|
ÖZET: Bu dava, davacının 17.01.2013 – 21.11.2013 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir. 5510 sayılı Kanun’un 86. maddesi uyarınca, sosyal güvenlik hakkının korunması amacıyla sigortalı çalışma sürelerinin belirlenmesi, kamu düzenine ilişkin bir konu olarak özel bir özenle yürütülmelidir. Mahkeme, davacının iş yerinde çalıştığını ispatlamak için yalnızca taraf delillerine dayanmakla kalmamalı, gerektiğinde kendiliğinden araştırma yaparak kanıt toplamalıdır.
Mahkeme, davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığını belirlemek için yeterli ve gerekli bir araştırma yapmalıdır. Bu bağlamda, tanık beyanları ve diğer delillerle birlikte, iş yerinde yapılan denetimlerin ve sigorta bildirimlerinin incelenmesi gerekmektedir. İlk Derece Mahkemesi’nin kararının eksik araştırma ve hatalı değerlendirme ile verildiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, temyiz başvurusu üzerine, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararının ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bu durum, kamu düzenine ilişkin bir davanın gerektirdiği titizliğin sağlanması açısından önem taşımaktadır. |
10. Hukuk Dairesi 2024/5358 E. , 2024/5225 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2562 E., 2024/385 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Edirne 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/245 E., 2021/24 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın fer’i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer’i müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı iş yerinde 17.01.2013 – 21.11.2013 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalıya ait işyerinde ihtiyaç duyulduğunda sadece 2 gün çalışmış olup talebinin asılsız olduğunu, sigortasız çalıştırıldığını tespit eden bir kimsenin şikayet yoluna başvurmadan çalışmaya devam etmesinin mantık dışı olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.
Fer’i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir
III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kabulü ile davacının davalı işyerinde 17.01.2013 – 21.11.2013 tarihleri arasında hizmet akdi ve dönem asgari ücretleri ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer’i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
1. Fer’i Müdahil Kurum vekili İstinaf Sebepleri
Davacının sigortalı çalışmalarının Kurum kayıtlarında görünen kadar olduğunu, Kurum kayıtlarının aksinin yazılı delil ile ispatlanabilecğini, Kuruma çalışmalarını ispatlayan yazılı Kurum kayıtlarının ibraz edilmediğini, emsal ücret araştırması yapılmadan asgari ücretle çalıştığına karar verilmesinin yerinde olmadığını, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kaldırma kararı öncesi dinlenen ve tespiti talep edilen dönemde davalı işyerinden bildirimi bulunan tanıklar …, …, Sunay Kortmaz ve …’un beyanları ile davacının davalı işyerinde aşçı olarak çalıştığı ancak bildirimlerinin yapılmadığı, davacı iddiasının sübut bulduğu, kararın yerinde olduğu anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer’i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Fer’i müdahil Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalı iş yerinde 17.01.2013 – 21.11.2013 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
Hizmet tespiti yönünden davanın yasal dayanağı; 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, … insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.
3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti davasıdır. Davacı davalı iş yerinde aşçı olarak 17.01.2013 – 21.11.2013 tarihleri arasında hizmetlerinin tespitini talep etmiş Mahkemece tanık beyanları göz önüne alınarak davanın kabulüne karar verilmiştir.
Sadece davacı tanıklarının beyanları ile davacının 1 seneye yakın lokanta iş yerindeki hizmetlerinin tespitine karar verilmiş olması hatalıdır. Belediye ve halk sağlığı birimlerince davalı lokanta iş yerinde denetim yapılıp yapılmadığı araştırılmalı, portör muayene kayıtları celp edilmeli, bordro tanıklarından açıkça davacının işe başlama ve işten ayrılma tarihleri sorulmalı, talep dönemi içerisinde iş yerinden 48 çalışanın sigortasının yapıldığı halde neden davacının sigorta bildiriminin yapılmadığı özellikle sorulup nedeni araştırılmalı, davacının çalışması tereddütsüz bir şekilde ortaya konulup sonucuna göre karar verilmelidir. Bu hususlar göz ardı edilerek verilen karar eksik araştırma ve hatalı değerlendirmeye verilmiş olup bozmayı gerektirmektedir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı fer’i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
13.05.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.