657 sayılı Kanun’un 133. maddesi kapsamında disiplin cezalarının silinmesi için memurun davranışlarının talebi haklı kılacak nitelikte olup olmadığı nasıl değerlendirilir (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/5181-S.21.8447

BAŞVURU NO : 2021/2989

KARAR TARİHİ : 30/03/2021

RET KARARI

ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ

BAŞVURUYA KONU İDARE :

REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 08/02/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, 15.01.2021 tarihli ve sayılı dilekçesi ile Bülent Ecevit Üniversitesi

Rektörlüğünden geçmişte almış olduğu disiplin cezalarının mümkünse tümünün (Kademe

İlerlemesinin Durdurulması, Uyarma, Aylıktan Kesme Cezası) değilse süresi dolan (Kademe ilerlemesinin durdurulması (26.11.2010), Aylıktan Kesme Cezasının (05/10/2016) , Uyarma

Cezasının (03 Mart 2011)) sistemden silinmesini talep ettiğini, 29.01.2021/7939 sayılı yazısı ile Rektör adına Rektör yardımcısı tarafından cevap verildiğini, uygulanan disiplin cezalarından sonra tekrar disiplin cezası alması nedeniyle süresi dolan cezaların özlük dosyasından kaldırılmasının uygun görülmediğinin bildirildiğini ifade ederek süresi dolan disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu talebe ilişkin olarak Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 04/03/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazı ile; “657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uyarınca özlük dosyasına işlenmiş olan disiplin cezaları; bazı şartların varlığı halinde memurun talebi üzerine veya af nedeniyle ya da açılan bir dava sonucuna istinaden özlük dosyasından silinebilir. Bu haller dışında, disiplin cezaları özlük dosyasında kayıtlı kalır. Nitekim DMK 133. maddesinde; “Disiplin cezaları memurun Özlük dosyasına İşlenir, Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 Sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak verilmiş olan cezaların özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Memurun yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları bu isteğini haklı kolacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının özlük dosyasından çıkarılmasında disiplin kurulunun mütalaası alındıktan sonra yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır,” denmekledir. Ancak adı geçenin

13.08.2020 tarihli 2020/02 sayılı Mühendislik Fakültesi Fakülte Disiplin Kurulu Kararı ile

Aylıktan Kesme Cezası alması ve memurun, yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülmediğinden uygun görülmediği” açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun, 5.1. Genel Haklar Bölümünün “Uygulamayı isteme hakkı” başlıklı 17 nci maddesinde;

“Devlet memurları, bu kanun ve bu kanuna dayanılarak yayınlanan tüzük ve yönetmeliklere göre tayin ve tespit olunup yürürlükte bulunan hükümlerin kendileri hakkında aynen uygulanmasını istemek hakkına sahiptirler.” 5.2. “Disiplin cezalarının bir süre sonra özlük dosyasından silinmesi” başlıklı 133 üncü maddesinde; “Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir.

Memurun, yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir.”

Hükümleri yer almaktadır

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. 1 numaralı paragrafta da ayrıntılı belirtildiği üzere başvuran, başvuran disiplin cezalarının özlük dosyasından kaldırılmasını talep etmektedir.

8. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 133 üncü maddesinde, disiplin cezalarının muayyen bir süre sonunda (aylıktan kesme disiplin cezası için 10 sene) memurun özlük dosyasından silinmesi iki ana koşula bağlanmıştır. Bu koşullardan birincisi, hakkında disiplin cezası uygulanmış memurun atamaya yetkili amire başvurarak verilmiş olan cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin talebinin olması, ikincisi ise, atamaya yetkili olan amirin memurun mevzuatta belirtilen süreler içerisindeki davranışlarının, bu isteğini haklı kılacak nitelikte olduğuna kanaat getirmesidir. Söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi konusunda, atamaya yetkili amirin talepte bulunanın davranışlarını değerlendirerek karar verme açısından takdir yetkisinin bulunduğu açıktır.

9. Bilindiği üzere, idarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye takdir yetkisi denilmektedir. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi

Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi

Cilt 1, Sayı 2,Aralık 1997). İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunlu olmakla birlikte bu durum, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. İdarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içinde kalması, eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanması, yasanın öngördüğü amacın dışında başka bir amaç için kullanamaması ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanması hukuk devleti açısından zorunluluktur (Şeref Gözübüyük, Yönetim Hukuku, Eylül/1991 s.204).

10. İdarece Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde; başvuran hakkında, 26/11/2010 tarihli kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, 03/03/2011 tarihli uyarma cezası ve 05/10/2016 tarihli 1/30 oranında Aylıktan kesme cezası işlemlerinin tesis edildiği ve son olarak başvurana 13/02/2020 tarihinde 1/30 oranında aylıktan kesme cezası verildiği, 11. 26/11/2010 tarihli kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının özlük dosyasında silinmesi için öngörülen 10 yıllık süre içerisinde başvuran hakkında hem 03/03/2011 tarihli uyarma cezası hem de 05/10/2016 tarihli 1/30 oranında Aylıktan kesme cezası işlemlerinin tesis edildiği, 05/10/2016 tarihli 1/30 oranında Aylıktan kesme cezasının özlük dosyasında silinmesi için öngörülen 10 yıllık süre içerisinde de yine başvuran hakkında 13/02/2020 tarihli 1/30 oranında aylıktan kesme cezası işleminin tesis edildiği, 03/03/2011 tarihli uyarma cezası işleminin sicilden silinmesi için öngörülen 5 yıllık süre içerisinde başvuran hakkında herhangi bir disiplin cezası işlemi tesis edilmemişse de konuya ilişkin idarece gönderilen bilgi ve belgelerde başvuranın, bahse konu disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi için öngörülen süreler içerisindeki davranışlarının, bu isteğini haklı kılacak nitelikte olmadığı açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.

12. Tüm bu sebepler, mevzuat hükümleri ve idarenin cevabi yazıları birlikte değerlendirildiğinde; idarenin, bahse konu disiplin cezalarının silinmemesi işlemine gerekçe olarak mevzuatta belirlenen süreler içerisinde meydana gelen olayları esas alarak bir değerlendirmede bulunduğu, diğer taraftan başvuranın, bahse konu disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesine yönelik talebini haklı kılacak nitelikteki davranışlarının somut olayda tespit edilemediği, bu nedenle idarenin mevzuat gereğince takdir yetkisini disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmemesi yönünde kullanması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Zonguldak İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE

Kararın BAŞVURANA ve ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ

REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi