|
ÖZET: Bu karar, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu çerçevesinde danışmanlık tedbirini uygulayan rehber öğretmenlerin ödeme taleplerine ilişkindir. Başvuran, Alanya Çocuk Mahkemesi tarafından danışmanlık tedbiri uygulamakla görevlendirilmiş olmasına rağmen, kendisine yapılan ödemelerin yalnızca Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı personeline yönelik olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir. Danıştay, 5395 sayılı Kanun’un 33. maddesinin ikinci fıkrasına dayanarak, mahkemelere görevlendirilen sosyal çalışma görevlilerine aylıklarının brüt tutarının %50’sinin ödenmesi gerektiğini belirtmiştir.
Kararda, danışmanlık tedbirinin uygulanmasında asli görevin Adalet Bakanlığı’na ait olduğu, bu Bakanlık tarafından görevlendirilen sosyal çalışmacıların yetersizliği durumunda Milli Eğitim Bakanlığı personelinin de görevlendirilebileceği ifade edilmiştir. Ancak, Milli Eğitim Bakanlığı personeline yönelik bir ödeme düzenlemesi bulunmadığı için, başvuranın talebinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Adalet Bakanlığına başvurana ödemelerin yapılması ve Milli Eğitim Bakanlığına da benzer düzenlemelerin yapılması tavsiye edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13449-S.23.21272
BAŞVURU NO : 2023/6933
KARAR TARİHİ : 20/10/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Ödeme talebi hk
BAŞVURU TARİHİ : 18/05/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, Antalya ili Alanya ilçesi Kestel Ortaokulunda rehber öğretmen danışman olarak görev yaptığını, 21/09/2022 tarihli ve sayılı Kaymakamlık onayı ile
Alanya Çocuk Mahkemesi Hakimliğinin danışmanlık tedbirini 2023 yılına kadar uygulamakla görevlendirildiğini belirtmektedir. Başvuran, 5395 sayılı Kanun’un 33. maddesinin 2. bendinde tedbiri uygulayanlara almakta oldukları aylıkların brüt tutarının %50’si oranında ödeme yapılacağının belirtilmesine karşın kendisine ilgili düzenlemenin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı personeline yönelik olduğu gerekçesiyle ödeme yapılmadığını açıklamaktadır. Başvuran Kurumumuzdan hatalı işlemin düzeltilmesini, yasal haklarının enflasyon oranında gecikme faiziyle tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Eğitim Bakanlığının 02/06/2023 tarihli ve – – sayılı yazısında;
2.1 Danışmanlık tedbir kararlarını yerine getirmekle görevlendirilen rehber öğretmen/psikolojik
danışmanların bu görevleri karşılığında ücretlendirmenin nasıl yapılacağı hususunda Cumhurbaşkanlığı
Strateji ve Bütçe Başkanlığı Bütçe Genel Müdürlüğünden görüş sorulduğu,
2.2 Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı Bütçe Genel Müdürlüğünün 25.05.2023 tarihli ve E-
– – sayılı yazısının “3717 sayılı Kanuna göre sosyal çalışma görevlilerine verilen yol tazminatının Adalet Bakanlığı bütçesinden, 5395 sayılı Kanunun 34 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına göre sosyal çalışma görevlilerinin, görevleri sırasında yaptıkları ve hâkim tarafından takdir edilen masraflarının
ise anılan Bakanlığın Strateji Geliştirme Başkanlığı bütçesinin yargılama giderlerine ilişkin ödeneklerden
Cumhuriyet başsavcılıklarına gönderilen suçüstü ödeneğinden karşılanmakta olduğu dikkate alındığında sosyal çalışma görevlilerine yapılacak ödemelerde uygulama birliğinin sağlanması ve bu görevlilerin mahkemelerce alınan danışmanlık tedbiri kararları ile görevlendirilmekte olmaları sebepleriyle söz konusu çalışanlara 5395 sayılı Kanunun 33 üncü maddesince yapılacak ödemelerin Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanması gerektiğinin mütalaa edilmektedir” şeklinde olduğu, 3. Adalet Bakanlığının 03/08/2023 tarihli ve – – sayılı yazısında;
3.1 5395 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin birinci fıkrasında Adalet Bakanlığınca yeterli sayıda sosyal
çalışma görevlisinin mahkemelere görevlendirilmek üzere adliyelere atanacağı hususunun düzenlendiği, burada ifade edilen sosyal çalışma görevlilerinin adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri bünyesinde çalışan sosyal çalışma görevlileri olduğu, aynı maddenin ikinci fıkrasında adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri bünyesinde çalışan ve mahkemelere görevlendirilen bu sosyal çalışma görevlilerine almakta oldukları aylıklarının brüt tutarının yüzde ellisi oranında ödenek verileceğinin düzenlendiği, adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri bünyesinde çalışan bu kisilere söz konusu ödeneğin Adalet Bakanlığı bütçesinden sağlandığı,
3.2 Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise bu görevlilerin bulunmaması, görevin bunlar tarafından
yapılmasında fiilî veya hukukî bir engel bulunması ya da başka bir uzmanlık dalına ihtiyaç duyulması gibi durumlarda, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar ile serbest meslek icra eden birinci fıkrada öngörülen nitelikleri haiz kimselerin de sosyal çalışma görevlisi olarak görevlendirilebileceğinin belirtildiği, Çocuk Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’ in
17 nci maddesinin yedinci fıkrası ve Çocuk Koruma Kanununa Göre Verilen Koruyucu ve Destekleyici
Tedbir Kararlarının Uygulanması Hakkında Yönetmelik’in 18 inci maddesinin on birinci fıkrasında; 5395 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar ile serbest meslek icra eden kimselerin sosyal inceleme yapılması gibi is bazlı olarak görevlendirilmeleri halinde bu kişilere mahkeme veya çocuk hâkimi tarafından bilirkişilik esasları çerçevesinde tayin edilecek ücretin Cumhuriyet başsavcılığının suçüstü ödeneğinden ödeneceğinin belirtildiği, bu nedenle 5395 sayılı
Kanunun 33 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bilirkişilik esasları çerçevesinde is bazlı olarak görevlendirildiklerinden diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar ile serbest meslek icra eden kimselere 5395 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen ödeneği ödenmediği,
3.3 5395 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin ikinci fıkrasında mahkemelere görevlendirilmeyip aynı
Kanunun 5 inci maddesinde düzenlenen tedbirleri yerine getiren diğer kurumlarda görevli kişilere de almakta oldukları aylıklarının brüt tutarının yüzde ellisi oranında ödenek verileceğinin belirtildiği, bu kişilerin ise aynı Kanunun 45 inci maddesinde yer alan kurumlarda çalışan görevliler olduğu, söz konusu maddenin 7188 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki halinde bu ödeneğin sadece 5395 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirleri uygulayan Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumunda görevli sosyal çalışma görevlilerine ödenmesinin öngörüldüğü, ödeneği Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca ödendiği,
7188 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra ise söz konusu ödeneğin 5395 sayılı Kanun kapsamındaki
tedbirleri uygulayan aynı Kanunun 45 inci maddesinde yer verilen tüm kurumlardaki çalışanlar için ödenmesi mümkün hale geldiği,
3.4 5395 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca diğer kamu kurum ve kuruluşlarında
çalışanlar ile serbest meslek icra eden kimselerin sosyal inceleme yapılması gibi iş bazlı olarak görevlendirilmeleri halinde bu kişilere mahkeme veya çocuk hâkimi tarafından bilirkişilik esasları çerçevesinde tayin edilecek ücretin Cumhuriyet Başsavcılığının suçüstü ödeneğinden ödeneceği hususu mevzuatta belirtilmiş olmasına karsın aynı Kanunun 45 inci maddesi uyarınca koruyucu ve destekleyici tedbirleri yerine getirmekle görevlendirilen diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan kişilere Bakanlık bütçesinden ödeme yapılacağına dair her hangi bir düzenlemenin mevzuatta yer almadığı, anılan hususa ilişkin açık bir düzenlemenin yer almaması karsısında söz konusu ödemenin kendi personeline ilgili her kurum ve kuruluş tarafından yapılması gerektiği, çocuk mahkemesi ödeneği tedbir kararını yerine getiren sosyal çalışmacıların derece ve kademesi ile ek göstergesine göre değişiklik göstermekte olduğundan maaş unsurları dikkate alınarak maaşla birlikte hesaplanması gerektiği,
3.5 Bu sebeple, koruyucu ve destekleyici tedbir kararını yerine getiren ve Bakanlık personeli olmayan ilgili
kurum (yerel yönetimler, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı) personeline ilişkin maaş bilgilerinin Bakanlık bünyesinde bulunmadığından her kurum bakımından yapılacak ödemenin ilgili personelin maaş unsurlarına göre ayrı ayrı hesaplanması gerektiği, bu sebeplerle, uygulamada karışıklığa sebebiyet verilmemesi amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı gibi dıs kurum personeline, maaş unsurları dikkate alınarak görev yaptığı kamu kurum ve kurulusunca ödeme yapılması gerektiğinin değerlendirildiği,
3.6 Her ne kadar Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı Bütçe Genel Müdürlüğünün ödemelerin
Adalet Bakanlığınca yapılması yönünde görüş bildirmişse de, yukarıda yer verilen açıklamaların
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı Bütçe Genel Müdürlüğüne bildirildiği, Genel Müdürlük görüşünün beklendiği, 4. Hazine ve Maliye Bakanlığının 20/07/2023 tarihli ve sayılı yazısında;
4.1 5395 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “mahkemelere görevlendirilen
veya bu Kanun kapsamındaki tedbirleri uygulayan sosyal çalışma görevlileri” hükmünden, anılan Kanun hükümleri uyarınca mahkemelerde verilen danışmanlık tedbiri kararlarını yerine getirmek üzere gerekli niteliği haiz Milli Eğitim Bakanlığı personelinden sosyal çalışma görevlisi olarak görevlendirilen ve bu
Kanun ile bağlı düzenlemelerinde sosyal çalışma görevlileri için belirlenen görevleri yerine getirmek suretiyle söz konusu tedbiri fiilen uygulayanların bahse konu ikinci fıkra hükmü kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olacağının anlaşıldığı, 5395 sayılı Kanun’da söz konusu ödemenin kapsam ve uygulama esaslarına ilişkin detaylı düzenleme bulunmaması nedeniyle anılan fıkranın halihazırda başvuruya konu personel hakkında hangi usule göre uygulanabileceği hususunda tereddüt bulunduğu, kamu kaynaklarının mevzuatla öngörülen amaçlara uygun ve etkin kullanımının sağlanması bakımından belirtilen tereddütlerin giderilmesine yönelik anılan Kanun’da ilave düzenlemenin yapılmasının uygun olacağı, 5. Aile ve Sosyal HizmetlerBakanlığının 23/08/2023 tarihli ve – – sayılı yazısında;
5.1 5395 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesindeki düzenlemeden Adalet Bakanlığı tarafından mahkemelere
görevlendirilmek üzere atananlara veya Kanun kapsamında görevlendirilen sosyal çalışma görevlilerine çalışılan kurum ve statü ayrımı yapılmadan ödeme yapılması gerektiğinin anlaşıldığı,
5.2 Çocuk Koruma Kanunu’na Göre Verilen Koruyucu ve Destekleyici Tedbir Kararlarının Uygulanması
Hakkında Yönetmelik’in 28’inci maddesindeki ve Çocuk Koruma Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 17’nci maddesinin dokuzuncu fıkrasındaki hükümler uyarınca Aile ve
Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından, sadece Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı personeline ödeme yapıldığı,
5.3 Millî Eğitim Bakanlığında veya diğer kurum ve kuruluşlarda görev yapan sosyal çalışma görevlilerine
Çocuk Koruma Kanunu’na Göre Verilen Koruyucu ve Destekleyici Tedbir Kararlarının Uygulanması
Hakkında Yönetmelik’in “Tedbir kararlarının uygulanması, takibi ve denetimi” başlıklı 18’inci maddesine göre Adalet Bakanlığı tarafından ödeme yapılması veya ilgili mevzuatta düzenleme yapılarak kamu personeline çalıştığı kurum tarafından danışmanlık tedbiri ücreti ödemesi yapılması önünde hüküm konulması gerektiği, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”, 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 8. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun “Koruyucu ve destekleyici tedbirler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde “(1) Koruyucu ve destekleyici tedbirler, çocuğun öncelikle kendi aile ortamında korunmasını sağlamaya yönelik danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma konularında alınacak tedbirlerdir. Bunlardan; a) Danışmanlık tedbiri, çocuğun bakımından sorumlu olan kimselere çocuk yetiştirme konusunda; çocuklara da eğitim ve gelişimleri ile ilgili sorunlarının çözümünde yol göstermeye yönelik tedbirdir”, “Sosyal çalışma görevlileri” kenar başlıklı 33 üncü maddesinin ilk üç fıkrasında “(1)Adalet Bakanlığınca en az lisans öğrenimi görmüş olanlar arasından yeterli sayıda sosyal çalışma görevlisi mahkemelere görevlendirilmek üzere adliyelere atanır. Atamada; çocuk ve aile sorunları ile çocuk hukuku ve çocuk suçluluğunun önlenmesi alanlarında lisansüstü eğitim yapmış olanlar tercih edilir. (2) Mahkemelere görevlendirilen veya bu Kanun kapsamındaki tedbirleri uygulayan sosyal çalışma görevlilerine almakta oldukları aylıklarının brüt tutarının yüzde ellisi oranında ödenek verilir. (3) Bu görevlilerin bulunmaması, görevin bunlar tarafından yapılmasında fiilî veya hukukî bir engel bulunması ya da başka bir uzmanlık dalına ihtiyaç duyulması gibi durumlarda, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar ile serbest meslek icra eden birinci fıkrada öngörülen nitelikleri haiz kimseler de sosyal çalışma görevlisi olarak görevlendirilebilirler.”, “Kurumlar” kenar 45 inci maddesinin birinci fırkasında ” (1)
Bu Kanunun 5 inci maddesinde yer alan koruyucu ve destekleyici tedbirlerden; a) (a) ve (e) bentlerinde yazılı danışmanlık ve barınma tedbirleri Milli Eğitim Bakanlığı, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme
Kurumu ve yerel yönetimler tarafından yerine getirilir.”,
9. Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği’nin 21 inci maddesinin üçüncü fıkrasının üçüncü bendinde “Eğitim kurumlarında rehber öğretmen/psikoloijk danışman bulunmaması veya çocuğun herhangi bir eğitim kurumu ile ilişiğinin olmaması durumunda danışmanlık tedbiri uygulamaları il veya ilçe millî eğitim müdürlüklerinin görevlendireceği, çocuğun ikamet adresinin bulunduğu eğitim bölgesinde görevli rehber öğretmen/psikolojik danışman yerine getirir.
Danışmanlık tedbir kararlarına ilişkin görevlendirmelerde rehber öğretmen/psikolojik danışmanların hâlihazırda yerine getirmekte oldukları danışmanlık tedbir kararları da gözetilerek dengeli bir dağılım sağlanır.”, 10. Çocuk Koruma Kanunu’na Göre Verilen Koruyucu ve Destekleyici Tedbir Kararlarının
Uygulanması Hakkında Yönetmelik’in “Tedbir kararının uygulanması, takibi ve denetimi” başlıklı
18 inci maddesinin yedinci fırkasında “Sosyal çalışma görevlilerinin bulunmaması veya görevin bunlar
tarafından yapılmasında fiili ya da hukukî bir engel bulunması hâlinde, Kanunun 33 üncü maddesinin birinci fıkrasında öngörülen nitelikleri haiz olmak şartıyla diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan veya serbest meslek icra eden sosyal çalışma görevlileri, inceleme için görevlendirilebilir.”, “Mali hükümler” başlıklı 28 inci maddesinde “Kanun kapsamındaki tedbirleri uygulayan Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığında görevli sosyal çalışma görevlilerine almakta oldukları aylıklarının brüt tutarının yüzde ellisi oranında aylık ödenek verilir.” 11. Danışmanlık Tedbiri Kararlarının Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ’in 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında “Danışmanlık tedbirinin Millî Eğitim Bakanlığınca uygulanmasına karar verildiğinde; çocuğun eğitimine devam ettiği veya hakkında danışmanlık tedbirinin yanı sıra eğitim tedbiri kararı verildiği hâllerde, okulda ya da kurumda bulunan psikolojik danışma ve rehberlik servisince; okulda psikolojik danışman/rehber öğretmen bulunmadığı veya çocuğun herhangi bir okulla ilişiği bulunmadığı hâllerde ise rehberlik ve araştırma merkezlerince yerine getirilir.”, 13 üncü maddesinde “Danışmanlık hizmeti verebilecek kişilerin listeleri, alanları ve kurumları da belirtilmek suretiyle tedbiri yerine getirmekle sorumlu kurumların taşra birimleri tarafından, il ve ilçelerdeki koordinasyon makamlarına, mahkeme veya çocuk hâkimlerine bildirilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Rehber öğretmen danışman olan başvuran, Alanya Çocuk Mahkemesi Hakimliğinin danışmanlık tedbirini 2023 yılına kadar uygulamakla görevlendirildiğini, 5395 sayılı Kanun’un 33. maddesinin 2.
bendinde tedbiri uygulayanlara almakta oldukları aylıkların brüt tutarının %50’si oranında ödeme yapılacağının belirtilmesine karşın kendisine ilgili düzenlemenin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı personeline yönelik olduğu gerekçesiyle ödeme yapılmadığını açıklamaktadır. Başvuran Kurumumuzdan
hatalı işlemin düzeltilmesini, yasal haklarının enflasyon oranında gecikme faiziyle tarafına ödenmesini talep etmektedir.
14. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nda çocuğun bakımından sorumlu olan kimselere çocuk yetiştirme konusunda; çocuklara da eğitim ve gelişimleri ile ilgili sorunlarının çözümünde yol göstermeye yönelik danışmanlık tedbirinin Adalet Bakanlığında görevli sosyal çalışma görevliliklerince yerine getirilebileceğini, bu görevlilerinin bulunmaması halinde Milli Eğitim Bakanlığı, Sosyal Hizmetler ve
Çocuk Esirgeme Kurumu ve yerel yönetimler gibi diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların sosyal çalışma görevlisi olarak görevlendirilebileceğini düzenlemektedir. Kanun uyarınca mahkemelerce görevlendirilen veya bu Kanun kapsamındaki tedbirleri uygulayan sosyal çalışma görevlilerine almakta oldukları aylıklarının brüt tutarının yüzde ellisi oranında ödenek verilir. Çocuk Koruma Kanunu’na Göre
Verilen Koruyucu ve Destekleyici Tedbir Kararlarının Uygulanması Hakkında Yönetmelik’e göre de sosyal çalışma görevlilerinin bulunmaması hâlinde, 5395 sayılı Kanun’da öngörülen nitelikleri haiz olmak şartıyla diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar inceleme için görevlendirilebilir. Yönetmelik uyarınca
Kanun kapsamındaki tedbirleri uygulayan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığında görevli sosyal çalışma görevlilerine almakta oldukları aylıklarının brüt tutarının yüzde ellisi oranında aylık ödenek verilir.
15. Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği’nde de eğitim kurumlarında rehber öğretmen/psikolojik danışman bulunmaması veya çocuğun herhangi bir eğitim kurumu ile ilişiğinin olmaması durumunda danışmanlık tedbiri uygulamalarının il veya ilçe millî eğitim müdürlüklerinin görevlendireceği, çocuğun ikamet adresinin bulunduğu eğitim bölgesinde görevli rehber öğretmen/psikolojik danışman tarafından yerine getireceği belirtilmektedir. Danışmanlık Tedbiri
Kararlarının Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ’de Milli Eğitim Bakanlığınca tedbir kararının uygulanmasına izlenecek usul ve esaslar düzenlenmektedir.
16. Buraya kadarki açıklamalardan 5395 sayılı Kanun’a göre mahkemelerce hükmedilen danışmanlık tedbirini uygulamakla görevli asli kurumun Adalet Bakanlığı olduğu, Adalet Bakanlığınca görevlendirilmiş sosyal çalışmacıların yetersizliği halinde danışmanlık tedbiri kararlarının, belirli nitelikleri haiz Milli
Eğitim Bakanlığında görevli rehber öğretmen/psikolojik danışmanlar tarafından yerine getirilebileceği anlaşılmaktadır. 5395 sayılı Kanun’a göre mahkemelere görevlendirilen veya bu Kanun kapsamındaki tedbirleri uygulayan sosyal çalışma görevlilerine almakta oldukları aylıklarının brüt tutarının yüzde ellisi oranında ödenek ödenmesi gerekmektedir. Aile ve Sosyal HizmetlerBakanlığınca danışmanlık tedbirinin uygulanmasında görevli personele Çocuk Koruma Kanunu’na Göre Verilen Koruyucu ve Destekleyici
Tedbir Kararlarının Uygulanması Hakkında Yönetmelik hükümlerince ödeme yapılırken Milli Eğitim
Bakanlığı personeline yönelik benzer bir düzenleme olmadığından danışmanlık tedbirini yerine getiren personele benzer bir ödeme yapılamamaktadır.
17. Başvuru konusu olayda da Milli Eğitim Bakanlığı personeli olup danışmanlık tedbirini yerine getiren başvurana ödeme yapılmadığı görülmektedir.
18. 5395 sayılı Kanun’da danışmanlık tedbirini yerine getirenlere yapılacak ödemelerin bu kişilerin aldıkları aylıklara göre belirleneceği düzenlenmektedir. Personelin aylık hesaplamalarına esas bilgileri ise her kurumun kendi bünyesinde bulunmaktadır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığında görevli personelin danışmanlık tedbirini yerine getirmekle görevlendirilmeleri halinde bu kişilere ödemelerin anılan bu
Bakanlıkça ödenmesi düzenlenmiştir. Ancak 5395 sayılı Kanun kapsamında Adalet Bakanlığında görevli
sosyal çalışmacılarca danışmanlık tedbiri uygulamaması halinde başka bir kurum çalışanı görevlendirilmiş olsa da anılan ödemenin; tedbiri uygulamakta asli görevli olan Adalet Bakanlığınca yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmiştir.
19. Ayrıca, başvuru konusu olay için her ne kadar Milli Eğitim Bakanlığında görevli personelin danışmanlık tedbirini uygulamaları halinde ödemelerinin bu Bakanlıkça yapılacağı düzenlenmese de 5395 sayılı Kanun’a göre bu kişilerin de aylık brüt ücretlerine göre ödeme hakkına sahip oldukları görülmektedir.
Başvuru konusu olayda olduğu gibi danışmanlık tedbirini yerine getirmekle görevli Milli Eğitim Bakanlığı personeline Bakanlıkça ödeme yapılacağına yönelik gerekli düzenlemelerin yapılmasının hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı da değerlendirilmektedir.
20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı, başvurana anılan ödemenin Adalet
Bakanlığınca ödenmesinin ve Milli Eğitim Bakanlığınca danışmanlık tedbiri uygulayanlara ödemenin bu
Bakanlıkça yapılacağına yönelik düzenleme yapılmasının da hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Antalya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Danışmanlık tedbirini uygulayan başvurana ilgili mevzuatında öngörüldüğü şekilde hesaplanacak danışmanlık ücretinin ödenmesi hususunda ADALET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA;
Bundan sonra danışmanlık tedbirini yerine getiren Bakanlık personeline ödemelerinin Milli Eğitim
Bakanlığınca yapılacağına yönelik düzenleme yaparak mağduriyetin giderilmesi için MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Adalet Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana, ADALET BAKANLIĞINA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi