657 sayılı Kanun’un 133. maddesi uyarınca disiplin cezalarının silinmesi için idarenin takdir yetkisi nasıl değerlendirilir (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/4223-S.23.6914

BAŞVURU NO : 2022/16128

KARAR TARİHİ : 31/03/2023

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 03/11/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Gölpazarı Açık Ceza İnfaz Kurumunda sağlık memuru unvanı ile görev yapmakta olduğunu,

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 133 üncü maddesi gereğince tarafına verilen uyarma ve kınama

disiplin cezalarının üzerinden 5 yıllık süre geçmesi ve bu süre zarfında başka bir ceza almamış olması nedeniyle söz konusu disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesini talep ettiğini ancak talebinin reddedildiğini, özlük dosyasında bulunan 19.08.2019 tarihli 2 yıl kademe ilerlemesinin durdurulması disiplin cezasının suç tarihinin 2015 yılı olduğu, mahkeme tarafından iptal edilerek 2019 yılında yeni bir karar verildiğini, en son işlediği suçla ilgili olarak verilen cezanın 26.07.2017 tarihli olduğunu, bu tarihten itibaren de 5 yıllık süre boyunca hiçbir ceza almadığını belirterek disiplin cezalarından uyarma ve kınama cezalarının özlük dosyasından silinmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Adalet Bakanlığı Ceza ve

Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 6/1/2023 tarihli ve – – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;

2.1. İlgilinin silinmesini talep ettiği kınama ve uyarı cezalarını aldıktan sonra kanunda öngörülen süreler içerisinde işlemiş olduğu disipline aykırı eyleminden dolayı İzmir 1 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı

Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Amirliğinin 04.02.2016 tarihli ve sayılı kararıyla “aylıktan kesme” cezası ile cezalandırıldığı,

2.2. İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının 22.04.2016 tarihli ve

/ sayılı kararıyla “bir yıl süre ile kademe ilerlemesinin durdurulması” ve 19.08.2019 tarihli ve sayılı kararıyla “iki yıl süre ile kademe ilerlemesinin durdurulması” cezaları ile cezalandırıldığı anlaşılmış olup başvuranın sicil durumu ve davranışları talebini haklı kılacak nitelikte görülmediğinden, İzmir Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Amirliğinin 31.12.2015 tarihli ve sayılı,

13.01.2016 tarihli ve sayılı kararlarıyla verilen “kınama”, İzmir 1 No.lu F Tipi Yüksek

Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Amirliğinin 04.02.2016 tarihli ve sayılı kararıyla verilen “uyarma”, Gölpazarı Açık Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Amirliğinin 03.03.2017 tarihli sayılı ve 12.07.2017 tarihli ve sayılı kararları verilen “kınama”, İzmir (kapatılan) Kapalı

Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Amirliğinin 26.07.2017 tarihli ve sayılı kararı ile verilen

“kınama” cezalarının özlük dosyasından silinmesi talebinin reddine dair karar verildiği,

açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının

3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…

Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,

3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.

Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”,

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.

5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Disiplin cezalarının bir süre sonra özlük dosyasından silinmesi” başlıklı 133 üncü maddesinde, “Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir.

Memurun, yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir.”,

hükümleri düzenlenmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi yönündeki öneri

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Gölpazarı Açık Ceza İnfaz Kurumunda sağlık memuru unvanı ile görev yapmakta olan başvuran, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 133 üncü maddesi gereğince tarafına verilen uyarma ve kınama disiplin cezalarının üzerinden 5 yıllık süre geçmesi ve bu süre zarfında başka bir ceza almamış olması nedeniyle söz konusu disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesini talep etmektedir.

8. Başvuruya konu olayda, başvuran özlük dosyasında bulunan 19.08.2019 tarihli iki yıl kademe ilerlemesinin durdurulması disiplin cezasının suç tarihinin 2015 yılı olduğu, mahkeme tarafından iptal edilerek 2019 yılında yeni bir karar verildiğini, en son işlediği suçla ilgili olarak verilen cezanın 26.07.2017 tarihli olduğunu, bu tarihten itibaren de 5 yıllık süre boyunca hiçbir ceza almadığını belirterek bu süre içerisindeki disiplin cezalarından 1 adet uyarma ve 5 adet kınama cezalarının özlük dosyasından silinmesini talep etmiş ancak ilgili idare başvuranın sicil durumu ve davranışları talebini haklı kılacak nitelikte görülmediğinden, disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi talebinin reddine karar vermiştir.

9. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 133 üncü maddesi gereğince, Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memurun uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebileceği, memurun, bu süre içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işleneceği düzenlenmiş bulunmakta olup, konuya ilişkin ilgili idarenin takdir yetkisinin bulunduğu görülmektedir.

10. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin ilkelerinden biridir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, verdiği kararlar ve işlemlerde objektif, gerçekçi ve hukuken geçerli sebeplere ve somut delillere dayanması gerektiği, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.

11. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde, başvurana

11.1. İzmir Kapalı-Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün 31/12/2015 tarihli ve sayılı kararı ile “Görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak” eylemi nedeniyle “Kınama” cezası,

11.2. İzmir Kapalı-Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü Disiplin Kurulunun 04/02/2016 tarihli ve sayılı kararı ile “Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek” eylemi nedeniyle ” Oranında

Aylıktan Kesme” cezası verildiği ve 24.05.2017 tarihinde kesinleştiği,

11.3. İzmir Kapalı-Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü Disiplin Kurulunun 04/02/2016 tarihli ve sayılı kararı ile “Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terk etmek” eylemi nedeniyle “Uyarma” cezası verildiği ve 17.02.2016 tarihinde kesinleştiği,

11.4. İzmir Kapalı-Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü Disiplin Kurulunun 13.01.2016 tarihli ve sayılı kararı ile “Kurumca belirlenen tasarruf tedbirlerine riayet etmemek” eylemi nedeniyle “Kınama” cezası verildiği ve 21.07.2016 tarihinde kesinleştiği,

11.5. İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonunun 22/04/2016 tarihli ve sayılı kararı ile “Özürsüz ve kesintisiz 3-9 gün göreve gelmemek” eylemi nedeniyle “Bir yıl süre ile kademe ilerlemesinin durdurulması” cezası verildiği ve 21/07/2016 tarihinde kesinleştiği,

11.6. İzmir 1 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün 26/07/2017 tarihli ve sayılı kararı ile “Görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak” eylemi nedeniyle

“Kınama” cezası verildiği ve 16/11/2017 tarihinde kesinleştiği,

11.7. Gölpazarı Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü Disiplin Amirliğinin 03/03/2017 tarihli ve sayılı kararı ile “Borçlarını kasten ödemeyerek hakkında yasal yollara başvurulmasına neden olmak” eylemi nedeniyle “Kınama” cezası verildiği ve 24/03/2017 tarihinde kesinleştiği,

11.8. Gölpazarı Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü Disiplin Amirliğinin 12/07/2017 tarihli ve sayılı kararı ile “Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak” eylemi nedeniyle “Kınama” cezası verildiği ve 24/07/2017 tarihinde kesinleştiği,

11.9. Yüksek Disiplin Kurulunun 28/09/2017 tarihli ve sayılı kararı ile Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına dair verilen karara karşı açılan davada Sakarya 1. İdare Mahkemesinin 22/02/2018 tarihli ve / Esas sayılı kararıyla, ilgilinin fiilinin Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirmediği gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına dair karar verildiği, ilgilinin fiilinin 657 sayılı

Devlet Memurları Kanunu’nun 125 nci maddesini D fıkrasının (c) bendinde düzenlenen “Görevi ile ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak” şeklinde oluştuğu gerekçesiyle anılan İdare

Mahkemesinin 18/05/2018 tarihli ve / sayılı kararıyla işlemin iptaline karar verilmesi üzerine tekrar yapılan disiplin soruşturması sonucunda Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel

Müdürlüğünün 19/08/2019 tarihli ve sayılı kararı ile “Görevi ile ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak, verilen görev ve emirleri kasten yapmamak” eylemlerinden dolayı “İki yıl süre ile kademe ilerlemesinin durdurulması” cezası verildiği,

11.10. Başvuranın özlük dosyasından silinmesini talep ettiği 1 adet uyarma ve 5 adet kınama disiplin cezaları dışında son beş yıl içerisinde aylıktan kesme, bir yıl süre ile kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma cezasının tecziye edildiği; Devlet memurluğundan çıkarma cezasına ilişkin verilen yargı kararı çerçevesinde Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünce iki yıl süreli kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının uygulanması yönündeki kararın 28/11/2019 tarihi itibariyle verildiği anlaşılmıştır.

12. Bu kapsamda, söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi konusunda, atamaya yetkili amirin talepte bulunanın davranışlarını değerlendirerek karar verme

açısından takdir yetkisinin bulunduğu açık olup, ilgili idare tarafından sunulan bilgi ve belgeler çerçevesinde başvuranın bahse konu disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi için öngörülen süreler içerisindeki davranışlarının, bu isteğini haklı kılacak nitelikte olmadığı yönünde kanaat çerçevesinde başvuruya konu talebin reddedilmesinde kullanılan takdir yetkisinin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine uygun olduğu değerlendirilmiştir.

13. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları

Kanunu’nun 133 üncü maddesi gereğince tarafına verilen uyarma ve kınama disiplin cezalarının üzerinden

5 yıllık süre geçmesi ve bu süre zarfında başka bir ceza almamış olması nedeniyle söz konusu disiplin

cezalarının özlük dosyasından silinmesi yönündeki başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; başvurana verilen cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenlerle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,

Bu kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞI CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi