|
ÖZET: Bu Sayıştay kararı, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 63. maddesi uyarınca Vali Yardımcıları ve Kaymakamlar’a yapılan ödemelerin gelir vergisine tabi olduğu hususunu ele almaktadır. İlgili kanun maddesi, bu kamu görevlilerine belirli bir aylık ödenek verilmesini öngörmekte, ancak 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 2. maddesi gereğince bu ödemelerin gelir vergisinden istisna edilmediği belirtilmektedir.
Kararda, 5540 sayılı Kanun’un Ek 5. maddesi ile getirilen ek ödemenin vergi muafiyetinin yalnızca bu ödemeye münhasır olduğu, dolayısıyla 5302 sayılı Kanun kapsamında yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Danıştay Vergi Dava Daireleri’nin ilgili kararı da bu görüşü desteklemektedir. Sonuç olarak, kaymakama yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılmaması nedeniyle oluşan kamu zararı, ilgili kişilerden tahsil edilmesine karar verilmiştir. Bu durum, kamu mali yönetimi açısından önemli bir hukuki değerlendirme ve sorumluluk doğurmaktadır. |
| Kamu İdaresi Türü | Özel İdareler |
| Yılı | 2011 |
| Dairesi | 1 |
| Karar No | 10218 |
| İlam No | 77 |
| Tutanak Tarihi | 5.3.2013 |
| Kararın Konusu | Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar |
Gelir Vergisi
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 63 üncü maddesinde,
“Vali Yardımcıları ve Kaymakamlar, valinin verdiği il özel idaresinin görevlerini yapmakla yükümlü ve bu görevlerin yapılmasından valiye karşı sorumludur. Vali yardımcılarına ve kaymakamlara yaptıkları görevler karşılığında 12000 gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verilir.” hükmüne yer verilmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 2. Maddesinde de ücretler gelir vergisine tabi tutulacak kazançlar arasında sayılmış ve 5302 sayılı Kanunun 28 ve 63 üncü maddeleri gereğince ödenen ücretler de gelir vergisinden istisna edilmemiştir.
1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanununun 5540 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle eklenen “ek ödeme” başlıklı Ek 5 inci maddesinde,
“İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilâtında Mülkî İdare Amirliği Hizmetleri
Sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usulleri;
personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate
alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir. 5302
sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 inci ve 63 üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile
diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen
oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek
ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi.
ve kesinti yapılmaz.”
Denilmektedir.
Görüldüğü üzere, 5540 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, 5302 sayılı kanunun 28 ve 63 üncü maddelerine göre ve adı geçen kamu görevlilerinin İl Özel İdaresi ile ilgili görevleri karşılığında verilen ödenekler dışında, ayrı ve farklı nitelikte bir ödeme ihdas edilmiştir. Bu ödemenin 5302 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinde öngörülen ödeneklerle ilgisi sadece tutarının tespitinde dikkate alınacak esaslar ile sınırlıdır. Madde metninde yer alan, “…bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz.” hükmü ile getirilen vergi muafiyeti, 5540 sayılı kanunun 1 inci maddesiyle 1700 sayılı Kanuna eklenen Ek 5 inci maddeyle getirilen ödemeye münhasır olup, bu muafiyetin yine bu hüküm gerekçe gösterilerek 5302 sayılı kanunun 63 üncü maddesiyle öngörülen ödeneğe de teşmili yasal açıdan mümkün görülmemektedir. Zira madde metninde yer alan “bu ödemeden” ibaresiyle kastedilen ödemenin 1700 sayılı yasanın Ek 5 inci maddesiyle yapılan ödeme olduğu açıktır. Dolayısıyla 5302 sayılı Kanunun 63 üncü maddesi gereğince yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 03.06.2011 gün ve E.2010/290, K:2011/240 sayılı kararında da, 5302 sayılı Kanunun 28 ve 63 üncü maddeleri gereğince yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle … Kaymakamına 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 63 üncü maddesi gereğince yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılmaması sonucu oluşan ve ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilen toplam … TL kamu zararının;
Gerçekleştirme Görevlisi … ile Harcama Yetkilisi …’a müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ve temyiz yolu açık olmak üzere ödettirilmesine
Mevzuata aykırılıkla ilgili olarak muhasebe yetkilisine, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve ikincil mevzuatla yüklenmiş bir sorumluluk bulunmadığından;
…..’ın sorumluluğunun bulunmadığına, temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle,