|
ÖZET: Başvuran, Bursa Büyükşehir Belediyesi’ne yaptığı müracaatta, 27 yaşından büyük olduğu gerekçesiyle indirimli öğrenci kartı alamadığını belirtmiştir. Uludağ Üniversitesi İznik Meslek Yüksekokulu’nda öğrenci olan başvuran, yaş sınırının Anayasa’nın eşitlik ilkesine ve sosyal devlet anlayışına aykırı olduğunu savunarak, diğer büyükşehirlerde böyle bir kısıtlama olmadığını ifade etmiştir. İdare ise, indirimli kart uygulamasının yönetmelik çerçevesinde düzenlendiğini ve 27 yaş sınırının bu yönetmelikte yer aldığını açıklamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, BURULAŞ’ın internet sitesinde yer alan yönetmelik ile kart başvuru bilgilerindeki tanım arasındaki tutarsızlıkların giderilmesi gerektiği sonucuna varmıştır. Ayrıca, indirimli öğrenci kartı için yaş kriterinin, aktif olarak çalışmayan öğrencilerin bu haktan yararlanamamasına yol açtığına dikkat çekilmiştir. Bu bağlamda, Bursa Büyükşehir Belediyesi’ne, yönetmelik hükümlerinin güncellenmesi ve başvuru tanımının netleştirilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Sonuç olarak, başvurunun kabulü ile birlikte, Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin, BURULAŞ internet sitesinde yer alan yönetmelik hükümlerini uygulayarak, başvuranın talebini yerine getirmesi ve gerekli düzenlemeleri yapması gerektiği belirtilmiştir. Bu karar, başvuran ve Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/3616-S.22.5442
BAŞVURU NO : 2021/16047
KARAR TARİHİ : 15/03/2022
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : BURSA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Üniversite öğrencisi olan başvurana yaşı dolayısıyla indirimli öğrenci kartı verilmediği iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi kayıtlı dilekçesinde özetle; Uludağ Üniversitesi İznik Meslek Yüksekokulunda öğrenci
olduğunu ve Yıldırım ilçesinde ikamet ettiğini, öğrenci olması nedeniyle indirimli yolculuk sağlayan
BURSAKART başvurusu için Şehreküstünde bulunan kart ofisine müracaat ettiğinde 27 yaşından büyük olduğu gerekçesiyle söz konusu kartı alma hakkının olmadığının ifade edildiğini,
1.1) Öğrencilik için belli bir yaş sınırı bulunmamasına rağmen öğrencilik haklarından yararlanmak için
belli bir yaş sınırı olmasının Anayasa’nın eşitlik ilkesi ile eğitim öğretim hakkına ve sosyal devlet ilkesine aykırılık teşkil ettiğini, 27 yaşın altında bulunan kişilerin bu haklardan yararlanırken kendisinin yararlanamadığını, İstanbul, Ankara ve İzmir Büyükşehir belediyelerinde yaş sınırı olmadığını iddia ve ifade ederek tarafına BURSAKART (Öğrenci) verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun
tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma
gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanun’un “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup adı geçen idarenin 07/01/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Bursa Bütünleşik Bilet Sisteminde kullanılan indirimli ve ücretsiz kart sahipliğine ilişkin
düzenlemelerin; Bursa Büyükşehir Belediye Meclisine sunulan önergelerin yine Meclis tarafından incelenmesi ve uygun görüldüğü şekliyle Bursa Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma Araçları Seyahat
Kartları Uygulama Yönetmeliği’ne adapte edilmesi ile yürürlüğe girdiği,
2.2) Aktif öğrencilik hayatını Yönetmelikle belirlenen koşullarda sağlayan her öğrencinin bu indirimli
kartlardan yararlanabildiği,
2.3) Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma Araçları Seyahat Kartları Uygulama Yönetmeliği’nin BURULAŞ
internet sitesinde yayınlandığı, söz konusu Yönetmelik’e göre “Öğrenci: … YÖK kapsamındaki üniversitelerin 27 yaşını doldurmamış (28 yaşından gün almamış) öğrencilerini, YÖK kapsamındaki üniversitelerin 30 yaşını doldurmamış (31 yaşından gün almamış) ve SGK’da kaydı olmayan Yüksek Lisans ve Doktora öğlencilerini… ifade eder” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.
… ”,
3.2) “Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65’inci maddesinde; “Devlet, sosyal ve
ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”,
6) 10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe
belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinde; “Büyükşehir belediyesinin görev,
yetki ve sorumlulukları şunlardır:
f) Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini planlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek”,
7) 08/01/2002 tarihli ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet
Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinin
/
dördüncü fıkrasında; “Belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, toplu taşım hizmetlerinde öğrenci ve basın kimlik kartı sahiplerine indirim uygulamaya yetkilidirler” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; Başvuruya konu
Yönetmelikte yer alan öğrenci tanımındaki yaş şartı ile ilgili yeniden değerlendirme yapılması ile
BURULAŞ’a ait internet sayfasında yer alan Yönetmelik hükmündeki öğrenci tanımı ile kart başvuru bilgileri kısmındaki öğrenci tanımı arasındaki farklılık dikkate alınarak gerekli çalışmaların yapılması hususunda hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran 1 numaralı paragraflarda açıklandığı üzere özetle, Uludağ Üniversitesi İznik Meslek
Yüksekokulunda öğrenci olmasına rağmen yaş şartı nedeniyle indirimli öğrenci ulaşım kartı alamadığını ifade ederek tarafına BURSAKART (Öğrenci) verilmesini talep etmektedir.
10) Ülkemizde kentlerin gelişmesi ve yoğunlaşan nüfus dolayısıyla yolcu taleplerinin artması durumu ile
karşılaşılmaktadır. Aynı zamanda vatandaşlar için kent içi ulaşımın hızlı, konforlu, ucuz, kolay ve erişilebilir olması hususları da büyük önem taşımaktadır. Kent içi ulaşımda insanların daha kısa sürede, ekonomik ve güvenli bir şekilde seyahat etmesi, sürdürülebilirlik ilkelerine uygun, yolcularına karşı sorumlu ve çevreye duyarlı bir sistemin etkinleştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda yürürlükte bulunan çeşitli kanun ve yönetmeliklerle yerel yönetimlere kent içi sürdürülebilir ve dengeli ulaşımın sağlanması ile ulaşımın sağlıklı bir şekilde işletilebilmesi için ulaşım hizmetlerinin sunulmasında önemli görev ve sorumluluklar yüklenmiştir.
11) 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile büyükşehir belediyelerine verilen en önemli görevlerden
biri ulaşım hizmetinin sunulmasıdır. İlgili mevzuat hükümleri kapsamında bazı vatandaşlar ulaşım hizmetinden ücretsiz veya indirimli yararlanabilmektedir. 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının
Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1’inci maddesi ile belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelere, toplu taşım hizmetlerinde öğrenci ve basın kimlik kartı sahiplerine indirim uygulama yetkisi verilmiştir. Ancak ilgi maddede indirim uygulama kriterleri yer almamakta olup, söz konusu kriterleri belirleme yetkisi belediyelerin takdir yetkisine bırakılmıştır.
12) Zira idarenin bazı kamu hizmetlerini nasıl yerine getireceğini ve alacağı kararların içeriğini yasalarla
önceden saptama olanağı yoktur. İdareye belli konularda takdir yetkisi tanımak, görevlerinin niteliği yönünden gerekebilmektedir. Yasa koyucu, idarenin görev ve yetkilerini belirlerken idareyi, bazı yetkileri kullanıp kullanmamada, bu yetkilerin kullanılmasının gereklerini saptamada az ya da çok serbest bırakabilir. İdare kendisine tanınan bu yetkiyi, yasaların gösterdiği sınırlar içinde ve kamu yararı için kullanmak zorundadır. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin “keyfi” olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. İdare takdir yetkisini kullanırken; yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, kamu yararını gözetmeli, hizmetin gereklerini göz önüne almalı, gerekçe göstermeli ve eğer yasalar özel koşullar öngörmüş ise bunlara da uymalıdır.
13) Bu noktada yürüttüğü hizmetler nedeniyle idareye tanınmış olan bir takım yasal ayrıcalık ve
üstünlükler, keyfi bir idari yönetimi amaçlamamakta, idari hizmetlerin çeşitliliğine bağlı olarak, idareye belirli sınırlar içinde hareket etme özgürlüğü tanıyarak, hizmetin en etkin biçimde yapılması, kamu yararının en üst düzeyde gerçekleştirilmesini amaçlamaktadır. İdareye yasalarla tanınan bu ayrıcalık ve üstünlükler, yine aynı yasalar tarafından hukuka uygun olup olmamaları açısından denetlemeye tabi tutulmak zorundadırlar. Bir yandan bireysel hak ve özgürlüklerin korunması diğer yandan kamu hizmetinin yürütülmesi gerekliliği, her iki amaç arasında dengeli bir uyumun sağlanması zorunluluğunu ortaya koymaktadır. (Kadir KORKMAZ, “Takdir Yetkisinin Disiplin Hukukunda
Kullanımı ve Yargısal Denetimi”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.XIII,S.1-2,s.241243,2009)
14) Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin 11/05/1980 tarihinde kabul edilen İdari Takdir Yetkisinin
Kullanılmasına İlişkin R(80)2 Sayılı Tavsiye Kararının “Tavsiye Kararına Ek Takdir Yetkisinin
Kullanılmasında Uygulanacak Temel İlkeler” bölümünde, “Takdir yetkisini kullanan bir idari makam; (1)
Yetkinin veriliş amacından başka amaç güdemez. (2) Yalnızca olaya ilişkin öğeleri hesaba katarak nesnelliğe ve tarafsızlığa uyar. (3) Hakkaniyete uymayan ayırımcılığı önleyerek yasa önünde eşitlik ilkesini gözetir. (4) İşlemin amacıyla, kişilerin hakları, özgürlükleri veya menfaatleri üzerindeki olumsuz etkileri arasında uygun bir denge sağlar. (5) İşlemi, her somut olaya göre belirlenen makul bir süre içinde yapar.
(6) Genel idari ilkeleri tutarlı bir şekilde uygular ve aynı zamanda her olayın özelliklerini göz önünde tutar.” ifadelerine yer verilmiştir.
15) Yargı kararlarında da takdir yetkisi ve kamu yararı birlikte ele alınmış ve mutlak olmadığı
vurgulanmıştır. Danıştay 8’inci Dairesinin 27/01/2010 tarihli ve E.2010/2, K.2010/2 sayılı Kararında;
“İdarelerin idari işlemi tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye takdir yetkisi denilir.
Takdir yetkisi idareye bırakılan belli ölçüde karar alma özgürlüğüdür. Hukuken kabul edilebilir koşulların oluşumu halinde tanınmış bir serbestidir. Keyfi bir hareket olmayıp ancak hukuka uygun olarak kullanılabilir. Hukuk Devleti olmanın gereği, idarenin takdir yetkisine dayalı olarak tesis ettikleri bireysel ya da düzenleyici işlemlerin hukuken geçerli ve objektif bir sebebe dayanmasıdır. Takdir yetkisine dayanan işlemlerin hukukun belirlediği sınırların ve eşitlik kuralı gözetilerek kamu yararına ve hizmetin gereklerine uygun şekilde, objektif makul ve geçerli gerekçelere dayalı olarak tesis edilmesi gerekir.” şeklinde belirtilmiştir.
16) Benzer bir şekilde Danıştay 8’inci Dairesinin 11/07/2017 tarihli ve E.2016/12742, K.2017/6223 sayılı
Kararında; “İdarelere takdir yetkisi tanınan hallerde idarenin bu konuda yargı kararı ile zorlanamayacağı, diğer bir ifadeyle idari işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceği, ancak bu takdir yetkisinin de mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu, takdire dayanan işlemlerin sebep ve maksat bakımından yargı denetimine bağlı bulunduğu hususu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.” ifadelerine yer verilmiştir.
17) Başvuran Kurumumuza sunmuş olduğu dilekçesinde öğrenci tanımına yaş sınırlaması getirilmesinin
eşitlik ve sosyal devlet ilkelerine aykırı olduğunu iddia etmektedir. Eşitlik ilkesi Anayasa’nın 10’uncu maddesinde düzenlenmiş olup söz konusu madde ile öngörülen eşitlik ilkesi, hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu bağlamda eşitlik ilkesi ile hukuki yönden eşit konumda/statüde bulunan kişilere veya benzer koşullar içinde olan, özdeş nitelikte bulunan durumlara aynı işlemler uygulanmalıdır.
Nitekim Anayasa Mahkemesi tarafından da “Bu ilke ile eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmektedir.
Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere yasa karşısında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda
/
bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır.
Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden ayrı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durum ve konumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları gerekli kılabilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’nın öngördüğü eşitlik ilkesi ihlal edilmiş olmaz” değerlendirilmesinde bulunulmuştur (Anayasa Mahkemesi,
E: 2013/116, K: 2014/135, 11/09/2014).
18) Anayasada, Devletin temel amaç ve görevleri; kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu
sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacak surette sınırlayan ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olarak sayılmıştır. Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun önceliklerini gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği hususu hüküm altına alınmıştır.
19) Konuya ilişkin belediye uygulamaları incelendiğinde,
Sivas Belediyesi Toplu Taşıma Seyahat Kartları Uygulama Yönetmeliği’nde öğrencinin “İlköğretim ve orta dereceli okullar ile çıraklık ve özel okullarda eğitim gören öğrenciler, gece eğitimi yapan orta dereceli okullar ile Milli Eğitim Bakanlığı denetimindeki dershanelere giden öğrenciler ve YÖK tarafından onaylı tüm üniversiteler”i şeklinde ifade edildiği,
Trabzon Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma Araçları Seyahat Kartları Uygulama Yönetmeliği’nde öğrencinin, “Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ve denetimindeki ilköğretim, ortaöğretim (açık ilköğretim okulu, açık öğretim lisesi ve mesleki teknik açık öğretim okulu öğrencileri de dahil) ile YÖK’e bağlı ve denetimindeki örgün, açık ve uzaktan yüksek öğretim öğrencileri (ön lisans, lisans ve lisansüstü (yüksek lisans, doktora, tıpta uzmanlık))” şeklinde açıklandığı,
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma Araçları Seyahat Kartları Yönetmeliği’nde öğrencinin, “Yüksek Öğretim Kanunu kapsamında öğrenim gören öğrenciler. 3308 sayılı Kanunun 11 inci maddesi gereği Çıraklık Eğitim Kanunu kapsamında eğitim gören öğrenciler, Temel Eğitim Kanunları ve diğer kanunlar kapsamında eğitim gören 20 yaşından gün almamış ve Sosyal Güvenlik Kurumu çalışan kaydı olmayan öğrencilerin alabileceği İndirimli Seyahat Kartıdır. (Öğrencilik haklarından yararlanmayan ve
YÖK (Pedagojik Formasyon Sertifika Programında kurs görenler Öğrenci Seyahat Kartı alamazlar)” ifade ettiği,
İzmir Büyükşehir Belediyesi ESHOT Genel Müdürlüğü tarafından öğrenci kartından yararlanacak kişilerin ise; resmi ve özel eğitim kurumlarında kayıtlı olup eğitim alan öğrenciler, açık ilköğretim ve açık öğretim lisesi öğrencileri (12 dönem dâhil), mesleki eğitim merkezinde eğitim görüp 3308 sayılı Kanun’a göre öğrencilik haklarından faydalanan öğrenciler, üniversite öğrencileri (2 yıllıklar 4 yıl, 4 yıllıklar 7 yıl öğrenci haklarından faydalanır), yüksek lisans öğrencileri (öğrenci haklarından faydalandığı sürece), doktora öğrencileri (öğrenci haklarından faydalandığı sürece), açık öğretim fakültesi öğrencileri (2 yıllıklar
4 yıl, 4 yıllıklar 7 yıl öğrenci haklarından faydalanır), askeri lise öğrencileri, polis meslek yüksek okulu
öğrencileri, Erasmus öğrencileri olarak sıralandığı tespit edilmiştir.
20) Bu kapsamda yapılan değerlendirmede, öğrenci tanımları farklılık arz etmekle birlikte çoğunlukla
belediyeler tarafından öğrencilere yönelik yaş sınırlaması getirilmediği tespit edilmiştir. Bununla birlikte indirim uygulama kriterlerini belirleme konusunda idarenin takdir yetkisi olduğu anlaşılmaktadır. Takdir yetkisi sınırsız ve mutlak bir yetki olmayıp bu yetkinin kamu hizmetinin gerekleri ve kamu yararı amacıyla
/
kullanılması gerekmektedir (Danıştay 8. Dairesinin 11/07/2017 tarihli ve E.2016/12742, K.2017/6223 sayılı kararı). Türkiye’de Milli Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu verilerine göre 18 milyon örgün eğitimde, 8 milyonun aşkın öğrencinin yükseköğretim kurumlarında eğitim gördüğü ülkemizde, sosyal devlet ilkesi gereği, öğrencilerin gelir yönünden desteklenmesi amacıyla toplu ulaşımda indirimli kart uygulaması gerçekleştirilmektedir. Eğitime başlama yaşı dikkate alınarak olağan koşullar içerisinde eğitimini öngörülen sürede tamamlamamış olan vatandaşlarımız için bazı belediyelerin belli yaş, süre ya da yine yaşa bağlı olarak belli bir yaş sonrası için “sosyal güvenlik kurumunda çalışan kaydı olmama” kriterleri konmuştur. Zira kamu kaynaklarının kısıtlı olduğu ve idarenin bu kısıtlı kaynaklarla sunması gereken çok sayıda kamusal hizmetin bulunduğu dikkate alındığında, indirimli kart uygulamasından faydalanan kişilerin sayısı ve kapsamın genişliği, indirimli kart kullanmayan vatandaşlar için daha yüksek bilet ücretlerine, idareler tarafından sunulması gereken diğer hizmetler açısından ise ilave maliyete veya bazı hizmetlerin gereği gibi sunulamamasına yol açmaktadır. Somut olay incelendiğinde başvuranın üniversite (ön lisans) öğrenim gördüğü, ancak BURULAŞ internet sitesinde yayınlanan ilan nedeniyle 27 yaşından büyük olması nedeniyle indirimli öğrenci uygulamasından yararlanamadığı anlaşılmaktadır. Bu noktada idarenin kamu kaynaklarının etkin ve adil dağılımı açısından takdir yetkisini yaş ya da belli bir yaş sonrası ücret karşılığı çalışmama kriterlerine bağlandığı görüşmüşse de kapsamın belirlenmesi hususunda ilan ile yönetmelik maddeleri arasında çelişki bulunması halinde internet sitesinde ilan edilen yönetmelik hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
21) Zira İdare tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda; Büyükşehir Belediyesi Toplu
Taşıma Araçları Seyahat Kartları Uygulama Yönetmeliği’nin BURULAŞ internet sitesinde yayınlandığı, söz konusu Yönetmelik’e göre “Öğrenci: … YÖK kapsamındaki üniversitelerin 27 yaşını doldurmamış (28 yaşından gün almamış) öğrencilerini, YÖK kapsamındaki üniversitelerin 30 yaşını doldurmamış (31 yaşından gün almamış) ve SGK’da kaydı olmayan Yüksek Lisans ve Doktora öğlencilerini… ifade eder” açıklamalarına yer verilmiştir.
21.1) Yapılan incelemede ise, BURULAŞ internet sayfasında yayınlanan Bursa Büyükşehir
Belediyesi Toplu Taşıma Araçları Seyahat Kartları Uygulama Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde öğrenci;
“B. İndirimli Seyahat Kartlarından Faydalanacak Kişiler ve Başvuru Koşulları
a. Öğrenci: Örgün İlköğretim, Örgün Lise, YÖK kapsamındaki Örgün Üniversitelerin Ön Lisans ve
Lisans programlarındaki öğrencileri ve 3308 sayılı kanunun 11. maddesi gereği Çıraklık Okulları öğrencileri, Mesleki Eğitim Merkezi, Olgunlaşma Enstitüsü, Telafi Programları ile SGK da aktif kaydı olmayan Açık İlköğretim, Açık Lise, Açık Öğretim Fakültesi ve şehrimizde eğitim gören 27 yaşını doldurmamış 28 yaşından gün almamış yabancı uyruklu öğrenciler, SGK da aktif kaydı olmayan YÖK kapsamındaki Üniversitelerin Yüksek Lisans ve Doktora programlarındaki 30 yaşını doldurmamış 31 yaşından gün almamış yolcular kullanabilirler” olarak tanımlanmıştır (https://www.burulas.com.tr/bursakart/buyuksehir-b-s-k-yonetmeligi).
Diğer taraftan BURULAŞ internet sayfasında yer alan “Kart Başvuru Bilgileri” kısmında ise; “Öğrenci: Örgün İlköğretim ve Lise öğrencilerini, 27 yaşını doldurmamış (28 yaşından gün almamış) ve
SGK’da kaydı olmayan Açık Öğretim Fakültesi öğrencilerini, YÖK kapsamındaki üniversitelerin 27 yaşını doldurmamış (28 yaşından gün almamış) öğrencilerini, YÖK kapsamındaki üniversitelerin 30 yaşını doldurmamış (31 yaşından gün almamış) ve SGK’da kaydı olmayan Yüksek Lisans ve Doktora öğrencilerini, şehrimizde eğitim gören yabancı uyruklu öğrencileri, 27 yaşını doldurmamış (28 yaşından gün almamış) ve SGK’da kaydı olmayan Açık İlköğretim ve Lise öğrencilerini ve 3308 sayılı Kanun’un 11
nci maddesi gereği çıraklık okulları öğrencilerini ifade eder” açıklamasına yer verilmiştir (https://www.burulas.com.tr/bursakart/kart-basvuru-bilgileri).
22) Bu bağlamda idarenin indirim uygulama konusunda takdir yetkisinin bulunduğu hususu kabul
edilmekle birlikte, hakkaniyet denetimi açısından indirimli öğrenci ulaşım kartlarında yaş kriteri belirlenmesi, sonuç olarak aktif olarak çalışmayan bir kısım öğrencinin bu uygulamadan yararlanamamasına neden olmaktadır. İdare tarafından da Kurumumuza iletilen cevabi yazıda; öğrenci tanımının “YÖK kapsamındaki üniversitelerin 27 yaşını doldurmamış (28 yaşından gün almamış) öğrencilerini,” kapsadığı ifade edilmekle birlikte takdir yetkisinin neden bu yönde kullanıldığına dair bir gerekçe sunulmadığı anlaşılmıştır.
23) Ayrıca BURULAŞ’a ait internet sayfasında yapılan incelemede; yukarıda da yer verildiği üzere internet
sayfasında bulunan Yönetmelik hükmündeki öğrenci tanımı ile yine BURULAŞ’a ait internet sayfasında yer alan kart başvuru bilgileri kısmındaki öğrenci tanımının farklılık arz ettiği anlaşılmaktadır. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda yer alan Yönetmelik hükmündeki öğrenci tanımı ile internet sayfasında yer alan Yönetmelik hükmünün farklı olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda konuyla ilgili Yönetmelik değişikliği yapılıp yapılmadığı hususu ve Kurumumuza gönderilen cevabi yazıdaki
Yönetmelik hükmündeki öğrenci tanımı ile internet sayfasında yer alan Yönetmelik’teki öğrenci tanımı arasındaki farklılığın nedeni tespit edilememiştir.
24) Sonuç olarak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, indirimli seyahat kartlarından
faydalanacak kişiler ve başvuru koşulları bakımından Yönetmelikte, öğrenci tanımına ilişkin olarak herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığı hususunun netlik kazandırılamadığı, ayrıca belediyelerin toplu taşıma hizmetlerinde indirim uygulama kriterlerini belirleme konusunda takdir yetkisi olmakla birlikte, ülkede eğitime başlama yaşı dikkate alınarak olağan koşullarda beklenen sürede üniversite öğretimi tamamlanmamış ya da üniversite sonrası ikinci ya da üçüncü üniversite eğitimi alan aktif olarak çalışmayan kişiler için, Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından internet sitesinde yayımlanan Toplu Taşıma Araçları
Seyahat Kartları Uygulama Yönetmeliği hükümlerinin uygulanmasının hukuka uygun olacağı değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
25) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme” ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye
kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin eylem ve işlemine karşı
Bursa İdare Mahkemeleri nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre başvurunun
KABULÜNE;
Başvuruya konu olayda, Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından BURULAŞ internet sitesinde yayımlanan Toplu Taşıma Araçları Seyahat Kartları Uygulama Yönetmeliği hükümleri uygulanmak suretiyle şikayetçinin talebinin yerine getirilmesi ve internet sitesinde yer alan ilanın kart başvuru bilgileri kısmındaki öğrenci tanımının yürürlükteki yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilmesi hususunda
BURSA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığına tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/