2926 Sayılı Kanun Kapsamında Tarım Bağ-Kur Sigortalılığının İptali ve Yersiz Ödeme Talebinin Reddedilmesi Üzerine Mahkeme Değerlendirmesi (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, davacı sigortalının 2926 sayılı Kanun’a tabi Tarım Bağ-Kur sigortalılığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ve bu iptal sonucu kesilen aylıkların yeniden bağlanması ile yersiz ödenen aylıkların tahsili konusundadır. İlk Derece Mahkemesi, asıl davada Kurumun iptal kararını kaldırarak sigortalının aylığının yeniden bağlanmasına hükmetmiş, birleşen davada ise Kurumun yersiz ödeme talebini reddetmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, davalı Kurumun istinaf başvurusunu esastan reddederek, ilk mahkeme kararının yerinde olduğunu belirtmiştir.

Mahkeme, sigortalıya ait prim kesintisi ve ürün teslimine dair belgelerin sahteliğinin kanıtlanamadığını, bu nedenle sigortalılığın geçerli olduğuna karar vermiştir. Temyiz aşamasında, davalı Kurum vekili, eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir. Ancak, mahkeme, tarafların iddia ve savunmalarını, belgelere ve hukuka uygunluğu değerlendirerek, temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirmediğine hükmetmiştir. Sonuç olarak, Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmiştir.

10. Hukuk Dairesi         2023/4298 E.  ,  2024/5141 K.

    “İçtihat Metni”

    MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2022/2952 E., 2023/94 K.
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Batman 3. İş Mahkemesi
    SAYISI : 2022/59 E., 2022/86 K.
    BİRLEŞEN DAVA : Batman İş Mahkemesi 2012/154 E., 2012/1094 K.

    Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptaline ilişkin asıl dava ile alacak talebine ilişkin birleşen davadan dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

    Kararın davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davacının … Tekel Yaprak Tütün İşletmesine kendi adına tütün teslim ettiğini, 1994 yılından emekli olduğunu, 2008 yılına kadar düzenli olarak tütün teslim ettiğini, tevkifat kesintileri sonucu sigortalılık süresi kazanımlarından dolayı yaşlılık aylığına hak kazandığını, SGK müfettişlerince müvekkilinin Tekel Yaprak Tütün İşletme Müdürlüğünde teslim ettikleri ürün nedeniyle yıllara sarih olmak üzere yapılan tevkifat kesintileri sonucu sigortalılık süresi kazanmalarında sahtecilik yapıldığı hakkında soruşturma raporu düzenlenerek müvekkilinin emeklilik işlemlerinin iptal edildiğini, ancak söz konusu müfettiş raporunun gerçekleri yansıtmadığını belirterek müvekkili hakkında yapılan kurum işleminin iptali ile müvekkilinin borçlu olmadığının ve yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren tekrar bağlanmasının tespitini talep etmiştir.

    Birleşen davada davacı Kurum vekili dava dilekçesinde; müvekkili Kurumun Bağ-Kur sigortalısı davalıya bağlanan Tekel Yaprak Tütün İşletme Müessesine teslim ettikleri ürün sebebi ile yıllara sari olmak üzere yapılan tevkifat kesintileri neticesinde sigortalılık sürelerini kazanmalarında sahtecilik yapıldığı hakkında yürütülen soruşturma raporu ile davalının emeklilik işleminin iptal edildiğini, emeklilik işlemi iptal edilen davalıya, müvekkili Kurum tarafından yersiz ödeme borcu çıkarıldığını, ancak davalı tarafça Kuruma herhangi bir ödeme yapılmadığını beyanla ödenen miktarların her bir ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Asıl davada davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Kurum müfettişi … … tarafından 29.10.2010 tarih 121987/SOR/01 sayılı raporu ile 2008 yılında yürürlüğe giren “5763 sayılı İş Kanunu ve Bazı Kurumlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”un tanımış olduğu haktan yararlanan tütün ekicilerinin bir kısmının tekel işletmelerinden alınan tevkifat kesinti yıllarını gösteren yazı ile 2926 sayılı Kanun’a göre Bağ-Kur sigortalılık belgelerinin öz ve muhteviyatında değişiklik yaparak Kurumu yanıltıcı bilgi, belge ve beyanlarla haksız menfaat temin edildiğini, soruşturma esnasında dosya üzerinden gerçekleştirilen incelemelerde öz ve muhteviyatında değişiklik yapılan belgelerin logo, imza, yazı karakteri vb. unsurları üzerinden yapılan ilk incelemede tespit edilen çiftçilerin ifadelerine başvurulduğunu, söz konusu çiftçilerin il dosyalarındaki evrak ile tekel işletmelerinde kalan nüshaların karşılaştırıldığını, bu incelemeler neticesinde çiftçilerin belgeleri Tekel işletmesinden aldıktan sonra içeriğinde değişiklik yaptırdıklarının belirlendiğini, söz konusu inceleme neticesinde tahsise sevk edilen içeriği sahte belgeli dosyaların belirlendiğini, Batman Cumhuriyet Başsavcılığında soruşturma açıldığını belirterek davanın reddini istemiştir.

    Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; iddiaları kabul etmediklerini, müvekkilinin emeklilik aylığının iptal edilmesi işlemine karşı açılan davanın derdest olduğunu ve bu konuyla ilgili Batman Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde devam eden soruşturma dosyası olduğunu, bu iki dosyanın sonucunun beklenilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava yönünden davanın kabulü ile davalı Kurumun 03.02.2011 tarih B.13.2.SGK.4.72.00.00/2.120.649 sayılı kararın iptaline, … …’ın aylığının dava tarihi olan 25.02.2011 tarihinden itibaren yeniden bağlanması gerektiğinin tespitine, … …’ın vefat ettiği tarih olan 22.11.2014 tarihine kadar her bir aylık yönünden hak ediş tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar işleyecek işleyecek yasal faizi ile birlikte vefat eden …’ın yasal mirasçılarına miras payları oranında ödenmesi gerektiğinin tespitine, birleşen Batman İş Mahkemesinin 2012/154 Esas sayılı dosyası yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili istinaf dilekçesinde; ceza davasında davacı hakkında verilen beraat kararının Kurumun zarara uğramasına sebebiyet veren evrakların sahte olmadığını göstermediğini, Mahkemece bu hususta değerlendirme yapılması gerektiğini ileri sürmüştür.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamından; sigortalıya ait olduğu bildirilen prim kesinti ve ürün teslimine dair belgelerin sahteliği hususunun kanıtlanamadığı, bu haliyle prim kesintisi ve ürün teslimine dayalı Bağ-Kur sigortalılığının geçerli olduğu yönündeki mahkeme kabulünde bir isabetsizlik bulunmadığı değerlendirilerek davalı/birleşen davada davacı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
    Uyuşmazlık, davacı sigortalının 2926 sayılı Kanun’a tabi Tarım Bağ-Kur sigortalılığını iptal eden Kurum işleminin iptali ile davacının prim kesintisine dayalı elde ettiği Tarım Bağ-Kur sigortalılığının geçerli olduğunun tespiti ile, kesilen aylıkların kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması ve birleşen dosyada, yersiz ödenen aylıkların davalı sigortalıdan tahsili istemine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

    2- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 7 nci maddesi delaletiyle mülga 2926 sayılı Kanun’un 2, 3, 6, 9 ve 10 uncu maddeleri ve 5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (b) bendidir.

    3. Değerlendirme
    1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

    2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosya içerisinde Kuruma intikal eden tevkifat belgeleri ile ürün teslimi alan Kuruluşun kayıtlarının birbirini teyit etmesi, sigortalının tarımsal faaliyet bilgileri de dikkate alınmak suretiyle dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde davalı/birleşen davada davacı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

    Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

    09.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.