3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında sınavsız memur atanma talebinin, idarenin bağlı yetki ve mevzuat gereği reddi değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/4638-S.21.7515

BAŞVURU NO : 2020/97476

KARAR TARİHİ : 23/03/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : 3713 sayılı Kanun kapsamında göreve başladıktan sonra bitirilen lise öğrenimi nedeniyle memur kadrosuna sınavsız atama işleminin yapılması talep edilmektedir.

BAŞVURU TARİHİ : 28/09/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, şehit edilen babasından dolayı şehit çocuğu olması nedeni ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun Ek-I inci maddesi kapsamında

16.04.2015 tarihinde Devlet Personel Başkanlığınca yapılan atamalarda Sosyal Güvenlik

Kurumu Iğdır İl Müdürlüğüne hizmetli kadrosuna atandığını, 27/07/2020 tarihinde Mesleki

Açık Öğretim Lisesi Muhasebe ve Finansman Alanı / Bilgisayarlı Muhasebe bölümünden mezun olduğunu ifade ederek eğitim durumu göz önünde bulundurularak Iğdır Sosyal Güvenlik

İl Müdürlüğü’nde boş bulunan memur kadrosuna atanmasını veya bilgisayar sertifika işletmenliği belgesi olduğundan V.H.K.İ olarak atamasının gerçekleştirilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Sosyal Güvenlik

Kurumu Başkanlığının 26/10/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazı

ve eklerinde özetle, Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı emrinde toplam 5461 adet (Merkez:

107, Taşra:5354) Memur kadrosu bulunmakta olduğu, bu kadrolardan 3916’sının (Merkez:78, Taşra:3838) boş bulunduğu, ayrıca merkez ve taşra teşkilatı emrinde toplam 12120 adet (Merkez: 480, Taşra:11640) V.H.K.İ. kadrosu bulunmakta olduğu, bu kadrolardan 1229’unun (Merkez:32, Taşra:1197) boş bulunduğu, ancak Iğdır İlinde boş memur kadrosunun 15, boş

VHKİ kadrosunun 4 olduğu, başvuranın özlük dosyasının tetkikinde, 3713 sayılı Terörle

Mücadele Kanununun Geçici 18 inci maddesi çerçevesinde söz konusu Kanunun ilgili maddesinde yer alan hüküm gereği istihdam hakkından bizzat yararlanmadığı tespit edildiğinden talebinin karşılanmasının mümkün olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü amirdir.

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.

5. 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 5.1. Ek 1 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, “Bu madde kapsamında atanacakların, atamalarının yapılacağı kadro veya pozisyonlar için sınavlara ilişkin hükümler hariç olmak üzere ilgili mevzuatında öngörülen nitelik ve şartları taşımaları zorunludur.”, 5.2. Ek 1 inci maddesinin altıncı fıkrasında, “Hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul, ilkokul mezunu olanların hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarının ise memur unvanlı kadro ve pozisyonlara atama teklifleri Devlet Personel

Başkanlığınca yapılır.” 5.3. Ek 1 inci maddesinin 25/07/2016 tarihli ve 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan 7 nci fıkrasına 06/02/2014 tarihli ve 6518 sayılı Kanun ile eklenen cümlesinde, “Bu madde kapsamında atama teklifi yapılarak göreve başlayanlar, niteliklerini taşıdıkları veya eğitim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadro ve pozisyonlara görev yaptıkları kamu kurum ve kuruluşlarınca atanabilir.”, 5.4. Bu fıkranın 14/04/2016 tarihli ve 6704 sayılı Kanunun 12 inci maddesiyle değiştirilmiş olan halinde, “Bu madde kapsamında göreve başlayan personel, Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara, kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanabilirler.”, 5.5.Geçici 15 inci maddesinde, “Bu maddenin yürürlük tarihinden önce, ek 1 inci madde kapsamında göreve başlayan personelden, Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanları 190 sayılı

Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alanlar, bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanırlar. İhraz etmiş bulundukları kadroların atandıkları kamu kurumlarında olmaması halinde ilgililer asli memurluğa atandıktan sonra bir defaya mahsus olmak üzere diğer kanunlarda yer alan herhangi bir kontenjan sınırlamasına tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanabilir.” 6. 22/06/2015 tarihli ve 29453 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sosyal Güvenlik

Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 6.1. “Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar ve hizmet grupları” başlıklı 6 ıncı maddesinde, (1) “Bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar ve hizmet grupları şunlardır: …Memur, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, bilgisayar işletmeni….” 6.2. “Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için aranacak özel şartlar” başlıklı 7 nci maddesinde; (g) Memur, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, bilgisayar işletmeni kadrosuna atanabilmek için;

1) En az lise veya dengi okul mezunu olmak,

2) Kurumda en az bir yıl çalışmış olmak,

3) Bilgisayar işletmeni kadrosuna atanabilmek için Kurumca ya da diğer kamu kurum ve

kuruluşlarınca düzenlenen bilgisayar işletmeni kursunda başarılı olmak, veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna atanabilmek için Kurumca ya da diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlenen bilgisayar kursunda başarılı olmak veya Milli Eğitim Bakanlığı ve üniversitelerce düzenlenen ve hizmet içi eğitim mahiyetinde olmayan bilgisayar kursu bitirdiğine dair sertifikası bulunmak veya bitirdiği okul itibarıyla verilen ders müfredatında bilgisayarla ilgili ders aldığını belgelemek.

düzenlemeleri bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 3713 sayılı Kanuna istinaden sınavsız olarak memur veya VHKİ olarak atamasının yapılmasını talep etmektedir.

9. İdarenin nasıl işlem tesis edeceğinin sınırları önceden bir hukuk kuralıyla kesin olarak belirlenmişse, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetki söz konusudur.

İdarenin bağlı yetki içinde tesis ettiği işlemlerde, sebep ve konu unsuru açısından takdir yetkisi söz konusu değildir. İdare, bağlı yetki durumunda, kanunun öngördüğü sebebi tespit ettiğinde yine kanunun öngördüğü işlemi yapmak zorundadır.

10. Konuya ilişkin daha önce talep edilen Devlet Personel Başkanlığı görüşünde, “3713 sayılı

Kanununun Ek-l inci maddesinin 14/04/2016 tarihli ve 6704 sayılı Kanunun 12 inci maddesiyle değiştirilmiş olan yedinci fıkrasında yer alan düzenlemenin, daha önce Kanunun Ek-l inci maddesi gereğince kamu görevine başlamış bulunan personelin Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama tekliflerinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibariyle ihraz etmiş oldukları unvanlara ilişkin kadrolara, diğer bir ifade ile kurumların görevde yükselme veya unvan değişikliği yönetmeliklerinde unvan değişikliğine tabi kadro veya pozisyon olarak gösterilen kadro veya pozisyonlara, mevzuatta aranan diğer koşullara sahip olmaları kaydıyla unvan değişikliği sınavlarına katılmaksızın atanabilmelerine imkân veren bir düzenleme olduğu tespitinden hareketle; “Teknisyen Yardımcısı” unvanlı kadrodan “Veri Hazırlama ve

Kontrol İşletmeni”, “Bilgisayar İşletmeni”, “Santral Memuru” ve “Memur” kadrolarına veya diğer üst düzey kadrolara atanmanın görevde yükselme niteliğinde bir atanma olması sebebiyle, bahsi geçen personelin belirtilen madde hükmüne istinaden görevde yükselme sınavına tabi tutulmadan ifade edilen kadrolara atanmasının mümkün olmadığı” belirtilmiştir. (7/6/2016 tarihli ve E. sayılı yazı)

11. İlgili mevzuat hükümleri ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü çerçevesinde, başvuranın hizmetli kadrosundan memur veya VHKİ unvanlı kadroya atamasının görevde yükselme mahiyetinde bir atama olduğu ancak 3713 sayılı Kanunda unvan değişikliği mahiyetinde kadrolara sınavsız atamaya yönelik düzenlemenin bulunduğu, bu nedenle başvuranın 3713 sayılı Kanun gereğince sınavsız atamaya ilişkin öngörülen hükme istinaden görevde yükselme sınavına tabi tutulmaksızın memur kadrosuna atanmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

12. Ayrıca, başvuruya konu 3713 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin yedinci fıkrasının 06/02/2014 tarihli halinde öğrenim durumları itibariyle sınava tabi olmaksızın atanma imkanının ilgili idarenin takdirine bağlı olarak atama teklifi yapılarak göreve başlayan ve öğrenim şartını taşıyan personel için öngörüldüğü ancak 14/04/2016 tarihinde yapılan değişiklik ile atama teklifinin yapıldığı tarihte ilgililerin öğrenim şartını taşımaları gerektiği şeklinde düzenlendiği, 25/07/2016 tarihinde ise söz konusu fıkranın yürürlükten kaldırıldığı görülmektedir.

13. Yürürlüğe konulan nihai değişiklik ile 3713 sayılı Kanun kapsamında, ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvana atanmaları düzenlendiğinden geçici 15 inci madde ile ek 1 inci madde kapsamında daha önce göreve başlayan personelin, hak kaybına uğramaması amacıyla atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanacakları hükme bağlanmıştır.

14. Başvuruda ise, başvuranın atama teklifinin yapıldığı tarihte ilkokul mezunu olduğu, atamasının yapıldığı tarihten sonra lise eğitimini tamamladığı, başvuru tarihi itibariyle başvuranın görevde yükselmeye tabi bir kadro unvanı olan memur veya VHKİ olarak atanma talebine imkan veren herhangi bir düzenleme mevcut olmadığından yürüklükte olan mevzuat itibariyle tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

15. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın 3713 sayılı Kanun gereğince hizmetli unvanlı kadrodan memur veya VHKİ unvanlı kadroya atamasının yapılmasına ilişkin talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılığın bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, 3795 sayılı Kanunda yer verilen hükmü uygulamaması nedeniyle

“kanunlara uygunluk” ilkesine ve başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden (varsa)

kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Sadettin KALKAN

Kamu Başdenetçisi V.