657 sayılı Kanun’un 92. maddesi kapsamında istifa sonrası yeniden atanma talebi idarenin takdir yetkisiyle nasıl değerlendirilir (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/6724-S.23.11079

BAŞVURU NO : 2023/2887

KARAR TARİHİ : 02/06/2023

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI

İstifa sonrası atanma talebi hk.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 01/03/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, 05.11.2004-20.05.2015 tarihleri arasında Tarım ve Orman

Bakanlığı bünyesinde gıda mühendisi olarak çalıştığını, 20.05.2015 tarihinde usulüne uygun olarak görevinden istifa ettiğini, 06.01.2023 tarih ve sayılı dilekçesi ile Tarım ve Orman Bakanlığı ile

Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Kuruluşlar bünyesinde uygun görülen yer ve kadroda yeniden Devlet

Memuru olarak atanma talebinde bulunduğunu, fakat tarafına olumlu veya olumsuz bir cevap verilmediğini iddia ederek, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Kuruluşlar bünyesinde uygun görülen yer ve kadroya yeniden atanmayı talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza Tarım ve Orman Bakanlığı

Personel Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 27/03/2023 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;

2.1. Başvuranın Osmaniye İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Gıda ve Yem Şube Müdürlüğünde mühendis olarak görev yapmakta iken 20.05.2015 tarihli dilekçesi ile görevinden çekilme talebinde bulunmuş olduğu ve Bakanlık Makamının 12.06.2015 tarihli ve sayılı Oluru ile görevinden çekilme talebinin kabul edildiği,

2.2. 08.03.2023 tarihli ve 2023/117 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının Eki Kararın 3 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; ” Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel

Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde personel alımına öncelik verilmesi ve genç işgücünün kamu yönetimine kazandırılması amacıyla; verilen atama izin sayısının en fazla %2’si, daire başkanı ve

daha üst yönetici kadroları ile kariyer meslek kadrolarına yapılacak atamalar hariç olmak üzere, 657 sayılı

Kanunun 92 nci maddesi uyarınca yapılacak atamalar için kullanılabilecektir. …” hükmünün yer aldığı, Bakanlıkça açıktan ve naklen atamaların her yıl Cumhurbaşkanlığınca Bakanlığa tahsis edilen kontenjan dahilinde kadro durumu ve kurum ihtiyaçları çerçevesinde değerlendirilip mezkur mevzuat gereği işlem yapıldığı, bu kapsamda, başvuranın istifa sonrası Bakanlığa dönüş talebinin her yıl

Cumhurbaşkanlığınca Bakanlığa tahsis edilen kontenjan dahilinde kadro durumu ve kurum ihtiyaçları çerçevesinde değerlendirildiği, ancak uygun bulunmadığı,

2.3. Şikayet konusu talebe ilişkin olarak başvuran veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı,

ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Memurluktan çekilenlerin yeniden atanmaları” başlıklı 92 nci maddesinde; “(Değişik: 12/5/1982 – 2670/27 md.) İki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenlerden veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenler, ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve bu sınıfın niteliklerini taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine veya 71 inci madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilirler.”

6. 08.03.2023 tarihli ve 2023/117 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının Eki Kararın 3 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; ” Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel

Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde personel alımına öncelik verilmesi ve genç işgücünün kamu yönetimine kazandırılması amacıyla; verilen atama izin sayısının en fazla %2’si, daire başkanı ve daha üst yönetici kadroları ile kariyer meslek kadrolarına yapılacak atamalar hariç olmak üzere, 657 sayılı

Kanunun 92 nci maddesi uyarınca yapılacak atamalar için kullanılabilecektir. …”

hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde gıda mühendisi olarak çalışmakta iken görevinden istifa eden başvuran, yeniden atanmayı talep etmektedir.

9. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın talebinin Cumhurbaşkanlığınca

Bakanlığa tahsis edilen kontenjan dahilinde kadro durumu ve kurum ihtiyaçları çerçevesinde değerlendirilerek uygun bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmaktadır.

10. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 92 inci maddesinde, iki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenlerden veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenlerin, ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve bu sınıfın niteliklerini taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine veya 71 inci madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilecekleri öngörülmekte, 08.03.2023 tarihli ve 2023/117 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının Eki Kararın

3 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında ise, Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak

Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde personel alımına öncelik verilmesi ve genç işgücünün kamu yönetimine kazandırılması amacıyla; verilen atama izin sayısının en fazla %2’sinin, daire başkanı ve daha üst yönetici kadroları ile kariyer meslek kadrolarına yapılacak atamalar hariç olmak üzere, 657 sayılı Kanunun 92 nci maddesi uyarınca yapılacak atamalar için kullanılabileceği belirtilmektedir.

11. 657 sayılı Kanunun 92’nci madde hükmü metninde yer alan “… atanabilirler” ibaresinden de anlaşılacağı üzere, idarelerin bir kamu görevine açıktan veya yeniden atama yapmak konusunda takdir yetkileri bulunmaktadır. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda

Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi

Dergisi Cilt 1, Sayı 2,Aralık 1997). İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunlu olmakla birlikte bu durum, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. İdarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içinde kalması, eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanması, yasanın öngördüğü amacın dışında başka bir amaç için kullanamaması ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanması hukuk devleti açısından zorunluluktur (Şeref Gözübüyük, Yönetim Hukuku, Eylül/1991 s.204).

12. Somut olayda, 08.03.2023 tarihli ve 2023/117 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının Eki Kararın 3 üncü maddesinin dördüncü fıkrası ile yapılacak atamalarda Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin

Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde personel alımına öncelik verilerek, genç işgücünün kamu yönetimine kazandırılmasının amaçlandığı, bu kapsamda verilen atama izin sayısının en fazla %2’sinin, 657 sayılı Kanunun 92 nci maddesi uyarınca yapılacak atamalar için kullanılabileceğinin öngörüldüğü, ilgili idarece, başvuranın talebinin, Cumhurbaşkanlığınca Bakanlığa tahsis edilen kontenjan dahilinde kadro durumu ve kurum ihtiyaçları çerçevesinde değerlendirildiği, ancak değerlendirme sonucunda yeniden atanmasının uygun bulunmadığı, bir başka deyişle, başvuranın talebinin ilgili idare tarafından kadro durumunun uygunluğu ve kurumun ihtiyaçları hususları bakımından değerlendirilerek reddedildiği anlaşıldığından, ilgili idarece sahip olunan

takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterleri dikkate alınmak suretiyle kullanıldığı değerlendirilmektedir.

13. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgi idarenin başvuranın talebinin reddi yönünde tezahür eden işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Adana İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın, BAŞVURANA ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi