|
ÖZET: Bu karar, Çankırı Karatekin Üniversitesinde iç denetçi olarak görev yapan başvuranın, silah taşıma ruhsatı talebinin reddedilmesine ilişkin hukuki değerlendirmeleri içermektedir. Başvuran, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında merkezi yönetim altında görev yaptığını belirterek, silah taşıma ruhsatı verilmesini talep etmiştir. Ancak, ilgili mevzuat ve genelgeye göre, yalnızca merkezi idareye bağlı kurumlarda görevli olanların bu ruhsatı alma hakkı bulunmaktadır.
Danıştay, başvuranın durumunu değerlendirirken, 5018 sayılı Kanun’un (II) sayılı cetvelinde yer alan iç denetçilerin, silah taşıma ruhsatı verilebilecek kamu görevlileri arasında yer almadığını belirtmiştir. Ayrıca, “merkezi yönetim” ifadesinin Anayasa’daki “merkezi idare” anlamında kullanıldığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın talebinin reddi hukuka uygun bulunmuştur. Ancak, mevzuatta yaşanabilecek karışıklıkları önlemek amacıyla, “merkezi yönetim” ifadesinin “merkezi idare” olarak değiştirilmesi önerilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/5219-S.22.7940
BAŞVURU NO : 2021/20889
KARAR TARİHİ : 15/04/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇANKIRI VALİLİĞİ
Çankırı Karatekin Üniversitesinde iç denetçi olarak görev yapan
BAŞVURUNUN KONUSU :
başvuranın, kendisine Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler
Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e)
bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında silah taşıma ruhsatı verilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 08/12/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; Çankırı Karatekin Üniversitesinde iç denetçi olarak görev yaptığını, görev yaptığı
Üniversitenin 5018 sayılı Kanun’da II sayılı cetvelde yer aldığını ve dolayısıyla merkezi yönetim kapsamında olduğunu, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin 4 numaralı alt bendinde düzenlenmiş olan, “e) Özellik arzeden görev yapanlardan;… 4) Devlet Denetleme Kurulu Başkanı ve üyelerine, Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve merkezi yönetim kapsamında yer alan diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli görevleri ve kadroları teftiş ve denetim olan kamu görevlileri ile Sayıştay başraportör, raportör, başsavcı, savcı, denetçi ve denetçi yardımcılarına” hükmü uyarınca tarafına silah taşıma ruhsatı verilmesi için müracaatta bulunduğunu, ancak; talebinin reddedildiğini belirterek merkezi yönetim kapsamında iç denetçi olarak görev yapmasına binaen tarafına silah taşıma ruhsatı verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Çankırı Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün başvuru konusuna ilişkin 07/01/2022 tarih ve E– – – sayılı yazısı ve eklerinde özetle; başvuranın tarafına silah taşıma ruhsatı verilmesine yönelik müracaatının bulunmadığı, göreviyle ilgili olarak silah taşıma ruhsatı başvurusunda bulunması halinde mevzuat yönüyle herhangi bir engelin bulunup bulunmadığının
tarafına yazılı olarak bildirilmesi talebinde bulunduğu, bunun üzerine konuyla ilgili olarak Emniyet Genel
Müdürlüğüne görüş sorulduğu ve 22/11/2021 tarihli görüş yazısında; Silah Ruhsat İşlemleri Birleştirilmiş
Genelgesi’nde, 5018 sayılı Kanun kapsamında (II) sayılı cetvelde belirtilen iç denetçilerin, ilgili
Yönetmelik’in 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamına girmediğinin, bu kapsamda başvuranın 5018 sayılı Kanun’un (II) sayılı cetvelinde yer alan üniversitede görev yapması nedeniyle kendisine silah ruhsatı verilemeyeceğinin belirtildiği, bu çerçevede başvuranın silah taşıma ruhsatı başvurusunda bulunması halinde görevi itibariyle adına silah taşıma ruhsatı düzenlenemeyeceği ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde: “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde: “Ateşli silahları ancak;… 3. Cumhurbaşkanı kararı ile silah taşıyabileceklerine karar verilen Devlet, belediye, özel idare ve kamu iktisadi teşebbüsleri memur ve mensupları, …taşıyabilirler veya mesken ya da işyerinde bulundurabilirler.” 6. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi Ve Kontrol Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Münhasıran bu Kanunun uygulanmasında; … b) Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri: Bu
Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerini, … ifade eder.”, 7. 01/06/1991 tarih ve 20888 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer
Aletler Hakkında Yönetmelik’in; 7.1. “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelikte geçen; … p) Bakanlık: İçişleri Bakanlığını, r) Genel Müdürlük: Emniyet Genel Müdürlüğünü, … ifade eder.”, 7.2. “Silah taşımalarına izin verilen kamu görevlileri” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e)
bendinin (4) numaralı alt bendinde: “Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (1), (2), (3) ve (6)
numaralı bentleri uyarınca silah taşımalarına karar verilenler; … e) Özellik arzeden görev yapanlardan;…
4) Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve merkezi yönetim kapsamında yer alan diğer kamu kurum ve
kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli görevleri ve kadroları teftiş ve denetim olan kamu görevlileri ile Sayıştay başraportör, raportör, başsavcı, savcı, denetçi ve denetçi yardımcılarına,” 7.3. “Yürütme” başlıklı 89 uncu maddesinde, “Bu Yönetmelik hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.”, 8. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 18/04/2013 tarihli Silah Ruhsat İşlemleri
Birleştirilmiş Genelgesi’nin; “Silah Ruhsat İşlemleri” başlıklı Birinci Bölümü’nün “Silah Taşıma
Ruhsatı Verilecek Kamu Görevlileri” başlıklı 5’inci maddesinin 5.5.(8/1-e-4): Teftiş ve Denetim görevlileri alt başlığında: “8’inci maddenin birinci fıkrasının (e) bendinin (4) numaralı alt bendine göre silah taşıma ruhsatı verilebilmesi için ilgilinin merkezi yönetime bağlı kurumlarda görevli olmaları gerekmektedir. Belediye ve bağlı kuruluşları merkezi idareye bağlı kamu kurumu sayılmadıkları için, bu kurumlarda görev yapanlar bent kapsamında değerlendirilmeyecektir.
Tarım Kredi Kooperatifleri ve birliklerinde görevli müfettişler, Dış Ticaret Standardizasyon Genel
Müdürlüğünde görevli denetmenler, 5018 sayılı Kamu mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında (II)
sayılı cetvelde belirtilen iç denetçiler Yönetmelik’in 8/1-e-4 maddesi kapsamına girmemektedir.
5018 sayılı Kamu mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında (I) sayılı cetvelde belirtilen genel bütçeli
idarelerde görev yapan iç denetçiler “merkez denetim elemanı” oldukları ve Türkiye düzeyinde denetim yaptıklarından kamu görevlisi silah taşıma ruhsatı verilebilecektir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Çankırı Karatekin Üniversitesinde iç denetçi olarak görev yapan başvuran, kendisine Ateşli Silahlar ve
Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (4)
numaralı alt bendi kapsamında silah taşıma ruhsatı verilmesini talep etmektedir.
11. Silah ruhsatlarına ilişkin işlemler; 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında
Kanun, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik ve 2013/20 sayılı Silah Ruhsat
İşlemleri Birleştirilmiş Genelgesi hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir.
12. İlgili mevzuatta, silah taşıma ruhsatı verilebilecek kamu görevlilerine ve meslek mensuplarına ayrıntılı bir şekilde yer verilmiş olup mezkûr Yönetmelik’in 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (4)
numaralı alt bendinde, Cumhurbaşkanlığı ve bakanlıklar ile birlikte merkezi yönetim kapsamında yer alan diğer kamu kurum ve kuruluşlarında asli görevleri ve kadroları teftiş ve denetim olan kamu görevlileri de silah taşımalarına izin verilen kişiler arasında sayılmıştır.
13. İlgili Yönetmelik’te merkezi yönetim kapsamında yer alan diğer kamu kurum ve kuruluşlarından kastın ne olduğu hususunda bir düzenleme yer almamakla birlikte Silah Ruhsat İşlemleri Birleştirilmiş
Genelgesi’nde merkezi yönetim kapsamında yer alan ve bu kapsamda silah taşıma ruhsatı verilebilecek kamu görevlilerine ilişkin ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir.
14. Mezkûr Genelge’nin silah taşıma ruhsatı verilecek kamu görevlileri başlıklı 5’inci maddesinde, Yönetmelik’in 8’inci maddenin birinci fıkrasının (e) bendinin (4) numaralı alt bendi incelendiğinde, silah taşıma ruhsatı verilebilmesi için ilgililerin merkezi idareye bağlı kurumlarda görevli olmaları gerektiği hususunun anlaşıldığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında (II) sayılı cetvelde belirtilen iç denetçilerin Yönetmelik’in 8/1-e-4 maddesi kapsamına girmediği, 5018 sayılı Kanun kapsamında (I) sayılı cetvelde belirtilen genel bütçeli idarelerde görev yapan iç denetçiler, “merkez denetim elemanı” oldukları ve Türkiye düzeyinde denetim yaptıklarından kamu görevlisi silah taşıma ruhsatı verilebileceği belirtilmiştir.
15. Danıştay 15. Dairesinin 22/05/2018 tarihli ve E.2015/7501, K.2018/5115 sayılı kararında da silah taşıma ruhsatı verilmesinin herkese tanınmış bir hak olmadığı şu şekilde ifade edilmiştir: “Kamu düzeninin, genel asayişin, kamu yararının korunması amacıyla temel hak ve hürriyetlerin, Anayasa’nın sözüne ve ruhuna uygun olarak Kanunla sınırlanabileceği Anayasa kuralıyla benimsenmiş olmakla birlikte, silah taşıma ya da bulundurma ruhsatı almanın herkese tanınmış temel bir hak ve özgürlük olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Belirlenen çerçevede, silah taşıma ve bulundurmaya ilişkin yapılan düzenlemelerde konuya özgü kurallara yer verilmesinin ve dayanağı Kanun hükümlerini aşmamak üzere sınırlamalar yapılabileceğinin kabulü gerekmektedir.”
16. Diğer yandan ilgili Yönetmelikte “merkezi yönetim” ifadesi yer almakta iken, ilgili Genelgede
Yönetmelik hükmünden bahsedilirken “merkezi yönetim” ifadesinin kullanıldığı ancak akabinde gelen bağlantılı cümlede “merkezi idare” ifadesine yer verildiği, karışıklığın da tam bu noktadan kaynaklandığı düşünülmektedir. Zira Anayasada “merkezi idare” ve “merkezi yönetim bütçesi / “merkezi yönetim kesin hesap kanunu” kavramlarına yer verildiği, yalın olarak “merkezi yönetim” ifadesine yer verilmediği, ayrıca
“merkezi yönetim” kavramına 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi Ve Kontrol Kanununda yer verildiği, bu
Kanunun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, münhasıran bu Kanunun uygulanmasında, “merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri” nin bu Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerini ifade ettiği şeklinde tanımlandığı, somut olayda başvuranın görev yaptığı “Üniversite” nin 5018 sayılı Kanuna ekli (II) sayılı Cetvelde yer aldığı anlaşılmaktadır.
17. İlgili Yönetmelik maddesinde yer alan “… Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve merkezi yönetim kapsamında yer alan diğer kamu kurum ve kuruluşları …” ifadesi ve genel olarak bu maddenin içeriği ve düzenleniş şekli dikkate alındığında, idari teşkilatlanma anlamında (Cumhurbaşkanlığı ve Bakanlıklar dışında kalan) ve “merkezi idare kapsamında yer alan diğer kamu kurum ve kuruluşları” ndan bahsetmenin amaçlandığı, amaçlananın 5018 sayılı Kanunda yer alan “merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri” olamayacağı, zira bu şekilde değerlendirilirse 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerinin tümünün bu madde kapsamına girebileceği, bunun da mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde hukuken kabul edilemeyeceği düşünülmektedir.
18. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; yukarıda yer verilen Yönetmeliğin ilgili maddesindeki “merkezi yönetim” ifadesinin Anayasadaki “merkezi idare” anlamında kullanıldığı değerlendirildiğinden, Çankırı Karatekin
Üniversitesinde iç denetçi olarak görev yapan başvurana ilgili Yönetmelik’in 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında silah taşıma ruhsatı verilmemesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı, ancak konuyla ilgili doğabilecek hukuki ihtilafları önlemek ve Anayasa hükümleri ile uyum sağlanması amacıyla da ilgili Yönetmelik maddesindeki “merkezi yönetim” ifadesinin
“merkezi idare” şeklinde değiştirilmesi hususunun yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili
İdarenin işlemine karşı Kastamonu İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ İLE KISMEN REDDİNE; Çankırı Karatekin Üniversitesinde iç denetçi olarak görev yapan başvuranın, kendisine Ateşli Silahlar ve
Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (4)
numaralı alt bendi kapsamında silah taşıma ruhsatı verilmesi talebinin REDDİNE, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (4) numaralı alt bendinde yer alan “merkezi yönetim” ifadesinin “merkezi idare” şeklinde değiştirilmesi konusunun değerlendirilmesi hususunda CUMHURBAŞKANLIĞI İDARİ İŞLER
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek işlemin
veya eylemin 30 (otuz) gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna; Kararın, Başvurana, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığına, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel
Müdürlüğüne ve Çankırı Valiliğine tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi