|
ÖZET: Başvuran, Antalya İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nde 4. derece 3. kademede şef olarak görev yaparken, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesi uyarınca 3. derece kadroya atanma talebinde bulunmuştur. Başvuran, gerekli şartları taşımasına rağmen, 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi gereği atamasının yapılmadığını ve kendisiyle benzer durumda olan diğer şeflerin 3. dereceye atandığını iddia etmiştir.
Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğü, başvuranın talebinin uygun görülmediğini, atamaların 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesi ve Milli Eğitim Bakanlığı’nın 07/07/2021 tarihli talimatı doğrultusunda yapıldığını belirtmiştir. İdare, başvuranın kadro tahsis talebinin Valilik tarafından uygun görülmediğini ifade etmiştir. Danıştay, idarenin takdir yetkisini kullanırken kamu yararına ve eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi gerektiğini vurgulamış, başvuranın durumunun diğer benzer durumlarla karşılaştırıldığında eşitlik ilkesine aykırı bir durum tespit edilmediğini belirtmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/3316-S.23.5560
BAŞVURU NO : 2022/18599
KARAR TARİHİ : 15/03/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
68/B kapsamında üçüncü derece kadroya atanma talebine ilişkindir.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 12/12/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; 05/12/2009 tarihinde Engelli Personel İstihdamına
Yönelik Atama ile Antalya/ İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde memur olarak göreve başladığını, 21/07/2022 tarihinde lisans eğitimini tamamladığını, Kurumun 06/12/2015 tarihinde açmış olduğu Görevde
Yükselme Sınavını kazanarak 24/03/2016 tarihinde Şef kadrosunda göreve başladığını, hâlihazırda aynı kurumda kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylık bakımından 4.derecenin 3.kademesinde şef olarak görev yaptığını, 15/12/2022 tarihi itibariyle hizmet süresinin 13 yılı doldurduğunu, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun 68 inci maddesinin (B) fıkrasında belirtilen öğrenim ve kıdem yılı şartlarını taşımakta olmasına rağmen ve 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin tasarruf tedbirleri hükmünde ”Personel
Giderleri” bölümünde unvanının tasarruf tedbirlerine ilişkin şartlara engel bir durumu olmadığı halde 3.
derece Şef kadrosuna atamasının yapılmadığını, kendisi ile aynı durumda olup 3. derece kadroya atanan
Şef arkadaşlarının bulunduğunu belirterek 3. derece şef kadrosuna atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 18/01/2023 tarihli bilgi belge isteme yazısına istinaden Antalya Valiliği İl Milli
Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen 30/01/2023 tarihli ve E- – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Üst dereceye atanmayı hak eden personellerin kadro tahsis işlemlerinin her yıl Milli Eğitim Bakanlığı
Personel Genel Müdürlüğü tarafından yapılarak İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bildirildiğinden, başvuranın talebi ile ilgili herhangi bir işlem tesis edilemediği,
2.2. Somut olaya ilişkin atamaların, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümleri ve Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 07/07/2021 tarih ve sayılı talimat yazısı doğrultusunda yapıldığı, 2.3. Başvurana ait güncel hizmet belgesi ve kadro durumuna ilişkin belgelerin yazı ekinde sunulduğu, 2.4. Strateji Geliştirme Başkanlığının konuya ilişkin 23/01/2023 tarihli ve sayılı yazısı ve başvuranın kadro durumunu gösterir güncel hizmet belgesinin yazı ekinde sunulduğu, 2.5. Başvuru sahibinin talebinin, Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 07/07/2021 tarih ve sayılı talimat yazıları doğrultusunda 68/B kapsamında atamasının Valilik makamınca uygun görülmediği, 2.6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68 inci maddesinin (B) bendi kapsamında kadro tahsislerinin, M Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 07/07/2021 tarih ve sayılı talimat yazıları doğrultusunda Valilik tarafından uygun görülmemesi nedeniyle yapılmadığı, İl Milli Eğitim
Müdürlüğü tarafından personelin tahsis taleplerine herhangi bir işlem tesis edilmediği, 2.7. 14/06/2021 tarihinden sonra İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 68/B maddesi kapsamında herhangi bir üst dereceli kadroya atama işlemi yapılmadığı, Bakanlık personellerinin kadro değişikliklerine ilişkin 15/08/2022 tarihli ve 2022/417 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 16/08/2022 tarihli ve 31925 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlandığı, bu kapsamda, kadro değişiklikleri listesinin Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel
Müdürlüğünün 30/09/2022 tarihli ve sayılı yazısı ekinde gönderildiği ve Bakanlık tarafından kadro değişikliklerinin MEBBİS modülüne işlendiği, 2.8. Şikâyet konusu talebe ilişkin olarak şikâyet sahibi veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı, 2.9. Başvuru sahibinin dilekçesinde 3. Dereceye atanan başka Şeflerin de bulunduğunu belirttiği, Antalya ili İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde görev yapan ve Personel Genel Müdürlüğünün 30/09/2022 tarihli ve sayılı yazısı eki listede adı geçen şeflerin durumlarının incelendiği, söz konusu listede iki Şefin 3’lük kadro tahsisinin yapıldığı, her iki şefin de kadro kayıtlarının incelenmesi sonucu; 2007 yılında ilk atama olarak göreve başladıkları ve başvuru sahibinin 2009 yılında göreve başladığı, söz konusu
Şeflerin kadro tahsisleri yapıldığında, maaş derece ve kademeleri 3-1’inde bulunduğu, başvuru sahibinin ise kadro kaydının incelenmesi sonucunda, maaş derece ve kademesinin 4-3’ü olduğunun tespit edildiği, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 3.2. “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesi;
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; 5.1. “Amaç” başlıklı 2 nci maddesi; “Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler…
5.2. “Temel ilkeler” başlıklı 3 üncü maddesi;
“Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır:
Sınıflandırma: A) (Değişik: 31/7/1970 – 1327/2 md.) Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır.
Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânını sağlamaktır.
Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.” 5.3. “Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68 inci maddesinin (B) bendi; “Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.
Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin; a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl, b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl, c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir…
6. 30/06/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ‘Tasarruf Tedbirleri’ konulu ve 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin “PERSONEL GİDERLERİ” başlıklı bölümü;
“…14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacaktır.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Antalya ili İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğünde 4.derecenin 3.kademesinde şef olarak görev yaptığını, 15/12/2022 tarihi itibariyle hizmet süresinin 13 yılı doldurduğunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68 inci maddesinin (B) fıkrasında belirtilen öğrenim ve kıdem yılı şartlarını taşımakta olmasına rağmen ve 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Genelgesinin tasarruf tedbirleri hükmünde ”Personel Giderleri” bölümünde unvanının tasarruf tedbirlerine ilişkin şartlara engel bir durumu olmadığı halde 3. derece Şef kadrosuna atamasının yapılmadığını, kendisi ile aynı durumda olup 3. derece kadroya atanan Şef arkadaşlarının bulunduğunu belirterek 3. derece şef kadrosuna atamasının yapılmasını talep etmektedir.
9. Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazıda ise özetle; somut olaya ilişkin atamaların, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümleri ve
Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 07/07/2021 tarih ve sayılı talimat yazısı doğrultusunda yapıldığı, anılan talimat yazısı doğrultusunda başvuranın talebinin Valilik makamınca uygun görülmediği hususları ifade edilmiştir.
10. Başvuranın iddiaları ve idarenin cevabi yazısı incelendiğinde uyuşmazlığın; şef kadrosunda görev yapan başvuranın 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesi kapsamında derece yükseltilmesine ilişkin atamasının yapılmadığı noktasında toplandığı görülmektedir.
11. Başvuranın hizmet belgesi incelendiğinde; 15/12/2009 tarihinde Engelli Personel İstihdamına
Yönelik Atama ile Antalya/ İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde memur olarak göreve başladığı, 24/03/2016 tarihinde Görevde Yükselme suretiyle ‘şef’ kadrosuna atamasının yapıldığı, 15/12/2022 tarihi itibarıyla hizmette 13 yılını doldurduğu ancak kademe ve derece ilerlemesinin yapılmadığı ve hâlihazırda 4. Derece ve 3. Kademe ‘şef’ kadrosunda görev yaptığı bilgisi edinilmiştir.
12. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler ile başvuran tarafından dosya kapsamında sunulan belgelerin tetkiki neticesinde; 12.1. Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 07/07/2021 tarih ve sayılı yazısında; kamu kurum ve kuruluşlarının harcamalarında tasarruf sağlanması, bürokratik işlemlerin azaltılması ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımına ilişkin olarak alınması gereken tedbirlerin yer aldığı 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 30.06.2021 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlandığı, Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatında bazı unvanlarda görev yapan personelin; (mühendis, tekniker, teknisyen, programcı, vhki, bilgisayar işletmeni gibi) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68
/
inci maddesinin (B) bendinde yer alan; “Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve
Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir…” hükmüne göre kadro değişimi yolu ile atamalarının yapılabildiği; ancak “Tasarruf Tedbirleri” konulu anılan Genelgenin “Personel Giderleri” başlıklı bölümünde; “…14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacaktır.” hükmüne istinaden kadro değişikliğine ilişkin atama yetkisinin Valilik uhdesinde olan unvanlarda görev yapan (vhki, bilgisayar işletmeni ve benzeri kadrolarda görev yapan) personel hakkında 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendine göre 30.06.2021 tarihi esas alınarak işlem yapılmaması, şef unvanlı kadrolarda görev yapan personele dair taleplerin ise
Valilik tarafından uygun görülmesi hâlinde değerlendirilmek üzere Bakanlığa gönderilmesi gerektiği hususunun ifade edildiği, 12.2. Antalya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 26/08/2022 tarihli ve 56014750 sayılı yazısında; İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde şef kadrosunda görev yapan başvuranın kadro tahsis talebine ilişkin yazılarının incelendiği, Personel Genel Müdürlüğünün 07/07/2021 tarihli ve sayılı yazısı gereği talebi ile ilgili herhangi bir işlem tesis edilemediği ifadelerine yer verildiği, 12.3. Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından Antalya Valiliği İl Milli Eğitim
Müdürlüğüne hitaben yazılan 30/09/2022 tarihli ve sayılı yazıda; Antalya ilinin il ve ilçe millî eğitim müdürlükleri ile eğitim kurumlarında görev yapanlardan kadrolarında değişiklik yapılan ve
MEBBİS veri tabanında yer alan Özlük ve Norm Kadro Modüllerine yeni ihdas edilen kadro dereceleri işlenen personelin isim listesinin yazı ekinde gönderildiği, anılan karar gereğince kadro ihdası yapılan ve ekli listede adı geçen personele ilişkin 16/08/2022 tarihinden geçerli olmak üzere onay alınmasının istendiği, ekli liste incelendiğinde başvuranın kadro tahsis listesinde bulunmadığı ve talebine ilişkin işlem tesis edilmediği, 12.4. Yine Antalya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 16/11/2022 tarihli ve sayılı yazısında; İlçesinde ‘şef’ kadrosunda 3 (üç) lük kadro derecesine ihtiyaç bulunmadığı ve başvuranın kadro tahsis talebinin Personel Genel Müdürlüğünün 07/07/2021 tarih ve 27937318 sayılı yazısı kapsamında Valilik makamınca uygun görülmediği, 12.5. İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde ‘şef’ kadrosunda görev yapan ve başvuranla benzer durumda olan personellere ilişkin idare tarafından gönderilen MEBBİS personel modülü kayıtlarından; bir personelin 02/08/2021 tarihinde, başka bir personelin ise 22/03/2021 tarihinde 3. derece şef kadrosuna atamasının yapıldığı.
tespitlerine ulaşılmıştır.
13. Başvuru konusuna ilişkin mevzuat incelendiğinde; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununu 68 inci maddesinin (B) bendinin üçüncü paragrafında, bu bent hükümlerine göre atananların atandıkları kadronun aylık (ek gösterge dâhil) ve diğer haklarından yararlanacağı, bu suretle üst dereceye atananların bu kadrolarda geçirdikleri her yıl kademe ilerlemesi ve her “3” yıl derece yükselmesi sayılmak suretiyle kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükselmesinde göz önüne alınacağı; ancak bu bende göre atananların atandıkları kadro aylıklarının, başka görevlere atanma halinde kazanılmış hak sayılmayacağı hükmüne yer verilmiştir. Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımına ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşlarının giderlerinden tasarruf sağlanması amacıyla yürürlüğe konulan 2021/14 sayılı “Tasarruf Tedbirleri” konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin “Personel Giderleri” başlıklı bölümünde de, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre
yapılacak atamaların sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacağı, yönetici kadroları dışındaki kadrolara söz konusu bent çerçevesinde atama yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır.
14. Derece yükselmesi; memurun bulunduğu hizmet sınıfı içinde bir üst dereceye geçmesidir. Memurların derece yükselmesine ilişkin şartlar Devlet Memurları Kanunu’nun 68 inci düzenlenmiştir. Söz konusu madde, memurların iki şekilde derece yükselmesini öngörmektedir. Mezkûr maddenin (A) bendinde olağan, (B) bendinde olağan dışı derece yükselmesi düzenlenmiştir.
15. 657 sayılı Kanun’un 68 inci maddesinin (A) bendinde düzenlenen olağan derece yükselmesi için bazı şartların oluşması gerekmektedir. Bu çerçevede üst dereceden boş bir kadronun bulunması, personelin derecesi içinde en az 3 yıl ve bu derecenin 3. kademesinde 1 yıl bulunmuş olması ve kadronun tahsis edildiği görev için öngörülen nitelikleri elde etmiş olması şarttır. Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendinde düzenlenen olağan dışı derece yükselmesi ise, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4. derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilmesidir. Olağan dışı yükselme yöntemiyle atama yapılmasının amacı, yönetime, üst yönetim kadrolarını gençleştirme imkânı vermek, genç ve yetenekli devlet memurlarına mükteseplerine bakılmadan yükselme imkânı kazandırmaktır. Hizmet süresi bakımından daha aşağıdaki derecelerde bulunan ve bu yüzden ilk dört dereceye yükseltilmesi olanağı bulunmayan başarılı memurların, Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendindeki özel koşulları taşımaları durumunda, ilk dört derece içindeki bir dereceye yükseltilmeleri idarenin takdirine bırakılmıştır.
16. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar almaktadır. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil
Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi
Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
17. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur.
Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmemektedir. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır.(Bkz. Prof. Dr. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204) Ayrıca öğretide de, idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içerisinde hareket etmesi, eşitlik ilkesine riayet etmesi, kamu yararı için kullanılması ve gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin Hukuk Devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmektedir.
18. Yukarıda açıklandığı üzere, idarenin iş ve işlemlerinde kamu yararına ve hizmet gereklerine riayet etmesi, yasal ve makul gerekçeye dayanması, nesnel ve adil olması, eşitlik ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereği olup, idarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini bu ilke ve ölçütleri göz önünde tutarak kullanması gerekmektedir. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin tetkikinden; başvuranın 3. derece şef kadrosuna atanma talebi hakkında işlem tesis edilmeme gerekçesinin ‘Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 07/07/2021 tarih ve sayılı yazısında şef unvanlı kadrolarda görev yapan personele dair taleplerin Valilik
tarafından uygun görülmesi hâlinde değerlendirilmesi ifadesine istinaden Valilik tarafından uygun görülmemesi, 14/06/2021 tarihinden sonra İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 68/B maddesi kapsamında herhangi bir üst dereceli kadroya atama işlemi yapılmaması ve başvuranın görev yaptığı ilçesinde şef kadrosunda 3 (üç) lük kadro derecesine ihtiyaç bulunmaması’ olarak gösterildiği görülmektedir.
19. 2021/14 sayılı “Tasarruf Tedbirleri” konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 657 sayılı Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendi kapsamında yapılacak atamalara ilişkin sadece şef dâhil yönetici kadroları için bu madde hükümlerine istinaden atama yapılacağı, bu kadrolar dışında kalanların ise söz konusu bent çerçevesinde atama yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır. Anılan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68 inci maddesinin (A) bendi kapsamında düzenlenen olağan derece yükselmesine ilişkin atamalara sınırlama getirilmediği; ancak Kanun ile idarenin takdirine bırakılan ve
Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendinde düzenlenen olağan dışı derece yükselmesine ilişkin atamalarda ise idarenin takdir yetkisine sınırlama getirilmediği görülmektedir. Somut olayda ise başvuranın ‘şef’ kadrosunda görev yaptığı görüldüğünden; Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde belirlenen sınırlamalar kapsamında tutulmayacağı ve 68 inci maddesinin (B) bendi kapsamında bir üst dereceye atamasının yapılması konusunun idarenin takdir yetkisi dâhilinde olduğu muhakkaktır. Somut uyuşmazlığın çözümünde; idarenin takdir yetkisini kamu yararına, hizmet gereklerine ve eşitlik ilkesine uygun kullanıp kullanmadığı hususunun irdelenmesi gerekmektedir.
20. İdare, aynı durumda veya statüde olan personelin taleplerini değerlendirip karar verirken ve bu yönde takdir yetkisini kullanırken adil, hakkaniyetli ve objektif olmak zorundadır. Somut olayda
Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından Antalya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğüne hitaben yazılan 30/09/2022 tarihli ve sayılı yazı ve ekleri incelendiğinde; Antalya İl Milli
Eğitim Müdürlüğüne bağlı ilçelerde görev yapan ve ‘şef’ kadrosunda görev yapan beş personelin 3.derece şef kadrosuna atamalarının yapıldığı, ilgili atamalara ilişkin MEBBİS modülleri incelendiğinde yapılan atamaların 657 sayılı Kanun’un 68 inci maddesinin (A) bendi kapsamında yapıldığı görülmektedir. Başvuranın kendisi ile benzer durumda olan ve 3. derece şef kadrosuna ataması yapılan arkadaşları bulunduğu iddiasına ilişkin başvuran ve idare ile gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda da başvuranın belirttiği personelin 3. derece şef kadrosuna atamasının yapıldığı; ancak yapılan atamanın
657 sayılı Kanun’un 68/A kapsamında yapıldığı tespitine ulaşılmıştır.
21. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, ı ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; 657 sayılı Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendi kapsamında yapılacak atamalara ilişkin idarenin takdir yetkisi bulunduğu, idarenin takdir yetkisinin sınırsız olmadığı ve bu yetkisini kullanırken kamu yararına, hizmet gereklerine ve eşitlik ilkesine aykırı işlem tesis edemeyeceği, somut olayda idare tarafından üçüncü dereceye yapılan atamalar incelendiğinde eşitlik ilkesine aykırı bir hususun tespit edilemediği, açıkça bir hukuka aykırılık söz konusu olmadığı sürece idarenin takdir yetkisini belirli yönde kullanmaya zorlanamayacağı açık olduğu, somut olayda da idarenin takdir yetkisini kamu yararı amacı dışında kullandığına ilişkin herhangi bir tespit yapılamadığından, başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili
bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi merciye başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
23. 04/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Antalya İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi