|
ÖZET: Başvuran, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında şehit yakını olarak memur unvanıyla atandığını, ancak tekniker unvanına geçiş talep ettiğini belirtmiştir. İdare, başvuranın atanma sürecinde tekniker unvanı için bir talepte bulunmadığını, 2016 yılında yaptığı talebin ise 3713 sayılı Kanunun geçici 15. maddesinin 2014-2016 yılları arasında sadece Devlet Personel Başkanlığı tarafından yapılan atama tekliflerini kapsaması nedeniyle reddedildiğini ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, Devlet Personel Başkanlığı’nın görüşünü değerlendirerek, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığını belirtmiştir. Başvuranın 2013 yılında memur kadrosuna atanmasının ardından, unvan değişikliği için gerekli şartları taşımadığı ve bu nedenle talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durum, kamu görevlileri için öngörülen liyakat ve ehliyet ilkelerine uygun bir değerlendirme olarak kabul edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/7741-S.20.12163
BAŞVURU NO : 2020/3263
KARAR TARİHİ : 22/05/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Unvan değişikliği hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 17/02/2020
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1) Başvuran özetle; 3713 sayılı Kanuna göre şehit yakını olarak 2013 yılında DHMİ Malatya
Havalimanı Müdürlüğüne atandığını atama teklifi yapıldığı tarihten önce 2003 yılında meslek yüksekokulundan elektrik teknikeri olarak mezun olduğunu, kuruma başvururken teknikerlik belgesini vermesine rağmen memur olarak atandığını belirterek unvanının tekniker olarak değiştirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun bilgi, belge ve görüş istemli yazısına istinaden Devlet Hava Meydanları
İşletmesi Genel Müdürlüğünün 19.03.2020 tarih ve sayılı yazısında;
2.1) “Kuruluşumuz 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında bir Kamu İktisadi
Kuruluşu olup 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında ataması yapılan (başvuran) Bilgisayar İşletmeni olarak Malatya Havalimanı Müdürlüğü emrinde 399 sayılı
KHK’nin II sayılı cetveline dâhil sözleşmeli personel statüsünde istihdam edilmektedir.
2.2) Ş. D’nin (başvuran) İçişleri Bakanlığı tarafından 2013 yılında Memur unvanıyla atama
teklifi yapılmış Kuruluşumuzca ilgili şahısla iletişime geçilerek Memur unvanıyla atama yapılabilmesine ilişkin bir takım evraklar istenilmiş olup ilgili şahıs tarafından gönderilen evrakların incelenmesi neticesinde ataması yapılmıştır. Dolayısıyla adı geçen şahıs hangi unvanda ve nerede çalışacağını bilerek ve isteyerek İçişleri Bakanlığınca Kuruluşumuza atanmıştır. İlgili kişinin; atanma süreci içerisinde, ön lisans mezunu olması gerekçesiyle unvanının Tekniker olarak değiştirilmesi şeklinde bir talebi olmamasına rağmen 2016 yılında unvanının tekniker olarak değiştirilmesi talebinde bulunmuştur. Bunun üzerine İçişleri
Bakanlığı tarafından atama teklifleri yapılan personel hakkında söz konusu Kanunun 15 inci maddesinin uygulanıp uygulanamayacağı hususunda Devlet Personel Başkanlığına görüş sorulmuştur. DPB’nin; İçişleri Bakanlığı tarafından ilgililerin öğrenim durumları esas alınarak atama tekliflerinin yapılması, 3713, sayılı Kanunun geçici 15 inci maddesinde yer alan 2014 ve 2016 yılları arasında sadece Devlet Personel Başkanlığı tarafından yapılan atama tekliflerini kapsaması nedeniyle ilgililer hakkında uygulanamayacağı yönünde görüş vermesi üzerine ilgilinin talebi reddedilmiştir. Ancak tüm bu işlemlere rağmen ilgili kişi unvan değişikliği için 2019 yılı içerisinde tekrar başvuruda bulunmuş ve aynı gerekçeyle reddedilmiştir.
2.3) Bunlara ek olarak Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin Görev Grupları başlıklı 5. Maddesindeki: “(3)
Unvan değişikliğine tabi pozisyonlar şunlardır; a) Avukat, İstatistikçi, Mimar, Mühendis, Mütercim, Ekonomist, Pilot, Programcı, Tekniker, Hemşire, Teknisyen, Teknik Ressam, Topograf, Şehir Plancısı, Sağlık Memuru.” hükmü ve Unvan Değişikliği Suretiyle Atamalarda
Genel Şart başlıklı 9. Maddesindeki: “(1) Unvan değişikliği yazılı ve sözlü sınavında başarılı olma şartı aranır.” hükmü gereği ilgilinin unvanının tekniker olarak değiştirilmesi mümkün değildir.
2.4) Başvuru konusuna ilişkin şikâyet sahibi tarafından açılmış dava bulunmamakla birlikte
Kuruluşumuza mezkûr Kanun kapsamında memur olarak ataması yapılan bir personel, unvanının Tekniker olarak değiştirilme talebinin reddedilmesinin idare hukukunun temel ilkelerine aykırı olduğu iddiasıyla Ankara 18. İdare Mahkemesine başvuruda bulunmuş ve sonucunda dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.” şeklinde cevap verildiği anlaşılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”
3.2) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci
fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.
(Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır”
4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun,
5.1) Geçici Madde 15 nci maddesinde: (Ek: 25/7/2016-KHK-668/4 md.; Aynen kabul: 8/11/2016-6755/4 md.)
“Bu maddenin yürürlük tarihinden önce, ek 1 inci madde kapsamında göreve başlayan personelden, Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanları 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alanlar, bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanırlar. İhraz etmiş bulundukları kadroların atandıkları kamu kurumlarında olmaması halinde ilgililer asli memurluğa atandıktan sonra bir defaya mahsus olmak üzere diğer kanunlarda yer alan herhangi bir kontenjan sınırlamasına tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanabilir”
5.2) (Mülga) Ek 1 inci maddesinde: “A) Genel, katma ve özel bütçeli kurum ve kuruluşlarla
mahalli idareler ve sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan her nevi teşebbüs veya bağlı ortaklıklar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur kadroları ile sözleşmeli personel ve sürekli işçi kadrolarının % 2’sini, bu Kanunun 1 inci maddesinde yazılı terör eylemleri nedeni ve etkisiyle; a) (Değişik: 4/7/2012-6353/76 md.) Görevleri sona ermiş olsa bile 21 inci maddede belirtilen görevleri yapmaları nedeniyle uğradıkları saldırı sonucu şehit olanlar dâhil kamu görevlileri, er ve erbaşlar ile geçici ve gönüllü köy korucularından veya 21 inci maddenin birinci fıkrasının (i) bendi ya da ikinci fıkrası kapsamındakilerden şehit olanların eş veya çocuklarından birisi ile ana, baba veya kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam iki kişinin; şehidin ana, baba ve kardeşi bulunmaması durumunda eş veya çocuklarından toplam iki kişinin; şehidin eş veya çocuğunun bulunmaması durumunda ana veya babası ile kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam iki kişinin, ana veya babanın bu hakkı kullanmaması durumunda ise bir diğer kardeşi olmak üzere toplam iki kişinin, (…)
İçişleri Bakanlığı, yukarıdaki fıkra kapsamına giren kişileri tespit etmek, bunlardan bir işe girmek için istekli olanların nitelikleri ile iş gereklerini gözönüne almak suretiyle, işe alınmaları veya atamalarının yapılması için, durumlarına uygun kadrosu mevcut olan kamu kurum ve kuruluşlarına bildirmekle görevlidir. Bu kişilerin işe alınmaları veya atanmaları sırasında açıktan atama izni alınması gerekmez. Ancak, ilgililerin sınav hariç olmak üzere, kadro veya işin gerektirdiği nitelik, özellik ve şartları taşımaları zorunludur.
Şehit yakınları ile çalışabilir durumda olan malullerin istihdamında takip edilecek usul ve esaslar; Maliye, Milli Savunma, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıkları ile Devlet Personel
Başkanlığı ve İş ve İşçi Bulma Kurumunun görüşleri alınmak suretiyle, İçişleri Bakanlığınca üç ay içerisinde çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.”
6) 09.02.2015 Tarih ve 29262 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Hava Meydanları
İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliğinin,
6.1) Görev Grupları başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Yönetmelik
kapsamında görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadro ve pozisyonlar aşağıda belirtilmiştir.”, üçüncü fıkrasında ise: “Unvan değişikliğine tabi pozisyonlar şunlardır; a)
Avukat, İstatistikçi, Mimar, Mühendis, Mütercim, Ekonomist, Pilot, Programcı, Tekniker, Hemşire, Teknisyen, Teknik Ressam, Topograf, Şehir Plancısı, Sağlık Memuru.”
6.2) ‘Unvan Değişikliği Suretiyle Atamalarda Genel Şart’ başlıklı 9 uncu maddesinde;
“Unvan değişikliği yazılı ve sözlü sınavında başarılı olma şartı aranır.”
hükümleri yer almaktadır.
7) Devlet Personel Başkanlığının 09.02.2017 tarih ve 96005330- E. 842 sayılı yazısında
özetle: “… Bilindiği üzere, mezkur Kanun çerçevesinde İçişleri Bakanlığı tarafından Temmuz
2014 yılı öncesi dönemde yapılan teklifleri ilgili kanunun:“İçişleri Bakanlığı, yukarıdaki fıkra
kapsamına giren kişileri tespit etmek, bunlardan bir işe girmek için istekli olanların nitelikleri ile iş gerçeklerini gözönüne almak suretiyle işe alınmaları veya atamalarının yapılması için, durumlarına uygun kadrosu mevcut olan kamu kurum ve kuruluşlarına bildirmekle görevlidir.
Bu kişilerin işe alınmaları veya atanmaları sırasında açıktan atama izni alınması gerekmez.
Ancak, ilgililerin sınav hariç olmak üzere; kadro veya işin gerektirdiği nitelik, özellik ve şartları taşımaları zorunludur.” Hükmü çerçevesinde yapılmaktayken; mevzuatta yapılan değişiklik sonrasında söz konusu atama teklifleri Başkanlığımızca 2014 yılı Temmuz ayı ile 2016 Temmuz ayları arasında; ilgili Kanunun “Hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul, ilkokul mezunu olanların hizmetli unvanlı kadrolara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların ise memur unvanlı kadrolara atama teklifleri Devlet Personel Başkanlığınca yapılır” hükmüne göre gerçekleştirilmiştir.
Diğer taraftan, 668 sayılı KHK ile mezkûr Kanunda yapılan değişiklik sonrası (25/07/2016KHK. 668/4 md.): “Hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul, ilkokul mezunu olanların hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara: ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibariyle ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarının ise memur unvanlı kadro ve pozisyonlara atama teklifleri Devlet Personel Başkanlığınca yapılır. İşçi kadrolarına yapılacak atama teklifleri sürekli işçi unvanlı kadroya yapılır” hükmüne göre atama teklifleri gerçekleştirilmektedir.
Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; İçişleri Bakanlığı tarafından ilgililerin öğrenim durumları esas alınarak atama tekliflerinin yapılması, 3713 sayılı Kanunun geçici 15 inci maddesinde yer alan düzenlemenin 2014 ve 2016 yılları arasında sadece Devlet
Personel Başkanlığı tarafından yapılan atama tekliflerini kapsaması nedeniyle ilgililer hakkında uygulanamayacağı değerlendirilmektedir…” şeklinde görüş bildirilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin
reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, 3713 sayılı Kanuna göre şehit yakını olarak 2013 yılında DHMİ Malatya
Havalimanı Müdürlüğüne atandığını atama teklifi yapıldığı tarihten önce 2003 yılında meslek yüksekokulundan elektrik teknikeri olarak mezun olduğunu, kuruma başvururken teknikerlik belgesini vermesine rağmen memur olarak atandığını belirterek unvanının tekniker olarak değiştirilmesini talep etmektedir.
10) İdarenin (2 nolu paragraf) cevabında özetle; ilgili kişinin atanma süreci içerisinde, ön lisans
mezunu olması gerekçesiyle unvanının tekniker olarak değiştirilmesi şeklinde bir talebi olmamasına rağmen 2016 yılında unvanının tekniker olarak değiştirilmesi talebinde bulunduğu, bunun üzerine İçişleri Bakanlığı tarafından atama teklifleri yapılan personel hakkında söz konusu Kanunun 15 inci maddesinin uygulanıp uygulanamayacağı hususunda Devlet Personel
Başkanlığına görüş sorulduğu, DPB’nin; İçişleri Bakanlığı tarafından ilgililerin öğrenim durumları esas alınarak atama tekliflerinin yapılması, 3713, sayılı Kanunun geçici 15 inci maddesinde yer alan 2014 ve 2016 yılları arasında sadece Devlet Personel Başkanlığı tarafından yapılan atama tekliflerini kapsaması nedeniyle ilgililer hakkında uygulanamayacağı yönünde görüş vermesi üzerine ilgilinin talebi reddedildiği bildirilmiştir.
11) Devlet Personel Başkanlığının (7 nolu paragraf) 09.02.2017 tarih ve
sayılı yazısında özetle, İçişleri Bakanlığı tarafından ilgililerin öğrenim durumları esas alınarak atama tekliflerinin yapılması, 3713 sayılı Kanunun geçici 15 inci maddesinde yer alan düzenlemenin 2014 ve 2016 yılları arasında sadece Devlet Personel Başkanlığı tarafından yapılan atama tekliflerini kapsaması nedeniyle ilgililer hakkında uygulanamayacağı şeklinde görüş bildirilmiştir.
12) Ankara 18 nci İdare Mahkemesinin benzer nitelikli 2017/1016 E. 2017/3697 K. sayılı
kararında “davacının atama teklifinin İçişleri Bakanlığı’nca yapıldığı, yapılan değişikliğin atama teklifleri 2014-2016 yılları arasında Devlet Personel Başkanlığı’nca yapılan ilgilileri kapsadığı, davacının bu kapsamda bulunmadığı anlaşıldığından, davacının tekniker kadrosuna atanması talebiyle yaptığı başvurunun reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır…” şeklinde tespitlere yer verilmiştir. (Bu karar Ankara Bölge İdare Mahkemesinin 20 11 2018 tarih ve 2018/1313 E. 2018/1817 K. Sayılı ilamı ile onanmıştır.)
13) 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun Ek-1. maddesinin 6 ncı fıkrası kapsamında atama
teklifi yapılarak göreve başlayanların, niteliklerini taşıdıkları veya eğitim durumu itibarıyla ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadro ve pozisyonlara, görev yaptıkları kamu kurum ve kuruluşlarınca atanabilecekleri hükme bağlanmış olup, anılan hüküm görevde yükselme niteliğindeki kadroları kapsamamaktadır.
14) Benzer durumlarda kişilerin talep ettikleri kadrolara atanabilmek için; bu kadrolara atanmak
için ilgili yönetmeliklerce (unvan değişikliği ve görevde yükselme vb) aranan şartları taşımasının yanında, görevde yükselme sınavında başarılı olması gerektiği yönündeki işlem ve uygulamaların Devlet memurları için öngörülen liyakat ve ehliyet ilkelerine aykırı olmadığı değerlendirilmektedir. Başvuranın 2013 yılında memur kadrosuna (sınavsız) atanarak göreve başladığı, bu tarihte memurluğa atanmayı kabul ettiği hususu da gözönüne alındığında, bu tarihten sonra statü hukuku gereği kurum mevzuatına tabi olması gerektiği açık olup, (sınavsız olarak) tekniker kadrosuna atanması gerektiği şeklindeki talebinin haklı olmadığı ve reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi merciye başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Malatya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın, Başvurana ve Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğüne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi