|
ÖZET: Başvuran, madde bağımlısı olan oğluyla ilgilenebilmek ve aile bütünlüğünü sağlamak amacıyla İstanbul’dan Eskişehir’e nakil talep etmiştir. Ancak, Sahil Güvenlik Komutanlığı, 4857 sayılı İş Kanunu ve 27’nci Dönem Grup Toplu İş Sözleşmesi çerçevesinde, işçilerin başka işverenlerin işyerlerine nakil yapabileceğine dair bir düzenleme bulunmadığını belirterek talebi reddetmiştir.
4857 sayılı Kanun, işçilerin kurumlar arası naklini düzenleyen bir hüküm içermemekte ve başvuranın talep ettiği Eskişehir ilinde Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı bir işyeri bulunmamaktadır. Bu durum, başvuranın nakil talebinin hukuken mümkün olmadığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, başvuranın nakil talebinin reddi yönündeki idarenin işlemi hukuka uygun bulunmuş ve başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu karar, iş mevzuatı ve toplu iş sözleşmesi hükümleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/12301-S.19099
BAŞVURU NO : 2019/12858
KARAR TARİHİ : 29/11/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI
Başvuranın, madde bağımlısı olan oğluyla yakından
BAŞVURUNUN KONUSU :
ilgilenebilmek ve aile bütünlüğünü sağlamak için İstanbul ilinden Eskişehir iline nakil talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/07/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda özetle; İçişleri Bakanlığına bağlı Sahil
Güvenlik İstanbul Boğazlar Onarım Destek Komutanlığında 4857 sayılı İş Kanununa tabi
…olarak görev yapmakta olduğunu, oğlu …’un Eskişehir Devlet Hastanesi Alkol ve Madde
Bağımlılığı Tedavi ve Eğitim Merkezinde tedavi görmekte olduğunu, oğlunun madde bağımlılığından kurtulabilmesi, madde bağımlılığının baş gösterdiği çevreden uzaklaşıp sağlığına kavuşabilmesi için aile büyüklerinin de ikamet ettiği Eskişehir ilini tedavi yeri olarak belirlemek zorunda kaldıklarını, eşi ve diğer çocuklarının, oğlu …’un tedavisi için Eskişehir iline taşındığını, aile bütünlüklerinin yaşanan gelişmeler nedeniyle bozulduğunu, bozulan aile bütünlüğünün sağlanabilmesi için Eskişehir iline tayin talebinden bulunduğunu, İdarenin 4857
Sayılı İş Kanununa tabi olarak çalışan işçilerin kamu kurumları arasında nakil yapabileceğine ilişkin bir düzenlenme olmaması sebebiyle tayin talebini reddettiğini beyan ederek tayin talebinin kabul edilerek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Sahil Güvenlik Komutanlığından 09/08/2019 tarih ve … sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, yazımıza cevaben
Sahil Güvenlik Komutanlığının 09/09/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazısında ve eklerinde özetle; 2.1. 4857 sayılı İş Kanununda, işçilerin başka işverenlerin işyerlerine naklini düzenleyen bir düzenleme bulunmadığı, konu ile ilgili uygulamada hataya sebebiyet verilmemesi ve İş
Kanununda düzenleme olmaması nedeniyle, Sahil Güvenlik Komutanlığı bağlısı işyerlerinde çalışan işçilerin Milli Savunma Bakanlığı bağlısı işyerlerine naklinin mümkün olup olmadığının araştırıldığı, Milli Savunma Bakanlığı tarafından; Sahil Güvenlik Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı bağlısı işyerlerinde çalışan işçilerin kurumlar arası naklinin yapılamayacağı bildirildiği; Devlet Personel Başkanlığının görüşünde, işçi statüsünde çalışanların kurumlar arası naklen atamalarının iş mevzuatı gereğince mümkün olmadığı bildirildiği; Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ise kamu kurum ve kuruluşlarında işçi istihdamını düzenleyen kanunlar ile bu kanunlara dayanılarak çıkarılan tüzük, yönetmelik veya genelgelerde, işçilerin çalışmakta oldukları kamu kurum ve kuruluşlarından başka kamu kurum ve kuruluşlarına naklen geçiş yapabilmelerine izin veren herhangi bir hüküm yer almadığı dikkate alındığında Milli Savunma Bakanlığına bağlı işyerleri ile İçişleri Bakanlığı
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı iş yerlerinde çalışmakta olan sürekli işçilerin, söz konusu işyerleri arasında naklinin mümkün olmadığının mütalaa edildiği şeklinde bildirildiği, 2.2. 4857 sayılı Kanuna tabi olarak … meslek kolunda çalışmakta olan … isimli işçinin, 09/02/2011 tarihinde S.G. Ege Deniz Onarım Destek Komutanlığında (İzmir) işe başladığı, oğlu …’un madde bağımlısı olması, çocuğunun bulunduğu ortamdan uzaklaştırmak ve tedavisini Eskişehir ilinde yaptırmak istemesi nedeniyle Eskişehir 1. Hava İkmal Bakım
Merkezi Komutanlığına (Eskişehir) 13/03/2014 tarihinde nakil talebinde bulunduğu, nakil talep edilen işyerinin kadro ihtiyaç durumu nedeniyle nakil talebinin gerçekleştirilemediği, aynı işçinin 09/03/2015 tarihinde Eskişehir ilinde Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı herhangi bir işyerine nakil talep ettiği, nakil talebine ilişkin sağlık sorununu tam teşekküllü hastanelerden temin edilen sağlık kurulu raporu ile belgelememesi nedeniyle nakil işlemi gerçekleştirilmediği, aynı yıl içerisinde işçi nakillerine ilişkin görüşlere istinaden Sahil Güvenlik Komutanlığının, Eskişehir ilinde işyerinin olmaması ve kanunen işçinin başka işverene ait işyerine naklini düzenleyen hüküm bulunmaması nedenleriyle nakil talebi uygun bulunmayacağı, bununla birlikte Sahil Güvenlik Komutanlığı bağlısı işyerlerinden birine gitmek isterse nakil işleminin yapılacağının kendisine bildirildiği, bunun üzerine 13/07/2015 tarihinde, çocuğunun sağlık problemleri ve aile bütünlüğünü sağlayabilmek için S.G. Marmara ve Boğazlar Onarım Destek
Komutanlığına (İstanbul) nakil istediği, nakil talebi 24/08/2015 tarihinde onaylandığı ve 22/09/2015 tarihinden bu yana nakil isteyerek geçmiş olduğu S.G. Marmara ve Boğazlar
Onarım Destek Komutanlığında çalıştığı, 2.3. Bahse konu işçi tarafından 08/03/2018 tarihinde İstanbul ilinde geçinememesi, çocuğunun
İstanbul iline alışamaması ve çocuğunun Eskişehir ilinde büyükanne ve büyükbaba gözetiminde de madde bağımlılığı ile ilişkili arkadaş çevresi olması nedeniyle Eskişehir 1. Hava
Bakım Müdürlüğüne 2015 yılında aldığı raporları dilekçesine ekleyerek nakil talebinde bulunduğu, Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından Eskişehir ilinde Sahil Güvenlik
Komutanlığı bağlısı işyeri olmaması nedeniyle nakil talebinin uygun bulunmadığı, aynı işçinin son olarak 17/01/2019 tarihinde çocuğunun madde bağımlılığı ve ailesinin de Eskişehir’de yaşaması nedeniyle nakil talebinde bulunduğu, Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından
Eskişehir ilinde Sahil Güvenlik Komutanlığı bağlısı işyeri olmaması nedeniyle nakil talebinin uygun bulunmadığı, 2.4. …’un mağduriyetinin giderilmesi için Sahil Güvenlik Komutanlığı bağlısı işyerlerinden herhangi birine nakil talep etmesi durumunda kurum tarafından nakil işleminin gerçekleştirileceği tarafına bildirildiği, bunun üzerine S.G. Ege Deniz Onarım Destek
Komutanlığından talebi üzerine S.G. Marmara ve Boğazlar Onarım Destek Komutanlığına nakil işlemi gerçekleştirildiği, Şeklinde belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 1982 Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 4857 sayılı İş Kanununun; 5.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesi: “Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.”, 5.2. “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesi: “Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddî olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir.”, 6. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun; 6.1. “Toplu iş sözleşmesi ve çerçeve sözleşmenin içeriği” başlıklı 33’üncü maddesi: “(1)
Toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hükümleri içerir…(5) Toplu iş sözleşmeleri ve çerçeve sözleşmeler, Anayasaya ve kanunların emredici hükümlerine aykırı düzenlemeler içeremez.”, 6.2. “Toplu iş sözleşmesinin kapsamı ve düzeyi” başlıklı 34’üncü maddesi: “(1) Bir toplu iş sözleşmesi aynı işkolunda bir veya birden çok işyerini kapsayabilir.
(2) Bir gerçek ve tüzel kişiye veya bir kamu kurum ve kuruluşuna ait aynı işkolunda birden çok işyerinin bulunduğu işyerlerinde, toplu iş sözleşmesi ancak işletme düzeyinde yapılabilir.
(3) Grup toplu iş sözleşmesi, tarafların anlaşması üzerine bir işçi sendikası ile bir işveren sendikası arasında, birden çok üye işverene ait aynı işkolunda kurulu işyerleri ve işletmeleri kapsamak üzere yapılır.”, 7. Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı (Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil
Güvenlik Komutanlığı) İşyerleri için Türk Ağır Sanayii ve Hizmet Sektörü Kamu
İşverenleri Sendikası (TÜHİS) ile Türk Harb Sanayi, Savunma ve Güvenlik Çalışanları
Sendikası (TÜRK HARB-İŞ) arasında akdedilen 27’nci Dönem Grup Toplu İş
Sözleşmesinin “İşçinin Nakil İsteği” başlıklı 37’nci maddesi: “a. İşçiler iş sözleşmelerinde belirtilen işyerinin işgücü ihtiyacını karşılamak üzere işe alınır ve iş sözleşmelerinin devamı süresince aynı işyerinde ve işe alındıkları meslek kolunda çalıştırılmaları esastır. Ancak; sağlık, can güvenliği ve zorunlu atamaya tabi kamu görevlisi eşin atanması mazeretleri ile işe giriş tarihinden sonra ortaya çıkan başka bir olağanüstü durum hâlinde bu Toplu İş Sözleşmesi kapsamındaki başka bir işyerine nakil talep edebilirler.
b. Nakle esas olacak söz konusu mazeretlerin belgelendirilmesi zorunludur.
(1) İşçinin sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, bakmakla yükümlü olduğu çocukları, annesi ve babasının (üvey anne ve baba dahil)
hastalığının çalıştığı işyerinin bulunduğu yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yapılan yerin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğinin mevzuata uygun olarak alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi gerekir.
(2) İşçinin can güvenliği mazereti ile nakil talep edebilmesi için yetkili makamlardan koruma / uzaklaştırma kararının bulunması gerekir.
(3) İşçinin eş durumu nedeniyle, nakil talep edebilmesi için kamu görevlisi eşin zorunlu atamaya tabi bir personel olması gerekir. Eşlerin kendi istekleri ile başka bir işyerine / kuruma atanmaları durumu, işçinin nakli için mazeret teşkil etmez.
(4) Yukarıda belirtilenler dışında işe giriş tarihinden sonra ortaya çıkan durumlara bağlı (sağlık kurulu raporu, vasi tayini kararı vb. bir belgeye dayanan) nakil talepleri işçinin ibraz ettiği belgeler ve mazereti göz önüne bulundurularak değerlendirilir.
c. İşçiler nakil taleplerini her yılın 15 Mart tarihine kadar işyerine yazılı olarak yapar, işveren vekilleri işçilerin nakil taleplerini, görüşlerini de eklemek suretiyle Mart ayının sonuna kadar bağlı oldukları Kuvvet Komutanlığına / Genel Müdürlüğe gönderir.
ç. Kuvvet Komutanlıkları bağlısı işyerlerinde istihdam edilen işçilerden aynı Kuvvet
Komutanlığına bağlı başka bir işyeri için yapılan talepler Kuvvet Komutanlığınca yapılarak sonuçlanır. MSB Genel Müdürlükleri bağlısı işyerlerinde istihdam edilen işçilerin nakil talepleri ile Kuvvet Komutanlıkları bağlısı işyerlerinde istihdam edilen işçilerden farklı bir
Kuvvet Komutanlığına veya MSB Genel Müdürlüklerine bağlı işyerlerine yapılan nakil talepleri ilgili Kuvvet Komutanlığının/Genel Müdürlüğün görüşleri de eklenerek Mayıs ayının 15’ine kadar Personel Genel Müdürlüğüne bildirilir. Bu işçilerin nakil talepleri Personel Genel
Müdürlüğünce değerlendirilerek Personel Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakan
Yardımcısının onayı ile yapılır. İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma Genel Komutanlığı ve
Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı işyerlerinde çalışan işçilerin nakilleri de ilgili Kuvvet
Komutanlığınca yapılarak tamamlanır.
d. İşçinin nakil talebi, nakil istenilen ilde bu TİS kapsamında işyeri bulunması ile birlikte o işyerinde işçinin mesleğine uygun kadro ve ihtiyaç bulunması hâlinde değerlendirilir…”, Şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran özetle; madde bağımlısı olan oğluyla yakından ilgilenebilmek ve aile bütünlüğünü sağlamak için naklinin İstanbul ilinden Eskişehir iline yapılmasını talep etmektedir.
10. 4857 sayılı İş Kanununa göre bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi; işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren; işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye de iş ilişkisi denir. Faaliyet konularına bakılmaksızın bütün işyerlerine, işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine İş Kanunu uygulanır. İşçi ile işveren arasındaki iş ilişkisi ise iş sözleşmesi ile kurulur. İş sözleşmesi de bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşme olarak tanımlanmaktadır.
11. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu uyarınca da, işçi sendikası ile işveren tarafı arasında, iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hususları düzenlemek üzere Toplu İş Sözleşmesi akdedilmektedir. Bir gerçek ve tüzel kişiye veya bir kamu kurum ve kuruluşuna ait aynı işkolunda birden çok işyerinin bulunduğu işyerlerinde, toplu iş sözleşmesi ancak işletme düzeyinde yapılabileceğinden; bu işyerlerindeki iş ilişkilerine ve iş sözleşmelerine ilişkin şartlar, İşletme Toplu İş Sözleşmesi ile belirlenmektedir. Ayrıca
6356 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca toplu iş sözleşmeleri ve çerçeve sözleşmeler,
Anayasaya ve kanunların emredici hükümlerine aykırı düzenlemeler içermemesi gerekmektedir.
12. Somut olayda başvuran, 4857 sayılı İş Kanununa tabi olarak çalıştığından, bahse konu nakil talebi 4857 sayılı Kanun ve 27’nci Dönem Grup Toplu İş Sözleşmesi hükümleri doğrultusunda incelenmesi gerekmektedir.
13. 4857 sayılı Kanunda, işçinin kurumlar arası nakline ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Bununla birlikte 27’nci Dönem Grup Toplu İş Sözleşmesinin 37’nci maddesinde, işçilerin nakil taleplerine ilişkin hususlar düzenlenmiştir. Buna göre 37’nci maddede işçilerin nakil talepleri; sağlık, can güvenliği ve zorunlu atamaya tabi kamu görevlisi eşin atanması mazeretleri ile işe giriş tarihinden sonra ortaya çıkan başka bir olağanüstü durumlar değerlendirilmek suretiyle, işveren vekillerinin görüşleri de eklenerek, bağlı olunan
Kuvvet Komutanlığı veya Genel Müdürlük tarafından sonuçlandırılacağı şeklinde hükme bağlanmıştır. Bu noktada başvuran, Sahil Güvenlik Komutanlığının birimi Sahil Güvenlik
İstanbul Boğazlar Onarım Destek Komutanlığında görev yaptığından, bahse konu hüküm çerçevesinde nakil talebini değerlendirecek yer Sahil Güvenlik Komutanlığıdır.
14. Başvuru dosyası incelendiğinde, başvuranın işvereni konumundaki Sahil Güvenlik
Komutanlığının belirli illerde çalışma yerlerinin olduğu anlaşılmaktadır. Başvuranın nakil talep ettiği Eskişehir ilinde ise Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı herhangi bir işyeri bulunmamaktadır. Başvuranın nakil talep ettiği Eskişehir ilindeki yerler Milli Savunma
Bakanlığı bağlısı hizmet birimleri yani farklı işverenlerdir. Yukarıda da açıklandığı üzere, 4857 sayılı Kanuna tabi olarak çalışanlar, işverene hizmet akdiyle bağlı çalışıyor olmaları sebebiyle başka bir işverene nakilin gerçekleştirilmesi, işveren değişikliğiyle mümkündür. Ancak 27’nci
Dönem Grup Toplu İş Sözleşmesinin 37’nci maddesinde, işçilerin farklı işverenlere naklinin gerçekleştirileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır.
15. Bu kapsamda başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın nakil talep ettiği Eskişehir ilinde Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı bir iş yerinin olmaması, nakil talep edilen yerlerin
MSB bağlısı yerler olması, 4857 sayılı Kanunda ve 27’nci Dönem Grup Toplu İş
Sözleşmesinde işçilerin kurumlar arası nakline ilişkin açık bir hüküm bulunmaması hususları dikkate alındığında, başvuranın naklinin reddi yönündeki idarenin işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi