|
ÖZET: Bu karar, başvuranın şoför kadrosunda çalıştığı dönemde tutmuş olduğu nöbetlerin ücretinin ödenmemesi üzerine yapılan başvuruyu incelemektedir. İdare, 2021/7 sayılı Genelge gereği, nöbet ücretlerinin yalnızca genelgenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ödenebileceğini savunmuştur. Ancak, normlar hiyerarşisi gereği, genelgenin yürürlüğe girmeden önceki döneme ilişkin hakların kısıtlanamayacağı ve ilgili mevzuatın uygulanması gerektiği belirtilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 33. maddesi, şoför kadrosundaki personele de nöbet ücreti ödenmesini açıkça düzenlemektedir. Bu nedenle, başvuranın talebi doğrultusunda, ödenmeyen nöbet ücretlerinin ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. İdarenin, mevcut kanun ve genelge hükümlerine aykırı bir işlem tesis ettiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın nöbet ücretlerinin ödenmesi yönünde Sağlık Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/9115-S.23.14724
BAŞVURU NO : 2023/4229
KARAR TARİHİ : 21/07/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
Nöbet ücreti ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 27/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Marmaris Devlet Hastanesinde V.H.K.İ kadrosunda çalışmakta iken, 13.10.2020 tarihinden itibaren geçici görev ile Marmaris İlçe Sağlık Müdürlüğünde şoför kadrosunda çalışmaya başladığını, belirtilen tarihten itibaren başvuru ekinde bulunan Adli Tabip Nöbet Çizelgesi ve Şoför İcap listesinde icap nöbeti tuttuğunu, tarafına Eylül 2021 tarihinden itibaren icap nöbeti ücreti ödenmeye başlandığını, Kasım 2020- Ağustos 2021 (dahil) tutmuş olduğu icap nöbet ücretlerinin ödenmesi talebinde bulunduğunu, Muğla
İl Sağlık Müdürlüğünce dilekçesine olumsuz cevap verildiğini belirterek adli icap nöbeti ücretlerinin ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sağlık Bakanlığı tarafından gönderilen sayılı ve 31/05/2023 tarihli cevabi yazısında özetle; şoför kadrosunda çalışmakta olan personele Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan 7 nolu genelge ile nöbet ücreti verilmeye başladığı ilgili genelgenin 03/08/2021 tarihinde yürürlüğe girdiği geçmişe yönelik bir ödemenin yapılamayacağı, Ağustos 2021 dahil bu tarihten sonraki bütün icap nöbetlerinin karşılığının ödendiği belirtilmiştir.
Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi;
“Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesi; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun Ek 33 üncü maddesinde; “Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir. (Ek cümle: 2/1/2014 – 6514/10 md.) Bu ücret yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı ödenir. Ancak ayda aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde 60 saatten, diğer yerlerde ve hiçbir şekilde 130 saatten fazlası için ödeme yapılmaz. Bu ücret damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.
(Değişik tablo: 27/3/2015-6639/10 md.)
Gösterge a) Eğitim görevlisi, başasistan, uzman tabip 150 b) Tabip, tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda, bu mevzuat hükümlerine göre uzmanlık belgesi alan tabip dışı 135 personel, aynı dallarda doktora belgesi alanlar c) Diş tabibi ve eczacılar 120 ç) Mesleki yükseköğrenim görmüş sağlık personeli 90 d) Lise dengi mesleki öğrenim görmüş sağlık personeli 75 e) Diğer personel 55
Bu madde hükmü, üniversitelerin yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun 50 nci maddesinin (e) bendi kapsamında bulunanlar ile yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Kanunun ek 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrası (1)
kapsamında bulunanlar hakkında da uygulanır.
İcap nöbeti tutan ve bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir icap nöbeti saati için, icap nöbeti süresi kesintisiz 12 saatten az olmamak üzere, yukarıda nöbet ücreti için belirlenen ücretin yüzde 40’ı tutarında icap nöbet ücreti ödenir. Bu şekilde ücretlendirilebilecek toplam icap nöbeti süresi aylık 120 saati geçemez.
Bu madde uyarınca yapılacak ödemeler, döner sermayesi bulunan kurumlarda döner sermaye bütçesinden karşılanır.
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, Kasım 2020 – Aralık 2021 (dahil) şoför olarak çalışmakta iken tutmuş olduğu nöbetlerin ücret karşılığını talep etmektedir.
8. İdare tarafından gönderilen cevabi yazıda ise özetle; Nöbet ücretlerinin ödenmesine ilişkin Bakanlık tarafından 03/08/2021 tarih ve 2021/7 sayılı Genelgenin 2. Maddesinin ç bendine göre ödeme yapıldığı, bu nedenle Genelgenin yürürlüğe girmeden önceki döneme uygulanamayacağı belirtilmiştir.
9. Normlar hiyerarşisi; her bir genel düzenleyici işlemin ya da kanun maddesinin kendinden bir önce gelen genel düzenleyici işlemlere kanun ve kanun hükmündeki diğer mevzuat düzenlemelerinin de Anayasaya uygun olması anlamına gelmektedir. Anayasa, Kanun-Uluslararası düzenlemeler- Olağanüstü
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Yönetmelik, Genelge olarak sıralanır ve bunların her biri kendinden bir önce gelen genel düzenleyici işlem ya da kanun ve
Anayasaya uygun olması gerekmektedir. Eğer normlar hiyerarşisine aykırı bir hüküm var ise bu hükmün iptal edilebilirliği söz konusu olur. Ayrıca söz konusu düzenlemelerin de kendinden önce gelen mevzuat hükmüne aykırı olmayacağı ve verilen hakların da kısıtlanamayacağı açıktır.
10. İdare tarafından bahsedilen 2021/7 sayılı Genelgenin ilgili maddesinde “ Mesai dışında tutulan nöbetler için izin verilmesi veya ücret ödenmesi hususunda kurumların kendi mevzuatına göre hareket edilir. Bu çerçevede entegre ilçe devlet hastanesi, ilçe sağlık müdürlüğü, toplum sağlığı merkezi hekimlerine, aile hekimlerine (entegre sağlık merkezinde görevli aile hekimleri hariç) ve şoförlere 657 sayılı Kanun Ek 33 üncü maddesine göre icap nöbet ücreti ödenir.” Hükmünün mevcut olduğu görülmektedir. İlgili genelgede de Kanun ve yönetmelik maddesi hükümlerine göre nöbet ücreti ödenmesi gerektiği belirtilmiş olup, zaten kanunda var olan ve idarenin uygulamakla yükümlü olduğu maddenin uygulanması gerektiği yönünde görüş bildirir nitelikte bir düzenleme yapıldığı değerlendirilmiştir.
11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun Ek 33 üncü maddesinde nöbet ücretleri düzenlenmiş olup, diğer personel olarak şoför kadrosunda çalışan personele de nöbet ücretinin ödenmesi gerektiği açıkça düzenlenmiştir. Dolayısıyla zaten ilgili kanun maddesi hükmü gereği idarenin şoför kadrosunda çalışmakta olan personele nöbet ücreti ödenmesi gerekirken ilgili nöbet ücretlerinin ödenmediği ve kanun maddesine aykırı işlem tesis edildiği anlaşılmıştır.
12. Yukarıdaki açıklamalar neticesinde; Başvurana Devlet Memurları Kanunun Ek 33 üncü maddesi gereği nöbet ücreti ödenmesi gerekirken söz konusu nöbet ücretlerinin ödenmemesinin kanuna açıkça aykırı olduğu anlaşıldığından ödenmeyen nöbet ücretlerinin ödenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkelere aykırı işlem tespit edilememiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
14. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Muğla İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvurana Devlet Memurları Kanunu gereği ödenmeyen nöbet ücretlerinin ödenmesi yönünde SAĞLIK
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
SAĞLIK BAKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde başvurana ve
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi