3713 sayılı Kanun kapsamında teknisyen unvanıyla memur atanması ve mezuniyet şartının yorum yoluyla genişletilmesi hukuka uygun mu? (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/5895-S.22.8980

BAŞVURU NO : 2022/1355

KARAR TARİHİ : 29/04/2022

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI

Başvuranın unvanının teknisyen olarak düzeltilmesi talebi hk.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 25/01/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, 15 Temmuz darbe girişiminde kardeşi ’in şehit olduğunu, 3713 sayılı Kanun kapsamında ataması yapılacak olan şehit yakınlarının atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibariyle ihraz ettiği unvana göre atamasının yapılması gerektiğini, ancak atamasının 08/06/2018 tarihli Milli Eğitim Bakanlığı Kahramankazan Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinden almış olduğu ve teknisyen unvanını kazanmış olduğunun yazılı olduğu diplomasına rağmen Genel İdari

Hizmetler sınıfı memur unvanlı kadroya yapıldığını, itirazda bulunduğunu ancak teknisyen unvanını kazanmış olup olmadığı hususunda tereddüde düşüldüğünü, bu kapsamda yapmış olduğu başvuru neticesinde, Milli

Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünün 24.02.2021 tarih ve – – sayılı yazısı ile mezun olduğu okulun teknik okul olduğunun ve teknisyen unvanını taşıdığının ifade edildiğini, dönemin Çalışma Genel Müdürlüğünce yapılan işlemin düzeltileceğinin belirtildiğini, ancak müteakiben ilgili Bakanlığın ayrılarak Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olması sebebi ile tarafının iş ve işlemlerinin bu Bakanlığa devredildiğini, Aile ve Sosyal Hizmet Bakanlığı Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdürlüğü tarafından ilgili Bakanlığın ayrılması sebebi ile düzeltme işleminin yapılamayacağının ve yeni bir başvuru yapması gerektiğinin dile getirildiğini, Aile ve Sosyal Hizmetler

Bakanlığı Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdürlüğüne müracaat ederek işlemlerin başlatılmasını talep ettiğini, anılan Genel Müdürlükçe de Milli Eğitim Bakanlığı diplomasında teknisyen unvanını aldığına ilişkin açık ifade bulunmasına ve Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü yazısına rağmen daha önce Memur ünvanlı kadroya atamasının yapılması sebebiyle teknisyen unvanını taşıyıp taşımadığı konusunda

Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünden görüş talep edildiğini, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü tarafından teknisyen unvanını taşıdığı ancak atama teklifinin yapıldığı tarihte teknisyen unvanlı kadroya atanabilmek için gerekli mezuniyet şartını taşımadığı yönünde görüş bildirildiğini, ancak kendisinin 08.06.2018 tarihinde

Kahramankazan Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinden Teknisyen unvanı ile mezun olduğunu, atamasının yapılması için 04.09.2018 tarihinde Ankara Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne başvurduğunu, akabinde 20.05.2019 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığına atanarak iş başı yaptığını, başvuru yaptığı tarih ile mezun olduğu tarih arasında seksen sekiz gün bulunduğunu, başvurduğu ve atamasının yapıldığı tarihlerde Teknisyen unvanını taşımakta olduğunu iddia ederek, gerekli düzeltmenin yapılmasını ve geriye dönük mali haklarının ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Aile ve Sosyal

Hizmetler Bakanlığı Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 21/03/2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;

2.1. Başvuranın 04.09.2018 tarihinde 3713 sayılı Kanunun Ek l’inci maddesi kapsamında istihdam hakkından faydalanmak için Ankara Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne başvuru yaptığı, Ankara Valiliği Hak

Sahibi Tespit Komisyonunun 28.11.2018 tarihli kararıyla istihdam hakkını kullanabileceğine karar verildiği,

10.12.2018 tarihinde Bakanlıkça hak sahibi olarak belirlenen ‘in de yer aldığı 277 kişinin

atama teklifleri yapılmak üzere mülga Devlet Personel Başkanlığına bildirildiği, başvuranın atama teklifinin mülga Devlet Personel Başkanlığınca, 26.12.2018 tarihli atama teklifi kurasına göre Tarım ve Orman Bakanlığı emrine memur olarak yapıldığı,

2.2. ‘in talebi ile ilgili olarak Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve

Prensipler Genel Müdürlüğünden görüş talep edildiği, ilgili Genel Müdürlüğün ekte yer alan görüş yazısında, ‘in atama teklifinin yapıldığı tarihteki öğrenimine göre teknisyen unvanlı kadroya atanabilmek için gerekli mezuniyet şartını taşımadığının belirtildiği, anılan görüş yazısında, teknisyen unvanını taşıdığına ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığı, ilgilinin atama teklifi yapıldıktan sonra öğrenim durumunda herhangi bir değişiklik olmadığı için bu ifade ile vurgulanmak istenenin tarih olmadığı; başvuranın mezun olduğu bölüm dikkate alınmak suretiyle başvuranın teknisyen unvanlı kadroya atanmak için gerekli mezuniyet şartını sağlamaması olduğunun mütalaa edildiği,

2.3. 3713 sayılı Kanunun Ek 1’inci maddesi kapsamında Devlet Personel Başkanlığı tarafından yapılan atama tekliflerinden (2014 yılı Temmuz ayından) günümüze kadar yapılmış olan atama tekliflerinin incelendiği ve ortaöğretim kurumlarının ulaştırma hizmetleri/lojistik bölümlerinden mezun olan hak sahiplerinin tamamının atama teklifinin memur olarak yapıldığı,

2.4. Şikâyet konusu talebe ilişkin başvuran veya diğer ilgililer tarafından açılmış bilinen bir dava bulunmamaktadır.

ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 29/4/1992 tarihli ve 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında

Kanunun, “Unvanlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre; a)

Mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ile denkliği Millî Eğitim

Bakanlığınca kabul edilen diğer mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ve bu okullara denk mülga okullardan mezun olanlara “teknisyen”, …

Unvanı verilir.

…”

6. 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun,

6.1. Ek 1 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, “Bu madde kapsamında atanacakların, atamalarının yapılacağı kadro veya pozisyonlar için sınavlara ilişkin hükümler hariç olmak üzere ilgili mevzuatında öngörülen nitelik ve şartları taşımaları zorunludur.”,

6.2. Ek 1 inci maddesinin altıncı fıkrasında, “Hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul, ilkokul mezunu olanların hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı Kanun Hükmünde

Kararnamenin eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarının ise memur unvanlı kadro ve pozisyonlara atama teklifleri Devlet

Personel Başkanlığınca yapılır.”

6.3. Geçici 15 inci maddesinde, “Bu maddenin yürürlük tarihinden önce, ek 1 inci madde kapsamında göreve başlayan personelden, Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanları 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alanlar, bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanırlar. … .”

7. 9/5/2014 tarihli ve 28995 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Terörle Mücadele Kanunu Kapsamında

Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İstihdam Edilecekler Hakkında Yönetmeliğin,

7.1. “Kadro ve pozisyonlara ilişkin hususlar” başlıklı 10 uncu maddesinde, “ (2) Hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul ve ilkokul mezunu olanların hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarının ise memur unvanlı kadro ve pozisyonlara atama teklifleri Başkanlıkça yapılır. İşçi kadrolarına yapılacak atama teklifleri sürekli işçi unvanlı kadroya yapılır.”

7.2. “İhraz edilen unvanlara atanma” başlıklı geçici 3’üncü maddesinde, “(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, Başkanlık tarafından Kanunun ek 1 inci maddesi kapsamında atama teklifleri yapılıp göreve başlayan personelin atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumu itibarıyla ihraz ettiği unvanın,

190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması halinde, ilgili personel bu unvana ilişkin

kadro veya pozisyona kurumu tarafından sınava tabi olmaksızın atanır.

hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9. 3713 sayılı Kanun kapsamında atama teklifinin yapıldığı tarihlerde teknisyen unvanını taşımasına rağmen memur olarak atamasının yapıldığını iddia eden başvuran, gerekli düzeltmenin yapılmasını ve geriye dönük mali haklarının ödenmesini talep etmektedir.

10. İlgili idareden temin edilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın talebi ile ilgili olarak

Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünden görüş talep edildiği, söz konusu görüş yazısında, başvuranın atama teklifinin yapıldığı tarihteki öğrenimine göre teknisyen unvanlı kadroya atanabilmek için gerekli mezuniyet şartını taşımadığının belirtildiği, ilgilinin atama teklifi yapıldıktan sonra öğrenim durumunda herhangi bir değişiklik olmadığı için bu ifade ile vurgulanmak istenenin başvuranın mezun olduğu bölüm itibariyle gerekli mezuniyet şartını sağlamaması olduğunun mütalaa edildiği gerekçesiyle başvuranın talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.

11. 3713 sayılı Kanunun Ek 1’inci maddesinde, bu madde kapsamında atanacakların, atamalarının yapılacağı kadro veya pozisyonlar için sınavlara ilişkin hükümler hariç olmak üzere ilgili mevzuatında öngörülen nitelik ve şartları taşımalarının zorunlu olduğu, hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul, ilkokul mezunu olanların hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı Kanun Hükmünde

Kararnamenin eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarının ise memur unvanlı kadro ve pozisyonlara atama tekliflerinin

Devlet Personel Başkanlığınca yapılacağı öngörülmekte, Geçici 15 inci maddesinde ise, bu maddenin yürürlük tarihinden önce, ek 1 inci madde kapsamında göreve başlayan personelden, Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanları 190 sayılı

Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alanların bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanacakları hüküm altına alınmaktadır.

12. Hukuk devleti, insan haklarına saygılı, bu hakları koruyan, toplum yaşamında adalete ve eşitliğe uygun bir hukuk düzeni kurmak ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan, bütün davranışlarında Anayasaya ve hukuk kurallarına uyan, işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan Devlettir. (AYM, E. 2002/38, K.

2002/89, KT: 08.10.2002) Bu kapsamda, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları doğrultusunda hareket etmesi kuşkusuz hukuk devleti ilkesinin gereklerinden birini teşkil etmektedir.

13. Somut olayda, her ne kadar ilgili idarece, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler

Genel Müdürlüğünün görüş yazısında yer verilen “başvuranın atama teklifinin yapıldığı tarih itibariyle gerekli mezuniyet şartını taşımadığı” açıklaması ile ilgilinin atama teklifi yapıldıktan sonra öğrenim durumunda herhangi bir değişiklik olmadığı için, başvuranın mezun olduğu bölüm itibariyle gerekli mezuniyet şartını sağlamadığının kastedildiğinin mütalaa edildiği ifade edilmişse de, söz konusu görüş yazısında açık ve net olarak “atama teklifinin yapıldığı tarihte teknisyen unvanlı kadroya atanabilmek için gerekli mezuniyet şartını taşımayan ilgilinin söz konusu kadroya atanabilmesinin mümkün bulunmadığı değerlendirilmektedir.”

İfadelerine yer verildiği, söz konusu açıklamada, mezun olunan bölüm itibariyle gerekli mezuniyet şartının sağlanmadığına ilişkin bir imaya dahi yer verilmediği, anılan görüş yazısında ilgili idarenin mütalaası doğrultusunda bir ibareye yer verilmiş olsaydı dahi, 3713 sayılı Kanunun geçici 15’inci madde metninde, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumu itibariyle ihraz edilen unvanlara sınava tabi olunmaksızın atama yapılacağı hükmüne yer verildiği, söz konusu madde hükmünde, mezunun olunan bölüm itibariyle mezuniyet şartı ile ilgili herhangi bir düzenlemeye gidilmediği, bu itibarla, sözü edilen

Kanun maddesi hükmünün lafzında yer almayan bir şartın anılan hükmün yorum yoluyla genişletilmesi suretiyle ilgili idarelerce öngörülmesinin hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmayacağı, bu itibarla ilgili idarece tesis edilen işlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmektedir. Nitekim, başvuranın 08/06/2018 tarihli diplomasında “Ulaştırma Hizmetleri/Lojistik alanında Teknisyen unvanı alarak bu diplomayı almaya hak kazanmıştır” ibaresine yer verilmek suretiyle başvuranın teknisyen unvanını ihraz ettiği açık olmasına rağmen, başvuranın talebi üzerine Milli Eğitim Bakanlığınca gönderilmiş 24/02/2021 tarih ve sayılı yazıda da, Kahramankazan Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinin 3795 sayılı Kanunun 3. Maddesinin (a) bendi hükmünde ifade edilen ortaöğretim okullarından biri olduğu ve mezunlarının teknisyen unvanı aldığının teyit edildiği görülmektedir.

14. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat, ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak; 3713 sayılı Kanun kapsamında memur olarak atanan başvuranın, atama teklifinin yapıldığı tarihte teknisyen unvanını ihraz etmiş olması hasebiyle gerekli düzeltmenin yapılması talebinin, ilgili idare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,

3713 sayılı Kanun kapsamında memur olarak atanan başvuranın atama teklifinin yapıldığı tarihte teknisyen

unvanını ihraz etmiş olması hasebiyle gerekli düzeltmenin yapılması ve geriye dönük mali haklarının

ödenmesini hususunda AİLE ve SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, AİLE

ve SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde

Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın başvurana ve gereği için AİLE ve SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi