657 sayılı Kanun’un 68/B maddesi uyarınca derece yükselmesi talebi ve Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile getirilen atama kısıtlamaları değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/6023-S.22.9173

BAŞVURU NO : 2021/19501

KARAR TARİHİ : 09/05/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi düzenlemesinden yararlandırılma taleplidir.

BAŞVURU TARİHİ : 14/11/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; İstanbul Emniyet Müdürlüğü Esenyurt İlçe Emniyet Müdürlüğü Bilgi Teknolojileri ve

Haberleşme Büro Amirliğinde Polis Memuru olarak görev yapmakta olduğunu, görevine 20/06/2013 tarihinde başladığını, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendine istinaden, 20/06/2021 tarihinde tüm şartlar oluştuğundan 3/1 derece kademeye hak kazandığını, ancak birkaç ay geçmesine rağmen derece kademesinde değişiklik olmadığını, konuya ilişkin başvurusuna -30/06/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi

Gazete’de yayımlanan 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanı Genelgesi hükümleri uyarınca- işlem yapılamayacağının bildirildiğini, bahse konu Genelge’nin kendisinin hak kazandığı 20/06/2021 tarihinden

10 gün sonra yürürlüğe girdiğini, dolayısıyla Genelge düzenlemesinin kendi durumunu etkilememesi

gerektiğini, kendisiyle aynı dönemde 15/06/2013 tarihi öncesi başlayan tüm dönem arkadaşlarının 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi düzenlemesinden yararlandırıldığını, ancak ayın 15’i sonrası başlayanların yararlandırılmadığını, Polis Okulundan 07/06/2013 tarihinde mezun olduğunu ve 15 gün mehil müddeti sonrası 20/06/2013 tarihinde mesleğe başladığını belirterek, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi düzenlemesinden yararlandırılmayı talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 22/11/2021 tarihli ve – sayılı yazısına istinaden Emniyet Genel

Müdürlüğü tarafından gönderilen 02/12/2021 tarihli ve – – – – sayılı yazı ve eklerinde özetle;

2.1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesi düzenlemesi ile üst kadroya atama yapabilme konusunda idareye takdir yetkisinin verildiği, bu nedenle ilgili kanun maddesinin objektif ve hukuka uygun

olarak uygulanabilmesi için kriterler belirlenerek Personel Daire Başkanlığının 15/05/2013 tarihli yazısıyla merkez ve taşra birimlerine gönderildiği,

2.2. İlgili Kanun maddesinin, Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde 14/05/2013 tarihinden 14/06/2021 tarihine kadar belirlenen kriterler ve Kanunda belirtilen şartları taşıyan personele her ayın 14 üncü gününde

Bakanlık Makamından alınan toplu onay ile uygulandığı, ancak 14/07/2021 tarihinde ve sonrasında, 657 sayılı Kanunun 68/B maddesine göre yapılan atama işlemlerine 30/06/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi

Gazete’de yayımlanan 2021/14 sayılı ve ‘Tasarruf Tedbirleri’ konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi hükümleri doğrultusunda son verildiği belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” ana başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında

“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Amaç” başlıklı 2 nci maddesinde “Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler.”,

5.2. “Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68 inci maddesinin (B) bendinde “B) (Değişik:

4/5/1984 – KHK-199/1 md.) Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık

Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.

(Değişik ikinci paragraf: 13/2/2011 – 6111/101 md.) Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin; a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl, b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl, c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir…”,

6. 30/06/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2021/14 sayılı ve ‘Tasarruf

Tedbirleri’ konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin ‘PERSONEL GİDERLERİ’ başlığı altında

“14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre

yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacaktır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Başvuran; 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi düzenlemesinden yararlandırılmayı talep etmektedir (§1).

9. 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde (§5.2); Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile

Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabileceği, ancak bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin, 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olmasının şart olduğu, dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edileceği hüküm altına alınmıştır.

10. 2021/14 sayılı ve ‘Tasarruf Tedbirleri’ konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde (§6); kamu kaynaklarının maksadına uygun azami tasarruf prensiplerine riayet edilerek kullanılmasının her kamu kurumu ve görevlisi için bir görev ve aynı zamanda bir mecburiyet olduğu, bu anlayışla; kamu kurum ve kuruluşlarının harcamalarında tasarruf sağlanmasının, bürokratik işlemlerin azaltılması ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımına ilişkin olarak bazı tedbirlerin alınmasının gerekli görülmüş olduğu hususları belirtilmiş ve 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamaların sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacağı, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacağı düzenlenmiştir.

11. Bu kapsamda, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi kapsamında atamalara sınırlandırma getirilmiş olup, şeflerin de dahil edildiği yöneticiler hariç olmak üzere diğer kadrolarda çalışanların, koşulları taşısalar bile 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi düzenlemesinden yararlanamayacakları hususunda, 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi gereği tereddüt bulunmamaktadır.

12. İdare tarafından (§2), 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi düzenlemesinin, Emniyet Genel

Müdürlüğü bünyesinde 14/05/2013 tarihinden 14/06/2021 tarihine kadar, şartları taşıyan personele her ayın

14 üncü gününde Bakanlık Makamından alınan toplu onay ile uygulandığı, ancak 14/07/2021 tarihinde ve

sonrasında, 657 sayılı Kanunun 68/B maddesine göre yapılan atama işlemlerine 2021/14 sayılı

Cumhurbaşkanlığı Genelgesi hükümleri doğrultusunda son verildiği belirtilmiştir.

13. Buna göre; 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi düzenlemesinin, şartları taşıyan personele her ayın 14 üncü gününde Bakanlık Makamından alınan toplu onay ile yapılması şeklinde idare tarafından uygulanmakta olduğu, başvuranın görevine 20/06/2013 tarihinde başladığı, 20/06/2021 tarihinde 8 hizmet

yılını doldurduğu, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi kapsamında 8 hizmet yılı atanma şartını sağladığı, idarenin uygulaması gereği 8 hizmet yılını doldurduğu 20/06/2021 tarihinden sonraki ayın 14 üncü gününde toplu onay alınmadan önce, 30/06/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi kapsamında atamalara getirilen sınırlandırma sonrası başvuranın söz konusu madde düzenlemesinden yararlanamadığı ve idare tarafından geriye dönük işlem de tesis edilemeyeceği hususları dikkate alınarak idare tarafından mevzuat çerçevesinde işlem tesis edildiği değerlendirilmiştir.

14. Diğer taraftan başvuran, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinin uygulanmasına ilişkin 20/06/2021 tarihinde tüm şartlar oluştuğundan 3/1 derece kademeye hak kazandığını belirtse de anılan düzenlemenin uygulanmasına ilişkin ilgili idarenin takdir yetkisi bulunduğu ve söz konusu madde düzenlemesi kapsamında atanma şartlarının, belirlenen kriterler çerçevesinde idare tarafından değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi düzenlemesinden yararlandırılma talepli başvurunun reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği görülmüştür.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,

Kararın BAŞVURANA ve EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi