|
ÖZET: Başvuran, Yapı Denetimi ve Yapı Malzemeleri Şube Müdürü iken Sivil Savunma Amiri olarak görevlendirilmesinin geri alınmasını talep etmiştir. İdare, başvuranın afet ve acil durumlar kapsamında uzmanlığının dikkate alındığını belirterek bu görevlendirmeyi yapmıştır. Ancak, başvuranın unvanının şube müdürü unvanına denk olmaması nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na aykırı olduğu iddia edilmiştir. İdare, başvuranın görevlendirilmesinin kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde yapıldığını savunmuştur.
657 sayılı Kanun’un 45. maddesi, memurların sınıf ve derece dışındaki görevlerde çalıştırılamayacağını belirtmektedir. Başvuranın durumu, sivil savunma uzmanı kadrosu bulunmayan Niğde ilinde, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirilmiştir. İdare, başvuranın aynı sınıf içinde görevlendirildiğini ve yapılan işlemin hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/4957-S.21.8051
BAŞVURU NO : 2021/4347
KARAR TARİHİ : 26/03/2021
RET KARARI
NİĞDE ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Görevlendirme işleminin geri alınması talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 23/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Yapı Denetimi ve Yapı Malzemeleri asil Şube
Müdürü olarak çalışmakta iken Sivil Savunma Amiri olarak görevlendirildiğini, Bakanlık taşra teşkilatı yapısında (A) tipi illerde bu görevi yerine getiren “Afet Koordinasyon ve İskân Şube
Müdürlüğü” birimi bulunduğunu, buna karşılık Niğde ilinin (C) Tipi iller içerisinde yer aldığını ve Sivil Savunma Amirliği bulunduğunu, görevlendirildiği unvanın şube müdürü unvanına denk olmadığını, kendisinden önce görevlendirilen personelin görevlendirmesinin Sivil
Savunma Uzmanlarının İdari Statüleri, Görevleri, Çalışma Usul Ve Esasları İle Eğitimleri
Hakkında Yönetmeliğinin 8. maddesi uyarınca yapıldığını, bu maddede geçen personel tanımının idari kadroyu kapsamadığının aşikar olduğunu, aynı mevzuatın 5. maddesi gereği şube müdürü unvanının denginin sivil savunma uzmanı olduğunu, dolayısıyla bu görevlendirmenin 657 sayılı Kanuna aykırı olduğunu, on yıldır asil Şube Müdürlüğü görevini ifa etmesine ve yapı denetim konusunda deneyiminin fazla olmasına rağmen mevzuata uygun olmayan ve gerekçesi açıklanamayan bir nedenle ve almış olduğu yüksek mimarlık eğitiminin de altındaki bir göreve atanmasının kamu yararı açısından da uygun olmadığını, kendisinden önce sivil savunma amirliği görevini ifa eden personel VHKİ ’in kurumda çalışmaya devam ettiğini, herhangi bir ek görev ve ilave iş verilmediğini, adı geçen personelin
Sivil Savunma Amirliği konusunda kendisinden tecrübesi, bilgi ve deneyimi daha fazla olmasına rağmen görevden alınmasının ve kendisinin hizmetine ihtiyaç duyulduğu gerekçesiyle bu görevlendirmenin yapıldığı açıklamasının gerçeklerle bağdaşmadığını, şahsının hak mahrumiyetine neden olan bu görevlendirme işleminin geri alınmasını ve şube müdürlüğüne denk bir birime atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
5. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun “Memurun başka sınıfta ve derecesinin altında bir görevde çalıştırılmıyacağı” başlıklı 45 inci maddesinin birinci fıkrasında; “(Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Aynen kabul: 15/5/1975 – 1897/1 md.)
Hiç bir memur sınıfının dışında ve sınıfının içindeki derecesinin altında bir derecenin görevinde çalıştırılamaz.
… ”,
6. 5442 Sayılı İl İdaresi Kanununun 8 inci maddesinde, “…
C) Yukardaki fıkralarda yazılı bütün memurların lüzumu halinde il içinde nakil ve tahvilleri mensup olduğu il idare şube başkanlarının inhası üzerine valiler tarafından icra edilmekle beraber mensup oldukları Bakanlıklar veya genel müdürlüklere sebepleriyle bildirilir.
… ”
7. 4 No’lu Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum Ve
Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin “Tanımlar” başlıklı 31’inci maddesinde, “Bu Bölümde yer alan; a) Acil durum: Toplumun tamamının veya belli kesimlerinin normal hayat ve faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan ve acil müdahaleyi gerektiren olayları ve bu olayların oluşturduğu kriz halini, b) Afet: Toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan doğal, teknolojik veya insan kaynaklı olayları,
… .”,
8. 18.07.1964 tarih ve 11757 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 05.06.1964 tarih 6/3150 sayılı Sivil Savunma ile İlgili Şahsi Mükellefiyet, Tahliye ve Seyrekleştirme, Planlama ve
Diğer Hizmetler Tüzüğü’nün 67’inci maddesinde “Her müessese de, müessese amirinin sorumluluğu altında; sivil savunma teşkilat, hizmet ve faaliyetlerini düzenlemek ve yürütmek üzere müessese amirinin görevlendireceği bir kişi “Sivil Savunma Amirliğini” yapar ve imkanı olan müesseselerde yeteri kadar yardımcısı bulunur. Sivil savunma uzmanı bulunan müesseselerde sivil savunma amirliği görevi, bu uzman tarafından yürütülür.”
9. 02/08/2010 tarihli ve 27663 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sivil Savunma
Uzmanlarının İdari Statüleri, Görevleri, Çalışma Usul Ve Esasları İle Eğitimleri
Hakkında Yönetmeliğin “Sivil savunma uzmanlarının idari statüsü ” başlıklı 5 inci maddesinde “(1) Kamu kurum ve kuruluşlarının sivil savunma, seferberlik ve savaş hali hizmetleri ile afet ve acil durum hizmetlerinin koordinasyonu; kurum ve kuruluşların merkez teşkilatlarında idari ve mali işler, destek hizmetleri veya bu amaçla kurulmuş hizmet birimleri bünyesinde birim yöneticisine doğrudan bağlı olarak, kurum ve kuruluşların taşra teşkilatlarında ise teşkilatın üst yöneticisine doğrudan bağlı olarak sivil savunma uzmanlarınca yürütülür. Sivil savunma uzmanları kurum ve kuruluşlarda şube müdürü görev, yetki ve sorumluluklarına sahiptir.
… ”
9.1.” Sivil savunma amiri” başlıklı 8 inci maddesinde “ (1) Sivil savunma uzmanı kadrosu bulunmayan kamu kurum ve kuruluşlarında kurumun üst yöneticisi tarafından bir personel 5/6/1964 tarihli ve 6/3150 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sivil Savunma ile İlgili Şahsi Mükellefiyet, Tahliye ve Seyrekleştirme, Planlama ve Diğer Hizmetler
Tüzüğünün 67 nci maddesi gereğince sivil savunma amiri olarak görevlendirilir. Bu
Yönetmelik hükümlerince sivil savunma, seferberlik ve savaş hali hizmetleri ile afet ve acil durum hizmetlerinin koordinasyonu sivil savunma amirince yürütülür.”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Yapı Denetimi ve Yapı Malzemeleri Şube Müdürü olarak çalışmakta iken Sivil Savunma
Amiri olarak görevlendirilen başvuran bu görevlendirmenin geri alınmasını ve şube müdürlüğüne denk bir birime atamasının yapılmasını talep etmektedir.
12. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, şube müdürü olarak çalışmakta olan başvuranın, son dönemde yaşanan afet ve acil durum kapsamında yer alan depremler, salgın hastalıklar sebebiyle yapı denetimi ve yapı malzemeleri konusunda uzmanlaşmış olması ve bu kapsamdaki gerekli çalışmaların idareci kadrosunda yer alan bir personel tarafından yapılmasının faydalı olacağının değerlendirilmesi gerekçeleriyle sivil savunma amiri olarak görevlendirildiği, başvuranın bu görevlendirmenin, görevlendirildiği unvanın şube müdürü unvanına denk olmaması hasebiyle 657 sayılı Kanuna aykırı olduğu gerekçesiyle görevlendirmenin geri alınması talebiyle Kurumuna başvurduğu ancak başvurusunun reddedildiği anlaşılmaktadır.
13. 657 Sayılı Kanunun 45’inci maddesinde, hiç bir memurun sınıfının dışında ve sınıfının içindeki derecesinin altında bir derecenin görevinde çalıştırılamayacağı hüküm altına alınmakta, 5442 Sayılı Kanununun 8’inci maddesinde, yukardaki fıkralarda yazılı bütün memurların lüzumu halinde il içinde nakil ve tahvillerinin mensup olduğu il idare şube başkanlarının inhası üzerine valiler tarafından icra edileceği öngörülmekte, 4 No’lu
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 31’inci maddesinde, afet ve acil durum terimleri tanımlanmakta, Sivil Savunma ile İlgili Şahsi Mükellefiyet, Tahliye ve Seyrekleştirme, Planlama ve Diğer Hizmetler Tüzüğü’nün 67’inci maddesinde her müessesede, müessese amirinin sorumluluğu altında; sivil savunma teşkilat, hizmet ve faaliyetlerini düzenlemek ve yürütmek üzere müessese amirinin görevlendireceği bir kişinin “Sivil Savunma Amirliğini” yapacağı ve sivil savunma uzmanı bulunan müesseselerde sivil savunma amirliği görevinin bu uzman tarafından yürütüleceği düzenlenmekte, Sivil Savunma Uzmanlarının İdari Statüleri, Görevleri, Çalışma Usul Ve Esasları İle Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinde
Sivil savunma uzmanlarının kurum ve kuruluşlarda şube müdürü görev, yetki ve sorumluluklarına sahip oldukları hükme bağlanmakta, 8’inci maddesinde ise sivil savunma uzmanı kadrosu bulunmayan kamu kurum ve kuruluşlarında kurumun üst yöneticisi tarafından bir personelin 5/6/1964 tarihli ve 6/3150 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Sivil Savunma ile İlgili Şahsi Mükellefiyet, Tahliye ve Seyrekleştirme, Planlama ve Diğer
Hizmetler Tüzüğünün 67 nci maddesi gereğince sivil savunma amiri olarak görevlendirileceği
Hükmüne yer verilmektedir.
14. İlgili idarenin açıklamalarından da anlaşılacağı üzere, afet ve acil durumlar ile mücadelenin
Bakanlık taşra teşkilatı yapısında A tipi illerde Afet Koordinasyon ve İşkan Şube Müdürlüğü tarafından yürütüldüğü, Niğde ilinin de dahil olduğu C tipi illerde ise teknik imkanlar ve personel eksiklikleri sebebiyle ise Sivil Savunma Amirliği tarafından yerine getirildiği görülmektedir. Bu kapsamda, Sivil Savunma ile İlgili Şahsi Mükellefiyet, Tahliye ve
Seyrekleştirme, Planlama ve Diğer Hizmetler Tüzüğü’nün 67’inci maddesinde sivil savunma uzmanı bulunan müesseselerde sivil savunma amirliği görevinin bu uzman tarafından yürütüleceği, Sivil Savunma Uzmanlarının İdari Statüleri, Görevleri, Çalışma Usul Ve Esasları
İle Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin 8’inci maddesinde ise sivil savunma uzmanı kadrosu bulunmayan kamu kurum ve kuruluşlarında kurumun üst yöneticisi tarafından bir personelin 5/6/1964 tarihli ve 6/3150 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sivil Savunma ile İlgili Şahsi Mükellefiyet, Tahliye ve Seyrekleştirme, Planlama ve Diğer Hizmetler
Tüzüğünün 67 nci maddesi gereğince sivil savunma amiri olarak görevlendirileceği öngörülmektedir.
15. C tipi iller kapsamında bulunan Niğde ilinde sivil savunma uzmanı kadrosu bulunmaması sebebiyle sivil savunma amirliği görevinin Sivil Savunma Uzmanlarının İdari Statüleri, Görevleri, Çalışma Usul Ve Esasları İle Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin 8’inci maddesi uyarınca kurumun üst yöneticisi tarafından bir personelin 5/6/1964 tarihli ve 6/3150 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sivil Savunma ile İlgili Şahsi Mükellefiyet, Tahliye ve Seyrekleştirme, Planlama ve Diğer Hizmetler Tüzüğünün 67 nci maddesi gereğince sivil savunma amiri olarak görevlendirileceğine şüphe bulunmamaktadır. Anılan Yönetmelik maddesi metninden de anlaşılacağı üzere, sivil savunma uzmanı kadrosu bulunmayan kurumlarda, kurum üst yöneticisinin sivil savunma amiri olarak görevlendireceği personelin tayini hususunda takdir yetkisi bulunmaktadır.
16. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil
Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997) Bu itibarla, İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idarenin takdir yetkisi, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. Bir başka deyişle, idareye yasalarla tanınan takdir yetkisinin mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğunu da belirtmek gerekmektedir. (Danıştay 2. Dairesinin, 17/09/2015 tarihli E. 2015/2662, K. 2015/7471 sayılı kararı).
17. Somut olayda, sivil savunma uzmanı kadrosu bulunmayan Niğde ilinde, kurum üst yöneticisinin sivil savunma amiri olarak görevlendireceği personelin tayini hususunda sahip olduğu takdir yetkisini kullanırken, kurum üst yöneticisince yargı içtihatlarıyla belirlenen kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterlerinin dikkate alınıp alınmadığı incelendiğinde, son dönemde
Niğde ilinin de içinde yer aldığı ülke genelinde meydana gelen depremlerin ve covid-19 salgını ile mücadele kapsamında alınan tedbirlerin göz önünde bulundurulduğu, bu kapsamda, başvuranın yapı denetimi ve yapı malzemeleri konusunda uzmanlaşmış olması ve gerek depremler ve gerekse salgın kapsamdaki gerekli çalışmaların idareci kadrosunda yer alan bir personel tarafından yapılmasının faydalı olacağı gerekçesiyle başvuranın sivil savunma amiri olarak görevlendirildiği görülmektedir. Bir başka deyişle, söz konusu takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterleri dikkate alınarak kullanıldığı değerlendirilmektedir.
18. Bununla birlikte, başvuran tarafından her ne kadar sivil savunma amiri olarak görevlendirilmesi işleminin 657 sayılı Kanuna aykırı olduğu, görevlendirildiği unvanın şube müdürü unvanına denk olmadığı iddia edilmişse de, genel idari hizmetler sınıfında bulunan başvuranın yine aynı sınıf içerisinde kazanılmış hak ve aylık derecesine uygun olarak görevlendirildiği, yapılan görevlendirmenin alt bir görevlendirme olduğuna dair değerlendirme yapılmasını gerektirecek bir mevzuat düzenlenmesinin de bulunmadığı hususlarını da belirtmek gerekmektedir.
19. Nitekim, Zonguldak İdare Mahkemesinin E. 2016/661, K. 2017/389 Karar sayılı kararında; Tabiat Varlıkları Koruma Şube Müdürlüğünde şube müdürü olarak görev yapan ve sivil savunma amiri olarak görevlendirilen davacı, bu görevlendirmenin usulüne uygun yapılmadığı; asli görev olan şube müdürlüğüne göre sivil savunma amirliğinin alt görev olduğu; sınıf dışı görevlendirilme yapıldığı iddialarıyla iptalini talep etmiş, mahkemece davalı idare tarafından yapılan görevlendirmenin, 657 Sayıl Devlet Memurları Kanunu’nun 45. maddesinde belirtilen koşullara uygun olduğu; genel idari hizmetler sınıfındaki davacının yine aynı sınıf içerisinde kazanılmış hak ve aylık derecesine uygun olarak görevlendirildiği; görevlendirmenin İl İdaresi
Kanunu 8. madde kapsamında yapılmasında, usul hükümlerine aykırılık bulunmadığı; yapılan görevlendirmenin alt bir görevlendirme olduğuna dair değerlendirme yapılabilecek bir mevzuat düzenlenmesinin bulunmadığı, sivil savunma uzman kadrosu bulunmayan idarede, eşdeğer olarak yapılan sivil savunma amiri görevlendirmesinde, mevzuat hükümleri ve takdir hakkının kullanımı noktasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. Anılan mahkemenin bu kararına karşı istinaf yoluna gidilmiş, Ankara Bölge İdare
Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin E. 2017/1068 K. 2017/1817 Karar sayılı kararıyla, Zonguldak İdare Mahkemesince verilen kararın usul ve hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
20. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve mahkeme kararı doğrultusunda, kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterleri dikkate alınmak suretiyle genel idari hizmetler sınıfında bulunan başvuranın yine aynı sınıf içerisinde kazanılmış hak ve aylık derecesine uygun olarak sivil savunma amiri olarak görevlendirildiği, ayrıca yapılan görevlendirmenin alt bir görevlendirme olduğuna dair değerlendirme yapılmasını gerektirecek bir mevzuat düzenlenmesinin de bulunmadığı anlaşıldığından, ilgili idarece tesis edilen görevlendirme işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Aksaray İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURANA ve NİĞDE VALİLİĞİ ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi