| ÖZET: Başvuran, eş durumu mazeretiyle tayin talebinde bulunmuş, ancak idare, başvuranın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında sözleşmeli personel olarak çalıştığını ve bu personelin naklen atanmalarına ilişkin herhangi bir mevzuat hükmü bulunmadığını belirtmiştir. Bu durum, başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin de uygulanamayacağı anlamına gelmektedir. Dolayısıyla, başvuranın eş durumu özrü nedeniyle atanmasının hukuken mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Ancak, başvuranın aile birliğinin sağlanması amacıyla, idarenin kadro durumu dikkate alınarak makul bir süre içinde tayin talebinin yerine getirilmesi için Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğüne tavsiyede bulunulması gerektiği ifade edilmiştir. Bu durum, kamu personelinin hukuki statüsünün ve tayin süreçlerinin karmaşıklığını ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/3178-S.20.5068
BAŞVURU NO : 2019/21133
KARAR TARİHİ : 27/02/2020
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ELEKTRİK ÜRETİM ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, eş durumu mazereti nedeniyle tayin talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 02/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; Afşin-Elbistan (…) Termik Santralinde 8 yıldır çalıştığını, eşinin Ankara
ili Beypazarı ilçesine Diyanet İşleri Başkanlığına 4/B sözleşmeli … olarak 14/05/2019 tarihinde atandığını, 703 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Diyanet Teşkilat Kanununa eklenen yeni bir fıkra uyarınca atanan sözleşmeli personel 6 yıl süreyle başka bir yere atanamadığını, aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilenlerin eşi bu personele tabidir hükmünün yer aldığını, 24.06.2019 tarihinde tayin talebinde bulunmasına rağmen Afşin-Elbistan … Termik Santrali İşletme Müdürlüğünün, yeterli memur yok bahanesiyle dilekçesini Genel Müdürlüğe göndermediğini, daha az hizmeti olup ve hiçbir mazereti olmamasına rağmen birçok personelin tayin işleminin yapıldığını, müdürlüğün tayin işlemlerinde aile birliğini dikkate almadığını, şifahen yapılan görüşmelerde de aile birliğini sağlamaktan uzak farklı santraller söylendiğini, ailevi kaygılar sebebiyle hem kendisi hem eşinin ayrılık aşamasına geldiğini, eşinin kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmadığını, aile birliğinin sağlanması ve korunması adına Beypazarı ilçesine en yakın olan
EÜAŞ’a bağlı Çayırhan Maden Etüt Tesis Müdürlüğüne naklen tayininin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Elektrik Üretim A.Ş.
Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 30/01/2020 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle; Şirketlerinin hukuki yapısı ve idari bünyesinin 233 ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve Şirket Ana Statüsüne göre yürütüldüğü, başvuranın Afşin Elbistan (…) Termik Santrali
İşletme Müdürlüğü emrinde 399 sayılı KHK’ya tabi sözleşmeli personel olarak çalıştığı, kurumlarında verimliliğin sağlanabilmesi için isteğe bağlı nakil işlemlerinin belirli bir takvime bağlanarak, temmuz ve şubat dönemi olmak üzere yılda iki defa yapıldığı, bu bağlamda başvuranın görev yaptığı Afşin Elbistan (…) Termik Santralı işletme müdürlüğüne vermiş olduğu 16/05/2019 tarihli dilekçe ile eşinin Ankara ili Beypazarı İlçe Müftülüğü emrine
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
atanması nedeniyle aile birliğinin korunması adına Çayırhan Maden Etüt Tesis Müdürlüğüne naklen tayin talep ettiği, ilgilinin talebinin ise hizmetine ihtiyaç duyulmaması nedeniyle işletme müdürlüğünce uygun görülmediğinin bildirildiği, başvuranın gerek görev yaptığı Afşin
Elbistan (…) Termik Santralı İşletme Müdürlüğünde enerji arzındaki devamlılığın sağlanması için stratejik öneme sahip olması nedeniyle adı geçenin hizmetine ihtiyaç duyulması gerekse tayin talebinde bulunduğu Çayırhan Maden Etüt Tesis Müdürlüğünde hizmetine ihtiyaç duyulmaması nedenler ile talebi hakkında işlem yapılamadığı, Devlet Memurlarının Atama ve
Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 9 ncu maddesinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını öngördüğü, Devlet memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dâhilinde yapılabileceği, Danıştay 2.
Dairesinin 05/1/2004 tarih ve 2004/783 E. 2004/873 k. Kararında; eş durumunun dikkate alınması gerekmekle birlikte bir kamu görevlisinin eş durumu nedeniyle atanma talebinde bulunması halinde, sadece eş durumunun değil, hizmet gereklerinin de gözetilmesi gerektiğini, esasen bu yönde bir değerlendirmenin hizmet verimliliğinin sağlanması ve etkin yönetim için zorunlu bulunduğu… ayrıca 399 sayılı KHK’nın 2 sayılı cetveline tabi sözleşmeli personel hakkında 657 sayılı yasanın uygulanacağı yönünde bir hükme yer verilmediği, diğer tarafta
KHK’da eş durumu özrünün düzenlenmediği, başvuranın eşinin çalıştığı yere yakın SarıyarHasan Polatkan HES İşletme Müdürlüğünün (Nallıhan) bulunduğu, ilgilinin tayinini söz konusu santrala talep etmesi halinde durumu ayrıca değerlendirilebileceği ve son olarak başvuranın tayin talebinde bulunduğu Çayırhan Maden Etüt Tesis Müdürlüğünde eleman ihtiyacı olması halinde durumunun tekrar değerlendirileceği bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi
edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. ”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) Anayasa’mızın “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinin
birinci ve ikinci fıkarlarında; Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar…”
6) 29/1/1990 Tarih ve 20417 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 399 Sayılı Kamu İktisadi
Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi Ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararnamenin;
6.1) “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1 nci maddesinde; “Bu Kanun Hükmünde Kararname, 233
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları personelinin hizmete alınmalarını, görev ve yetkilerini, niteliklerini, atanma, ilerleme, yükselme, hak ve yükümlülükleriyle diğer özlük haklarını düzenler.”
6.2) ‘İstihdam Şekilleri’ başlıklı 3 üncü maddesinde; “a)Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda
hizmetler memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürülür. b)Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda, devlet tarafından tahsis edilen kamu sermayesinin karlı, verimli ve ekonominin kurallarına uygun bir şekilde kullanılmasında bulunduğu teşkilat, hiyerarşik kademe ve görev unvanı itibariyle kuruluşunun karlılık ve verimliliğini doğrudan doğruya etkileyebilecek karar alma, alınan kararları uygulatma ve uygulamayı denetleme yetkisi verilmiş asli ve sürekli görevler genel idare esaslarına göre yürütülür. Teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevleri; genel müdür, genel müdür yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, kurul ve daire başkanları, müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürleri, müfettiş ve müfettiş yardımcıları ile ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvanları gösterilen diğer personel eliyle gördürülür. Bunlar hakkında bu Kanun Hükmünde
Kararnamede belirtilen hükümler dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır. c)(b) bendi dışında kalan sözleşmeli personel, teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esasları dışında yürüttükleri hizmetlerinde bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hukuki esaslar çerçevesinde akdedilecek bir sözleşme ile çalıştırılan ve işçi statüsünde olmayan personeldir. (Bunlar bu Kanun Hükmünde Kararnamede sözleşmeli personel olarak geçecektir.) Sözleşmeli personel işin niteliğine göre yılın veya günün belirli sürelerini kapsamak üzere kısmi zamanlı da istihdam edilebilir. d)Memurlar ve sözleşmeli personel toplu iş sözleşmeleri kapsamına alınamaz ve bunlara toplu iş sözleşmeleriyle veya toplu iş sözleşmeleri emsal alınarak hiçbir ayni ve nakdi menfaat sağlanamaz. e)İşçiler bu Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi değildir.”,
6.3) “Görev ve Yer Değişikliği” başlıklı 9 ncu maddesinde: “Sözleşme süresi içerisinde
gelişen hizmet şartlarına göre sözleşmeli personelin görevi veya görev yeri değiştirilebilir.
Sözleşmeli personelin daha üst bir göreve getirilebilmesi için bu görevin iş gereklerini taşıması, boş bir pozisyonun bulunması ve sicil ve başarı değerlemesinin A veya B düzeyinde olması gerekir. Görev veya görev yeri değişikliklerinde yeni görev yerine hareket ve işe başlama süresi aynı yerde göreve başlayacaklar için tebliği izleyen gün, başka yerdeki göreve başlayacaklar için 15 gündür.”
6.4) “Uygulamanın İzlenmesi” başlıklı 58 nci maddesinde: “Bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda uygulanması sırasında birliği sağlamak ve
doğacak tereddütleri gidermekle Devlet Personel Başkanlığı yetkili ve görevlidir. (Ek fıkra :
28/8/1991 – KHK – 453/1 md.) Sözleşmeli personele ilişkin olarak bu Kanun Hükmünde
Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde, Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınmak kaydıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
IV.KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, aile birliğinin sağlanması ve korunması adına eşinin çalıştığı Beypazarı İlçesine
en yakın olan EÜAŞ’a bağlı Çayırhan Maden Etüt Tesis Müdürlüğüne naklen tayininin yapılmasını talep etmektedir.
9) İdarenin cevabında başvuranın, eşinin Ankara ili Beypazarı İlçe Müftülüğü emrine atanması
nedeniyle aile birliğinin korunması adına Çayırhan Maden Etüt Tesis Müdürlüğüne naklen tayin talep ettiği, ilgilinin talebinin ise hizmetine ihtiyaç duyulması nedeniyle işletme müdürlüğünce uygun görülmediğinin bildirildiği, başvuranın gerek görev yaptığı Afşin
Elbistan (…) Termik Santralı İşletme Müdürlüğünde enerji arzındaki devamlılığın sağlanması için stratejik öneme sahip olması nedeniyle adı geçenin hizmetine ihtiyaç duyulması gerekse tayin talebinde bulunduğu Çayırhan Maden Etüt Tesis müdürlüğünde hizmetine ihtiyaç duyulmaması nedenleri ile talebi hakkında işlem yapılamadığı, başvuranın eşinin çalıştığı yere yakın Sarıyar-Hasan Polatkan HES İşletme Müdürlüğünün (Nallıhan) bulunduğu, ilgilinin tayinini söz konusu santrala talep etmesi halinde durumu ayrıca değerlendirilebileceği ve son olarak başvuranın tayin talebinde bulunduğu Çayırhan Maden Etüt Tesis Müdürlüğünde personel ihtiyacı yani boş kadro olması halinde durumunun tekrar değerlendirileceği bildirilmiştir.
10) Anayasanın 41 nci maddesi ailenin birliğinin, refah ve huzurunun korunmasının toplum ve
Devlet için taşıdığı öneme istinaden, anılan hükümle birlikte Devlete (aile birliğini korumak için) gerekli tedbirleri alma yükümlülüğünü getirmiş olup idarenin yukarıda özetlenen yazısında da başvuranın tayin talebinde bulunduğu Çayırhan Maden Etüt Tesis Müdürlüğünde eleman ihtiyacı olması halinde durumunun tekrar değerlendirileceği belirtilmiştir.
11) Diğer yandan, ilgili mevzuatın incelenmesinden başvuranın 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname kapsamında sözleşmeli personel olarak istihdam edildiği ve bu personelin naklen atanmaları hususunda herhangi bir mevzuat hükmü bulunmadığı görülmektedir. Öte yandan, başvuranın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye tabi sözleşmeli personel statüsünde görev yaptığı dikkate alındığında başvuran hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin de uygulanma imkânı bulunmamaktadır.
12) Konuyla ilgili olarak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun onadığı Danıştay 10.
Dairesinin kararında; “… uyuşmazlık, kapsam dışı personelin 5682 sayılı Yasanın 14.
maddesinden yararlandırılmasının mümkün olup olmadığı noktasından kaynaklandığından anılan personelin hukuki statüsünün belirlenmesinin gerektiği, kapsam dışı personel tabirinin,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
hizmet akdi ile İş Kanunu hükümlerine göre çalışan ve toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlandırılmayan, sosyal güvenlik yönünden mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olan ve geniş anlamda kamu görevlisi kabul edilen personeli ifade etmek amacıyla kullanıldığı, bir başka anlatımla, kapsam dışı personelin, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 4/B maddesinde tanımlanan sözleşmeli personel ile 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye tabi olarak çalışan veya kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat yasalarına göre sözleşmeli olarak çalışan ve doğrudan kamu hukuku ile ilgilendirilen personel ile bir ilgisinin bulunmadığı, kapsam dışı personelin, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında, hizmet akdi dışında kalan yönüyle kamu hukuku statüsüne tabi olduğunun kabul edilmesinin, bu personelin Devlet memuru veya 5682 sayılı Yasanın 14. maddesinde sözü edilen sözleşmeli olarak çalışan diğer kamu görevlisi sayılması sonucunu da doğurmayacağı,” ifadeleri yer almıştır. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25.3.2013 günlü, E:2011/1472, K:2013/1052 sayılı kararı)
13) Başvuru konusu olayda, başvuranın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında
sözleşmeli personel olarak çalışmakta olduğu ve yargı kararı dikkate alındığında başvuranın eş durumu özrü nedeniyle atanmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.
14) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname kapsamında sözleşmeli personel olarak çalışmakta olduğu hususu dikkate alındığında başvuranın eş durumu özrü nedeniyle atanmasının hukuken mümkün olmadığı; ancak başvuranın aile birliğinin sağlanmasını teminen idarenin kadro durumu dikkate alarak makul bir zaman içinde tayin talebinin yerine getirilmesi için Elektrik Üretim A.Ş. Genel
Müdürlüğüne tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin
sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa)
durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
(varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili
İdarenin işlemine karşı Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde;
Başvuranın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında sözleşmeli personel olarak çalışmakta olduğu ve yargı kararları dikkate alındığında başvuranın eş durumu özrü nedeniyle atanmasının hukuken mümkün yönünden başvuranın talebinin REDDİNE,
Ancak, başvuranın mazereti ve idarenin kadro durumu dikkate alınarak makul bir zaman içinde tayin talebinin yerine getirilmesi için Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğüne TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvurana ve gereği için ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.