yönündeki bilgileri, talep ettiğini, başvurusuna Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı’ tarafından verilen,
15.06.2017 tarihli ve sayılı cevabi yazıda; 657 sayılı kanunun 68/B
maddesine atıfta bulunulduğu ve madde kapsamında 1. Dereceli kadrolara yapılacak atamalarda idarenin takdir hakkından bahsedildiği, yine anılan cevabi yazıda, 657 sayılı kanunun 68/B maddesi uyarınca 1. Dereceli kadroya atanma şartlarını taşıdıkları anlaşılan Vergi Müfettişleri’nin, Bakanlık
Makamının 26/ 01/ 2017 ve 22/ 05/ 2017 tarihli olurlarıyla 1. Dereceli Vergi Müfettiş kadrolarına atandığı, kendisi hakkında ise söz konusu madde gereği henüz bir işlem tesis edilmediğinin bildirildiği, bu durumun Anayasanın 10. maddesine, 657 sayılı kanunun ( 3) ve ( 17) numaralı maddelerine ve hakkaniyete aykırılık teşkil ettiğini belirterek kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Maliye Bakanlığı
Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından gönderilen, 11/ 08/ 2017 tarih, sayılı ve 19/ 10/ 2017 tarih, sayılı cevabi yazılarda özetle ; 2.1. 657 sayılı Kanunun 68/B maddesi kapsamında derece yükseltilmesine ilişkin olarak Bakanlık
Makamının talimatları ve Maliye Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün öteden beri uygulanagelen teamülleri gereğince, Başkanlık tarafından, a) Vergi Müfettiş Yardımcılığı dâhil, Vergi Müfettişliği kadrosunda en az 10 yıl fiilen çalışmış olmak, b) 2 yıl üst üste performans değerlendirmesi sonucu başarısız olmamak, c) Disiplin cezası almamış olmak, d) Bulunduğu derecenin en fazla iki derece üzerine derece yükseltilmesi yapılması, e) İdari düzenlemelere uyum konusunda gösterilen performans kriterlerinin göz önünde bulundurulduğu, 2.2. 26/ 01/ 2017 – 22/ 05/ 2017 tarihleri arasında, Başkanlıklarınca, 657 sayılı Kanunun 68/B maddesi kapsamında iki çalışma yapıldığı, birinci çalışma sonucunda, yukarıdaki kriterleri taşıyan 381 Vergi
Müfettişine ilişkin bilgilerin, 11/ 01/ 2017 tarih ve sayılı yazıları ile Maliye Bakanlığı Personel
Genel Müdürlüğüne gönderildiği, Personel Genel Müdürlüğünce 381 Vergi Müfettişi hakkında 1 inci dereceli Vergi Müfettişliği kadrolarına atama teklifinde bulunulduğu ve Bakanlık Makamının 25/ 01/ 2017 tarihli Onayları ile söz konusu Vergi Müfettişlerinin 1 inci dereceli Vergi Müfettişi kadrolarına atandıkları, daha sonra, yukarıdaki kriterleri taşıyan 115 Vergi Müfettişine ilişkin bilgilerin, 26/ 04/ 2017 tarih ve sayılı yazıları ile Personel Genel Müdürlüğüne gönderildiği, Personel Genel Müdürlüğünce 114 Vergi Müfettişi hakkında 1 inci dereceli Vergi Müfettişi kadrolarına atama teklifinde bulunulduğu ve Bakanlık Makamının 22/ 05/ 2017 tarihli Onayları ile söz konusu 114 Vergi Müfettişinin 1 inci dereceli Vergi Müfettişi kadrolarına atandıkları, 2.3. Vergi Usul Kanununun “İncelemede Uyulacak Süreler” başlıklı 140 ıncı maddesinde; vergi incelemesi yapan Vergi Müfettişlerinin vergi incelemesi sırasında uyacakları usul ve esaslar, vergi incelemelerinin bitirilmesi gereken süreler ile vergi incelemesi yapmaya yetkili olanların bağlı olduğu birimlerde vergi incelemesinin öngörülen süreler içerisinde bitirilmesi için gerekli tedbirleri alması gerektiği hususunun düzenlendiği, başvuranın ise vergi incelemesi ile soruşturma görevlerine ilişkin olarak verilen 24 adet iş emrini zamanında bitirmediğinin tespit edildiği, bu kapsamda söz konusu Vergi Müfettişinin verilen işleri zamanında bitirmemesi sebebiyle idari düzenlemelere uyum göstermediği değerlendirilmek suretiyle hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesinin uygulanmadığı, 2.4. Başkanlıkları tarafından yalnızca yukarıda yer alan kriterleri taşıyan Vergi Müfettişlerine ilişkin
2 / 6bilgilerin Personel Genel Müdürlüğüne gönderildiği, Personel Genel Müdürlüğünce de söz konusu
Vergi Müfettişleri hakkında 1 inci dereceli müfettiş kadrolarına atama teklifinde bulunulduğu ve
Bakanlık Makamınca uygun görülenlerin atamalarının yapıldığı, Ayrıca, Başkanlıklarınca yapılan çalışmalar esnasında, 657 sayılı Kanunun 68/B maddesinin uygulanmasına ilişkin Vergi
Müfettişlerinden herhangi bir talep alınmadığı, 2.5. Başvuran haricinde, yukarıdaki kriterleri taşımadıkları için haklarında 1 inci dereceli müfettiş kadrolarına atama teklifinde bulunulmayan başka Vergi Müfettişleri de bulunduğu, 2.6. 657 sayılı Kanunun 68/B maddesi kapsamında 1 inci dereceli Vergi Müfettişi kadrolarına atanabilecek tüm Vergi Müfettişlerine yönelik Başkanlıklarınca belirli dönemlerde çalışma yapılarak, yukarıda bahsedilen kriterleri taşıyan Vergi Müfettişlerine ilişkin bilgilerin, 657 sayılı Kanunun 68/B maddesinin uygulanması için Personel Genel Müdürlüğüne gönderildiği, kayıtlarının tetkiki neticesinde, 657 sayılı Kanunun 68/B maddesinin uygulanmasına ilişkin olarak açılmış ya da sonuçlanmış bir dava bulunmadığı bildirilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde
Liyakat : “Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır .” 4.1. Aynı Kanunun 68 inci maddesinde; (B) Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık
Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir .
Düzenlemeleri bulunmaktadır .
IV. KAMUDENETÇİSİ YAHYA AKMAN’ın KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
5. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 657 sayılı Kanunun 68/B maddesinin başvuran hakkında uygulanmamasına yönelik idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden bu talebin reddine, derece yükseltilmesinde uygulanan kriterlerin bütün kurum personeline duyurulması hususunda ise tavsiye kararı verilmesi yönünde hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 6. Başvuran, 657 sayılı Kanunun 68/B maddesinin tarafına da uygulanması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Derece Yükselmesinin Usul ve Şartları” başlıklı 68’nci
3 / 6maddesi “A) Derece yükselmesi yapılabilmesi için : a) Üst dereceden boş bir kadronun bulunması, b)
Derecesi içinde en az 3 yıl ve bu derecenin 3 üncü kademesinde 1 yıl bulunmuş, c) Kadronun tahsis edildiği görev için öngörülen nitelikleri elde etmiş, olması şarttır . B) Eğitim ve Öğretim Hizmetleri
Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir . Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;… 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır (…) C) Derece yükselmesi ile ilgili onay mercii atamaya yetkili amirdir…” hükmünü düzenlemektedir .
8. Bahsi geçen madde, memurların, bazı hizmet sınıflarının 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, idarece atanmalarına ilişkin olup; madde metninden açıkça anlaşılabileceği üzere atamanın yapılması hususu idarenin takdirine bırakılmıştır .
9. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerde ise; 657 sayılı Kanunun 68/B maddesi kapsamında derece yükseltilmesine ilişkin olarak Bakanlık Makamının talimatları ve Maliye Bakanlığı Personel Genel
Müdürlüğünün öteden beri uygulanagelen teamülleri gereğince, Başkanlık tarafından, a) Vergi
Müfettiş Yardımcılığı dâhil, Vergi Müfettişliği kadrosunda en az 10 yıl fiilen çalışmış olmak, b) 2 yıl üst üste performans değerlendirmesi sonucu başarısız olmamak, c) Disiplin cezası almamış olmak, d) Bulunduğu derecenin en fazla iki derece üzerine derece yükseltilmesi yapılması, e) İdari düzenlemelere uyum konusunda gösterilen performans kriterlerinin göz önünde bulundurulduğu, Başkanlıklarınca belirli dönemlerde çalışma yapılarak, yukarıda bahsedilen kriterleri taşıyan Vergi
Müfettişlerine ilişkin bilgilerin, 657 sayılı Kanunun 68/B maddesinin uygulanması için Personel
Genel Müdürlüğüne gönderildiği, başvuranın ise vergi incelemesi ile soruşturma görevlerine ilişkin olarak verilen 24 adet iş emrini zamanında bitirmediğinin tespit edildiği, bu kapsamda söz konusu
Vergi Müfettişinin verilen işleri zamanında bitirmemesi sebebiyle idari düzenlemelere uyum göstermediği hususu dikkate alınarak hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesinin uygulanmadığı belirtilmiştir .
10. Bilindiği üzere takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır .
İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar . Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir . (Halil Kalabalık, İdare
Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi
Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
11. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması ise idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunlu olup, söz konusu takdir yetkisinin, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmeyeceği açıktır . Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde
4 / 616. Ayrıca, 657 sayılı Kanunun 68/B maddesi kapsamında derece yükseltilmesine ilişkin olarak
Bakanlık Makamının talimatları ve Maliye Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün öteden beri uygulanagelen teamülleri gereğince, Başkanlık tarafından, a) Vergi Müfettiş Yardımcılığı dâhil, Vergi
Müfettişliği kadrosunda en az 10 yıl fiilen çalışmış olmak, b) 2 yıl üst üste performans değerlendirmesi sonucu başarısız olmamak, c) Disiplin cezası almamış olmak, d) Bulunduğu derecenin en fazla iki derece üzerine derece yükseltilmesi yapılması, e) İdari düzenlemelere uyum konusunda gösterilen performans kriterlerinin göz önünde bulundurulduğu belirtilmiş olup, 19/ 10/ 2017 tarih, 34757 sayılı cevabi yazıda söz konusu kriterlerin Kurum personeline duyurulmadığı ifade edilmiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın, 657 saylı Kanunun 68/B maddesinin, kendisine de uygulanması gerektiği yönündeki talebinin REDDİNE,
657 sayılı Kanunun 68/B maddesi kapsamında derece yükseltilmesinde uygulanan kriterlerin bütün
Kurum personeline duyurulması hususunda MALİYE BAKANLIĞI VERGİ DENETİM
KURULU BAŞKANLIĞINA tavsiyede bulunulmasına, Bu kararın, BAŞVURANA ve MALİYE BAKANLIĞI VERGİ DENETİM KURULU
BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi