası yatay geçişle alınacak öğrenciler için bir kontenjan öngörülmediği, 2018 yılında üniversiteler arası geçiş kapsamında yapılan

719 başvurudan kontenjan dâhilinde 82’sinin kabul edildiği, merkezi puan ile yatay

geçiş yapılan 339 başvurudan, yine kontenjan dâhilinde, 50’sinin kabul edildiği, 2.7. Üniversiteye 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kapatılan

Turgut Özal Üniversitesinden 6920 öğrencinin, 669 sayılı KHK ile kapatılan Harp

Okullarından 72 öğrencinin, 677 sayılı KHK ile kapatılan Harp Okulları ve Harp

Akademilerinden 86 öğrencinin, KHK ile kapatılan diğer yükseköğretim kurumlarından sonra tercih yapıp özel öğrenci olarak gelen ve Kastamonu Üniversitesinden özel öğrenci olarak gelen 758 öğrencinin, Şereflikoçhisar Berat Cömertoğlu Meslek

Yüksekokulu ve Şereflikoçhisar Uygulamalı Bilimler Fakültesinin Üniversitelerine bağlanması sonucu 1515 öğrenicinin Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesine dahil oldukları, Üniversitede 20.354 öğrencinin bulunduğu, mevcut fiziki şartların öğrencilerin ihtiyaçlarına cevap vermede yetersiz kaldığı, açıklamalarına yer verilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinin ilk iki fıkrasında; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.”, “Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde; “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 26 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Her şahsın öğrenim hakkı vardır….Yükseköğretim, liyakatlerine göre herkese tam eşitlikle açık olmalıdır.”, 5. Birleşmiş Milletler Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası

Sözleşmesinin “Eğitim hakkı” başlıklı 13 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde;

“Yüksek öğrenim, özellikle başlangıçta verilecek ücretsiz geliştirme eğitimi gibi her türlü uygun vasıtalarla, yetenek ölçüsüne göre herkesin eşit olarak yararlanmasına açık duruma getirilir.”, 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 7. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim – öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”,7143 sayılı Kanun’un 15 inci maddesiyle değişik geçici 78 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Yükseköğretim kurumlarında hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler dâhil, terör suçundan hüküm giyenler ile terör örgütleri-ne veya Milli Güvenlik Kurulunca

Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç, her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazandıkları halde kayıt yaptırmayanlar bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre 2018-2019 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilirler.”, üçüncü fıkrasında; “Bu maddede yer alan hükümlerden yararlanarak ayrıldığı yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırıp işi veya ikametinin başka bir ilde bulunduğunu belgeleyenler, üniversiteye giriş yılı itibarıyla geçmek istediği üniversitenin taban puanını sağlamaları ve ikamet ettikleri ildeki yükseköğretim kurumlarının senatolarının da uygun görmesi halinde, senatolar tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde ikamet ettikleri ildeki üniversitelerdeki eşdeğer diploma programlarına yatay geçiş yapabilirler.”, 8. 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’nun 14/07/2010 tarihli ve

6005 sayılı Kanun’la değişik Ek 125 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Ankara’da

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, 2006 yılında DGS ile kazanmış olduğu bölümü şahsi nedenlerle bıraktığını, … A.Ş.’de çalıştığını ve Ankara’da ikamet ettiğini, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun

Geçici 78 inci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında yatay geçiş yapmak üzere Ankara

Yıldırım Beyazıt Üniversitesine yaptığı başvurusunun fiziki şartların yetersizliği gerekçesiyle

Üniversite Senatosu Kararıyla reddedildiğini, bu işlemle öğrencilik hakkını kazanmasının önüne geçildiğini, Kanun’un uygulanabilirliği ve amacının ihlal edildiğini belirtmektedir.

Başvuran, Kurumumuzdan, Üniversitenin sınırlı olacak başvuruları reddetmek yerine, belirleyeceği şartları sağlayanlar arasında, sıralama esasına göre öğrenci kabul etmesinin ve

Kanun’un uygulanmasının önünün açılmasının sağlanmasını talep etmektedir.

11. Eğitim ve öğrenim hakkı, sosyal ve ekonomik bir hak olarak Anayasamız tarafından teminat altına alınmış, bu hakkın kapsamının ancak kanun eliyle düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Anayasamızda, ayrıca, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerin, amaçlarına uygun öncelikleri gözetilerek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirileceği düzenlenmiştir. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel

Beyannamesi’nde ve Birleşmiş Milletler Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin

Uluslararası Sözleşmesi’nde yükseköğrenimin yetenek ölçüsüne göre herkesin eşit olarak yararlanmasına açık duruma getirilmesi öngörülmüştür.

12. 2547 sayılı Kanun hükümleri incelendiğinde ise, terör suçundan hüküm giyenler ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç, her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazandıkları halde kayıt yaptırmayanların, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla 2018-2019 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilmelerinin düzenlendiği görülmektedir.

13. 2547 sayılı Kanun’da ayrıca, öğrenci affı kapsamında işi veya ikametinin başka bir ilde bulunduğunu belgeleyenler için de üniversiteler arası yatay geçiş yapma imkânının tanındığı görülmektedir. 2547 sayılı Kanun’un Geçici 78 inci maddesindeki öğrenci affı kapsamındaki bu kişiler için, işi veya ikametinin başka bir ilde bulunduğunun belgelenmesi yanında, iki koşul daha öngörülmektedir. Bunlardan ilki, kişilerin üniversiteye giriş yılı itibarıyla geçmek istedikleri üniversitenin taban puanını sağlamaları; ikincisi ise ikamet ettikleri ildeki yükseköğretim kurumlarının senatolarının uygun bulmasıdır.

14. Başvuru konusu olayda, başvuranın 2006 yılında DGS puanıyla yerleştiği programı tamamlayamayarak 2547 sayılı Kanun’un Geçici 78 inci maddesi kapsamında yükseköğrenimine af kapsamında üniversiteler arası yatay geçişle devam etmek istediği, ikametgâhının ve iş yerinin daha önce yerleşmiş olduğu programın bulunduğu ilden farklı bir ilde olduğunu belgelediği görülmektedir.

15. 2547 sayılı Kanun’un Geçici 78 inci maddesinin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların görüşüldüğü 31/05/2018 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul Toplantısında ise, DGS puanı ile bir yükseköğrenim kurumuna yerleşmiş olanlardan anılan maddenin üçüncü fıkrası kapsamında afla kurumlar arası yatay geçiş yapmak isteyenler için, üniversiteye giriş yılı itibarıyla afla yerleşmek istediği programın öğrenci almaması ve daha sonra öğrenci almaya başlaması halinde ilgili programın 2017 yılı DGS taban puanının dikkate alınmasına karar verildiği görülmektedir.

16. Başvuranın af kapsamında üniversiteler arası yatay geçiş yapmak istediği Ankara

Yıldırım Beyazıt Üniversitesi 2010 yılında kurulmuş olup, Kurumumuzca yapılan incelemede başvuranın af kapsamında üniversiteler arası yatay geçiş yapmak istediği Elektrik-Elektronik

Mühendisliği Bölümüne 2010-2017 yılları arasında DGS ile yerleştirme yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu itibarla, Yükseköğretim Genel Kurulu’nun 31/5/2018 tarihli toplantısında alınan karar doğrultusunda, bu kapsamda başvuru yapanların aldıkları DGS puanlarının 2017 yılında başvurulan program için öngörülmüş minimum puanların üzerinde olması gerekmektedir.

Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden, başvuranın 2006 DGS’de 288,659 puan almış olduğu, af kapsamında üniversiteler arası yatay geçiş için başvurduğu program içinse Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca yayımlanan “2017 DGS Yerleştirme Sonuçlarına

İlişkin En Küçük ve En Büyük Puanlar” belgesinde, minimum puanın 301,86839 olarak belirlendiği görülmektedir. Dolayısıyla, başvuranın Kanun’da belirtilen “üniversiteye giriş yılı itibarıyla geçmek istediği üniversitenin taban puanını sağlama” koşulunu karşılamadığı belirlenmiştir.

17. 2547 sayılı Kanun’un Geçici 78 inci maddesinin üçüncü fıkrasında zikredilen ikinci koşul, ikamet edilen ildeki yükseköğretim kurumlarının senatolarınca başvuruların uygun görülmesi olup; üniversitelerin ilgili organlarına af kapsamında yatay geçiş hususunda takdir yetkisi tanınmıştır. İdarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini adalet, hakkaniyet, hizmet gereği ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması, İdare Hukuku’nun bilinen ilkelerindedir. Başvuru konusu olayda, Üniversite Senatosu’nun 2547 sayılı Kanun’un

Geçici 78 inci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında öğrenci alımı yapılmaması hususunda fiziki koşullardaki yetersizliklerden dolayı 12/06/2018 tarihli ve 23 sayılı Senato Kararı’nı almış olduğu, bu hususun, başvuranın Üniversiteye başvurduğu 17/10/2018 tarihinden önceki 20/06/2018 tarihinde resmi internet sitesinde duyurulduğu görülmüştür. İdarenin Kurumumuza sunduğu bilgi ve belgelerden, af kapsamında üniversiteler arası yatay geçişle hiçbir öğrenci kabul etmemiş olduğu, yasal düzenlemeler neticesinde öğrenci sayısındaki artış karşısında eğitim ve öğrenim ihtiyaçlarına cevap verilemediği görülmektedir. Başka bir anlatımla, İdarenin af kapsamında üniversiteler arası yatay geçişle öğrenci alınmamasına karar vermesindeki temel nedeninin, diğer öğrencilerin eğitim ve öğrenim haklarını da gözetmek suretiyle hakkaniyet, kamu yararı ve hizmet gereği olduğu değerlendirilmiştir.

18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yolunun gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın Başvurana ve ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ

REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi