Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuran, 4 yıllık fakülteyi bitirmesi nedeniyle Jandarma Genel Komutanlığı’ndan derece kademe düzeltilmesi talep etmiştir. Ancak, başvuranın ilişiği 25.02.2011 tarihinde kesilmiş ve 6318 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 03.06.2012 tarihinden önce bu durum gerçekleştiği için, başvuranın öğrenim intibakı yapılması mümkün olmamıştır. İdare, başvuranın durumu incelendiğinde, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesi gereğince, ilişiği kesilenlerin intibak işlemlerinin yapılamayacağını belirtmiştir.

Danıştay, hukuki belirlilik ilkesine dayanarak, kanunların geriye yürümediğini ve kazanılmış hakların korunması gerektiğini vurgulamıştır. Başvuranın, 4 yıllık fakülte bitirmesi nedeniyle kazanılmış bir hak iddiası, mevcut mevzuat çerçevesinde değerlendirildiğinde geçerli bulunmamıştır. Sonuç olarak, başvuranın derece kademe düzeltilmesi talebi reddedilmiştir. Bu karar, kamu görevlilerinin terfi sisteminin değiştirilebileceği ve kazanılmış hakların her zaman korunamayacağı ilkesini ortaya koymaktadır.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/7550-S.22.11572

BAŞVURU NO : 2021/21824

KARAR TARİHİ : 10/06/2022

RET KARARI

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI

İÇİŞLERİ BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın öğrenim nedeniyle derece kademe düzeltilmesi istemi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 25/12/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; Kamu görevlilerinin 4 yıllık fakülte bitirdiğinde bir derece

verildiğini, Jandarma Genel Komutanlığından ilişik kesilme tarihinin 25.02.2011 olduğunu, 4 yıllık fakülte bitirme tarihinin 31.05.2010 tarihli olduğunu ve bu tarihte de görevde olduğunu, halen Karaman– Ermenek’te öğretmenlik görevini yaptığını, hizmet birleştirmesi ve intibak sürecinin şu an devam etmekte olduğunu, Jandarma Genel Komutanlığından en son derece/kademesinin 8’inci derece 2’nci kademede son bulduğu, 1 derecenin yansımadığını belirtmektedir. Başvuran, derece kademesinin düzeltilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığının başvuruya ilişin Kurumumuza gönderdiği

24/02/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazılarında özetle;

2.1) Anılan personelin Jandarma Genel Komutanlığı emrinde görevli iken 24.02.2011 tarihinde

“Disiplinsizlik” nedeniyle 8’inci derecenin 2’nci kademesinden Uzm.J. II.Kad.Çvş. rütbesinde iken ilişiğinin kesildiği, 03.06.2012 tarihinde 6318 sayılı Askerlik Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik

Yapılmasına Dair Kanunu’nun 66 ve 67’inci maddeleriyle 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu’na eklenen

Ek Madde-1 ve Geçici Madde-6 hükümleri ile uzman jandarmalara subay ve astsubaylarda olduğu gibi öğrenim imkanı yapabilme imkanının verildiği, /

2.2) 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu’na eklenen Ek Madde-1 ve Geçici 6’ncı maddesinin “…Bu

intibaklar, personelin mezuniyetine dair resmi belgeyi ibraz edip müracaatını yaptığı tarihten geçerli olarak yapılır…” hükmünü amir olduğu, görevde bulunan uzman jandarmaların öğrenim intibakı işlemlerinin başvuru esasına göre ve başvuru tarihinden geçerli olarak yapıldığı,

2.3) Bu kapsamda adı geçen personelin durumu incelendiğinde; söz konusu Kanun değişikliğinin yürürlüğe

girdiği 03.06.2012 tarihinden önceki bir tarih olan 25.02.2011 tarihinde ilişiği kesildiğinden, 3466 sayılı

Uzman Jandarma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde de belirtildiği üzere “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte halen görevde olan uzman jandarmaların, 926 sayılı Kanuna ekli Ek-IX sayılı…” hükmü gereği öğrenim intibakı işlemi yapılamayacağının tespit edildiği,

2.4) Konu ile İlgili Jandarma Genel Komutanlığı Hukuk Hizmetleri Başkanlığınca yapılan

değerlendirmede; 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinde, “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte halen görevde olan uzman jandarmaların, 926 sayılı Kanuna ekli Ek-IX sayılı

Cetvelin bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilmeden önceki haline göre belirlenmiş olan derece ve kademelerine; lise ve dengi okul öğrenim düzeyine sahip olanlara bir derece, iki yıl süreli yükseköğrenim düzeyine sahip olanlara bir derece ve bir kademe, üç yıl süreli yükseköğrenim düzeyine sahip olanlara bir derece ve iki kademe, dört veya daha uzun süreli yükseköğrenimi tamamlamış olanlara ise iki derece ilave edilerek 926 sayılı Kanunun Ek-IX sayılı Cetveline intibakları yapılacağının düzenlendiği, bu bağlamda 03

Haziran 2002 tarihinde halen görevde olan uzman jandarmalara almış oldukları öğrenim düzeylerine göre derece/kademe ilave edilmesi imkanı getirildiği, adı geçen kişinin 3466 sayılı Uzman Jandarma

Kanunu’nun Geçici 6’ncı maddesinin yürürlüğe girdiği tarihte 03 Haziran 2002 tarihi itibariyle görevde olmadığından (disiplinsizlik nedeniyle ilişiği kesildiğinden), fakülte bitirmesi hasebiyle 1 derece verilmesine yönelik talebinin kabul edilebilir olmadığının mütalaa edildiği,

2.5) Öğrenim intibakı ile ilgili mevzuat değişikliği öncesinde çeşitli nedenlerle görevden ayrılan personel

tarafından yapılan başvuruların Jandarma Genel Komutanlığına ulaştığı, mevcut mevzuat hükümleri gereği intibak işleminin yapılamayacağının başvuru sahiplerine cevaben bildirildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;

3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;

“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…”

4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”

başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5) 22/5/2012 tarihli ve 6318 sayılı Askerlik Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair

Kanun’un,

5.1) 66’ıncı maddesinde; “3466 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

“EK MADDE 1 – Ortaokul ve dengi okul öğrenim düzeyine sahip uzman jandarmalardan görevde bulundukları süre içerisinde lise ve dengi okul öğrenimini tamamlayanların, mevcut derece ve kademelerine bir derece ilave edilmek suretiyle 926 sayılı Kanuna ekli Ek-IX sayılı Cetvele intibakları yapılır.

Uzman jandarmalardan görevde bulundukları süre içerisinde iki yıl süreli yükseköğrenimi tamamlayanlara bir kademe, üç yıl süreli yükseköğrenimi tamamlayanlara iki kademe, dört veya daha uzun süreli yükseköğrenimi tamamlayanlara ise bir derece verilir. İki veya üç yıl süreli yükseköğrenimini tamamlayarak intibakları yapılmış olanların, görevde bulundukları süre içerisinde dört veya daha uzun süreli yükseköğrenimi tamamlamaları halinde intibak işlemleri bir defaya mahsus olmak üzere tekrar yapılır. Yükseköğrenimden dolayı bir defadan fazla yapılan intibak işlemlerinin toplamı bir dereceden fazla olamaz.

İki veya daha uzun süreli yükseköğrenimi tamamladıktan sonra uzman jandarma nasbedilenlerin intibakları, yukarıda belirtilen esaslar dâhilinde uzman jandarmalığa nasıplarında yapılır.

Bu intibaklar, personelin mezuniyetine dair resmi belgeyi ibraz edip müracaatını yaptığı tarihten geçerli olarak yapılır. Ancak, bunlara geçmişe yönelik maaş ve maaş farkı ödenmez.

Uzman jandarmaların, yapılan intibaklarla bir üst maaş derecesinin birinci kademesine yükseltilmesi için terfi etmeleri beklenmez. Bu şekilde yapılan derece ilerlemesi ile üst rütbe maaşını almış olmak, üst rütbeye terfii gerektirmez.”

İntibak yoluyla yapılacak derece ve kademe ilerlemelerinin nasıl yapılacağı ve onay makamları Uzman

Jandarma Atama ve Sicil Yönetmeliğinde gösterilir.

Lise ve dengi okul öğrenim düzeyine sahip olan uzman jandarmalar, ikinci derecenin altıncı kademesine kadar ilerleyebilirler. Bunlardan ikinci derece için öngörülen üçüncü veya daha sonraki kademeleri kazanılmış hak aylığı olarak almış olanlardan; üçüncü kademede en az bir yılını tamamlayan, askeri ve varsa mülki sicil belgelerinin son altı yıllık sicil notu ortalaması sicil tam notunun yüzde doksanı ve daha yukarısı olan ve kademe ilerlemesi yapma şartlarını taşıyanlar, 926 sayılı Kanuna ekli Ek-IX sayılı Cetvelin birinci derecesine yükseltilirler.

Ortaokul ve dengi okul öğrenim düzeyine sahip uzman jandarmalar hakkında 926 sayılı Kanuna ekli EkIX sayılı Cetvelin bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilmeden önceki hali uygulanmaya devam olunur.”

5.2) 67’nci maddesinde; “3466 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 6 – Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte halen görevde olan uzman jandarmaların,

926 sayılı Kanuna ekli Ek-IX sayılı Cetvelin bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilmeden önceki haline

göre belirlenmiş olan derece ve kademelerine; lise ve dengi okul öğrenim düzeyine sahip olanlara bir

derece, iki yıl süreli yükseköğrenim düzeyine sahip olanlara bir derece ve bir kademe, üç yıl süreli yükseköğrenim düzeyine sahip olanlara bir derece ve iki kademe, dört veya daha uzun süreli yükseköğrenimi tamamlamış olanlara ise iki derece ilave edilerek 926 sayılı Kanunun Ek-IX sayılı

Cetveline intibakları yapılır.

Bu intibaklar, personelin mezuniyetine dair resmi belgeyi ibraz edip müracaatını yaptığı tarihten geçerli olarak yapılır. Ancak, bunlara geçmişe yönelik maaş ve maaş farkı ödenmez.

Uzman jandarmaların bu madde hükümlerine göre yapılan intibaklarla üst derecelerinin birinci kademesine yükseltilmesi için terfi etmeleri beklenmez. Bu şekilde yapılan derece ilerlemesi ile üst rütbe maaşını almış olmak, üst rütbeye terfii gerektirmez.

Statü değiştirerek subay veya astsubaylığa geçirilenlerden halen görevde olanlar da birinci fıkra ile düzenlenen intibak hükümlerinden yararlandırılır.

Uzman jandarma olarak görev yapmış olanlardan, bu görevleri üzerinden emekli, adi malullük, vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanların veya uzman jandarma görevi esas alınarak dul ve yetim aylığı bağlanmış olanların aylıkları, uzman jandarma görevinin sona erdiği tarihteki en son öğrenim durumları ve bu madde esas alınarak 926 sayılı Kanunun Ek-IX sayılı Cetveline göre yeniden belirlenir. Aylıkların bu şekilde yeniden belirlenmesinden dolayı geçmişe yönelik aylık ve ikramiye farkı ödenmez.”

5.3) 80’inci maddesinde; “Bu Kanunun;

a) 62 nci maddesi 15/11/2011 tarihinden geçerli olmak üzere, b) Diğer hükümleri, yayımı tarihinde yürürlüğe girer.”

6) 28/5/1988 tarihli ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu’nun,

6.1) Ek 1’inci maddesinde (Ek: 22/5/2012-6318/ 66 md.) ;

Ortaokul ve dengi okul öğrenim düzeyine sahip uzman jandarmalardan görevde bulundukları süre içerisinde lise ve dengi okul öğrenimini tamamlayanların, mevcut derece ve kademelerine bir derece ilave edilmek suretiyle 926 sayılı Kanuna ekli Ek-IX sayılı Cetvele intibakları yapılır.

İki veya daha uzun süreli yükseköğrenimi tamamladıktan sonra uzman jandarma nasbedilenlerin intibakları, yukarıda belirtilen esaslar dâhilinde uzman jandarmalığa nasıplarında yapılır.

Bu intibaklar, personelin mezuniyetine dair resmi belgeyi ibraz edip müracaatını yaptığı tarihten geçerli olarak yapılır. Ancak, bunlara geçmişe yönelik maaş ve maaş farkı ödenmez.

İntibak yoluyla yapılacak derece ve kademe ilerlemelerinin nasıl yapılacağı ve onay makamları Uzman

Jandarma Atama ve Sicil Yönetmeliğinde gösterilir.

6.2) Geçici 6’ncı maddesinde (Ek: 22/5/2012-6318/ 67 md.) ; “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte

halen görevde olan uzman jandarmaların, 926 sayılı Kanuna ekli Ek-IX sayılı Cetvelin bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilmeden önceki haline göre belirlenmiş olan derece ve kademelerine; lise ve dengi okul öğrenim düzeyine sahip olanlara bir derece, iki yıl süreli yükseköğrenim düzeyine sahip olanlara bir derece ve bir kademe, üç yıl süreli yükseköğrenim düzeyine sahip olanlara bir derece ve iki kademe, dört veya daha uzun süreli yükseköğrenimi tamamlamış olanlara ise iki derece ilave edilerek 926 sayılı Kanunun

Ek-IX sayılı Cetveline intibakları yapılır.”

7) 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun EK-IX Sayılı

Cetvelinde (Değişik: 22.05.2012-6318 S.K/Madde 57); Uzman Jandarma Çavuşlar İçin Aylık Gösterge Tablosu

Kademeler

Dereceler Rütbeler 1 2 3 4 5 6 7 8 9

1 VIII.Kad.Çvş. 1320 1380 1440 1500 – – – – –

2 VIII.Kad.Çvş. 1155 1210 1265 1320 1380 1440 – – –

VII.Kad.Çvş. 1020 1065 1110 1155 1210 1265 1320 1380

3 –

4 VI.Kad.Çvş. 915 950 985 1020 1065 1110 1155 1210 1265

5 V.Kad.Çvş. 835 865 895 915 950 985 1020 1065 1110

6 IV.Kad.Çvş. 760 785 810 835 865 895 915 950 985

7 III.Kad.Çvş. 705 720 740 760 785 810 835 865 895

II.Kad.Çvş. 660 675 690 705 720 740 760 785 810 8

I.Kad.Çvş. 620 630 645 660 675 690 705 720 740 9

10 Çvş 590 600 610 620 630 645 660 675 690

düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin

konu ile açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9) Bir numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere; 4 yıllık fakülteyi 31 Mayıs 2010 tarihinde

bitirdiğini, Jandarma Genel Komutanlığından 25 Şubat 2011 tarihinde ilişiğinin kesildiğini ancak fakülteyi bitirdiği tarihte görevde olduğunu, son kademe/derece ilerlemesinin 8’inci derece 2’nci kademe olduğunu,

4 yıllık fakülteyi bitirenlere 1 derece verilmesi sebebiyle derece kademe düzeltilmesini talep etmektedir.

10) Somut olayda uyuşmazlık konusunun, başvuranın 4 yıllık fakülteyi 31.05.2010 tarihinde bitirmesi ve

bu eğitim sebebiyle 03.06.2012 tarihli 6318 sayılı Askerlik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik

Yapılmasına Dair Kanun’un 66’ncı ve 67’nci maddeleriyle 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu’na eklenen öğrenim intibakı yapabilme imkânının (1 derece verilmesi) tarafına verilip verilemeyeceği noktasında çıktığı anlaşılmaktadır.

11) Anayasanın 2’nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden birisi hukuki belirliliktir.

Belirlilik ilkesi gereği; normlar öngörülebilir olmalı, bireyler tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmelidir. Somut olay özelinde, 6318 sayılı Askerlik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik

Yapılmasına Dair Kanun’un Kanunun 66’ncı ve 67’nci maddeleriyle 3466 sayılı Uzman Jandarma

Kanunu’na eklenen “…Uzman jandarmalardan görevde bulundukları süre içerisinde iki yıl süreli yükseköğrenimi tamamlayanlara bir kademe, üç yıl süreli yükseköğrenimi tamamlayanlara iki kademe, dört veya daha uzun süreli yükseköğrenimi tamamlayanlara ise bir derece verilir… Bu intibaklar, personelin mezuniyetine dair resmi belgeyi ibraz edip müracaatını yaptığı tarihten geçerli olarak yapılır.” ile “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte halen görevde olan uzman jandarmaların, 926 sayılı Kanuna ekli EkIX sayılı Cetvelin bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilmeden önceki haline göre belirlenmiş olan derece ve kademelerine;…dört veya daha uzun süreli yükseköğrenimi tamamlamış olanlara ise iki derece ilave edilerek 926 sayılı Kanunun Ek-IX sayılı Cetveline intibakları yapılır.” hükümleri ile görevde olan uzman jandarmaların öğrenim intibakı tespiti hususunda bir kuralın belirlenmesi hukuki belirlilik ilkesiyle bağdaşmaktadır. Bu durum eşitliğe aykırı olarak da değerlendirilmemelidir. Nitekim aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmeyecektir (AYM, E. 2005/28, K. 2008/122, 12.06.2008).

12) 6318 sayılı Askerlik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 03.06.2012

tarihinde yayımlandığı ve bu tarihte yürürlüğe girdiği göz önünde bulundurulduğunda kanunların geriye yürümesi (geçmişe etkililik) konusunda bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

13) Hukukta genel olarak kanunların uygulanması yürürlüğe girdikten sonraki dönemi kapsar. Hukukun bu

temel kuralının amacı, hukuka olan güveni sarsmamak ve herkesi bir işlemi yaptığı sıradaki kurallarla sorumlu tutmaktır. Bu sebeple hukuk kuralları ilke olarak geriye yürümez. Bu kural, kazanılmış (müktesep)

hakları korumak için kabul edilmiştir ve “kanunların geçmişe yürümemesi (makable şamil olmaması)” olarak adlandırılır. Ülkemizde kanunların yürürlük tarihi genellikle ilgili kanun metninin sonunda belirtilir.

14) Ancak bu ana kuralın da istisnaları mevcuttur. Bazı durumlarda yeni yasa, eski yasa dönemindeki olay

ve ilişkilere uygulanabilir. Buna “yasaların geçmişe etkisi” ya da “yasaların geriye yürümesi” denir.

Yasaların geriye yürümesi kamu düzeni ve genel ahlakı ilgilendiren kurallar için söz konusudur. Özellikle

Ceza Hukuku normları açısından böyle bir istisna mevcuttur. Ceza Hukukunun yerleşik ilkeleri uyarınca yeni bir düzenlemeyle işlenen suç daha az bir cezayı gerektiren hale gelmişse, kanunun yürürlüğünden önce bu suçla yargılanan veya hüküm giyen kişinin durumu yeni duruma uygun hale getirilir. Fakat bunun aksi olursa, yani daha fazla cezayı gerektiren bir düzenleme kabul edilirse, bu durumda ilgili hüküm geriye yürümez. Bu durum da yasal dayanağını Türk Ceza Kanunu’nun 7. maddesinden alır. Yeni kanun kişilerin lehine de olsa geriye yürüme kendiliğinden gerçekleşmez. Şayet Ceza Kanunu’nda olduğu gibi bunun yasal bir temeli varsa (ki çoğu zaman ilgili düzenlemedeki tüm maddelerin veya belirli maddelerin yürürlük tarihlerinin açıkça belirtilmesi yolu kullanılır) kanunların geriye yürüyeceğinden söz edilebilir.

15) Öte yandan, başvuran 4 yıllık fakülteyi bitirdiği 31.05.2010 tarihinden itibaren kazanılmış bir hakka

sahip olduğunu dile getirmesi nedeniyle, kazanılmış hak kavramına değinilmesi de gerekmiştir. Anayasa

Mahkemesi 27/02/2001 tarihli ve 1999/43E., 2001/46K. Sayılı Kararında kazanılmış hakkı, “kişinin bulunduğu statüden ortaya çıkan, tahakkuk etmiş, kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş hak” olarak tanımlamıştır. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında, kazanılmış hak kavramı ile ilgili şu tespitleri yapmıştır (AYM.19.12.1989 gün, E. 1989/14, K. 1989/49 sayılı kararı); “Bir statüye bağlı olarak ileriye dönük beklenen haklar kazanılmış hak niteliğinde değildir. Bir hukuk kuralının yürürlüğü sırasında bu kurala uygun biçimde tüm sonuçları ile kesin olarak edinilmiş hakların korunması hukuk devletinin gereğidir. Yasa koyucunun bu haklara el atması, değiştirip geri alması düşünülemez ise de, önceki yasaya göre sağlanmış bir hak, kamusal düzen, toplumsal yarar açısından kazanılmış hak korunmasından sonsuza değin yararlanamaz.”

16) Yine, benzer bir şekilde Danıştay 12’nci Dairesinin 08/05/2018 tarihli ve E:2016/1835,

K:2018/2094 sayılı kararında; “Hukuk devleti ilkesinin vazgeçilmez unsurlarından birisi kanunların hukuk güvenliğini sağlaması, bu doğrultuda geleceğe yönelik, öngörülebilir kurallar içermesi gerekliliğidir. Bu nedenle, hukuk devletinde güven ve istikrarın korunabilmesi için kural olarak kanunlar, yürürlüğe girdikleri tarihten sonraki olaylara uygulanırlar. Kanunların geriye yürümezliği ilkesi uyarınca, kanunlar kamu yararı ve kamu düzeninin gereği, kazanılmış hakların korunması, mali haklarda iyileştirme gibi kimi ayrıksı durumlar dışında ilke olarak yürürlük tarihlerinden sonraki olay, işlem ve eylemlere uygulanmak üzere çıkarılırlar. Yürürlüğe giren kanunların geçmişe ve kesin nitelik kazanmış hukuksal durumlara etkili olmaması hukukun genel ilkelerindendir. Hukuk devleti ilkesinin temel gereklerinden biri de hiç kuşkusuz kazanılmış haklara saygı gösterilmesidir. Kazanılmış haklara saygı, hukuk güvenliği

ilkesinin bir sonucu olup hukukun genel ilkelerinden birini oluşturmaktadır. Kazanılmış hak, özel hukuk ve kamu hukuku alanlarında genel olarak, bir hak sağlamaya elverişli nesnel yasa kurallarının bireylere uygulanması ile onlar için doğan öznel hakkın korunmasıdır. Kazanılmış bir haktan söz edilebilmesi için bu hakkın, yeni kanundan önce yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş olması gerekir. Kazanılmış hak, kişinin bulunduğu statüden doğan, kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel niteliğe dönüşmüş haktır. Kural olarak kişisel hak haline dönüşmemiş, belli koşulların gerçekleşmesine bağlı olarak ileride elde edilmesi olası beklenen haklar, kazanılmış hak olarak korunmaz.” ifadelerine yer verilmiştir

17) Dolayısıyla başvuran açısından 4 yıllık fakülteyi bitirdiği tarihte geçerli olan mevzuat hükümleri

incelendiğinde, 4 yıllık fakülteyi bitirdiği 31.05.2010 tarihte derece ve kademesinin 926 sayılı Personel

Kanunu’na Ek’li IX sayılı Cetvel’in 6318 sayılı Kanun hükümleri ile değiştirilmeden önceki haline göre belirlendiği, anılan 6318 sayılı Kanun hükümlerinin halen görevde olan, emeklilik veya malullük gibi nedenlerle ayrılmış olan uzman jandarmalara ilişkin geçiş hükmü düzenlemesi amacıyla yeni madde eklenmesinden ibaret olduğu anlaşılmaktadır. Başvuran kanun değişikliği ile hak kazandığını iddia etmekte ise de; bir statüye bağlı olarak ileriye dönük beklenen hakların, kazanılmış hak niteliği taşımayacağı, çerçevesi kanunla belirlenmek kaydıyla kamu görevlilerinin terfi sistemlerinin değiştirilmesinin her zaman imkan dahilinde olduğu, ayrıca başvuranın halihazırda uzman erbaş statüsünde olmadığı, 6318 sayılı

Kanun’un yürürlüğe girdiği tarih olan 03.06.2012 tarihinden önce disiplin nedeniyle ilişiğinin kesildiği de dikkate alındığında, 4 yıllık fakülteyi tamamlaması sonrasında bir derece verilmesine (öğrenim intibakı yapabilme imkânı) yönelik idari işlemde ve kamu yararının söz konusu olduğu hallerde kazanılmış hakkın korunması kuralının geçerli olamayacağı, yapılan değişikliklerin de bu kapsamda kanun koyucunun takdirinde olduğu değerlendirilmektedir.

18) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı

birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, 4 yıllık fakülteyi bitirenlere 1 derece verilmesi sebebiyle öğrenim intibakı yapılarak derece kademe düzeltilmesi talebinin, ilişiğinin kesilmesi ile halen uzman jandarma statüsünde bulunmaması nedeniyle reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

20) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası

uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİ’ne; Kararın BAŞVURANA, İÇİŞLERİ BAKANLIĞI ve JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi