|
ÖZET: Bu karar, başvuranın kıdem tazminatı talebinin reddedilmesine ilişkin hukuki değerlendirmeleri içermektedir. Başvuran, infaz koruma memuru olarak çalıştığı kurumdan istifa ederek kıdem tazminatı talep etmiştir. Ancak, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesi gereğince, iş sonu tazminatının yalnızca sözleşmeli personel için geçerli olduğunu ve kadrolu devlet memurlarına ödenmediğini belirtmiştir.
Kararda, başvuranın istihdam statüsünün 657 sayılı Kanun çerçevesinde kıdem tazminatına hak kazanmadığı vurgulanmıştır. İlgili mevzuat, kamu personelinin iş sonu tazminatına ilişkin ödemeleri düzenlemekte olup, başvuranın durumunun bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durum, kamu idaresinin mevzuata uygun hareket etme yükümlülüğünü de ortaya koymaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/12661-S.22.19352
BAŞVURU NO : 2022/7411
KARAR TARİHİ : 30/09/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : İş sonu / kıdem tazminatının ödenmesi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 23/05/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle: 2011 yılında infaz koruma memuru olarak göreve başladığını, çalıştığı kurumda eğitim
durumuna uygun bir pozisyon olmaması vb. sebeplerle istifa ettiğini belirterek iş sonu kıdem tazminatının ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Bilgi, belge ve görüş talebimiz üzerine Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 25/07/2022 tarih
ve – – sayılı cevap yazısında özetle: “…Başvuru sahibinin konu ile alakalı olarak daha önce yaptığı CİMER başvurusuna 31.03.2022 tarihinde, ”… İş sonu Tazminatı,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve
kuruluşlarında 4/B sözleşmeli olarak çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti çalışanlarına verilen bir tazminat olup, kadrolu personele ödenmemektedir.” şeklinde cevap verildiği, -“Başvuru konusu hakkında genel olarak görüşümüz” ve “Başvuranın talebi karşılanamayacak ise hukuki gerekçesinin/sebebi” hususu ile ilgili olarak; Ceza İnfaz Kurumları ve Denetimli Serbestlik Müdürlüklerinde görev yapan sözleşmeli personelin başka kurumlara atamalarının yapılması veya kendi istekleri ile istifa etmeleri sonucunda iş sonu tazminatının (kıdem tazminatı) hangi şartlarda ödenebileceği hususu, ekte sunulan yazıda belirtilmiş olup ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde kadrolu personele iş sonu tazminatının ödenmesine imkan bulunmadığı…”
2.1. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 29/07/2022 tarih ve – – sayılı cevap yazısında özetle; “…Adı geçenin, 5944 sayılı ve 2010 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ve Devlet Personel Başkanlığının
16.02.2010 tarihli ve 4063 sayılı açıktan atama iznine istinaden, 31.01.2011 tarihinde Ağrı Adlî Yargı İlk
Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığınca yapılan sözlü sınav sonucunda atanmasının uygun görüldüğü, Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği’nin ilgili mevzuat hükümlerinde aranan şartları taşıdığından Ağrı M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna “kadrolu infaz ve koruma memuru” unvanında 16.05.2011 tarihli Bakanlık Olur’u ile atamasının yapıldığı, İş sonu tazminatı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında 4/B sözleşmeli olarak çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti çalışanlarına verilen bir tazminat olup “kadrolu devlet memuru” için ödenmediği, dolayısıyla adı geçenin de yukarıda belirtildiği üzere kadrolu infaz ve koruma memuru olduğundan talebinin karşılanmasının mümkün bulunmadığı…” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının. “Dilekçe, bilgi edinme ve
kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
5.1) “İstihdam şekilleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel,
geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür. A) Memur: Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır. Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.
B) Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir. …”,
6) 28.6.1978 tarihli ve 16330 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 6.6.1978 tarihli ve 7/15754 Sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin
Esaslar’ın 7 nci maddesinde: “Kamu kurum ve kuruluşlarının yurt dışı teşkilatlarında sözleşmeli olarak çalıştırılan yabancı uyruklu personel ile haftalık çalışma saati süresi 40 (kırk) saatin altında bulunan personel (Milli Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde sözleşme ile çalıştırılacak öğretmenlerde 40 saat şartı aranmaz) hariç olmak üzere, kurumunda (2) fiilen, askerlik ve doğum dışında kesintisiz en az 2 hizmet yılını tamamlayanlardan;
a) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gereğince sürekli tam iş göremezlik geliri, malûllük veya yaşlılık aylığı bağlanması veya toptan ödeme yapılması, b) Hizmetlerine gerek kalmadığı için sözleşmesinin feshedilmesi veya yenilenmemesi, c) İlgilinin ek 6 ncı maddenin ikinci fıkrası uyarınca sözleşmeyi feshetmesi, ç) İlgilinin işe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi, d) İlgilinin ölümü, hallerinden birinin vuku bulmasından dolayı hizmet sözleşmesi sona erenlere, görev yapmakta olduğu pozisyon unvanı itibariyle, Devlet Memurları Kanununa göre girebilecekleri hizmet sınıfındaki aynı veya benzeri kadro unvanı esas alınarak hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personele 5434 sayılı
Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi tutarını geçmemek üzere, kurumunda çalışılan her tam hizmet yılı için ayrılış tarihindeki hizmet sözleşmesinde yazılı aylık brüt ücret tutarında iş sonu tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de, tam yıl için hesaplanan miktardan o süreye isabet eden tutar kadar ödeme yapılır. …İş sonu tazminatı ödemelerinde emsal belirleme hususları ile uygulamada ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye
Maliye Bakanlığı yetkilidir.”, Hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ: Kamu
Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddedilmesi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Başvuran özetle, kıdem tazminatı / iş sonu tazminatının ödenmesini talep etmektedir.
8) İlgili idare özetle, iş sonu tazminatı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4 üncü maddesinin (B)
fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında 4/B sözleşmeli olarak çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti çalışanlarına verilen bir tazminat olup “kadrolu devlet memuru” için ödenmediği, dolayısıyla adı geçenin de yukarıda belirtildiği üzere kadrolu infaz ve koruma memuru olduğundan talebinin karşılanmasının mümkün bulunmadığı şeklinde görüş bildirmiştir.
8.1) Somut olayda başvuran infaz koruma memuru unvanında çalışırken istifa ettiği için kıdem tazminatı /
iş sonu tazminatının ödenmesini talep etmektedir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık başvurana kıdem tazminatı / iş sonu tazminatı ödenip ödenemeyeceği noktasındadır.
9) İş sonu tazminatı, 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 7 inci maddesindeki şartlara haiz 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B maddesine göre istihdam edilen sözleşmeli personeli kapsamaktadır. Başvuranın ilgili idarede istihdam edildiği statünün yasal dayanağı olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda iş sonu (veya kıdem)
tazminatı ödenmesini öngören bir hüküm bulunmadığı gibi, hizmet ilişkisine bağlı bir şekilde işçi olarak çalışanlar için, hizmet akdinin son bulması durumunda öngörülen kıdem tazminatının statü hukuku çerçevesinde çalışan kamu personeli (Devlet memuru) için uygulanamayacağı açıktır. Bunun yanı sıra, ilgili idare hukukla bağlı olup, mevzuat tarafından belirlenen kurallara uygun işlem tesis etmek ve her türlü mali ve sosyal haklara ilişkin ödemeleri de buna göre yapmak durumundadır. Aksi durumda, söz konusu ödemeleri yapan veya kontrol etmekle sorumlu olan kişilerin de mali sorumluluğu söz konusu olabilecektir.
10) Başvuru kapsamında yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; yukarıda açıklanan sebep ve
gerekçelerle başvurunun reddedilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
11) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlemlerine karşı, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvuru kapsamında yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, yukarıda açıklanan sebep ve gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın, Başvurana ve Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi