5510 Sayılı Kanun Kapsamında Fiili Hizmet Süresi Zammının Hesaplanmasında Fiilen Çalışılan Sürelerin Önemi ve Mahkeme Kararlarının Değerlendirilmesi (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, davalı iş yerinde geçen ve bildirilen çalışma süresine fiili hizmet süresi zammı verilip verilemeyeceği konusundadır. 5510 sayılı Kanun’un 40. maddesi, fiili hizmet süresi zammının hangi koşullarda verileceğini düzenlemekte ve bu zammın, belirli iş yerlerinde ve işlerde çalışan sigortalılara uygulanacağını belirtmektedir. Dava, davacının döküm atölyesinde çalıştığı sürelerin fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği üzerine kurulmuştur.

İlk Derece Mahkemesi, davacının çalıştığı sürelerin fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmasına karar vermiştir. Ancak, Bölge Adliye Mahkemesi, yapılan inceleme sonucunda, Mahkemenin kararının eksik araştırma ve incelemeye dayandığını belirterek, davacının yalnızca fiilen çalıştığı süreler üzerinden fiili hizmet süresi zammı hesap edilmesi gerektiğine hükmetmiştir.

Sonuç olarak, Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi kararını ortadan kaldırarak, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına ve dosyanın yeniden incelenmek üzere İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Bu karar, fiili hizmet süresi zammının hesaplanmasında yalnızca fiilen çalışılan sürelerin dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktadır.

10. Hukuk Dairesi         2024/4858 E.  ,  2024/5834 K.

    “İçtihat Metni”

    MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2022/2392 E., 2024/782 K.
    KARAR : Esastan Ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 50. İş Mahkemesi
    SAYISI : 2021/197 E., 2022/55 K.

    Taraflar arasındaki fiili hizmet süresi zammı istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

    Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı vekili, davalı şirkete ait iş yerinde dökümcü olarak çalıştığını belirterek, davalı işveren yanında geçen ve bildirilen çalışmalarına fiili hizmet süresi zammı verilmesini talep ve dava etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalı şirket vekili, davacının bildirimlerinin tam olarak ve süresinde usulüne uygun şekilde bildirildiğini, davacı iddialarının yerinde olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

    Davalı Kurum vekili, işveren bildirimlerine uygun şekilde çalışmaların kayıt altına alındığını, davaya Kurumun sebebiyet vermediğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacı …’in … 41. Bakım Fabrikası Müdürlüğünde dökümcü olarak 03.02.2009-29.07.2012 tarihleri arasında 1240 gün, 12.10.2012-27.10.2019 tarihleri arasında 2410 gün olmak üzere toplam 3650 gün prim ödemesinin yapıldığının tespitine, 5510 sayılı Kanun’un 40 ıncı maddesinin 2 inci fıkrasının 8 inci bendine göre; primi ödenmiş günler için 610 gün fiili hizmet zammından yararlandırılmasına, 610 günlük sürenin fiili hizmet süresine eklenmesine karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B.İstinaf Sebepleri
    Davalı … vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    Davalı Kurum vekili, işveren bildirimlerine uygun şekilde çalışmaların kayıt altına alındığını, davaya Kurumun sebebiyet vermediğini, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile özetle dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davalıların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davalılar vekilleri istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
    Uyuşmazlık, davalı iş yerinde geçen ve bildirilen çalışma süresine fiili hizmet süresi zammı verilip verilemeyeceği hususundadır.

    2. İlgili Hukuk
    1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile

    2. 5510 sayılı Kanun’un 40 ıncı maddesi olup düzenleme;
    “Fiilî hizmet süresi zammı
    MADDE 40- (Değişik: 17.04.2008-5754/25 md.)

    Aşağıda belirtilen iş yerlerinde ve işlerde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayılarına, bu işyerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen gün sayıları, fiilî hizmet süresi zammı olarak eklenir. 360 günden eksik sürelere ait fiilî hizmet süresi zammı, 360 gün için eklenen fiilî hizmet süresi ile orantılı olarak belirlenir. Çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için, tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç sigortalının kapsamdaki iş yerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şarttır. (Ek cümle: 10.09.2014-6552/42 md.) Tablonun (10) numaralı sırasında belirtilen sigortalıların, fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları dönem içinde kalan; yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal … ve genel tatil günleri ile eğitim, kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık sürelerinde fiilen çalışma ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalma şartı aranmaz.

    Aşağıdaki bentlerden birden fazlasına dahil olanlar için, en yüksek olan bentten fiilî hizmet süresi zammı uygulanır.”

    Tablonun 8 numaralı sırasında ise “8)Döküm fabrikaları” nda “1) Döküm kalıp ve maçalarının yapılması ve döküme hazır duruma getirilmesi işlerinde çalışanlar. 2) Döküm şarjının hazırlanması ve her çeşit maden eritme (izabe) fırınlarının döküme hazır duruma getirilmesi işlerinde çalışanlar. 3) Maden eritme ve dökme işlerinde çalışanlar” ın çalıştığı her yıl için “60” gün fiili hizmet süresi zammı verileceğini düzenler.

    3. Değerlendirme
    İnceleme konusu davada davacının, davalı Bakanlığa ait 41. Bakım Fabrika Müdürlüğü emrinde döküm atölyesinde çalıştığı, 03.02.2009 tarihinden itibaren fiili hizmet süresi zammı kapsamında bilidirilmediği, davacının eldeki dava ile fiili hizmet süresi zammı verilmesini talep ettiği, Mahkemece 18.06.2021 tarihinde yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

    Davacının fiili hizmet süresi zammı kapsamında çalıştığının kabulü isabetli ise de bildirilen tüm çalışma süresi için fiili hizmet süresi zammının hesap edilip verilmesi isabetsizdir.

    Mahkemece yapılacak iş; davacının çalıştığı döküm atölyesinde, 8 inci paragrafta belirtilen işlerde söz konusu işlerin risklerine maruz kalarak fiilen çalıştığı sürelerin tespiti için yani fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacağı sürenin belirlenmesi için iş yeri dosyası, puantaj kayıtları getirtilerek,bu dönem içinde kalan; yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal … ve genel tatil günlerinin belirlenip çıkarılması ile bildirilen tüm süreye değil fiilen çalışılan süre için hesaplanan fiili hizmet süresi zammının verilmesinden ibarettir.

    O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli, istinaf itirazlarının esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

    2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

    Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

    23.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.