657 sayılı Kanun’un 86. maddesi kapsamında vekalet görevi 3 aydan fazla süren memura vekalet aylığı ödenmesi zorunlu mudur (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/11400-S.21.18338

BAŞVURU NO : 2021/3470

KARAR TARİHİ : 06/08/2021

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Vekalet aylığı bağlanması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 13/02/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuranın Kurumumuza yapmış olduğu başvurusunda özetle; 13/03/2020 tarihinde Sosyal

Hizmetler Müdürlüğüne kuruluş müdür yardımcısı olarak görevlendirildiğini ve halen görev yapmakta olduğunu, söz konusu görevlendirmeye ilişkin yolluk ve vekâlet ücreti almadığını belirterek 14/12/2020 tarihi itibariyle vekâlet ücretinin ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuz tarafından Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına gönderilen 10/03/2021 tarihli ve S. sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda; başvuranın Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünde bilgisayar işletmeni olarak görev yaptığı, 05.11.2019 tarihli dilekçesine istinaden, 13.03.2020 tarihli ve

562784 sayılı Valilik Makamınca Sosyal Hizmet Merkezine harcırahsız ve yolluksuz kuruluş

müdür yardımcısı olarak vekâleten görevlendirildiği,

2.1. Ankara Valiliği Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün 12.03.2021 tarihli ve sayılı yazısında; 6245 sayılı Harcırah Kanununun 3 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (g) bendinde yer alan

“memuriyet mahalli” tanımı, 11.09.2014 tarihli ve 29116 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6552 sayılı “İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı

Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanunun 89 uncu maddesinde “Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya

ikametgahının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri…” şeklinde belirtildiği, başvuranın ikametgah adresi ile görev yaptığı Kuruluş adresinin yaklaşık 29 km olması, il mülki sınırlarına dahil olması, yerleşim özellikleri bakımından birbirlerinin devamı niteliğinde olması dolayısı ile memuriyet mahalli tanımında yer almakla birlikte, toplu ulaşım araçları ile ulaşımın sağlanabildiği anlaşıldığından mevzuat gereği herhangi bir ödeme yapılamadığı,

2.2. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ıncı maddesinde; “Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir. “Bir görevin memurlar eliyle vekâleten yürütülmesi halinde aylıksız vekâlet asıldır…boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekâleten gördürülebilir..” hükmü gereği ilgilinin talebinin idarenin takdir yetkisinde olduğu ve başvuranın talebinin yerine getirilmediği belirtilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü,

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında;“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü,

5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un

5.1. “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ncı maddesinde; “Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir.

Bir görevin memurlar eliyle vekaleten yürütülmesi halinde aylıksız vekalet asıldır. Ancak, ilkokul öğretmenliği (Yaz tatili hariç), tabiplik, diş tabipliği, köy ve beldelerdeki ebelik ve hemşirelik, eczacılık, mühendis ve mimarlık, veterinerlik, vaizlik, Kur’an kursu öğreticiliği, imamhatiplik ve müezzin-kayyımlığa ait boş kadrolara, Maliye Bakanlığının izni (mahalli idarelerde izin şartı aranmaz) ile açıktan vekil atanabilir. Aynı kurumdan ayrılmalar dolayısıyla atanan vekil memurlara vekalet görevinin 3 aydan fazla devam eden süresi için, kurum dışından veya açıktan atananlarla kurum içinden ilkokul öğretmenliğine atanan öğretmenler ile veznedarlık görevine atananlara göreve başladıkları tarihten itibaren vekalet aylığı ödenir. Bu Kanuna tabi kurumlarda çalışan veteriner hekim veya hayvan sağlık memurları, veteriner hekim veya hayvan sağlık memuru bulunmayan belediyelerin veterinerlik veya hayvan sağlık memurluğu hizmetlerini ifa etmek üzere bu hizmetlerle ilgili kadrolara vekalet aylığı verilmek suretiyle atanabilirler.

Yukarıda sayılan haller dışında, boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekaleten gördürülebilir. Bu Kanuna tabi kurumlarda, mali, nakdi ve ayni sorumluluğu bulunan saymanlık kadrolarının boşalması halinde bu kadrolara işe başladıkları tarihten itibaren vekalet aylığı verilmek suretiyle memurlar arasından atama yapılabilir. …” hükmü,

5.2. “Vekalet, ikinci görev aylık ve ücretleri ile diğer ödemeler” başlıklı 175 inci maddesinde; “Bir göreve vekaleten atanan memurlara vekalet edilen görevin kadro derecesinin birinci kademesinin üçte biri, açıktan atananlara ise (Köy ve kasaba imamlığı kadrolarına atananlara 146 ncı maddede yazılı asgari ücret aylık tutarından aşağı olmamak üzere) üçte ikisi verilir…” Ancak, kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için, vekilin asilde aranan şartları taşıması zorunludur.” hükmü,

6. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Yönetmeliğinin “Görevde Yükselme Suretiyle Yapılacak Atamalarda Aranacak Özel Şartlar”

Başlıklı 7 inci maddesinde; “b) Kuruluş müdür yardımcısı kadrosuna atanabilmek için; 1) APK uzmanı, anbar memuru, araştırmacı, avukat, ayniyat saymanı, bilgisayar işletmeni, biyolog, çocuk eğiticisi, çocuk gelişimcisi, çözümleyici, daire tabibi, daktilograf, din görevlisi, diş tabibi, diyetisyen, eczacı, eğitim uzmanı, fizyoterapist, hemşire, istatistikçi, işaret dili tercümanı, kütüphaneci, laborant, memur, mühendis, mimar, mütercim, odyolog, öğretmen, programcı, psikolog, sağlık memuru, sağlık teknikeri, sağlık teknisyeni, satınalma memuru, sayman, sivil savunma uzmanı, sosyal çalışmacı, sosyolog, şef, şehir plancısı, tabip, tekniker, uzman, uzman tabip, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, veznedar, yurt yönetim memuru kadrolarında görev yapmış olmak, 2) En az fakülte veya dört yıllık yüksekokul mezunu olmak, 3)

En az 8 yıl hizmeti bulunmak.” hükmü,

7. 02/11/2011 tarih ve 28103 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 666 Kanun Hükmünde

Kararname’ye eklenen 30/06/1989 tarih ve 20211 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 9 uncu maddesinin beşinci fıkrasında; “Birinci fıkra kapsamına giren personelden; kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Cumhurbaşkanınca atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödenir. Ancak, mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık ve refakat izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaştırma, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs nedenleriyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere bu şekilde ödeme yapılmaz.” hükmü,

8. 17/05/1987 tarihli ve 19463 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 99 sayılı Devlet Memurları Kanunu

Genel Tebliğinde; “… 1 – Bir görevin vekaleten yürütülmesi halinde görevin gerekleri ve nitelikleri değişmeyeceğinden bu görevi vekaleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olmaları gerekmektedir, Bu sebeple, a) 1-4 üncü dereceli kadrolara vekalet edeceklerin 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinde belirtilen şartları haiz olmaları, b) 5-15 inci dereceli kadrolara vekalet ettirileceklerin öğrenim durumları itibariyle tespit olunan yükselinebilecek dereceyi aşmamak kaydıyla vekalet ettirilecekleri kadronun derecesinin, kazanılmış hak aylık derecesinin üç üst derecesinden fazla olmaması gerekmektedir.” hükmü,

9. 05/11/2006 tarihli ve 26165 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 160 sayılı Devlet Memurları Kanunu

Genel Tebliğinde; “… 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca kurumlarınca bir göreve kurum içinden, diğer kurumlardan veya açıktan vekalet ettirilenlere ödenecek zam ve tazminatlara ilişkin hükümlere yer verilmiştir. Buna göre: 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet ettirilenlere; Vekaletin, 657 sayılı

Kanunun 86 ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, Vekaletin, Bakanlar

Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadro veya görevler için ilgili Bakan, diğer kadro veya görevler için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları, kaydıyla, vekalet ettikleri kadro veya görevler için öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar (1/3 ve 2/3) dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenecektir. Asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevlere vekalet halinde, vekaletten doğan zam ve tazminatların ödenebilmesi için bu sınavlara girebilmenin koşulu olan görevde yükselme eğitimine katılmış olma şartı aranmayacaktır.” hükmü yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

11. Başvuran, 13/03/2020 tarihinde Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne kuruluş müdür yardımcısı olarak görevlendirildiğini ve halen görev yapmakta olduğunu, söz konusu görevlendirmeye ilişkin yolluk ve vekâlet ücreti almadığını belirterek 14/12/2020 tarihi itibariyle vekâlet ücretinin ödenmesini talep etmektedir.

12. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler

İl Müdürlüğünde bilgisayar işletmeni olarak görev yapmakta iken 13.03.2020 tarihli ve sayılı

Valilik Makamınca Sosyal Hizmet Merkezine harcırahsız ve yolluksuz kuruluş müdür yardımcısı olarak vekâleten görevlendirildiği,

12.1. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ıncı maddesinde; “Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir. “Bir görevin memurlar eliyle vekâleten yürütülmesi halinde aylıksız vekâlet asıldır… boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekâleten gördürülebilir.” hükmü gereği idarece başvuranın vekalet ücreti talebinin idarenin takdir yetkisinde olduğu ve talebinin yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

13. Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartlarını düzenleyen 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesiyle, bir görevin memurlar eliyle vekaleten yürütülmesi halinde aylıksız vekaletin asıl olduğu belirtildikten sonra, dolu ve boş kadrolara atamanın şartları sayılarak, vekalet aylığının hangi durumlarda verileceğine ilişkin düzenlemeler getirildiği ancak vekaleten atanan memurun hangi şartları taşıması gerektiğine ilişkin olarak herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüş olup, aynı Kanunun vekalet, ikinci görev aylık ve ücretleri ile diğer ödemeler başlıklı 175 inci maddesinin ikinci fıkrasında ise “Ancak, kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için, vekilin asilde aranan şartları taşıması zorunludur.” hükmüyle vekaleten atamalarda vekalet aylığı için sadece vekilin asilde aranan şartları taşımasının zorunluluğu belirtilmiştir. Yine 99 seri No.lu, Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde de, vekalet aylığına ilişkin olarak asılda aranan şartlara sahip vekil memur bulunamadığı takdirde, o görevin tedviren gördürülebileceği ancak bu tür tedviren görevlendirmelerde 657 sayılı Kanunun vekalet ücreti ödenmesine ilişkin 175 inci maddesine göre, herhangi bir ödeme yapılmasının mümkün bulunmadığı belirtilerek vekaleten atamalarda vekalet aylığı alabilmek için asilde aranan şartları taşıma koşulu öngörülmüştür.

14. Başvuranın vekalet aylığı verilmesi talebiyle ilgili olarak yapılan değerlendirmede; İdarenin yazısında da belirtiği gibi asil kadrosu bilgisayar işletmeni olan başvuranın, kuruluş müdür yardımcılığı kadrosuna görevlendirildiği tarihte Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Personeli Görevde Yükselme ve

Unvan Değişikliği Yönetmeliği kapsamında kuruluş müdürü kadrosuna atanabilmesi için sınav şartı hariç olmak üzere bilgisayar işletmeni kadrosunda görev yapmak, en az fakülte veya dört yıllık yüksekokul mezunu olmak, en az 8 yıl hizmeti bulunmak gibi gerekli şartları taşıdığı, bu görevlendirmenin de 657 sayılı

DMK’nın 86 ıncı maddesinde belirtilen hallerden biri olduğu, 14.1. Ayrıca asilde aranan şartları taşıyan memurun fiilen yürüttüğü görev ve üstlendiği sorumluluk da dikkate alındığında, hakkaniyet gereği bu hizmetinin karşılığı olarak bazı maddi haklarda kazanması gerektiği anlaşılmaktadır.

15. Başvuranın görevlendirildiği tarihte vekalet ettiği kadroya ilişkin sınav şartı hariç diğer şartları haiz olduğu anlaşıldığından başvurana yukarıda belirtilen gerekçelerle vekalet görevinin 3 aydan fazla devam eden süresi için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ncı maddesine göre vekalet aylığı ödenmesi hususunda Aile Sosyal Hizmetler Bakanlığına tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

16. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde

gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Başvuranın vekalet görevinin 3 aydan fazla devam eden süresi için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun

86 ncı maddesine göre vekalet aylığı ödenmesi hususunda AİLE ve SOSYAL HİZMETLER

BAKANLIĞINA tavsiyede bulunulması,

Kararın BAŞVURANA ve AİLE ve SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA tebliğine;

6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca İdare tarafından bu karar üzerine

tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi