Aşırı düşük teklif açıklamalarında Kamu İhale Genel Tebliği’ne uyulmadığında ihale süreci nasıl etkilenir (KİK)

Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Baştabipliğitarafından 01.11.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Kadın Doğum ve Hemodiyaliz Tadilat İnşaat İşi” ihalesine ilişkin olarak Soylu Müh. Müş. İnş. San. Ltd. Åžti.nin 01.04.2013 tarih ve 11439 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan başvurusu hakkında alınan 29.04.2013 tarih ve 2013/UY.I-1900 sayılı Kurul kararına karşı başvuru sahibi tarafından dava açılmış olup, açılan davayla ilgili olarak Ankara 17. İdare Mahkemesi’nin 18.06.2013 tarih ve E:2013/647 sayılı kararı ile yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verilmesi üzerine, davacı tarafından Ankara Bölge İdare Mahkemesi nezdinde itirazda bulunulmuş, Ankara Bölge İdare Mahkemesi’nin 26.07.2013 tarih ve Y.D. İtiraz No:2013/3452 sayılı kararı ile “yürütmenin durdurulması” kararı verilmesi üzerine Kamu İhale Kurulunca alınan 02.10.2013 tarih ve 2013/MK-338 sayılı kararla anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, esasın incelenmesine karar verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/1305-01 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Kamu İhale Kurulunun 18.02.2013 tarih ve 2013/UY.I-1049 sayılı kararı gereğince tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bahse konu kararın hatalı olduğu, şöyle ki; tekliflerinin, idarece sınır değerin altında kaldığından 12.11.2012 tarihinde aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, sorgulama yazısında 9 adet imalat kalemine ilişkin teklif bileşenlerinin beş iş günü içerisinde teslim edilmesi gerektiğinin bildirildiği, şirketlerince yapılan inceleme neticesinde aşırı düşük teklif sorgulamasındaki 9 adet iş kaleminin ihalenin yaklaşık maliyetinin % 80’ine ilişkin bileşenleri kapsamadığının tespit edildiği ve idareye bildirildiği, idarenin 15.11.2012 tarihinde söz konusu hatayı düzelterek yeni bir liste oluşturduğu, yeni listenin 43 adet olarak belirlendiği ve kendilerinden yeni listeye göre aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 43 adet imalat kaleminin analiz bileşenleri ile birlikte idareye 21.11.2012 tarihinde teslim edildiği, taraflarınca yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece kabul edildiği ve ihalenin şirketleri üzerinde bırakıldığı, Murathan Mühendislik İnş. Tur. Pet. Ürün. San. ve Tic. Ltd. Åžti. tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasına esas 43 adet iş kalemi yerine hatalı olan 9 adet iş kalemine ilişkin listeyi Kuruma gönderdiği, bu durumda Kurumun idarece hatalı olarak gönderilen 9 adet iş kalemine ilişkin belge üzerinden inceleme yaptığı, Kamu İhale Kurulunun 18.02.2013 tarih ve 2013/UY.I-1049 sayılı kararı gereğince tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, oysa ki idareye vermiş oldukları aşırı düşük teklif açıklamalarının halen geçerliliğini koruduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Bahse konu ihale “Kadın Doğum ve Hemodiyaliz Tadilat İnşaat İşi” olup, anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle 01.11.2012 tarihinde yapılan ihaleye 6 istekli tarafından teklif verildiği, tüm tekliflerin geçerli olduğu, idarece geçerli teklifler üzerinden sınır değerin 665.074,29 TL olarak belirlenerek bu sınır değerin altında teklif veren tek isteklinin 08.11.2012 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesi gereğince aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu görülmüştür. İdarenin aşırı düşük teklif sahibi olarak belirlediği Soylu Müh. Müş. İnş. San. Ltd. Åžti.nden açıklama talep edildiği ve anılan istekli tarafından öngörülen süre içerisinde sunulan açıklamaların uygun görülerek ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Murathan Mühendislik İnş. Tur. Pet. Ürün. San. ve Tic. Ltd. Åžti.nin 26.12.2012 tarih ve 43030 sayı ile Kurum kaydına alınan aynı tarihli dilekçesinde özetle ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu, açıklama istenmeyecek analiz girdilerinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kaleminde yer alması halinde bu girdinin her analizdeki oranının ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının %3’ün üzerinde olan iş kalemlerinde açıklanması gereken bir girdi olarak belirlenmediği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin inşaat iş kalemleri dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı gibi iş kalemleri için malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapmadığı, anılan isteklinin metrajlarının idarenin yaklaşık maliyet hesabında kullandığı metrajlarla uyumsuz olduğu, açıklama istenilen iş kalemleri listesinde yer alan özel pozlara ilişkin olarak sunulan fiyat teklifi veya proforma faturalarda malzeme, işçilik ve nakliye giderlerinin ayrı ayrı belirtilmediği, sunulan proforma fatura ve fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının mevzuata uygun olup olmadığının irdelenmesi gerektiği ve ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından proforma fatura ve fiyat teklifleri ile tevsik edilen fiyatların idarece yaklaşık maliyet hesabında kullanılan fiyatlar ile uyumsuz olması halinde bu fiyatların maliyet/satış tutarı tespit tutanakları (EK-O.5, EK-O.6 ve EK-O.7) ile teyidinin yapılmadığı, kısacası ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiş olup, yapılan inceleme sonucunda Kamu İhale Kurulu’nun 18.02.2013 tarih ve 2013/UY.I-1049 sayılı kararı ile “Ancak açıklama istenilen 9 iş kaleminden 3 adeti için (27.581/MK, 25.048/3 ve 27.528/1A poz numaralı) analiz ve/veya anılan Tebliğin yukarıda aktarılan 45.1.5’inci maddesine uygun listenin sunulmadığı tespit edilmiştir. Bu haliyle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda anılan düzenlemelerine uygun olmadığı anlaşılmıştır.

…Bu haliyle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarında idarece açıklama istenilen 9 iş kaleminden 3 iş kalemi için Kamu İhale Genel tebliğinin yukarıda aktarılan açıklamalarına uygun olarak belgeye dayalı açıklamada bulunmadığı tespit edildiğinden idarece anılan isteklinin teklifinin 4734 sayılı Kanunun 38’inci maddesi hükmü çerçevesinde reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Soylu Müh. Müş. İnş. San. Ltd. Åžti.nin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,”karar verilmiştir.

Anılan kararın idareye tebliği üzerine ihale komisyonunun 04.03.2013 tarihli kararı ile, Kamu İhale Kurulu’nun 2013/UY.I-1049 sayılı kararına istinaden düzeltici işlem tesis edilerek Soylu Müh. Müş. İnş. San. Ltd. Åžti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ve ihalenin en avantajlı teklif sahibi Murathan Mühendislik İnş. Tur. Pet. Ürün. San. ve Tic. Ltd. Åžti. üzerinde bırakılmasına karar verildiği görülmüştür. Bahse konu komisyon kararının 05.03.2013 tarihinde bütün isteklilere tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

Soylu Müh. Müş. İnş. San. Ltd. Åžti.nin 18.03.2013 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, idarenin 20.03.2013 tarihli işlemi ile şikâyeti uygun bulmaması üzerine anılan isteklinin 01.04.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.

Başvuru üzerine Kamu İhale Kurulu’nun 29.04.2013 tarih ve 2013/UY.I-1900 sayılı kararı ile “Aynı ihaleye ilişkin olarak Murathan Mühendislik İnş. Tur. Pet. Ürün. San. ve Tic. Ltd. Åžti.nin 26.12.2012 tarih ve 43030 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu iddialarını içeren itirazen şikayet başvurusu üzerine 18.02.2013 tarih ve 2013/UY.I-1049 sayılı Kurul kararı ile düzeltici işlem belirlenmesine kararı verilmiş olup, başvuru sahibinin dilekçesinde yer verdiği hususların Kurul kararına itiraz niteliği taşıdığı anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54’üncü maddesinde, Kamu İhale Kurulunun Kuruma gelen itirazen şikayet başvurularıyla ilgili olarak gerekçesini belirtmek suretiyle karar vereceği hüküm altına alınmış olup, kamu ihale mevzuatında Kurul tarafından karara bağlanan hususların yeniden incelemeye alınmasına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Diğer yandan anılan Kanun’un 57’nci maddesinde şikayetler ile ilgili olarak Kurum tarafından verilen nihai kararların mahkemelerde dava konusu edilebileceği belirtilmiştir.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun reddine,” karar verilmiştir.

Diğer taraftan inceleme konusu ihaleye ilişkin olarak ihale yetkilisinin 22.05.2013 tarih ve 7906 sayılı kararıyla, “…söz konusu iş için 2013 yılı bütçesinden yeterli ödeneğin olmaması Sağlık Bakanlığında gerçekleştirilen yeni oluşum çerçevesinde yatırım bütçesi kaleminden harcama yapma yetkisinin Genel Sekreterlikte olması nedeniyle ihalenin bu haliyle sonuçlanmasının kamu zararına yol açacağı düşünüldüğünden 04.03.2013 tarihli 3. Komisyon Kararı ile birlikte söz konusu ihalenin iptaline ve ilgililere duyurulmasına…” hususlarına yer verilerek ihalenin iptali kararı alınmıştır.

İhalenin idarece iptali işlemine yönelik olarak, Murathan Mühendislik İnş. Tur. Pet. Ürün. San. ve Tic. Ltd. Åžti.nin 30.05.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması üzerine, Kamu İhale Kurulu’nun 05.08.2013 tarih ve 2013/UY.I-3180 sayılı kararı ile “İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline” karar verilmiş ve kararın idareye tebliğinden sonra 02.09.2013 tarihinde Murathan Mühendislik İnş. Tur. Pet. Ürün. San. ve Tic. Ltd. Åžti. ile sözleşme imzalanmıştır.

Bu süreçte, Soylu Müh. Müş. İnş. San. Ltd. Åžti. tarafından 29.04.2013 tarih ve 2013/UY.I-1900 sayılı Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle dava açılmış ve açılan davada Ankara 17. İdare Mahkemesi’nin 18.06.2013 tarih ve E:2013/647 sayılı kararı ile yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verilmiştir.

Bunun üzerine, davacı tarafından Ankara Bölge İdare Mahkemesi nezdinde itirazda bulunulmuş ve Ankara Bölge İdare Mahkemesi’nin 26.07.2013 tarih ve Y.D. İtiraz No:2013/3452 sayılı kararı ile “…Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirketin Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Baştabipliği tarafından 01.11.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ‘Kadın Doğum ve Hemodiyaliz Tadilat İnşaat İşi’ ihalesine katıldığı, teklifinin idarece sınır değerin altında kaldığından bahisle 12.11.2012 tarihinde aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, sorgulama yazısında 9 adet imalat kalemine ilişkin teklif bileşenlerinin beş işgünü içerisinde teslim etmesi gerektiğinin bildirildiği, davacı şirketçe yapılan inceleme neticesinde aşırı düşük teklif sorgulamasındaki 9 adet iş kaleminin ihalenin %80’ine ilişkin bileşenleri kapsamadığının tespit edildiği ve idareye bildirildiği, idarenin 15.11.2012 tarihinde söz konusu hatayı düzelterek yeni bir liste oluşturduğu, yeni listenin 43 adet iş kalemi olarak belirlendiği ve davacıdan yeni listeye göre aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 43 adet imalat kaleminin analiz bileşenleri ile birlikte 21.11.2012 tarihinde teslim edildiği, yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece kabul edildiği ve ihalenin davacı şirket üzerinde bırakıldığı, daha sonra ihaleye katılan başka bir istekli tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasına esas 43 adet iş kalemi yerine hatalı olan 9 adet iş kalemine ilişkin listeyi Kamu İhale Kurumuna gönderdiği, Kamu İhale Kurulu’nun da idarece hatalı olarak gönderilen 9 adet iş kalemine ilişkin belgeler üzerinden inceleme yaparak 18.02.2013 tarih ve 2013/UY.I-1049 sayılı kararıyla, davacı şirketin teklifini ret ederek düzeltici işlem belirlenmesine karar verdiği, söz konusu karara karşı davacı şirket tarafından 01.04.2013 tarihli ve 11439 sayılı dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu, bu başvurunun, 29.04.2013 tarihli ve 2013/UY.I-1900 sayılı karar ile, başvuru sahibinin dilekçesinde yer verdiği hususların, 18.02.2013 tarih ve 2013/UY.I-1049 sayılı Kurul kararına itiraz niteliği taşıdığı, ancak kamu ihale mevzuatında Kurul tarafından karara bağlanan hususların yeniden incelemeye alınmasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığından bahisle reddi üzerine bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bakılan uyuşmazlıkta; davacının aşırı düşük teklif açıklamalarının önce 9 adet iş kalemi üzerinden yapılmasının bildirildiği, daha sonra davacı tarafından idareye yapılan itiraz neticesinde aşırı düşük teklif açıklamasının 43 iş kalemi üzerinden yapılması gerektiği bildirilmiş olup, davacının da buna göre sunduğu açıklamalarının kabul edilmesi sonucu ihalenin uhdesinde bırakıldığı, ancak başka bir istekli tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine, idarece, aşırı düşük teklif sorgulamasına esas 43 adet iş kalemi yerine hatalı olan 9 adet iş kalemine ilişkin listeyi Kamu İhale Kurumuna gönderdiği ve Kamu İhale Kurulu’nun söz konusu hatalı belgeler üzerinden incelemesini yaparak davacı şirketin teklifini ret ettiği görülmektedir.

Bu duruma göre: rekabet, eşit muamele, güvenirlilik, kamu kaynaklarının verimli kullanılması ilkeleri kamu ihale hukuka hakim temel ilkelerden olup, anılan ilkeler uyarınca davacının teklifinin reddine ilişkin Kurul kararına esas alınan bilgi ve belgelerin hatalı olduğunun tespiti üzerine doğru bilgi ve belgelere göre değerlendirme yapılarak itirazen şikayet başvurusunun neticelendirilmesi gerekirken davacının başvurusunun, kamu ihale mevzuatında böyle bir usül bulunmadığından bahisle reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.”şeklinde gerekçe belirtilerek dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir.

Ankara Bölge İdare Mahkemesi’nin 26.07.2013 tarih ve Y.D. İtiraz No: 2013/3452 sayılı kararı ile “yürütmenin durdurulmasına” kararı verilmesi üzerine Kamu İhale Kurulunca alınan 02.10.2013 tarih ve 2013/MK-338 sayılı karar ile “1- 29.04.2013 tarihli ve 2013/UY.I-1900 sayılı Kurul kararının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvurunun esasının incelenmesine,” karar verilmiştir.

Başvurunun esası Murathan Mühendislik İnş. Tur. Pet. Ürün. San. ve Tic. Ltd. Åžti.nin 26.12.2012 tarih ve 43030 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan başvurusundaki iddialarla sınırlı olarak yeniden incelenmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde, “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

…

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

….

45.1.13.

…

…Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

…

45.1.13.6. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış olması ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya proforma fatura ya da fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

…

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

…

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

45.1.13.12. Maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır…” açıklaması bulunmaktadır.

İncelemeye konu ihalede idare tarafından 43 adet iş kaleminin sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri olarak belirlendiği ve bu kalemler için belgeye dayalı açıklama istenildiği, Murathan Mühendislik İnş. Tur. Pet. Ürün. San. ve Tic. Ltd. Åžti.nin itirazen şikâyet başvurusu üzerine idarece Kuruma gönderilen ihale işlem dosyasında açıklama istenilen iş kalemleri olarak belirlenen 9 iş kalemi ile söz konusu 43 kalemin örtüşmediği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi Soylu Müh. Müş. İnş. San. Ltd. Åžti.nin 21.11.2012 tarihinde yaptığı açıklamalar incelendiğinde;

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45.1.3’üncü maddesinin (a) bendinde yer alan açıklamaya uygun olarak toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemlerine (İdarece açıklama istenilen 43 adet iş kalemi dâhil tüm iş kalemlerini içeren hesap cetveli) ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelinin sunulduğu, yaklaşık maliyetin tespitinde dikkate alınan her bir iş kaleminin istekli tarafından fiyatlandırıldığı, açıklama istenilen iş kalemleri için isteklinin miktarlarının yaklaşık maliyetin tespitinde dikkate alınan miktarlarla birebir uyumlu olduğu,

Açıklama istenilen 43 iş kaleminden 33 iş kalemi için açıklama kapsamında anılan Tebliğ’in yukarıda aktarılan 45.1.5’inci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olarak kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatların yer aldığı listenin sunulduğu, bunun yanında söz konusu kalemler için analiz de sunulduğu, inşaat iş kalemi dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat vb. 10 iş kaleminin ise proforma fatura ile tevsik edildiği, ÖZEL HV-1 ve ÖZEL HV-2 hijyenik ısı geri kazanımlı klima santrali gibi iş kalemlerine ilişkin proforma faturalarda sadece malzeme giderine yer verildiği, işçilik giderine ait bir maliyetin öngörülmediği, bu hususun Tebliğ’in 45.1.7’nci maddesi açıklamasına uygun olmadığı, bu nedenle proforma faturaların Tebliğ’e uygun olarak sunulmadığı tespit edilmiştir. Bu durumda, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda anılan düzenlemelerine uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Bu haliyle, başvuru sahibi tarafından idarece açıklama istenilen 43 iş kaleminin tamamı için Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan açıklamalarına uygun olarak belgeye dayalı açıklamada bulunulmadığı tespit edildiğinden idarece anılan isteklinin teklifinin 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi hükmü çerçevesinde değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi