TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 7315-7315 18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/324 2017/ 324
KARAR TARİHİ : 29/06/2017
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Memur olarak görev yapmakta olan başvurucunun 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 74. maddesi uyarınca öğretmen olarak atanması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 16/01/2017 16.1.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunun 74. Maddesinde yer alan; “Memurların bu
kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68. maddesi uyarınca esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür” hükmüne rağmen 31/ 08/ 2012 tarihindeki Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliği üzerinde yapılan değişiklikle memurluktan öğretmenliğe geçiş imkanının ortadan kaldırıldığını, 15 Temmuz sonrası oluşan öğretmen açığının kapatılması maksadıyla dershane öğretmenlerine sınavsız öğretmenliğe geçiş hakkı verildiğini kamudaki memur öğretmenlerin göz ardı edildiğini belirterek, kamu personellerinin gerekirse bir kez daha güvenlik soruşturmasından geçirilerek Milli Eğitim Bakanlığı kadrolarına atanmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün konuya ilişkin 18/ 05/ 2017 tarih ve
sayılı yazısı ve eklerinde;
2.1) Pek çok yargı kararıyla da bu konunun açıklığa kavuşturulduğunu, 06/ 05/ 2010 tarihli ve
1 / 11sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenlerinin Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinin öğretmenlik mesleği dışında, farklı sınıflarda görev yapanların “sınav” kriteri dışında bu sınıflarda geçirdikleri sürelerin öğretmenlik mesleğine atanmada esas alındığı kurum içi ve kurumlar arası ilk atama uygulaması ile ilgili maddelerinin kaldırılarak değişikliğin 31/ 08/ 2012 tarihli ve 28397 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiğini,
2.2) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 50 inci maddesinde “Devlet kamu hizmet ve
görevlerine Devlet Memuru olarak atanacakların açılacak Devlet memurluğu sınavına girmeleri ve sınavı kazanmalarının şart olduğunu” , 54 üncü maddesinde “ sınavlarda başarılı olanlardan Devlet memurluğuna girmek isteyenlerin başarı listesindeki, sıraya ve 47 nci maddeye göre ilan edilen kadro sayısı kadar kurumlarınca memur adayı olarak atanacaklar”, aynı Kanunun 74 üncü maddesinde ise “memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakati ile kazanılmış hak ve dereceleri üzerinden veya öğretim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakillerinin mümkün olduğunun” düzenlendiğini,
2.3) 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun “ Öğretmenlik” başlıklı 43 üncü maddesinde
Öğretmenlik, Devletin eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleği olduğunun belirtildiğini,
2.4) Yapılan değişiklikle diğer kamu kurum ve kuruluşlarında devlet memuru olarak çalışanların
öğretmenliğe atanmalarında daha önceki düzenlemelerde yer alan memuriyetteki hizmet süresine dayalı atama sisteminin kaldırılarak, KPSS’de atanabileceği alanda belirlenen taban puan ve üzerinde puan almış olması kaydıyla kurumlar arası ilk atama kapsamında başvuruda bulunmalarına yönelik düzenlemeler yapıldığını,
2.5) Danıştay 2. Dairesinin 2012/ 1316 E . sayılı kararında; 2012 Şubat Öğretmenlik için Başvuru ve
Atama Kılavuzunun “Açıktan ve kurumlar arası yeniden atama” ile açıktan ilk atama, kurum içi ve kurumlar arası ilk atamaya yer vermemesi yönlerinden eksik düzenleme içermesi nedeniyle 2577 sayılı Yasanın 27/ 2 maddesinde öngörülen koşullar gerçekleşmiş olduğundan yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar verilmiş olup, Bakanlıkça yapılan itiraz üzerine Danıştay
İdari Dava Daireleri Kurulu İtiraz sayılı kararda davacının itirazının reddine, davalı idarenin itirazının kabulü ile Danıştay 12. Dairesi Müşterek Kurulunca verilen 08/ 06/ 2012 günlü ve sayılı kararın yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verildiğini,
2.6) Buna göre Bakanlıklarına bağlı resmi eğitim kurumlarına öğretmen olarak atanacaklarda
aranacak genel ve özel şartlar ile öğretmenliğe atamalara ilişkin usul ve esasların 17/ 04/ 2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer
Değiştirme Yönetmeliğinde açıklandığını, Belirtmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri
2 / 11inceler .” hükmü,
3.2) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümü altındaki “Genel İlkeler” başlıklı 128
inci maddesinde; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir .
Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır . ” hükmü,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü,
5) 14/ 07/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
5.1) “Amaç” başlıklı 2 nci maddesinde; ” Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını,
niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler .”,
5.2) “Sınav şartı” başlıklı 50 nci maddesinde; “Devlet kamu hizmet ve görevlerine Devlet memuru
olarak atanacakların açılacak Devlet memurluğu sınavlarına girmeleri ve sınavı kazanmaları şarttır .
Sınavların yapılmasına dair usul ve esaslar ile sınava tabi tutulmadan girilebilecek hizmet ve görevler ve bunların tabi olacağı esaslar Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir genel yönetmelikle düzenlenir .”,
5.3) “Adaylığa kabul edilme başlıklı” 54 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Sınavlarda
başarılı olanlardan Devlet memurluğuna girmek isteyenler başarı listesindeki sıraya ve 47 nci maddeye göre ilan edilen kadro sayısı kadar, kurumlarınca memur adayı olarak atanırlar…”,
5.4) “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinin birinci
fıkrasında; “Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür…” ,
6) 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun;
6.1) “Öğretmenlik” başlığını taşıyan 43 üncü maddesinde : “Öğretmenlik, Devletin eğitim,
öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleğidir . Öğretmenler bu görevlerini Türk Milli Eğitiminin amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak ifa etmekle yükümlüdürler .
Öğretmenlik mesleğine hazırlık genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon ile sağlanır .
Yukarıda belirtilen nitelikleri kazanabilmeleri için, hangi öğretim kademesinde olursa olsun,
3 / 11öğretmen adaylarının yükseköğrenim görmelerinin sağlanması esastır . Bu öğrenim lisans öncesi,
lisans ve lisans üstü seviyelerde yatay ve dikey geçişlere de imkan verecek biçimde düzenlenir…
(Ek fıkra : 1/ 3/ 2014- 6528/ 5 md .) Aday öğretmenliğe atanabilmek için; 14/ 7/ 1965 tarihli ve 657 sayılıDevlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde sayılan şartlara ek olarak, yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından mezun olma ve Bakanlıkça ve/veya Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi tarafından yapılacak sınavlarda başarılı olma şartları aranır…”,
6.2) “Öğretmenlerin nitelikleri ve seçimi” başlıklı 45 inci maddesinde ise; “Öğretmen
adaylarında genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon bakımından aranacak nitelikler
Milli Eğitim Bakanlığınca tespit olunur .
(Değişik : 16/ 6/ 1983 – 2842/ 13 md .) Öğretmenler ,öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarından ve bunlara denkliği kabul edilen yurtdışı yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar arasından, Milli Eğitim Bakanlığınca seçilirler .
Yüksek öğrenimleri sırasında pedagojik formasyon kazanmamış olanların ihtiyaç duyulan alanlarda, öğretmenliğe atanmaları halinde bu gibilerin adaylık dönemi içinde yetişmeleri için Milli Eğitim
Bakanlığınca gerekli tedbirler alınır .
Hangi derece ve türdeki eğitim, öğretim, teftiş ve yönetim görevlerine, hangi seviye ve alanda öğrenim görmüş olanların ne gibi şartlarla seçilebilecekleri yönetmelikle düzenlenir .” ,
7) 17/ 04/ 2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı
Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin;
7.1) “Atama Şartları” başlıklı 5 inci maddesi : “( 1) Öğretmenlik mesleğine aday öğretmen olarak
girilir .
( 2) Aday öğretmenliğe/öğretmenliğe atanacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartların yanında aşağıdaki özel şartlar aranır; a) Mezun olunan yükseköğretim programının, Bakanlığın öğretmenliğe atanacakların tespitine ilişkin kararına göre atama yapılacak alana uygun olması, b) Öğretmenliğe kaynak teşkil eden yükseköğretim programlarından mezun olanların ihtiyacı karşılamadığı alanlara atanacaklar hariç olmak üzere, Bakanlıkça uygun görülen pedagojik formasyon eğitiminin başarıyla tamamlanmış olması, c) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanların, Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığınca yükseköğrenimlerinin ve/veya pedagojik formasyon belgelerinin yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına veya programlarına denkliğinin kabul edilmiş olması,
4 / 11ç) İlk atama kapsamında atanacakların, KPSS’den atanacakları alanlar için belirlenen taban puan ve
üzerinde puan almış olmaları, d) Devlet memurluğundan veya öğretmenlik mesleğinden çıkarılmayı gerektiren bir ceza alınmamış olması .”,
7.2) “Atama Usulleri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası : “ ( 1) Öğretmen kadrolarına
atama usulleri şunlardır :
a) İlk atama, b) Yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atama, c) Millî sporcuların ataması, ç) Engellilerin ataması”,
7.3) “İlk atama” başlıklı 7 nci maddesi; “( 1) Öğretmenlikte adaylığı daha önce kaldırılmamış
olanlardan 5 inci maddede belirtilen atama şartlarını taşıyanlar, aday öğretmenliğe atanmak üzere ilk atama kapsamında başvurabilir .
( 2) Aday veya asıl Devlet memuru olarak hâlen Bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapanlar, Devlet memuru olarak görev yapmakta iken kendi istekleriyle bu görevlerinden ayrılanlar ile aday öğretmenlik veya aday memurluk döneminde başarısız olmaları nedeniyle görevine son verilenler, 5 inci maddede belirtilen atama şartlarını taşımaları kaydıyla ilk atama kapsamında başvuruda bulunabilir .
( 3) Öğretmenlikte adaylığı daha önce kaldırılmış olanlardan yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atama yoluyla öğretmenliğe atanabilme niteliklerini taşıyanlar, istemeleri hâlinde ilk atama kapsamında da başvuruda bulunabilir .”
7.4) “Duyuru, başvuru ve tercihler” başlıklı 12 nci maddesinin birinci fıkrası; “Aday
öğretmenliğe atanacaklar, bu Yönetmelikte ve Bakanlıkça yapılan duyuruda belirlenen şartları taşımaları kaydıyla, alanlar itibariyle başvuranlar arasından KPSS sınav sonuçlarına göre belirlenir .”
Hükümlerini içermektedir .
8) 06/ 05/ 2010 tarihli ve 27573 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mülga Milli Eğitim Bakanlığı
Öğretmenlerinin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin;
8.1) “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesi; ( 1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre;
a) Ülke genelinde alanlar itibarıyla öğretmen dağılımında denge sağlanması, alanlar itibarıyla öğretmen norm kadro sayıları esas alınarak öğretmen ihtiyacının karşılanabilirliği oranının eşit
5 / 11düzeyde tutulması,
b) Atama ve yer değiştirmelerde eğitim kurumlarında alanlar itibarıyla boş norm kadro bulunması, c) Yer değiştirmelerde öğretmenin hizmet puanına göre işlem yapılması, ç) Öğretmenliğe ilk defa atanacaklarda, öğretmenlik için Kamu Personel Seçme Sınavından alınan ve Bakanlıkça alanlar itibarıyla belirlenen puan üstünlüğü, d) Açıktan ve kurumlar arası yeniden atama yoluyla öğretmenliğe atanacaklarda öğretmenlikteki hizmet süresi öncelikli olmak üzere memuriyetteki hizmet süresi, e) Açıktan ilk atama, kurumlar arası ilk atama ve kurum içi ilk atama yoluyla öğretmenliğe atanacaklarda Devlet memuriyetindeki hizmet süresi, esas alınır .” ,
8.2) “Atama çeşitleri”başlıklı 12 nci maddesi; “( 1) Öğretmen kadrolarına atama çeşitleri
şunlardır :
a)İlk atama b)Açıktan ve kurumlar arası yeniden atama c)Açıktan ilk atama, kurum içi ve kurumlar arası ilk atama ç) Millî sporcuların ataması d) Bedensel engellilerin ataması .”,
8.3) “Açıktan ilk atama, kurum içi ve kurumlar arası ilk atama” başlıklı 15 inci maddesi : “( 1)
Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu kapsamında eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı dışındaki diğer hizmet sınıflarında hâlen asıl memur olarak görev yapanlar ile Devlet memuru olarak çalışmakta iken görevlerinden ayrılanlar, bu kapsamda başvuruda bulunabilirler .
( 2) Bu madde kapsamında başvuruda bulunacakların atamalarında esas alınacak hizmet sürelerinin hesabında, Bakanlık ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında fiilen Devlet memuru olarak geçirilen hizmet süreleri esas alınır ..”
Düzenlemelerini içermekte idi .
9) 03/ 05/ 2002 tarihli 24744 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlerine İlk Defa
Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik’in;
9.1) “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesi;
“ Bu Yönetmelik;
6 / 11a) A Grubu Kadrolar; Başbakanlık, bakanlıklar, bunların müsteşarlık, başkanlık ve bağımsız genel
müdürlük düzeyindeki bağlı ve ilgili kuruluşları ile bağlı ortaklıklarındaki, özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle girilen ve belirli bir yetişme programı sonrası yeterlik sınavına tabi tutulan mesleklere ilişkin kadro ve görevler ile il özel idareleri ve belediyelerin teftiş kurullarına, b) B Grubu Kadrolar; Kadroları 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki listelerde yer alan, genel ve katma bütçeli kurumlarla bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunlar ile kurulan fonlar ve kefalet sandıkları, il özel idareleri ve belediyeler, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında yukarıda (a) bendinde belirtilmiş olan meslekler dışında, ilk defa kamu hizmeti ve görevlerine atama yapılacak kadro ve görevlere, atanacaklar için yapılacak işlem ve sınavları kapsar .”,
9.2) “Kısaltma ve tanımlar” başlıklı 5 inci maddesi : “Bu Yönetmelikte geçen;…… .KPSS (Kamu
Personel Seçme Sınavı) : Bu Yönetmelikte (A) grubu olarak adlandırılan kadrolara atanacaklar için kurumların kendi mevzuatına göre düzenleyecekleri giriş sınavına kabul edilecekleri belirlemek ve (B) grubu olarak adlandırılan kadrolara atanmaya esas olacak yerleştirmeyi yapmak amacıyla kullanılacak olan puanları sağlayan merkezi sınavı, ifade eder…”,
9.3) “Yerleştirme” başlıklı 23 üncü maddesinin 25/ 12/ 2006 – 11516 B.K .K . ile değişik ikinci
fıkrasında : “Milli Eğitim Bakanlığınca yapılacak ilk defa öğretmen atamalarına ilişkin yerleştirme işlemleri, ek 5 inci maddeye göre yapılan alan seçme sınavı ile ÖSYM’ce yapılan KPSS sonuçları birlikte değerlendirilerek adı geçen Bakanlık tarafından yapılır . Milli Eğitim Bakanlığı öğretmen ihtiyacı durumuna bağlı olarak sadece KPSS sonucuna göre de yerleştirme işlemi yapabilir . Gerek görüldüğünde tüm yerleştirme işlemlerinde ÖSYM ile Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Teknolojileri
Genel Müdürlüğü işbirliği yapar .”,
9.4) Ek Madde 5’ te ise; “Bu Yönetmelik kapsamında eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfına dahil
öğretmen kadrolarına, KPSS sonucuna göre alınan puanın %50’si ile Milli Eğitim Bakanlığınca yapılan alan seçme sınavı sonucunda alınan puanın %50’si esas alınarak atama yapılır .”, Hükümleri yer almaktadır .
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Eğitim Fakültesi kimya öğretmenliği bölümü mezunu olan başvuran, 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununa tabi memur olarak görev yapmakta iken mevcut öğretmen açığı da göz önünde bulundurularak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 74. maddesi uyarınca Milli Eğitim
Bakanlığı bünyesinde öğretmen olarak görevlendirilmesi talebine istinaden Milli Eğitim Bakanlığı
Bilgi Edinme sisteminden gönderilen 15/ 12/ 2016 tarihli yazı ile başvurmuş, söz konusu talebinin
İdare tarafından reddedilmesi üzerine Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
12) Kurumumuza yapılan aynı konuda 2016/ 4612 nolu başvuruya ilişkin Kamu Başdenetçisinin
25/ 04/ 2017 tarihli Ret Kararındaki hususlar dikkate alınarak aşağıdaki maddelerdeki gibi değerlendirmelere yer verilmiştir .
7 / 1113) 5 nolu paragrafta ve alt bentlerinde yer verilen 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 50 nci
maddesinde belirtildiği üzere, Devlet kamu hizmet ve görevlerine Devlet memuru olarak atanacakların açılacak Devlet memurluğu sınavlarına girmeleri ve sınavı kazanmaları gerekmekte olup, yine aynı Kanunun 74 üncü maddesine göre, memurların söz konusu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan bir kadroya nakilleri mümkündür .
14) 03/ 05/ 2002 günlü ve 24744 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu
Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmeliğin 2 nci maddesinde A Grubu Kadrolar ve B Grubu Kadrolar açıklanmış olup, anılan maddede Yönetmeliğin kapsamı; (a) bendinde belirtilmiş olan meslekler dışında, ilk defa kamu hizmeti ve görevlerine atama yapılacak kadro ve görevlere atanacaklar için yapılacak işlem ve sınavlar olarak belirtilmiştir . Söz konusu Yönetmelikte “KPSS (Kamu Personeli Seçme Sınavı), Yönetmelikte (A) grubu olarak adlandırılan kadrolara atanacaklar için kurumların kendi mevzuatına göre düzenleyecekleri giriş sınavına kabul edilecekleri belirlemek ve (B) grubu olarak adlandırılan kadrolara atanmaya esas olacak yerleştirmeyi yapmak amacıyla kullanılacak olan puanları sağlayan merkezi sınav olarak tanımlanmıştır . Yine anılan Yönetmelikte Milli Eğitim Bakanlığınca yapılacak ilk defa öğretmen atamalarına ilişkin yerleştirme işlemlerinin ek 5 inci maddeye göre yapılan alan seçme sınavı ile
ÖSYM’ce yapılan KPSS sonuçları birlikte değerlendirilerek adı geçen Bakanlık tarafından yapılacağı, Milli Eğitim Bakanlığının öğretmen ihtiyacı durumuna bağlı olarak sadece KPSS sonucuna göre de yerleştirme yapabileceği hususlarına yer verildiği görülmektedir .
15) 6 nolu paragraf ve alt bentlerinde yer verilen 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununda
belirtildiği üzere öğretmenlik, Devletin eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleği olup öğretmenler bu görevlerini Türk Milli Eğitiminin amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak ifa etmekle yükümlüdürler . Öğretmen adaylarında genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon bakımından aranacak nitelikler Milli Eğitim Bakanlığınca tespit olunur ve buna göre öğretmenler, öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarından ve bunlara denkliği kabul edilen yurtdışı yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar arasından, Milli Eğitim
Bakanlığınca seçilirler . Kanunun ilgili maddelerinde de belirtildiği üzere öğretmenlik mesleğine hazırlık genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon ile sağlanır . Kanunda hangi derece ve türdeki eğitim, öğretim, teftiş ve yönetim görevlerine, hangi seviye ve alanda öğrenim görmüş olanların ne gibi şartlarla seçilebilecekleri hususları ayrıntılı şekilde düzenlenmemiş olup bu hususların Yönetmelikle düzenleneceği belirtilmekle yetinilmiştir .
16) Bilindiği üzere, Anayasanın 124. maddesinde Başbakanlık, bakanlık, ve kamu tüzel kişilerinin
kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarılabileceği hususu düzenlenmiş olup, Milli Eğitim
Bakanlığı da Anayasanın söz konusu hükmü ile 1739 sayılı Kanunun 45. maddesinin açık hükmüne istinaden ve kanunla verilen takdir hakkı çerçevesinde 06/ 05/ 2010 tarihli ve 27573 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Mülga Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenlerinin Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinde 12/ 08/ 2012 tarihinde değişiklik yapmak ve akabinde 17/ 04/ 2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinde yaptığı düzenlemeler ile aday veya asıl devlet memuru olarak halen Bakanlık veya
8 / 11diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapanların, devlet memuru olarak görev yapmakta iken
kendi istekleriyle bu görevlerinden ayrılanlar ile aday öğretmenlik veya aday memurluk döneminde başarısız olmaları nedeniyle görevine son verilenlerin şartlarını taşımaları kaydıyla ancak ilk atama kapsamında öğretmenliğe başvurabilecekleri kuralını getirmek suretiyle, KPSS’ye girmeksizin devlet memuriyetindeki hizmet süresi esas alınarak öğretmen olarak atama usulünü kaldırmış, KPSS’den Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenen taban puan ve üzerinde puan alma şartını getirmiştir .
17) Her ne kadar 06/ 05/ 2010 tarihli ve 27573 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olan mülga Milli
Eğitim Bakanlığı Öğretmenlerinin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Atama Çeşitleri” başlıklı 12. maddesinin 1 inci fıkrasının (c) bendinde açıktan ilk atama, kurum içi ve kurumlar arası ilk atama, atama çeşidi olarak sayılmış ve yine aynı Yönetmeliğin “Temel ilkeler” başlıklı 5.
maddesinin 1 inci fıkrasının (e) bendinde açıktan ilk atama, kurumlar arası ilk atama ve kurum içi ilk atama yoluyla öğretmenliğe atanacaklarda Devlet memuriyetindeki hizmet süresinin esas alınacağı belirtilmiş ise de, söz konusu mülga Yönetmelikte 31/ 08/ 2012 tarihli ve 28397 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenlerinin Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişiklik yapılmış olup söz konusu
Yönetmeliğin 5. maddesinin 1 inci fıkrasının (e) bendi yürürlükten kaldırılmış ve böylece açıktan ilk atama, kurumlar arası ilk atama ve kurum içi ilk atama yoluyla öğretmenliğe atanacaklarda Devlet memuriyetindeki hizmet süresinin esas alınması uygulamasına son verilerek, tüm atama çeşitlerinde
Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenen taban puan ve üzerinde puan alma esası getirilmiştir .
17/ 04/ 2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve halen yürürlükte olan Milli Eğitim
Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin atama usullerini düzenleyen 6 ncı maddesinde ise mülga Yönetmelikte yer alan açıktan ilk atama, kurumlar arası ilk atama ve kurum içi ilk atamaya yer verilmediği görülmektedir . Hal böyle olunca yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre Milli Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında diğer hizmet sınıflarında çalışanlar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı dışındaki diğer hizmet sınıflarında halen asıl memur olarak görev yapanlar ile, devlet memuru olarak çalışmakta iken görevlerinden ayrılanların öğretmen olarak atanmalarında devlet memuriyetindeki hizmet süresini esas alma usulü kaldırılmış olup tüm atama çeşitlerinde Milli
Eğitim Bakanlığınca belirlenen taban puan ve üzerinde puan alma esası getirilmiştir . Dolayısıyla yürürlükteki mevcut Yönetmeliğe göre kamu görevinde çalışan memurların da KPSS’ye girerek puan üstünlüğüne göre atanmaları gerekmektedir .
18) Bir kamu görevine açıktan atama yapıp yapmama konusunda idarelere takdir yetkisi tanınmış
olup, idarenin bu konuda yargı kararıyla zorlanması mümkün olmadığı gibi, idarenin takdir yetkisinin de mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu şüphesizdir . Kaldı ki, idarenin takdirine dayanan işlemlerin sebep ve maksat yönünden yargı denetimine tabi olduğu hususu da idare hukukunun bilinen ilkelerindendir . Dolayısıyla 1739 sayılı Kanunla idareye verilen takdir hakkı çerçevesinde düzenleme yapılmasında ve atama için memuriyette geçen süreyi esas alan açıktan ilk atama, kurumlar arası ilk atama ve kurum içi ilk atamaya yer verilmeyip sınav esasına dayanan düzenleme yapılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir .
19) Atanmaya esas kriter olarak “sınav” değil de “memuriyetteki hizmet süresinin esas alınması
halinde, anılan durumdaki kişilerin, ihtisas mesleği olan öğretmenlik mesleğine atanma yeterliliğine sahip olup olmadıkları yönünden herhangi bir objektif değerlendirmeye tabi tutulmaksızın atanmaları
9 / 11sonucu ortaya çıkacaktır ki, öğretmenlik mesleği dışında, farklı sınıflarda memur olarak görev
yaparken “sınav” kriteri dışında bu sınıflarda memur olarak geçirilen sürelerin öğretmenlik mesleğine atanmada esas alınmasının, kamu yararı, hizmet gerekleri ve Milli Eğitim Temel
Kanununun anılan hükümleriyle bağdaştırılması mümkün görülmemektedir . (Danıştay 12. Dairesinin 13/ 04/ 2011 tarihli ve E : 2008/ 8363, K: 2011/ 1653 sayılı Kararı, Danıştay 2. Dairesinin 30/ 06/ 2010 tarihli ve
E :2009 / 5585, K: 2010/ 3047 sayılı Kararı, Danıştay 2. Dairesinin 10/ 12/ 2010 tarihli ve E :2007 / 5585, K: 2010/ 4805 sayılı
Kararı)
20) Öte yandan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 74 üncü maddesinde memurların öğrenim
durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan bir kadroya nakillerinin mümkün olduğu belirtilmiş ise de, anılan maddede bu geçişlerin, sınav şartı aranarak yapılmasını engelleyici ya da kısıtlayıcı bir hükme de yer verilmediği görülmekle birlikte, 17/ 04/ 2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin; 5 inci maddesindeki “İlk atama kapsamında atanacakların, KPSS’den atanacakları alanlar için belirlenen taban puan ve üzerinde puan almış olmaları” yönündeki düzenleme ile, 03/ 05/ 2012 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar
Hakkında Genel Yönetmeliğin 25/ 12/ 2006- 11516 BKK ile değişik 23 üncü maddesinde yer alan
“Milli Eğitim Bakanlığınca yapılacak ilk defa öğretmen atamalarına ilişkin yerleştirme işlemleri, ek
5 inci maddeye göre yapılan alan seçme sınavı ile ÖSYM’ce yapılan KPSS sonuçları birlikte
değerlendirilerek adı geçen Bakanlık tarafından yapılır . Milli Eğitim Bakanlığı öğretmen ihtiyacı durumuna bağlı olarak sadece KPSS sonucuna göre de yerleştirme işlemi yapabilir . ….” Şeklindeki düzenlemeler de sınav şartının dayanağını oluşturmaktadır .
21) Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı çerçevesinde;
halen memur olarak görev yapmakta olan kimya öğretmenliği mezunu başvuru sahibinin 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunun 74. maddesi uyarınca Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde öğretmen olarak atanması talebinin reddine ilişkin idari işlemde “hukuka aykırılık tespit edilemediğinden” başvurunun reddine karar vermek gerekmiştir .
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Red Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, Milli Eğitim
Bakanlığının işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VI. KARAR
Açıklanan gerekçeler nedeniyle BAŞVURUNUN REDDİNE, Ret kararının BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
10 / 11Kamu Başdenetçisi