3713 sayılı Kanun kapsamında mühendislik unvanı ihraz edilmeden kadroya atanma talebi ve hukuki değerlendirme (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/6524-S.21.10559

BAŞVURU NO : 2020/99187

KARAR TARİHİ : 26/04/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Mühendislik kadrosuna atanma talebi hakkındadır

BAŞVURU TARİHİ : 26/10/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran; 2014 yılında Gaziantep Üniversitesi’nde Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümüne kayıt olduğunu, 3713 sayılı Kanun kapsamında 17.03.2015 tarihinde Şehit-Gazi yakını kontenjanından memur olarak Gaziantep Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne atandığı, Gaziantep Üniversitesinden Dicle

Üniversitesine yatay geçiş yaptığı akabinde 21.11.2015 tarihinde eğitim durumundan dolayı Diyarbakır

Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde görevlendirildiği, 26.08.2020 tarihinde ise bir defaya mahsus tayin hakkını kullanarak Diyarbakır Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne tayin olduğu, 02.10.2020 tarihinde Dicle

Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği bölümünden mezun olduğu, Kurumuna vermiş olduğu

02.10.2020 tarihli dilekçe ile “3713 sayılı kanunun geçici 15 inci maddesi gereği, eğitim durumunun atama

tarihinden önce olması nedeniyle, sınavsız unvan değişikliğinin tarafına verilerek kadrosunun elektrik elektronik mühendisi olarak değiştirilmesi” talebinde bulunduğu, ancak 23.10.2020 tarihli cevap yazısı ile talebinin reddedildiğini ifade ederek, 3713 Sayılı Kanunun geçici 15. maddesi gereği sınavsız unvan değişikliğinin verilerek kadrosunun elektrik elektronik mühendisi olarak değiştirilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın 28.12.2020 tarihli ve sayılı cevabi yazısında; “Başvuranın Devlet Personel Başkanlığı’nın 17.03.2015 tarihli atama teklifine istinaden atamasının yapıldığı ve 02.10.2020 tarihinde lisans öğretimini tamamladığı anlaşılmış olup talebi hakkında bir işlem yapılamadığı” ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi

edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü amirdir.

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.

5. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 27/07/2016 tarihli ve 668 sayılı Kanun Hükmünde

Kararnamenin 4 üncü maddesiyle Ek 1 inci maddeye eklenen altıncı fıkrasında; “Hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul, ilkokul mezunu olanların hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarının ise memur unvanlı kadro ve pozisyonlara atama teklifleri Devlet Personel Başkanlığınca yapılır. İşçi kadrolarına yapılacak atama teklifleri sürekli işçi unvanlı kadroya yapılır” eklenen geçici 15.maddesinde ise; “Bu maddenin yürürlük tarihinden önce, ek 1 inci madde kapsamında göreve başlayan personelden, Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanları 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alanlar, bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanırlar. İhraz etmiş bulundukları kadroların atandıkları kamu kurumlarında olmaması halinde ilgililer asli memurluğa atandıktan sonra bir defaya mahsus olmak üzere diğer kanunlarda yer alan herhangi bir kontenjan sınırlamasına tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanabilir.”, 6. 9/5/2014 tarihli ve 28995 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Terörle Mücadele Kanunu

Kapsamında Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İstihdam Edilecekler Hakkında Yönetmeliğin:

6.1. “Kadro ve pozisyonlara ilişkin hususlar” başlıklı 10 uncu maddesinde, “(2) Hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul ve ilkokul mezunu olanların hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde

Kararnamenin eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarının ise memur unvanlı kadro ve pozisyonla ra atama teklifleri

Başkanlıkça yapılır. İşçi kadrolarına yapılacak atama teklifleri sürekli işçi unvanlı kadroya yapılır.” 6.2. “İhraz edilen unvanlara atanma” başlıklı geçici 3’üncü maddesinde, “1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, Başkanlık tarafından Kanunun ek 1 inci maddesi kapsamında atama teklifleri yapılıp göreve başlayan personelin atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumu itibarıyla ihraz ettiği unvanın,

190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması halinde, ilgili personel bu unvana

ilişkin kadro veya pozisyona kurumu tarafından sınava tabi olmaksızın atanır.

(2) Birinci fıkra uyarınca yapılacak atama işlemlerinde ilgili kamu kurum veya kuruluşunun 190 sayılı

Kanun Hükmünde Kararnamenin veya 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alan mevcut kadro ye pozisyonları dikkate alınır.” 7. 17.06.1938 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Kanunu’nun

1 inci Maddesinde: “Türkiye Cumhuriyeti hududları dahilinde mühendislik ve mimarlık unvan ve

salahiyeti ile sanat icra etmek isteyenlerin aşağıda yazılı vesikalardan birini haiz olmaları şarttır…” hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9. Başvuran; 2014 yılında Gaziantep Üniversitesi’nde Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümüne kayıt olduğunu, 17.03.2015 tarihinde 3713 sayılı Kanun kapsamında Şehit-Gazi yakını kontenjanından memur olarak Gaziantep Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne atandığı, 02.10.2020 tarihinde Dicle Üniversitesi

Elektrik Elektronik Mühendisliği bölümünden mezun olduğunu ifade ederek, 3713 Sayılı Kanun geçici 15.

maddesi gereği sınavsız unvan değişikliğinin verilerek kadrosunun elektrik elektronik mühendisi olarak değiştirilmesini talep etmektedir.

10. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 nci maddesinde, Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir. (AYM, 17/04/2008 Tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı Kararı).

11. Başvuruya konu 3458 sayılı Kanunun 1 inci maddesinde “Türkiye Cumhuriyeti hududları dahilinde mühendislik ve mimarlık unvan ve salahiyeti ile sanat icra etmek isteyenlerin aşağıda yazılı vesikalardan birini haiz olmaları şarttır” düzenlemesi yer almaktadır. Ayrıca, 3713 sayılı Kanun kapsamında istihdam edilenlerin Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanları 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alanların, bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanacakları düzenlenmiştir.

12. Konuya ilişkin Devlet Personel Başkanlığının 01/08/2016 tarihli duyurusunda da, “2014 Temmuz –

2016 Temmuz dönemi içerisinde atama teklifi yapılarak göreve başlayan personelin, atama teklifinin

yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibariyle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara istihdam edildikleri kurum tarafından atamalarının yapılması zorunludur. Hak sahipleri; çalıştıkları kurumda öğrenim durumu itibariyle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadro ve pozisyon bulunmaması halinde diğer kurumlara naklen atanmalarında bir defaya mahsus olmak üzere diğer kanunlarda yer alan herhangi bir kontenjan sınırlamasına tabi olmayacaklardır. Kamu kurum ve kuruluşları 3713 sayılı

Kanunun geçici 15 inci maddesi kapsamında yapılacak naklen atamalarda gerekli hassasiyetleri göstermeleri gerekmektedir.” açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.

13. 3713 sayılı Kanun hükmü gereğince öğrenim durumları itibariyle ihraz edilen unvanların 190 sayılı

KHK eki cetvellerde yer alması gerektiği, mühendislik eğitimi görenlere verilecek unvanların da 3458 sayılı

Kanun ile tespit edildiği; bu kapsamda, mühendislik ünvanının kullanılabilmesi için Üniversitelerin ilgili fakültelerinden mezun olma şartının bulunduğu, başvuranın Mühendislik Fakültesi’nden 2020 yılında

mezun olması ve ilgili mevzuat gereğince ve yukarıda belirtilen Devlet Personel Başkanlığı’nın görüşü doğrultusunda, atama teklifinin yapıldığı tarih olan 17.03.2015 itibariyle “başvuranın mühendislik ünvanını ihraz etmemesi” göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın “Mühendislik kadrosuna atanma talebinin reddedilmesi” işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

14. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın mezkur talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık görülmediğinden başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Diyarbakır İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA, SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/