|
ÖZET: Başvuru, askeri personel olarak geçirilen sürelerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 64. maddesi çerçevesinde kademe ilerlemesi hesaplamasında dikkate alınması talebine ilişkindir. Başvuran, 2013-2015 yılları arasında askeri görevde bulunmuş ve ardından 2017 yılında Adalet Bakanlığı’nda sözleşmeli infaz memuru olarak çalışmaya başlamıştır. Danıştay’ın kararına dayanarak, askeri görev süresinin diğer özlük haklarıyla birlikte değerlendirilmesini ve toplamda 8 yıl 4 ay olan hizmet süresinin kademe ilerlemesine dahil edilmesini istemiştir. Ancak, Adalet Bakanlığı, sözleşmeli ve askeri personel statüsünde geçirilen sürelerin bu hesaplamada dikkate alınamayacağını belirterek talebi reddetmiştir.
Adalet Bakanlığı’nın cevabi yazısında, 657 sayılı Kanun’un 64. maddesi gereği, sekiz yıl içinde disiplin cezası almayan memurların kademe ilerlemesinden yararlanabileceği, ancak askeri ve sözleşmeli personel statüsünde geçen sürelerin bu hesaplamada yer almadığı ifade edilmiştir. Başvuranın askeri personel olarak geçirdiği sürelerin, memuriyet süresinin hesaplanmasında dikkate alınmaması gerektiği vurgulanmıştır. Dolayısıyla, başvurunun reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, başvurunun reddine karar vermiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, askeri personel olarak geçirilen sürelerin kademe ilerlemesi hesaplamasında dikkate alınamayacağına dair görüşler net bir şekilde ortaya konmuştur. Başvuranın, bu karara itiraz etme hakkı bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/16509-S.23.25970
BAŞVURU NO : 2023/12510
KARAR TARİHİ : 26.12.2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
Askeri personel statüsünde geçen sürelerin 657 sayılı Kanun’un
BAŞVURUNUN KONUSU :
64’üncü maddesi kapsamında kademe ilerlemesi hesabında değerlendirilmesi talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 04.08.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; 25.11.2013 ve 15.12.2015 tarihleri arasında Milli
Savunma Bakanlığına bağlı Genelkurmay Başkanlığı bünyesinde 2. Hudut Tugay Komutanlığında sicil numarası ile Piyade Uzm. Çvş. olarak 2 yıl 1 ay kamu hizmetinde görev yaptığını, sonrasında
11.04.2017 tarihinde Maltepe 2 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda sicil numarası ile
Sözleşmeli İnfaz ve Koruma Memuru olarak göreve başladığını, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun sözleşmeli sürelerin disiplin cezası almaksızın geçirilen 8 yıllık sürenin hesabında değerlendirilmesi gerektiği kararına istinaden Piyade Uzm. Çvş. olarak yapmış olduğu 25 aylık kamu görevinin diğer özlük haklarında (izin süresi, derece-kademe, vs.) değerlendirildiği gibi 6 yıl 3 ay olan sözleşmeli infaz ve koruma memuru olarak görev yaptığı memuriyet süresine eklenmesini ve toplamda Milli Savunma Bakanlığı ve
Adalet Bakanlığında çalıştığı 8 yıl 4 ay olan kamu hizmetlerinin 657 sayılı Kanun’un 64’üncü maddesi gereğince disiplin cezası almaksızın geçirilen 8 yıllık sürenin hesabında değerlendirilmesini ve disiplin cezası almadığından dolayı bir kademe ilerlemesi verilmesini talep ettiğini; ancak talebinin reddedildiğini belirterek tarafına bir kademe ilerlemesi uygulanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 24.08.2023 tarihli bilgi belge isteme yazısına istinaden Adalet Bakanlığı Ceza ve
Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 28.09.2023 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 64 üncü maddesinde ”Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır” hükmüne yer verildiği, 2.2. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından Adalet Bakanlığı
Personel Genel Müdürlüğüne gönderilen 21.01.2021 tarihli ve sayılı yazıda
“Sözleşmeli personel, askeri personel ve işçi gibi farklı statülerde görev yapan ve farklı mevzuat hükümlerine tabi olan personelin, Devlet memurlarının tabi olduğu disiplin hükümlerine tabi olmamaları sebebiyle söz konusu statülerdeki hizmetlerinin, 657 sayılı Kanun’un 37 nci maddesi kapsamında yapılacak olan derece yükselmesi ve aynı Kanun’un 64 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında yapılacak olan bir kademe ilerlemesinden yararlanmak için disiplin cezası almaksızın geçirilen sekiz yıllık sürenin hesabında dikkate alınamayacağı, disiplin cezası almaksızın geçirilecek sekiz yıllık sürenin hesabında memuriyette geçen hizmet sürelerinin esas alınması gerektiği…” ifadelerine yer verildiği, 2.3. Genel Müdürlüğün “Sözleşmeliden kadroya geçen personelin terfi ve intibak işlemleri” konulu
21.07.2023 tarihli ve sayılı yazısının Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi
Adalet Komisyonu Başkanlıklarına iletilmek üzere tüm Cumhuriyet başsavcılıklarına gönderildiği, bu kapsamda, adı geçenin başvurusuna konu talebi ile ilgili olarak İstanbul Anadolu Adli Yargı İlk Derece
Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığınca verilen 02.08.2023 tarihli cevabî yazıda “….uzman erbaşlıkta geçen sürelerinin 8 yıllık hesabında değerlendirilmesi hakkındaki talebine istinaden Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 21.07.2023 tarih ve sayılı yazısı yazımız ekinde gönderilmiş olup Komisyon Başkanlığımızca yapılacak başka bir işlem bulunmadığı” ifadelerine yer verildiği 2.4. Adı geçen tarafından başvurusuna konu talebi ile ilgili olarak dava açıldığına dair Genel
Müdürlüğümüze ulaşan herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, 2.5. Tüm hususlar birlikte ele alındığında, adı geçenin göreve başlamadan önce uzman erbaşlıkta ve sözleşmeli olarak geçen hizmetlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 64 üncü maddesinde belirtilen sekiz yıllık süre hesabında değerlendirilmesinin uygun olmayacağının değerlendirildiği, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili
“ şikâyetleri inceler.
3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrası; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.” 4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesi;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden
incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”, 5. 14.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; 5.1. “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinin (C) bendinin (2) numaralı alt bendi; “Sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına girenlerden memurluğa girmeden önce yurt içinde veya yurt dışında mesleklerini serbest olarak veya resmi veya özel kurumlarda yapanlarla, memurluktan ayrıldıktan sonra bu işlerde çalışarak yeniden memurluğa girmek isteyenlerin sağlık hizmetlerinde geçen süresinden, bu kanun ve bu kanunun 87 nci maddesinde sözü edilen kurumlarda geçen süreleri ile 196 ncı maddede belirtilen şekilde tespit edilecek mahrumiyet bölgelerinde en az 3 yıl çalışanların veya çalışacak olanların sürelerinin tamamı ve geri kalan sürelerinin 3/4 ü toplamı memurlukta geçmiş sayılarak bu sürelerin her yılı için bir kademe ilerlemesi ve her üç yılı için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.” 5.2. “Kademe ve kademe ilerlemesi” başlıklı 64 üncü maddesi; “Kademe; derece içinde, görevin önemi veya sorumluluğu artmadan, memurun aylığındaki ilerlemedir.
Memurun kademe ilerlemesinin yapılabilmesi için bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması şartları aranır.
72 nci madde gereğince belirli bir süre görev yapmak üzere, mecburî olarak sürekli görevle atanan
memurlardan kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde bulunanlara, bu yörelerde fiilen çalışmak suretiyle geçirilen her iki yıl için bir kademe ilerlemesi daha verilir. Yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayılır. İki yıldan az süreler dikkate alınmaz.
Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır.
Bu maddede belirtilen şartları haiz her sınıf ve derecedeki memurlar, hak kazandıkları tarihten geçerli olmak üzere ve başkaca bir işleme gerek kalmaksızın bir ileri kademeye ilerlemiş sayılırlar…” 5.3. Geçici 36 ncı maddesinin (C) fıkrası; “Bu maddenin yayımı tarihinden önceki son altı yıllık sicil notu ortalaması doksan ve daha yukarı olanlardan bir kademe ilerlemesi uygulamasından yararlanmamış olanlar hakkında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla değiştirilen 64 üncü maddenin ikinci fıkrasının değişiklikten önceki hükmü uygulanır. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla değiştirilen 64 üncü maddenin dördüncü fıkrasında yer alan sekiz yıllık süre, ilk sekiz yıllık dönem için, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki; a) Son beş yıllık sicil notu ortalaması doksan ve daha yukarı olanlar için üç yıl, b) Son dört yıllık sicil notu ortalaması doksan ve daha yukarı olanlar için dört yıl, c) Son üç yıllık sicil notu ortalaması doksan ve daha yukarı olanlar için beş yıl, d) Son iki yıllık sicil notu ortalaması doksan ve daha yukarı olanlar için altı yıl, e) Son sicil notu doksan ve daha yukarı olanlar için yedi yıl, olarak uygulanır.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 25.11.2013 ve 15.12.2015 tarihleri arasında uzman çavuş 2 yıl 1 ay kamu hizmetinde görev yaptığını, 11.04.2017 tarihinde Maltepe 2 Nolu L Tipi Kapalı Ceza
İnfaz Kurumunda Sözleşmeli İnfaz ve Koruma Memuru olarak göreve başladığını, Danıştay İdari Dava
Daireleri Kurulunun sözleşmeli sürelerin disiplin cezası almaksızın geçirilen 8 yıllık sürenin hesabında değerlendirilmesi gerektiği kararına istinaden Piyade Uzm. Çvş. olarak yapmış olduğu 25 aylık kamu görevinin diğer özlük haklarında (izin süresi, derece-kademe, vs.) değerlendirildiği gibi 6 yıl 3 ay olan sözleşmeli infaz ve koruma memuru olarak görev yaptığı memuriyet süresine eklenmesini ve toplamda
Milli Savunma Bakanlığı ve Adalet Bakanlığında çalıştığı 8 yıl 4 ay olan kamu hizmetlerinin 657 sayılı
Kanun’un 64’üncü maddesi gereğince disiplin cezası almaksızın geçirilen 8 yıllık sürenin hesabında değerlendirilmesini ve disiplin cezası almadığından dolayı bir kademe ilerlemesi verilmesini talep ettiğini; ancak talebinin reddedildiğini belirterek tarafına bir kademe ilerlemesi uygulanmasını talep etmektedir.
8. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda ise özetle; 657 sayılı Kanun’un 64 üncü ve Geçici 36 ncı maddeleri ile kademenin nasıl ve ne zaman verileceğinin belirlendiği, askerlik nedeniyle geçen aylıksız izin süresinin 8 (sekiz) yıllık disiplin cezası almaksızın geçirilen süre hesabında dikkate alınamayacağına dair Aile, Çalışma, Sosyal Hizmetler
Bakanlığının 21.01.2021 tarihli ve sayılı ve Ceza ve Tevkifevleri Genel
Müdürlüğünün 21.07.2023 tarihli ve sayılı görüşünün bulunduğu, bu kapsamda, anılan mevzuat ve görüşler gereğince ilgilinin kazanılmış hak aylığında değerlendirilen söz konusu hizmetinin, 657 sayılı Kanunu’nun 64 üncü maddesinde geçen 8 (sekiz) yıllık süre hesabında dikkate alınmasına imkân bulunmadığı, hususları ifade edilmiştir.
9. Bu noktada uyuşmazlığın; başvuranın uzman çavuş olarak görev yaptığı sürelerin diğer özlük hakları hesaplanmasında dikkate alınmasına rağmen kademe ilerlemesine ilişkin Kanunda belirtilen sekiz yıllık sürenin hesabında dikkate alınmaması noktasında düğümlendiği görülmektedir.
10. Başvuranın hizmet belgesi incelendiğinde; Maltepe 2 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda
Sözleşmeli İnfaz ve Koruma Memuru olarak görev yaptığı, hizmet süresinin 4 ay 15 gün, SSK kamu hizmet süresinin 6 yıl 1 ay 5 gün, diğer kamu hizmeti süresinin ise 2 yıl 22 gün olduğu, emekliliğe esas hizmet süresinin 8 yıl 6 ay 12 gün olduğu bilgisi edinilmiştir.
11. 23/07/1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nda, Devlet memurları ve diğer kamu görevlilerine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş; bu kapsamda, Devlet memurlarının hizmet şartları, nitelikleri, atama ve yerleştirilmeleri, ilerleme ve yükselmeleri, ödev, hak, yükümlülük, sorumluluk, aylıkları ve ödenekleri ile diğer özlük hakları düzenlenmiştir. 657 sayılı Kanun’da kamu personelleri için iki tür ilerleme öngörülmüştür. Bunlardan ilki, “kademe ilerlemesi”; diğeri ise, “derece ilerlemesi”dir. Kademe ilerlemesi, Devlet memurlarının derecesi içinde görev ve sorumluluklarında herhangi bir artış olmadan, sadece aylıklarındaki ilerlemedir. Kademe ilerlemesi devlet memurlarına tanınan bir hak olup, bu şartları taşıyan bir devlet memurunun kademe ilerlemesinin yapılıp yapılmaması konusunda idarenin takdir yetkisi yoktur. Bir başka deyişle bu şartları
taşıyan devlet memurunun kademe ilerlemesinin yapılması zorunludur. Anılan Kanun’un 64 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, Devlet memurları hakkında kademe ilerlemesi yapılabilmesi için, ilgili personelin, bulunduğu kademede en az bir yıl çalışması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması gerektiği ifade edilmiştir 12. 657 sayılı Kanun’un 64 üncü maddesinde son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. 6111 sayılı yasa ile 2011 yılında yapılan değişiklik gereği sicil notu uygulaması kaldırılmış ve sekiz yıl boyunca disiplin cezası almayan devlet memurlarına bir kademe verilmesi hükmü getirilmiştir.
13. Mülga Devlet Personel Başkanlığının “657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 25.02.2011 tarihli
Resmi Gazete’de yayınlanan 6111 sayılı Kanunla değişik 37 nci maddesi ile 64 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının uygulanması” konulu 08.02.2012 tarihli ve sayılı görüş yazısında; “Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 37 nci maddesinde, “Bu kanun hükümlerine göre öğrenim durumları, hizmet sınıfları ve görev unvanları itibariyle azami yükselebilecekleri derecelerin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son sekiz yıllık süre içinde herhangi bir disiplin cezası almayanların kazanılmış hak aylıkları kadro şartı aranmaksızın bir üst dereceye yükseltilir” hükmü ile 64 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, “Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır” hükmü yer almaktadır
-Disiplin cezası almaksızın geçirilen sekiz yıllık sürenin başlangıç tarihinin 6111 sayılı Kanunla değişik
657 sayılı Kanunun 37 ve 64 üncü maddelerinin yürürlük tarihi olan 25/2/2011 olarak kabul edilmesi ve
Devlet memurlarının sicilleri sebebiyle mezkûr Kanunun geçici 36 ncı maddesi çerçevesinde geriye doğru faydalanacakları yıllar esas alınmak suretiyle değerlendirilmesi gerektiği, -Devlet memurlarının disiplin cezası almaksızın geçirilen sekiz yıllık sürenin hesabında sadece memuriyet hizmet sürelerinin esas alınarak değerlendirileceği, 657 sayılı Kanun veya diğer mevzuat uyarınca, kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen sürelerin, disiplin cezası almaksızın geçirilen sekiz yıllık sürenin hesabında özel bir hüküm olmaması halinde dikkate alınmayacağı, …
Mütalaa edilmektedir.” İfadelerine yer verilmek suretiyle 64 üncü maddede yer alan sekiz yıllık sürenin hesabında fiili olarak görev yapılan memuriyet sürelerinin hesaba katılacağı değerlendirilmiştir.
14. Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün 22.03.2023 tarihli ve sayılı görüş yazısında; “632 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, 6195 sayılı Kanun ve 7133 saylı Kanun uyarınca 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu’nun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli personel pozisyonlarında çalışmakta iken memur kadrolarına atananların, söz konusu pozisyonlarda geçen hizmet sürelerinin, 657 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinde yer alan son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almama süresi kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı” hususlarının ifade edildiği görülmektedir.
15. Mülga Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün 21.01.2021 tarih ve sayılı yazısında;
“Sözleşmeli personel, askeri personel ve işçi gibi farklı statülerde görev yapan ve farklı mevzuat hükümlerine tabi olan personelin, Devlet memurlarını tabi olduğu disiplin hükümlerine tabi olmamaları sebebiyle söz konusu statülerdeki hizmetlerinin 657 sayılı kanunun 37 nci maddesi kapsamında yapılacak olan derece yükselmesi ve aynı kanunun 64 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında yapılacak olan bir kademe ilerlemesinden yararlanmak için disiplin cezası almaksızın geçirilen sekiz yıllık sürenin hesabında dikkate alınamayacağı, disiplin cezası almaksızın geçirilecek sekiz yıllık sürenin hesabında memuriyette geçen hizmet sürelerinin esas alınması gerektiği…” hususunun ifade edildiği, bu kapsamda memuriyet öncesi sözleşmeli uzman erbaşlık pozisyonunda geçen sürelerin 657 sayılı Kanunda belirtilen disiplin hükümlerine tabi olmadığından sekiz yıla bir kademe alınabilmesi için sekiz yıl hesabı yapılırken bu süreler altında geçen süre kadar daha çalışılmış olması gerektiği belirtilmiştir.
16. Konuya ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel
Müdürlüğünün “Uzman Erbaş Olarak Görev Yapılan Sürelerin 657 Sayılı Kanunun 64 üncü
Maddesine Göre Kademe İlerlemesinde Değerlendirilmesi” konulu 01.12.2022 tarihli ve sayılı yazısında da “Bilindiği üzere, 29/01/2016 tarihli ve 6663 sayılı Kanunla 3269 sayılı
Kanuna eklenen ek 4 üncü maddenin beşinci fıkrasında, “Yükseköğrenim mezunu olmayan uzman erbaşlar, ikinci derecenin altıncı kademesine kadar ilerleyebilirler. Lise ve dengi okul öğrenim düzeyine sahip olanlardan ikinci derece için öngörülen üçüncü veya daha sonraki kademeleri kazanılmış hak aylığı olarak almış olup; üçüncü kademede en az bir yılını tamamlayan, sicil belgelerinin son altı yıllık sicil notu ortalaması sicil tam notunun yüzde doksanı ve daha yukarısı olan ve kademe ilerlemesi yapma şartlarını taşıyanlar, ekli (1) sayılı Cetvelin birinci derecesine yükseltilirler.” hükmüne yer verilmiştir.
Görüldüğü üzere, ilgili Kanunda yapılan değişiklik ile getirilen düzenleme bu Kanuna tabi olarak görev yapan uzman erbaşları kapsamaktadır. Söz konusu personel 657 sayılı Kanuna tabi Devlet memuru olarak göreve başladığı tarih itibarıyla artık 3269 sayılı Kanuna tabi olarak görev yapmadığından, derece ve kademe ilerlemesi bakımından 657 sayılı Kanun hükümlerine tabi olmaktadır.
Bu çerçevede, 657 sayılı Kanunun “Yükselenebilecek derecenin üstünde bir dereceye yükselme” başlıklı 37 nci maddesinde, “Bu kanun hükümlerine göre öğrenim durumları, hizmet sınıfları ve görev unvanları itibariyle azami yükselebilecekleri derecelerin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son sekiz yıllık süre içinde herhangi bir disiplin cezası almayanların kazanılmış hak aylıkları kadro şartı aranmaksızın bir üst dereceye yükseltilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Bununla birlikte, 657 sayılı Kanunun “Kademe ve kademe ilerlemesi” başlıklı 64 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, “Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır.” hükmü bulunmaktadır.
Diğer yandan, 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesinde Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile bu disiplin cezalarını gerektiren fiil ve haller düzenlenmiş, 30/4/2021 tarihli ve 31470 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliğinin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Yönetmelik, 14/7/1965 tarihli 657 sayılı Devlet 2 Memurları
Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanır.” hükmü, 657 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin birinci fıkrasında ise “Bu Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar. Il Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanır.” hükmü yer almaktadır.
Sözleşmeli personel, askeri personel ve işçi gibi farklı statülerde görev yapan ve farklı mevzuat hükümlerine tabi olan personelin, Devlet memurlarının tabi olduğu disiplin hükümlerine tabi olmamaları sebebiyle söz konusu statülerdeki hizmetlerinin, 657 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin
dördüncü fıkrası kapsamında bir kademe ilerlemesinden yararlanmak için disiplin cezası almaksızın geçirilen sekiz yıllık sürenin hesabında dikkate alınamayacağı, bu fıkra kapsamında disiplin cezası almaksızın geçirilecek sekiz yıllık sürenin hesabında memuriyette geçen hizmet sürelerinin esas alınması gerektiği değerlendirilmektedir.
Dolayısıyla, 657 sayılı Kanuna tabi Devlet memuru olarak başlayan personelin, ancak bu tarihten itibaren sekiz yıl boyunca herhangi bir disiplin cezası almaması durumunda ilgili hükümden yararlanarak bir üst kademeye yükselmesi söz konusu olacaktır.
Yukarıdaki hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; uzman erbaş olarak görev yapmaktayken istifa eden ve
657 sayılı Kanuna tabi Devlet memuru olarak görev yapmaya başlayan personelin, 657 sayılı Kanunun
64 üncü maddesinin dördüncü fıkrası ile düzenlenen bir kademe ilerlemesi uygulamasından
yararlanmak için gerekli olan disiplin cezası almaksızın geçirilecek sekiz yıllık sürenin hesabında Devlet memurluğunda geçen hizmet sürelerinin esas alınması gerektiği, ilgililerin 3269 sayılı Uzman Erbaş
Kanununa tabi olarak görev yaptıkları sürelerin sekiz yıllık sürenin hesabında dikkate alınmayacağı değerlendirilmektedir.” ifadelerine yer verildiği görülmektedir.
17. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; somut olayda başvuranın kamu görevinden önce askerlik hizmeti altında geçirdiği sürenin emekliliğe esas hizmet süresinde ve kazanılmış hak aylağında değerlendirildiği; ancak 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 64 üncü maddesinde yer alan “son
8 yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almamak” ifadesinin, maddenin bütünü göz önüne alınarak
değerlendirildiğinde, hakkında 657 sayılı Kanuna göre disiplin cezası uygulanabilecek bir görevde geçen ve 64 üncü maddeye göre olağan kademe ilerlemesinde değerlendirilen (fiilen çalışılan) 8 yıllık süre içinde disiplin cezası almayanları kapsadığı, memuriyetten önce askeri personel statüsünde görev yapanların bu süreçte 657 sayılı Kanuna tabi memur statüsünde bulunmadıklarından, bu sürelerin 8 yıllık sürenin hesabında dikkate alınamayacağı değerlendirildiğinden başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, ‘makul sürede karar verme’ ve ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davranmadığı ve başvuranın taleplerine süresi içinde cevap vermediği, ayrıca şikâyetçiye hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 04.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi