|
ÖZET: Bu Danıştay kararı, başvuranın 375 sayılı KHK’nın geçici 12. maddesinin uygulanmasını talep etmesi üzerine yapılan incelemeyi içermektedir. Başvuran, Dış Ticaret Kontrolörü olarak görev yaparken, İç Denetçi kadrosuna atandıktan sonra yurtdışında İskenderiye Ticaret Ataşeliği’nde görev almış ve ardından Dış Ticaret Uzmanlığı kadrosuna atanmıştır. Ancak, yurtdışı görevinden döndükten sonra daha önce yararlandığı ek mali haklardan faydalanamadığını iddia ederek, 666 sayılı KHK’nın geçici 12. maddesinin uygulanmasını istemiştir.
İdare, başvuranın talebinin kabul edilmemesinin gerekçesini, İskenderiye Ticaret Ataşeliği’nin idari görev olarak kabul edilmemesi ve dolayısıyla 375 sayılı KHK’nın geçici 12. maddesinin uygulanamayacağı şeklinde açıklamıştır. Danıştay, başvuranın maaş hesaplamasında 375 sayılı KHK’nın geçici 12. maddesinin uygulanmaması yönündeki idarenin kararını hukuka uygun bulmuş ve başvurunun reddine karar vermiştir. Bu durum, kamu görevlilerinin mali hakları ve idari görev tanımları açısından önemli bir içtihat oluşturmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/2836-S.23.4832
BAŞVURU NO : 2022/14924
KARAR TARİHİ : 08/03/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
Başvuranın maaş hesaplamasında 375 sayılı KHK’nın geçici 12 nci
BAŞVURUNUN KONUSU :
madde hükümlerinin uygulanması talebi.
BAŞVURU TARİHİ : 13/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, mülga Dış Ticaret Müsteşarlığında Dış Ticaret Kontrolörü olarak görev yapmakta iken 5018 sayılı Kanunun geçici 5 inci maddesi uyarınca 2008 yılında aynı kurumda İç Denetçiliğe atandığını ve ek ödeme ile diğer mali haklardan faydalanarak buna göre aylık maaşının oluştuğunu, 2012 yılı Ocak ayında ise İç Denetçi kadrosunda görev yapmakta iken yurtdışı daimi görevle İskenderiye Ticaret Ataşeliğine idari göreve atandığını, yani yurt dışı idari göreve atanmadan önce 666 sayılı KHK öncesindeki (III) sayılı Cetvel kapsamındaki kadrolarda bulunarak “ek ödeme” vb. adlar altındaki ödemelerden yararlandığını, 2016 yılı
Ocak ayında ise 4 yıllık yurt dışı idari görev süresi bitmesini müteakip tekrar (III) sayılı Cetvel kapsamındaki kadrolardan birinci derece Dış Ticaret Uzmanlığı kadrosuna atandığını, ancak yurt dışı idari görevinin bitimi sonrası atanmış olduğu kadroda daha önce yararlanabildiği birtakım ek mali haklardan yararlanamadığını belirterek; bahse konu kişisel durumu ve 15/04/2022 tarihli ve 31810 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 08/04/2022 tarihli ve 7394 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen iki unsurun da gerçekleşmiş olması nedeniyle, Birim Başkanlığında halen İç Denetçilik vazifesini yürüten meslek mensuplarının mali haklarının da emsal teşkil etmesiyle birlikte, lehe olduğu düşünülen
666 sayılı KHK’nın geçici 12 nci madde hükümlerinin uygulanmasına devam edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında Ticaret Bakanlığının 24/11/2022 tarih ve – – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. 7394 sayılı Kanunun 36 cı maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 39 uncu maddesi hükmünden de anlaşılacağı üzere, (III) sayılı Cetvel kapsamında İç Denetçi olarak görev yapmakta iken İskenderiye Ticaret Ataşeliğine atanan ve bu görevin bitimini müteakip tekrar (III) sayılı
Cetvel kapsamında olmasına rağmen farklı bir kadro olan Dış Ticaret Uzmanlığına atanan başvuranın talebinin karşılanabilmesi için Ticaret Ataşeliğinin idari görev olması gerektiği, 2.2. 666 sayılı KHK’nın uygulanmasından Hazine ve Maliye Bakanlığı sorumlu olup adı geçen Bakanlığın ekte sunulmuş olan 25/05/2015 günlü, 4949 sayılı emsal kararında Ataşelik, Müşavirlik gibi görevlerin
“idari görev” olarak kabul edilmediği, bu nedenle başvuru sahibinin talebinin olumlu değerlendirilmediği, 2.3. Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 25.05.2015 günlü ve 4949 sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığına yönelik emsal görüşünde; yurt dışı görevlerine atanan, 15.01.2012 tarihinde bu görevlerde bulunan ve sonrasında yeniden iç denetçi kadrolarına atandıkları anlaşılan personel hakkında yurt dışında bulundukları ataşe ve müşavirlik görevlerinin “idari görev’’ olarak kabul edilmesinin mümkün görülmemesi nedeniyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 12 nci maddesinde yer alan
“denetçi….. unvanlı kadrolara atanalar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar’’ kapsamında sayılmadığı değerlendirmesi yapıldığından, başvuran için 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 12 nci madde hükümlerinin uygulanamayacağı, ifade edilmiştir.
3. Başvuru konusuna ilişkin Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün
25.05.2015 tarihli ve 4949 sayılı görüşünde;
3.1. Kültür ve Turizm Bakanlığında ve Bakanlığın yurtdışı teşkilatında çeşitli görevlerde bulunduktan sonra farklı tarihlerde İç Denetçi kadrolarına atanan personele ödenecek aylıklara ilişkin olarak 375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin ek 10 uncu maddesi ile geçici 12 nci maddesinin uygulanması hususunda tereddüde düşüldüğünün anlaşıldığı, 3.2. Bilindiği üzere, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 10 uncu maddesinde, maddede belirlenen kapsamda yer alıp da unvanları söz konusu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) ve (III)
sayılı Cetvellerde yer alanlardan aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre almakta olanlara anılan Cetvellerde kadro unvanlarına karşılık gelen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarlarda ücret ve tazminat verileceğinin hükme bağlandığı, 3.3. Diğer taraftan, aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 12 nci maddesinde; “Ekli (II) ve (III) sayılı
Cetvellerde yer alanlara, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç olmak üzere kadrolarına bağlı olarak mali haklar kapsamında fiilen yapılan her türlü ödemeler (ikramiyelerin bir aya isabet eden tutarı dahil) toplamı net tutarının; ek 10 uncu maddeye göre sözkonusu kadro unvanları için öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarından fazla olması halinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte anılan kadro unvanlarında bulunanlar hakkında (yardımcı veya stajyerlikten uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör, stenograf ve aktüer unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar dahil), bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin geçici 10 uncu ve geçici 15 inci madde hükümleri dikkate alınmak suretiyle uygulanmasına devam olunur. Uygulanmasına devam olunan mevzuat hükümlerine göre mali haklar kapsamında fiilen yapılması öngörülen her türlü ödemeler toplamı net tutarının, herhangi bir nedenle ek 10 uncu maddeye göre ödenmesi öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarına eşit duruma geldiği veya daha düşük kaldığı tarihten itibaren bunların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre belirlenir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan unvanlı kadrolara atananların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre ödenir.” hükmüne yer verilmiş olup; buna göre, unvanı 375 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alanlardan 15/1/2012 tarihinde aynı unvanlı kadrolarda
bulunanlara, söz konusu tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre ikramiyelerin bir aya isabet eden tutarı dahil (fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç) olmak üzere kadrolarına bağlı olarak mali haklar kapsamında fiilen yapılan her türlü ödemeler toplamı net tutarının ek 10 uncu maddeye göre öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarından fazla olması halinde belirtilen tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin uygulanacağı, 3.4. Söz konusu hükme göre, anılan Cetveller kapsamında yardımcı veya stajyerlikten uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör, stenograf ve aktüer unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananların da bu kapsamda değerlendirileceği, bunlar dışında kalan kadrolara 15/1/2012 tarihinden sonra atananların mali haklarının ise ek 10 uncu maddeye göre ödeneceği, 3.5. Öte yandan, konuya ilişkin olarak, 161 sayılı Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin “375 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 10 uncu Maddesi Uyarınca Ödenecek Ücret ve Tazminata İlişkin
Açıklamalar” başlıklı (B) maddesinin 5 inci alt bendinde; “…. İlgililerin mali haklar kapsamında herhangi bir hak kaybına uğramaması için, bu maddede öngörülen karşılaştırma yıllık olarak hesaplanacak ortalama aylık tutarlar üzerinden yapılacaktır. Her yılın başında 1 Ocak tarihi itibarıyla geçerli olan katsayı ve sözleşme ücreti ile hesaplamaya ilişkin diğer tüm hususlar dikkate alınarak yılın tamamı için; ek 10 uncu madde uyarınca ödenebilecek ortalama aylık net tutar ile 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre ödenebilecek ortalama aylık net tutar karşılaştırılacak ve buna göre işlem yapılacaktır. Bu şekilde yapılacak karşılaştırmalara, 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca ödenecek olan tutarın daha düşük kalacağı yıla kadar devam edilecektir. Kadro karşılığı sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar için 14/1/2012 tarihinde ve diğerleri için 15/1/2012 tarihinde yardımcı veya stajyer unvanlı kadrolarda bulunanlardan uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör ve aktüer unvanlı kadrolara anılan tarihlerden sonra atananlar ve bu mesleklere mensup olup 15/1/2012 tarihinde idari görevlerde bulunanlardan uzman, müfettiş, kontrolör, aktüer, denetçi ve iç denetçi unvanlı kadrolara yeniden atananlar ile 15/01/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinden yararlanmakta iken Milletvekili ve mahalli idareler genel ve ara seçimlerinde aday ve aday adayı olabilmek için istifa edenlerden aday olamayan yada aday olup ta seçimi kaybetmeleri nedeniyle eski görevine yeniden atananlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılacak, bunlar dışında kadro unvanı değişenler ile kadro karşılığı sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar için 14/1/2012 tarihinden ve diğerleri için 15/1/2012 tarihinden sonra ekli (II) ve (III)
sayılı Cetvellerde yer alan kadrolara atananlar hakkında ise anılan tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uygulanmayacaktır…” şeklindeki düzenlemeye yer verilerek, 375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin söz konusu geçici 12 nci maddesinin uygulanmasına ilişkin açıklamalarda bulunulduğu, 3.6. Buna göre; Kültür ve turizm uzmanı, kontrolör ve müfettiş kadrolarında görev yaptıktan sonra Kültür ve Tanıtma Ataşe Yardımcılığına, Kültür ve Tanıtma Ataşeliğine veya Kültür ve Tanıtma Müşavirliğine atanan ve 15/1/2012 tarihinde bu görevlerde bulunan, sonrasında ise iç denetçi kadrolarına atandıkları anlaşılan personel yurtdışındaki görevlerinden sonra yurtdışı görevleri öncesinde bulundukları aynı unvanlı kadroya atanmış olmadıklarından dolayı 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 12 nci maddesinde yer alan “yardımcı veya stajyerlikten uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör, stenograf ve aktüer unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar” kapsamında bulunmadığından, bunlar hakkında belirtilen talihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin uygulanmasının mümkün bulunmadığı, 3.7. İç denetçi kadrosunda görev yaptıktan sonra Kültür ve Tanıtma Ataşeliğine veya Kültür ve Tanıtma
Müşavirliğine atanan, 15/1/2012 tarihinde bu görevlerde bulunan ve sonrasında yeniden iç denetçi kadrolarına atandıkları anlaşılan personel hakkında ise yurtdışında bulundukları ataşe ve müşavirlik görevlerinin, anılan geçici maddede öngörülen ve uzman, müfettiş, denetçi ve kontrolörlük gibi
mesleklerden sonra atanılabilecek yönetici kadrolarında yürütülen görevleri ifade emesi gerektiği düşünülen “idari görev” olarak kabul edilmesinin görülmemesi nedeniyle, söz konusu geçici 12 nci maddede yer alan “denetçi… unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar” kapsamında sayılmadığından bunlar hakkında da belirtilen tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin uygulanmasının mümkün bulunmadığı, değerlendirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” 5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 27/6/1989 tarih ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin; 6.1. Geçici 12 nci maddesinde; “(Ek: 11/10/2011-KHK-666/2 md.) Ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alanlara, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç olmak üzere kadrolarına bağlı olarak mali haklar kapsamında fiilen yapılan her türlü ödemeler (ikramiyelerin bir aya isabet eden tutarı dahil) toplamı net tutarının; ek 10 uncu maddeye göre sözkonusu kadro unvanları için öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarından fazla olması halinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte anılan kadro unvanlarında bulunanlar hakkında (yardımcı veya stajyerlikten uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör, stenograf ve aktüer unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar dahil), bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin geçici 10 uncu ve geçici 15 inci madde hükümleri dikkate alınmak suretiyle uygulanmasına devam olunur. Uygulanmasına devam olunan mevzuat hükümlerine göre mali haklar kapsamında fiilen yapılması öngörülen her türlü ödemeler toplamı net tutarının, herhangi bir nedenle ek 10 uncu maddeye göre ödenmesi öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarına eşit duruma geldiği veya daha düşük kaldığı tarihten itibaren bunların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre belirlenir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ekli (II) ve (III)
sayılı Cetvellerde yer alan unvanlı kadrolara atananların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre ödenir.” 6.2. Geçici 39 uncu maddesinde; “(Ek:8/4/2022-7394/36 md.) Geçici 12 nci madde hükümlerinden yararlanmakta iken kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle aynı kurumda ekli (III) sayılı Cetvel kapsamında bulunan kadrolara atananlar veya atanmış sayılanlar hakkında anılan madde hükümlerinin uygulanmasına devam edilir. Geçici 12 nci maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ekli (III) sayılı Cetvel kapsamında görev yapmakta oldukları kadrolarının bulunduğu kurumlarda; aynı kadroların (yardımcı veya stajyerlikten uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör, stenograf ve aktüer unvanlı kadrolara atananlar ile bu
mesleklere mensup olup geçici 12 nci maddenin yürürlüğe girdiği tarihte idari görevlerde bulunanlardan eski kadrolarına yeniden atananlar dahil) birinci derecesine yükselenler ile bu kadrolarda görev yapmakta iken geçici 12 nci maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra idari görevlere atanmış olanlardan eski kadrolarına yeniden atanıp birinci dereceye yükselenler hakkında geçici 12 nci madde hükümlerinin uygulanmasına devam edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce bu kapsamda ödeme yapılmayanlara geçmişe yönelik herhangi bir ödeme yapılmaz, ödeme yapılanlar hakkında borç çıkarılmaz, çıkarılmış olan borçların takibinden vazgeçilir.” 7. 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine ilişkin 161 sayılı Devlet Memurları Kanunu
Genel Tebliğinin “375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 10 uncu Maddesi Uyarınca
Ödenecek Ücret ve Tazminata İlişkin Açıklamalar” başlıklı (B) maddesinin 5 inci alt bendinde; “…. İlgililerin mali haklar kapsamında herhangi bir hak kaybına uğramaması için, bu maddede öngörülen karşılaştırma yıllık olarak hesaplanacak ortalama aylık tutarlar üzerinden yapılacaktır. Her yılın başında 1
Ocak tarihi itibarıyla geçerli olan katsayı ve sözleşme ücreti ile hesaplamaya ilişkin diğer tüm hususlar dikkate alınarak yılın tamamı için; ek 10 uncu madde uyarınca ödenebilecek ortalama aylık net tutar ile 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre ödenebilecek ortalama aylık net tutar karşılaştırılacak ve buna göre işlem yapılacaktır. Bu şekilde yapılacak karşılaştırmalara, 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca ödenecek olan tutarın daha düşük kalacağı yıla kadar devam edilecektir.
Kadro karşılığı sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar için 14/1/2012 tarihinde ve diğerleri için 15/1/2012 tarihinde yardımcı veya stajyer unvanlı kadrolarda bulunanlardan uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör ve aktüer unvanlı kadrolara anılan tarihlerden sonra atananlar ve bu mesleklere mensup olup 15/1/2012 tarihinde idari görevlerde bulunanlardan uzman, müfettiş, kontrolör, aktüer, denetçi ve iç denetçi unvanlı kadrolara yeniden atananlar ile 15/01/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinden yararlanmakta iken Milletvekili ve mahalli idareler genel ve ara seçimlerinde aday ve aday adayı olabilmek için istifa edenlerden aday olamayan yada aday olup ta seçimi kaybetmeleri nedeniyle eski görevine yeniden atananlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılacak, bunlar dışında kadro unvanı değişenler ile kadro karşılığı sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar için 14/1/2012 tarihinden ve diğerleri için 15/1/2012 tarihinden sonra ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan kadrolara atananlar hakkında ise anılan tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uygulanmayacaktır…” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın maaş hesaplamasında
375 sayılı KHK’nın geçici 12 nci madde hükümlerinin uygulanması talebinin reddedilmesi işlemlerinde
hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirildiğinden, başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, mülga Dış Ticaret Müsteşarlığında Dış Ticaret Kontrolörü olarak görev yapmakta iken 5018 sayılı Kanunun geçici 5 inci maddesi uyarınca 2008 yılında aynı kurumda İç Denetçiliğe atandığını ve ek ödeme ile diğer mali haklardan faydalanarak buna göre aylık maaşının oluştuğunu, 2012 yılı Ocak ayında ise İç Denetçi kadrosunda görev yapmakta iken yurtdışı daimi görevle İskenderiye Ticaret Ataşeliğine idari göreve atandığını, yani yurt dışı idari göreve atanmadan önce 666 sayılı KHK öncesindeki (III) sayılı Cetvel
kapsamındaki kadrolarda bulunarak “ek ödeme” vb. adlar altındaki ödemelerden yararlandığını, 2016 yılı
Ocak ayında ise 4 yıllık yurt dışı idari görev süresi bitmesini müteakip tekrar (III) sayılı Cetvel kapsamındaki kadrolardan birinci derece Dış Ticaret Uzmanlığı kadrosuna atandığını, ancak yurt dışı idari görevinin bitimi sonrası atanmış olduğu kadroda daha önce yararlanabildiği birtakım ek mali haklardan yararlanamadığını belirterek; lehe olduğu düşünülen 666 sayılı KHK’nın geçici 12 nci madde hükümlerinin uygulanmasına devam edilmesini talep etmektedir.
10. Başvuran, 7394 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi hükümlerince, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname yürürlüğe girmeden önce almış olduğu ek ödemelerden faydalanmak istemektedir.
11. 7394 sayılı Kanunun 36 cı maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 39 uncu maddesinde; “Geçici 12 nci madde hükümlerinden yararlanmakta iken kanunla veya
Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle aynı kurumda ekli (III) sayılı Cetvel kapsamında bulunan kadrolara atananlar veya atanmış sayılanlar hakkında anılan madde hükümlerinin uygulanmasına devam edilir. Geçici
12 nci maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ekli (III) sayılı Cetvel kapsamında görev yapmakta oldukları
kadrolarının bulunduğu kurumlarda; aynı kadroların (yardımcı veya stajyerlikten uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör, stenograf ve aktüer unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup geçici 12 nci maddenin yürürlüğe girdiği tarihte idari görevlerde bulunanlardan eski kadrolarına yeniden atananlar dahil)
birinci derecesine yükselenler ile bu kadrolarda görev yapmakta iken geçici 12 nci maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra idari görevlere atanmış olanlardan eski kadrolarına yeniden atanıp birinci dereceye yükselenler hakkında geçici 12 nci madde hükümlerinin uygulanmasına devam edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce bu kapsamda ödeme yapılmayanlara geçmişe yönelik herhangi bir ödeme yapılmaz, ödeme yapılanlar hakkında borç çıkarılmaz, çıkarılmış olan borçların takibinden vazgeçilir.” hükmüne yer verilmiştir.
12. Başvuru konusuna ilişkin olarak İdare tarafından yapılan açıklamada; Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere (III) sayılı Cetvel kapsamında İç Denetçi olarak görev yapmakta iken İskenderiye Ticaret
Ataşeliğine atanan ve bu görevin bitimini müteakip tekrar (III) sayılı Cetvel kapsamında olmasına rağmen farklı bir kadro olan Dış Ticaret Uzmanlığına atanan başvuranın talebinin karşılanabilmesi için Ticaret
Ataşeliğinin idari görev olması gerektiği ifade edilmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığında ve Bakanlığın yurtdışı teşkilatında çeşitli görevlerde bulunduktan sonra farklı tarihlerde İç Denetçi kadrolarına atanan personele ödenecek aylıklara ilişkin olarak 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 10 uncu maddesi ile geçici 12 nci maddesinin uygulanması hususundaki tereddüde ilişkin Maliye Bakanlığının 25/05/2015 tarih ve 4949 sayılı emsal kararında; yurt dışı görevlerine atanan, 15.01.2012 tarihinde bu görevlerde bulunan ve sonrasında yeniden iç denetçi kadrolarına atandıkları anlaşılan personel hakkında yurt dışında bulundukları ataşe ve müşavirlik görevlerinin “idari görev’’ olarak kabul edilmesinin mümkün görülmemesi nedeniyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 12 nci maddesinde yer alan
“denetçi….. unvanlı kadrolara atanalar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar’’ kapsamında sayılmadığı değerlendirmesi yapıldığından; İdare tarafından, 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 12 nci madde hükümlerinin uygulanamayacağı yönünde değerlendirildiği, bu kapsamda başvuranın talebinin reddedildiği anlaşılmıştır.
13. Başvuran, maaşının 666 sayılı KHK öncesi mevzuata göre yeniden düzenlenmesini talep etmekte olup; bilindiği üzere, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 10 uncu maddesinde, maddede belirlenen kapsamda yer alıp da unvanları söz konusu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) ve (III) sayılı
Cetvellerde yer alanlardan aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre almakta olanlara anılan
Cetvellerde kadro unvanlarına karşılık gelen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarlarda ücret ve tazminat verileceğinin hükme bağlanmıştır.
14. 666 sayılı KHK’nın 2 nci maddesi ile 375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 12 nci maddesinde; “Ekli (II)
ve (III) sayılı Cetvellerde yer alanlara, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan
mevzuat hükümlerine göre fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç olmak üzere kadrolarına bağlı olarak mali haklar kapsamında fiilen yapılan her türlü ödemeler (ikramiyelerin bir aya isabet eden tutarı dahil) toplamı net tutarının; ek 10 uncu maddeye göre sözkonusu kadro unvanları için öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarından fazla olması halinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte anılan kadro unvanlarında bulunanlar hakkında (yardımcı veya stajyerlikten uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör, stenograf ve aktüer unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar dahil), bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin geçici 10 uncu ve geçici 15 inci madde hükümleri dikkate alınmak suretiyle uygulanmasına devam olunur. Uygulanmasına devam olunan mevzuat hükümlerine göre mali haklar kapsamında fiilen yapılması öngörülen her türlü ödemeler toplamı net tutarının, herhangi bir nedenle ek 10 uncu maddeye göre ödenmesi öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarına eşit duruma geldiği veya daha düşük kaldığı tarihten itibaren bunların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre belirlenir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan unvanlı kadrolara atananların mali hakları ek 10 uncu maddeye göre ödenir.” hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, unvanı 375 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alanlardan 15/1/2012 tarihinde aynı unvanlı kadrolarda bulunanlara, söz konusu tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre ikramiyelerin bir aya isabet eden tutarı dahil (fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç) olmak üzere kadrolarına bağlı olarak mali haklar kapsamında fiilen yapılan her türlü ödemeler toplamı net tutarının ek 10 uncu maddeye göre öngörülen ücret ve tazminat toplamı net tutarından fazla olması halinde belirtilen tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uygulanacaktır. Söz konusu hükme göre, anılan Cetveller kapsamında yardımcı veya stajyerlikten uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör, stenograf ve aktüer unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar da bu kapsamda değerlendirilecek, bunlar dışında kalan kadrolara 15/1/2012 tarihinden sonra atananların mali hakları ise ek 10 uncu maddeye göre ödenecektir.
15. Öte yandan, konuya ilişkin olarak, 666 sayılı KHK hükümlerine ilişkin olarak yayımlanan 161 sayılı
Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin “375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 10 uncu
Maddesi Uyarınca Ödenecek Ücret ve Tazminata İlişkin Açıklamalar” başlıklı hükmünde; “İlgililerin mali haklar kapsamında herhangi bir hak kaybına uğramaması için, bu maddede öngörülen karşılaştırma yıllık olarak hesaplanacak ortalama aylık tutarlar üzerinden yapılacaktır. Her yılın başında 1 Ocak tarihi itibarıyla geçerli olan katsayı ve sözleşme ücreti ile hesaplamaya ilişkin diğer tüm hususlar dikkate alınarak yılın tamamı için; ek 10 uncu madde uyarınca ödenebilecek ortalama aylık net tutar ile 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre ödenebilecek ortalama aylık net tutar karşılaştırılacak ve buna göre işlem yapılacaktır. Bu şekilde yapılacak karşılaştırmalara, 15/1/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca ödenecek olan tutarın daha düşük kalacağı yıla kadar devam edilecektir. Kadro karşılığı sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar için 14/1/2012 tarihinde ve diğerleri için 15/1/2012 tarihinde yardımcı veya stajyer unvanlı kadrolarda bulunanlardan uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör ve aktüer unvanlı kadrolara anılan tarihlerden sonra atananlar ve bu mesleklere mensup olup 15/1/2012 tarihinde idari görevlerde bulunanlardan uzman, müfettiş, kontrolör, aktüer, denetçi ve iç denetçi unvanlı kadrolara yeniden atananlar ile 15/01/2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinden yararlanmakta iken Milletvekili ve mahalli idareler genel ve ara seçimlerinde aday ve aday adayı olabilmek için istifa edenlerden aday olamayan yada aday olup ta seçimi kaybetmeleri nedeniyle eski görevine yeniden atananlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılacak, bunlar dışında kadro unvanı değişenler ile kadro karşılığı sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar için 14/1/2012 tarihinden ve diğerleri için 15/1/2012 tarihinden sonra ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan kadrolara atananlar hakkında ise anılan tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uygulanmayacaktır.” hükmüne yer verilmiştir.
16. Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
17. Başvuranın maaşının 666 sayılı KHK öncesi mevzuata göre yeniden düzenlenmesi talebine ilişkin olarak; Maliye Bakanlığının konu hakkındaki görüşünde yer verilen, Kültür ve turizm uzmanı, kontrolör ve müfettiş kadrolarında görev yaptıktan sonra Kültür ve Tanıtma Ataşe Yardımcılığına, Kültür ve Tanıtma
Ataşeliğine veya Kültür ve Tanıtma Müşavirliğine atanan ve 15/1/2012 tarihinde bu görevlerde bulunan, sonrasında ise iç denetçi kadrolarına atandıkları anlaşılan personel yurtdışındaki görevlerinden sonra yurtdışı görevleri öncesinde bulundukları aynı unvanlı kadroya atanmış olmadıklarından dolayı 375 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 12 nci maddesinde yer alan “yardımcı veya stajyerlikten uzman, müfettiş, denetçi, kontrolör, stenograf ve aktüer unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar” kapsamında bulunmadığından, bunlar hakkında belirtilen tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin uygulanmasının mümkün bulunmadığı; İç denetçi kadrosunda görev yaptıktan sonra Kültür ve Tanıtma Ataşeliğine veya
Kültür ve Tanıtma Müşavirliğine atanan, 15/1/2012 tarihinde bu görevlerde bulunan ve sonrasında yeniden iç denetçi kadrolarına atandıkları anlaşılan personel hakkında ise yurtdışında bulundukları ataşe ve müşavirlik görevlerinin, anılan geçici maddede öngörülen ve uzman, müfettiş, denetçi ve kontrolörlük gibi mesleklerden sonra atanılabilecek yönetici kadrolarında yürütülen görevleri ifade emesi gerektiği düşünülen “idari görev” olarak kabul edilmesinin görülmemesi nedeniyle, söz konusu geçici 12 nci maddede yer alan “denetçi… unvanlı kadrolara atananlar ile bu mesleklere mensup olup idari görevlerde bulunanlardan anılan kadrolara yeniden atananlar” kapsamında sayılmadığından bunlar hakkında da belirtilen tarihten önce yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinin uygulanmasının mümkün bulunmadığı yönündeki değerlendirmeleri göz önünde bulundurulduğunda; (III) sayılı Cetvel kapsamında İç
Denetçi olarak görev yapmakta iken İskenderiye Ticaret Ataşeliğine atandığı ve bu görevin bitimini müteakip tekrar (III) sayılı Cetvel kapsamında olmasına rağmen farklı bir kadro olan Dış Ticaret
Uzmanlığına atandığı anlaşılmakta olan başvuranın maaş hesaplamasında 375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin geçici 12 nci madde hükümlerinin uygulanamayacağı değerlendirilmektedir.
18. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Başvuranın maaş hesaplamasında 375 sayılı
KHK’nın geçici 12 nci madde hükümlerinin uygulanması talebinin reddedilmesi işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve Ticaret Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi