|
ÖZET: Başvuru, Balıkesir İli’nde kentsel dönüşüm kapsamında gerçekleştirilen bir yapı için alınan harç ve ücretlerin muafiyeti talebini içermektedir. 6306 sayılı Kanun’un 7. maddesinin 9. ve 10. fıkraları gereğince, riskli yapıların bulunduğu alanlarda belirli harç ve ücretlerin alınmaması gerektiği belirtilmiştir. Başvuran, Karesi Belediyesi’nden alınan çeşitli ücretlerin bu muafiyet kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, ilgili idarelerden bilgi talep etmiş ve Karesi Belediye Başkanlığı’nın, bazı ücretlerin hatalı olarak tahsil edildiğini kabul ettiğini, ancak diğer harçların 6306 sayılı Kanun kapsamında hesaplandığını bildirmiştir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan alınan görüşte de, muafiyetin uygulanacağı harç ve ücretlerin detayları açıklanmıştır. Sonuç olarak, Balıkesir Samed İnşaat Kuyumculuk Kuruyemiş ve Züccaciye Ticaret Limited Şirketi’nin talebi üzerine, Karesi Belediyesi’nin tahsil ettiği harç ve ücretlerin yeniden değerlendirilmesi ve gerekli işlemlerin yapılması tavsiye edilmiştir. Bu karar, ilgili mevzuat ve başvuru süreci çerçevesinde alınmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/3853-S.24.6073
BAŞVURU NO : 2023/18102
KARAR TARİHİ : 04.04.2024
TAVSİYE KARARI
Adres:
,TCKN:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
Adres:
KARESİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Çöp konteyner ücretleri, vasıta ücretleri, belge tanzim ücretleri, yapı kullanma izin belgesi ücretleri, cins tahsisi harçları, bina inşaat harcı, suret harcı, proje tasdik harcı, zemin açma izin harcı, zemin etüdü kontrol harcı, evrak düzenleme ücreti bedelinin, kurum ve kuruluşlarca alınan döner sermaye ücreti ve belediye meclis kararı ile belirlenen ve alınan her türlü ücret için 6306 sayılı Kanunu’nun 7’nci maddesinin dokuzuncu ve onuncu fıkraları da gözetilerek muafiyet sağlanması gerektiği talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Balıkesir Limited Şirketi Müdürü tarafından Kurumumuza verilen dilekçede kayıtlı olan hususlarda özetle, Balıkesir İli, Mah.
Sok. No: adresinde Pafta, Ada Parselde bulunan taşınmaza 07.07.2020 tarihinde 6306 sayılı kanun kapsamında kentsel dönüşüm uygulandığını ve Balıkesir Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğü’nün vermiş olduğu 211902 Yapı Kimlik Numaralı Riskli Bina Tespit Raporu İnceleme Formu neticesinde binanın riskli olduğu kesinleşerek binanın yıkıldığını, yıkımdan sonra ilgili yer için Karesi
Belediyesi’nden Yol Kotu ve İmar Durumu Belgesi ve Yapı Kullanma Belgesi alınmak istendiğini, 6306 sayılı Kanun kapsamında kentsel dönüşüm uygulanmasına rağmen ekte Karesi Belediyesi’ne ait tahsilat makbuzlarında açıklama kısmında belirtilen numarataj ücreti, muayene ruhsat ücretleri, çöp konteyner ücretleri, vasıta ücretleri, belge tanzim ücretleri, yapı kullanma izin belgesi ücretleri, cins tahsisi harçları, bina inşaat harcı, işgal harcı, kayıt suret harcı, proje tasdik harcı, zemin açma izni harcı, zemin etüdü kontrol harcı, evrak düzenleme ücreti harcının tahsil edildiğini,
1.1. 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 16’ncı maddesinin dokuzuncu fıkrasında ‘’Kanun kapsamındaki vergi, harç ve ücret muafiyetleri, uygulama alanındaki mevcut yapıların imar mevzuatına uygun olup olmadığına bakılmaksızın, Kanunun 7’nci maddesinin 9’uncu ve 10’uncu fıkraları ile bu maddenin on ila onikinci fıkralarında belirtilen şartlar dâhilinde uygulanır’’ hükmü yer aldığını ayrıca, zikredilen yönetmeliğin aynı maddesinin 12’inci fıkrasının (c) bendinde yer alan “26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 79 uncu, mükerrer 79 uncu, sekseninci ve ek birinci maddeleri uyarınca belediyelerce alınan harçlar’’ ile (f) bendinde yer alan “ Kurum ve kuruluşlarca döner sermaye ücreti adı altında alınan bütün ücretler ve riskli olarak tespit edilen yapı ile bu yapının yerine yapılacak yeni yapıya ilişkin olarak belediye meclisi kararı ile belirlenen ve alınan her türlü ücret’’ kanunun 7’nci maddesinin 9’uncu ve 10’uncu fıkralarında belirtilen şartlar dâhilinde alınmaması gereken harç, vergi ve ücretler arasında sayıldığını ifade ve iddia ederek,
1.2. Çöp konteyner ücretleri, vasıta ücretleri, belge tanzim ücretleri, yapı kullanma izin belgesi ücretleri, cins tahsisi harçları, bina inşaat harcı, suret harcı, proje tasdik harcı, zemin açma izin harcı, zemin etüdü kontrol harcı, evrak düzenleme ücreti bedelinin, kurum ve kuruluşlarca alınan döner sermaye ücreti ve belediye meclis kararı ile belirlenen ve alınan her türlü ücret için Kanunun 7’nci maddesinin dokuzuncu ve onuncu fıkraları da gözetilerek muafiyet sağlanması gerektiği yönündeki taleple Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla
04.12.2023 tarihli sayılı yazımız ile Karesi Belediye Başkanlığı ve Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığından bilgi-belge talebinde bulunulmuştur.
2.1. Karesi Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü’nden alınan 05.01.2024 tarih ve sayılı yazıda özetle; “Müdürlüğümüzce yapılan inceleme neticesinde sehven tahsil edilen numarataj ve asansör ücretleri iade edilmiştir. Ruhsat ve Yapı Kullanma servisleri tarafından tahsil edilen harç ve ücretler 6306 sayılı yasa kapsamında hesaplanmış olup herhangi bir iade bulunmamaktadır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
2.2. Kurumumuzun görüş isteme yazısına istinaden, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
Strateji Geliştirme Başkanlığı’ndan alınan 03/01/2024 tarih ve sayılı cevabi yazı ekinde alınan Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nın yazısında özetle, “6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların
Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un 7 nci maddesinin değişik onuncu fıkrasında “Riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması halinde, fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için belediyelerce harç ve ücret alınmaz.” hükmü ve bu Kanunun
Uygulama Yönetmeliği’nin 16 ncı maddesinin dokuzuncu fıkrasında da “Kanun kapsamındaki vergi, harç
ve ücret muafiyetleri, uygulama alanındaki mevcut yapıların imar mevzuatına uygun olup olmadığına bakılmaksızın, Kanunun 7 nci maddesinin dokuzuncu ve onuncu fıkraları ile bu maddenin on ila onikinci fıkralarında belirtilen şartlar dahilinde uygulanır” hükmü yer almaktadır. Zikredilen hükümlere göre; 6306 sayılı Kanun kapsamındaki alanlarda (riskli ve rezerv yapı alanlarında) ve parsellerde (riskli yapıların olduğu parseller) gerçek ve özel hukuk kişilerince uygulamada bulunulması durumunda, mevcut yapıların imar mevzuatına uygun olup olmadığına bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katma kadar olan yeni inşaat alanı için Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin 16 ncı maddesinin onuncu fıkrası hükmü de gözetilerek, bu maddenin onikinci fıkrasının (e) bendinde sayılan harçlar (yani 2464 sayılı Belediye
Gelirleri Kanunu’nun 79 uncu, mükerrer 79 uncu, 80 inci ve ek 1 inci maddeleri uyarınca belediyelerce alınan harçlar) ile (f) bendinde sayılan belediye meclis kararı ile belirlenen ve alınan ücretler alınmayacaktır.
Buna göre, zikredilen Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin 16 ncı maddesinin onikinci fıkrasının (f)
bendinde yer alan “Kurum ve kuruluşlarca döner sermaye ücreti adı altında alınan bütün ücretler ile riskli olarak tespit edilen yapı ile bu yapının yerine yapılacak yeni yapıya ilişkin olarak belediye meclisi kararı ile belirlenen ve alınan her türlü ücret.” hükmünden de anlaşılacağı üzere, riskli yapı tespiti sonrası yeni yapılacak yapılara ilişkin olarak Belediye Meclis kararı ile belirlenen ücretler, 6306 sayılı Kanunun
Uygulama Yönetmeliğinde muafiyet sağlanacak ücretler arasında yer almaktadır. Ancak yukarıda zikredilen mevzuat kapsamında yer almayan vergi, harç ve ücretler için muafiyet sağlanmayacaktır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğinin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ıncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,
6. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanununun:
6.1. “Dönüşüm gelirleri” başlıklı 7’nci maddesinde; “… (9) (Değişik:29/11/2018-7153/24 md.) Bu
Kanun uyarınca yapılacak olan ve Bakanlık, Başkanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi, İdare ve dönüşüme konu yapıların inşası işini yüklenen müteahhit ile malik ve en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak riskli yapıyı kullanan gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerinden birinin taraf olduğu; a) Bu Kanun kapsamındaki taşınmazların dönüşüme tabi tutulmadan önce ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri ile bu Kanun kapsamında yapılacak uygulamalar neticesinde meydana gelen yeni yapıların malik, işi yüklenen müteahhit ve en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak
riskli yapıyı kullanan gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerine ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri,[26] b) Bu Kanun kapsamındaki bir yapıdan dolayı, bu Kanun kapsamındaki parsellerde veya alanlarda veya söz konusu parsel ve alanların dışındaki parsellerde yeni bir yapı yapılması ya da mevcut bir yapının satın alınması veya ipotek tesis edilmesi işlemleri, c) Kanun kapsamında yapılacak uygulamalar neticesinde meydana gelen yeni yapıların işi yüklenen müteahhit, Bakanlık, Başkanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi, İdare ve bunların iştirakleri ile
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları (GYO) tarafından gerçekleştirilecek ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri,[27] ile bu bentlerde belirtilen yapıların dönüşümüne ilişkin olarak Kanun uyarınca yapılacak diğer işlemler noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan ücret ve harçlardan, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden, bu işlemler nedeniyle düzenlenecek kâğıtlar, resmî dairelerin mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler sebebiyle düzenlenen kâğıtlar da dahil olmak üzere damga vergisinden, bu Kanun kapsamındaki yapıların maliklerine ve malik olmasalar bile bu yapılarda kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak en az bir yıldır ikamet ettiği veya bunlarda işyeri bulunduğu tespit edilenlere bu amaçlarla kullandırılan krediler dolayısıyla lehe alınacak paralar, banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisnadır. Bu Kanun kapsamındaki iş, işlem ve uygulamalar, Bakanlık, Başkanlık, TOKİ, İller
Bankası Anonim Şirketi ve İdarenin, sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketleri tarafından yürütülüyor ise, bu şirketlerce yapılan iş, işlem ve uygulamalarda da bu fıkrada belirtilen vergi, harç ve ücret muafiyetleri uygulanır.
(10) (Değişik:29/11/2018-7153/24 md.) Riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması halinde, fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için belediyelerce harç ve ücret alınmaz.”
7. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun;
7.1. “Kayıt ve suret harcı” başlıklı 79’uncu maddesinde; “Belediyeler ve belediyelere bağlı müesseselerden istenecek her türlü kayıt suretleriyle gayrimenkullerle ilgili harita plan ve krokilerin suretleri, Kayıt ve Suret Harcına tabidir.”
7.2. “Altyapı kazı izni harcı” başlıklı Mükerrer 79’uncu maddesinde; “ (Ek: 15/2/2018-7099/10 md.)
Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde umumi hizmet alanlarında yapılacak kazı işlemleri için belediyece verilecek altyapı kazı izni, altyapı kazı izni harcına tabidir. Bu harcın mükellefi altyapı kazı izni talebinde bulunanlardır.
Altyapı kazı izni harcının matrahı, öncelikle Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlar olmak üzere Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı veya bunların ilgili birimlerince yayımlanan birim fiyatlarının, bu idarelerde kazı alanı türü itibarıyla birim fiyatının olmaması halinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarının, kazı alanıyla çarpılması sonucu bulunan ve alan tahrip tutarı olarak tanımlanan tutardır. Altyapı kazı izni harcı, alan tahrip tutarı üzerinden binde 2 oranında alınır. Cumhurbaşkanı belediye grupları itibarıyla bu oranı yarısına kadar indirmeye, on katına kadar artırmaya yetkilidir.[26]
Bu madde kapsamında verilecek altyapı kazı izinleri için ilgili belediyeden altyapı kazı izni belgesi alınır.
Altyapı kazı izni başvuruları on beş gün içerisinde sonuçlandırılır. Altyapı kazı alanı ile kazı sırasında diğer altyapı tesislerine zarar verilmesi halinde bu tesisler kazıyı yapan tarafından eski haline getirilir.
Altyapı kazı alanı, alan tahrip tutarının peşin yatırılması veya alan tahrip tutarı kadar teminat verilmesi halinde belediyece de kapatılabilir. İzinsiz altyapı kazısı yapanlara veya altyapı kazı alanını usulüne uygun kapatmayanlara belediye encümenince alan tahrip tutarının beş katına kadar idari para cezası verilir. İdari para cezası, ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu yerlerin alan tahrip tutarı, varsa teminatı düşülerek ayrıca tahsil edilir.”
7.3. “İmar ile ilgili harçlar” başlıklı 80’inci maddesinde, “ İmar mevzuatı gereğince aşağıda belirtilen harçlar belediyece tahsil olunur.
a) Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde İmar Kanununa göre ilk kez yapılan veya istek üzerine gerçekleştirilen müteakip parselasyon işlemleri “Parselasyon Harcına” (teşvik belgesini haiz organize sanayi bölgeleri hariç olmak üzere), b) Verilecek ifraz ve tevhit kararları “İfraz ve Tevhit Harcına”, c) Proje tasdik işlemleri “Plan ve Proje Tasdik Harcına”, d) Zemin ve yol kanal açma izni verilmesi, yapım ve yıkım artığı malzeme ile toprak kazısının taşınması için belediyelerce yer gösterilmesi ve bu yerlerin tesviyesi “Zemin Açma İzni ve Toprak Hafriyatı Harcına”, e) (Mülga: 21/1/1982 – 2589/5 md.)
f) Yapı kullanma izni verilmesi işleri “Yapı Kullanma İzni Harcına” tabidir.
(Değişik: 18/5/1987 – 3365/2 md.) Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında inşa edilen yapı ve tesisler, 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun
Hükümleri uyarınca yapılan yapı ve tesisler ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde veya dışında inşa edilecek sera ve benzeri örtü altı tarım faaliyetinde kullanılmak üzere inşa edilen tesisler, ahır, samanlık, kümes ve hayvan barınakları ile yemlik gibi yapı ve tesisler 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu uyarınca alınacak ücretler ile Bina İnşaat Harcı dahil yukarıda sayılan Harçlardan müstesnadır.
Organize Sanayi Bölgeleri ile Sanayi ve Küçük Sanat Sitelerinde yapılan Yapı ve Tesisler Bina İnşaat Harcı ve Yapı Kullanma İzni Harcından müstesnadır.”
7.4. “Konu, vergiyi doğuran olay” başlıklı Ek Madde 1’de; “(Ek: 21/1/1982 – 2589/1 md.) Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında Ek Madde 6’da yer alan tarifede gösterilen nispet ve hadlerde bina inşaat harcına tabidir.
Konut veya işyerlerinin kullanılış tarzlarının değiştirilmesi (konutun işyerine veya harca tabi olmayan işyerinin harca tabi işyerine dönüştürülmesi) halinde de bu değişiklik tadilat sayılarak ek harca tabi tutulur.
İnşaata ruhsatsız başlanması halinde de harç alacağı doğmuş sayılır.
Bu hükümlerin yürürlüğe girmesinden önce inşa edilmiş olan binaların yüzölçümlerine ilave veya binada tadilat yapılması halinde harç, binanın toplam yüzölçümüne göre tabi olduğu tarife esas alınarak ve yalnız ilave edilen kısmın yüzölçümü üzerinden hesaplanır.
Bu hükümlerin yürürlüğe girdiği tarihten sonra inşa adilmiş olan binalarda tadil veya ilaveler yapılması halinde harç, binanın önceki yüzölçümü ile ilave kısmın yüzölçümü toplamı üzerinden hesaplanır. Ancak, daha önce aynı konut ve işyeri birimleri için ödenmiş bulunan bina inşaat harcı yeniden hesaplanan harçtan mahsup edilir.”
8. 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin:
8.1. “Kira yardımı ve diğer yardımlar” başlıklı 16’ncı maddesinde; “… (9) (Ek:RG-2/7/2013-28695)
(Değişik:RG-21/6/2019-30808) Kanun kapsamındaki vergi, harç ve ücret muafiyetleri, uygulama alanındaki mevcut yapıların imar mevzuatına uygun olup olmadığına bakılmaksızın, Kanunun 7 nci maddesinin dokuzuncu ve onuncu fıkraları ile bu maddenin on ila on ikinci fıkralarında belirtilen şartlar dahilinde uygulanır.”
(10) (Ek:RG-21/6/2019-30808) Riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması halinde, fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için belediyelerce harç ve ücret alınmaz. Yeni inşaat konut ve işyerinden oluşuyor ise, muaf olunan inşaat alanı, yeni inşa edilen binadaki konut ve işyerinin bina içindeki metrekare cinsinden oranları çerçevesinde uygulanır.
…
(12) (Ek:RG-21/6/2019-30808) Kanunun 7 nci maddesinin dokuzuncu ve onuncu fıkralarında
belirtilen şartlar dahilinde alınmaması gereken harç, vergi ve ücretler şunlardır:
a) 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 38 inci maddesi uyarınca alınan noter harçları.
b) Harçlar Kanununun 57 nci maddesi uyarınca alınan tapu ve kadastro harçları.
c) 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 79 uncu, mükerrer 79 uncu, 80 inci ve ek 1 inci maddeleri uyarınca belediyelerce alınan harçlar.
ç) 1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu uyarınca damga vergisine tâbi kâğıtlar sebebiyle alınan damga vergisi.
d) 8/6/1959 tarihli ve 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu uyarınca alınan veraset ve intikal vergisi.
e) Kullandırılacak kredilerden dolayı lehe alınacak paralar sebebiyle 13/7/1956 tarihli ve 6802 sayılı
Gider Vergileri Kanunu uyarınca alınması gereken banka ve sigorta muameleleri vergisi.
f) Kurum ve kuruluşlarca döner sermaye ücreti adı altında alınan bütün ücretler ile riskli olarak tespit edilen yapı ile bu yapının yerine yapılacak yeni yapıya ilişkin olarak belediye meclisi kararı ile belirlenen ve alınan her türlü ücret.”
hüküm ve açıklamalara yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
10. Uyuşmazlık konusu özetle, Balıkesir İli, Mah. Sok. No: adresinde
Pafta, Ada Parselde bulunan taşınmaza 6306 sayılı Kanun kapsamında kentsel dönüşüm uygulandığı gerekçesiyle, idare tarafından tahsil edilen harç ve ücretlere muafiyet sağlanması gerektiği iddiası ve buna bağlı talep hakkındadır.
11. Kurumumuza yapılan başvuru dilekçesi ekinde yer alan ve adı geçen şirketin 04.10.2023 tarih ve sayılı dilekçesine istinaden Karesi Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik
Müdürlüğü’nün 18/10/2023 tarih ve sayılı cevabi yazısında özetle; “Müdürlüğümüze yapılan inceleme neticesinde numarataj ve asansör ile ilgili ücretlerin iadesi için kuruntumuz Mali Hizmetler
Müdürlüğü’ne bildirimde bulunulmuştur. Ruhsat ve Yapı Kullanma servisleri tarafından tahsil edilen harç ve ücretler 6306 sayılı yasa kapsamında hesaplanmış olup herhangi bir iade bulunmamaktadır.” açıklamasına yer verildiği İdarenin Kurumumuza ilettiği cevabi yazısında ise özetle,
“Müdürlüğümüzce yapılan inceleme neticesinde sehven tahsil edilen numarataj ve asansör ücretleri iade edilmiştir. Ruhsat ve Yapı Kullanma servisleri tarafından tahsil edilen harç ve ücretler 6306 sayılı yasa kapsamında hesaplanmış olup herhangi bir iade bulunmamaktadır.” açıklamasının yapıldığı tespit edilmiştir.
12. 6306 sayılı Kanun kapsamında sağlanabilecek muafiyetlere ilişkin hükümlerin Kanun’un 7 nci maddesinin 9 uncu fıkrası ile 10 uncu fıkrasında yer almakta olduğu ve Kanun’un Uygulama
Yönetmeliği’nin 16 ncı maddesinin 9 uncu fıkrasında Kanun kapsamında yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamaların hangi harç, vergi ve ücretlerden muaf olduğu hususları açıkça belirtilmektedir. Uyuşmazlık konusu hakkında Kurumumuzca görüşüne başvurulan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazıda bu hususlar ayrıntılı şekilde izah edilmiştir. Buna göre özetle;
12.1. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un 7 nci maddesinin değişik onuncu fıkrası hükmü ve bu Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin 16 ncı maddesinin dokuzuncu fıkrası hükümlerine göre; 6306 sayılı Kanun kapsamındaki alanlarda (riskli ve rezerv yapı alanlarında) ve parsellerde (riskli yapıların olduğu parseller) gerçek ve özel hukuk kişilerince uygulamada bulunulması durumunda, mevcut yapıların imar mevzuatına uygun olup olmadığına bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katma kadar olan yeni inşaat alanı için Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin 16 ncı maddesinin onuncu fıkrası hükmü de gözetilerek, bu maddenin onikinci fıkrasının (e) bendinde sayılan harçlar ile (f) bendinde sayılan belediye meclis kararı ile belirlenen ve alınan ücretlerin alınmayacağı,
12.2. 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin 16 ncı maddesinin onikinci fıkrasının (f) bendi hükmü kapsamında; riskli yapı tespiti sonrası yeni yapılacak yapılara ilişkin olarak Belediye Meclis kararı ile belirlenen ücretlerin, 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinde muafiyet sağlanacak ücretler arasında yer aldığı, ancak ilgili mevzuat kapsamında yer almayan vergi, harç ve ücretler için muafiyet sağlanmayacağı, açıklamalarına yer verilmiştir.
13. Yukarıda açıklanan hususlar, başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idare tarafından Balıkesir Samed
İnşaat Kuyumculuk Kuruyemiş ve Züccaciye Ticaret Limited Şirketi’nden tahsil edilen harç ve ücretlerin iadesi talepli başvurunun reddi yönünde tesis edilen uyuşmazlık konusu işlemin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’ndan alınan görüş yazısı kapsamında tekrar değerlendirilmesi ve bu kapsamda yeni işlem tesis edilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idarelerden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya
da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Balıkesir
Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre, ŞİKAYETİN
KABULÜNE;
Balıkesir Samed İnşaat Kuyumculuk Kuruyemiş ve Züccaciye Ticaret Limited Şirketi’nden tahsil edilen harç ve ücretlerin iadesi talepli başvurunun reddi yönünde tesis edilen uyuşmazlık konusu işlemin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’ndan alınan görüş yazısı kapsamında tekrar değerlendirilmesi ve bu kapsamda yeni işlem tesis edilmesi için
KARESİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve Karesi Belediye Başkanlığı’na tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Karesi Belediye Başkanlığı’nca bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi