|
ÖZET: Bu karar, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü’nde Mütercim olarak görev yapan bir başvuranın, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/A maddesi kapsamında atama talebinin reddedilmesi üzerine yapılan başvurunun incelenmesine dayanıyor. Başvuran, mütercim olarak çalıştığını ve bu pozisyona uygun bir unvan değişikliği talep ettiğini belirtmiştir. İdare, başvuranın durumunu değerlendirirken, 1309 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (b) ve (c) fıkraları kapsamındaki pozisyonların dışında atama yapılamayacağını ifade etmiştir.
Ancak, başvuranın fiilen mütercim olarak çalışması ve 657 sayılı Kanun’un Geçici 50. maddesinin çalışanlar lehine yorumlanması gerektiği sonucuna varılmıştır. İdarenin, başvuranın pozisyonunu belirlerken hakkaniyet ilkesine aykırı hareket ettiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın ve benzer durumda olan diğer personelin unvanlarının, mezuniyetleri ve yürüttükleri görevler doğrultusunda yeniden belirlenmesi yönünde tavsiye kararı verilmiştir. Bu karar, idarenin pozisyon belirleme sürecinde daha adil ve hakkaniyete uygun bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini vurgulamaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13104-S.23.20701
BAŞVURU NO : 2023/7998
KARAR TARİHİ : 16/10/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : DEVLET OPERA VE BALESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
Ünvanının mütercim olarak değiştirilmesi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 09/06/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan şikayet başvurusunda (TC Kimlik No:
Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü’nde Mütercim olarak görev yaptığını, dilekçe ile 657 sayılı
Kanunun 4/A maddesi kapsamında atamasının yapılmasını talep ettiğini ve 1309 sayılı Kanunun 4.
maddesinin (b) ve (c) fıkraları kapsamına giren pozisyonların dışında atamasının yapılmasının mümkün olmadığının bildirildiğini, başka bir dilekçe ile de mütercim olarak çalıştığı göz önüne alınarak, bu Kanunun uygulanmasında tereddütleri gidermeye yetkili olan Bakanlığa durumun bildirilmesi ile Bakanlıkça konunun değerlendirilerek mütercim olarak çalışanların farklı bir fıkraya dahil edilmesi hususunda gereğinin yapılmasını talep ettiğini ancak hala “Opera Yardımcı Sınıf Elemanı” kadrosunda çalıştığını, fiilen Mütercim olarak devam etmesi sebebiyle 657 sayılı Kanunun Geçici 50. maddesinin çalışanlar lehine yorumlanarak, Mütercim kadrosunun 1309 sayılı Kanunun 4. maddesinin (a), (b), (c) fıkralarına eklenmesi hususunda gerekli işlemlerin yapılmasını ve Kurumda ifa ettiği görev çerçevesinde unvanının Mütercim olarak değiştirilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgelere Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü tarafından verilen cevabi yazılarda; 2.1. Genel Müdürlüğümüzde Opera Yardımcı Sınıf Elemanı olarak görev yapan
23.11.2016 tarihinden 31.12.2019 tarihine kadar Genel Müdürlüğümüzde Misafir Sanatçı sözleşmesi ile
/
görev yapmıştır. Cumhurbaşkanlığı yönetim sistemine geçilmesiyle birlikte Devlet Opera ve Balesi
Kuruluşu Hakkındaki 1309 sayılı Kanunun ismi 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkındaki
Kanun olarak değiştirilmiş, yerli ve yabancı misafir istihdamına imkân sağlayan 5 ve 6 ncı maddeler ise mülga edilmiştir. Misafir personel çalıştırma imkânı ortadan kalkınca bu defa Kurumumuzun personel ihtiyacının karşılanması amacıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 4 ncü maddesinin (B) fıkrası gereğince 6.6.1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek 8 inci maddesi kapsamında bir yıldan az süreli çalışma usulü olan personel istihdamına 2020 yılı başında geçilmiştir. Yeni statüye geçilmesiyle birlikte adı geçen Sahne Üstü ve Gerisi Hizmet Grubunda Sözleşmeli Personel olarak istihdam edilmeye başlanmıştır.
2.2. 26 Ocak 2023 tarih ve 32085 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 19.01.2023 tarih ve 7433 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 28.11.2022 tarihi itibariyle 657 sayılı DMK’nın 4/13 maddesine göre kamu görevini yürüten ve “sözleşmeli personel” olarak tabir edilen kamu görevlilerine 657 sayılı
DMK’nın 4/A maddesi kapsamında “kadrolu personel” olma hakkı tanınmıştır. Ancak; 7433 sayılı
Kanunun – GEÇİCİ MADDE 48 Kamu kurum ve kuruluşların merkez ve taşra teşkilatı ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarında; bir yıldan az süreli ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün belli saatleri gibi kısmi zamanlı çalışanlar ile yükseköğretim kurumlarının araştırmageliştirme projelerinde proje süreleriyle sınırlı olarak çalışanlar hariç olmak üzere; denilerek, bir yıldan az süreli çalışanlar kadroya geçirilmede kapsam dışında bırakılmıştır. Kısaca özetlenecek olursa; adı geçenin şikayet başvurusunda şu ayrım gözden kaçırılmaktadır. Adı geçen 657 sayılı DMK’nın 4/B maddesine göre bir yıl süre ile sözleşmeli personel olarak istihdam edilmemiş, 657 sayılı
DMK’nın 4/B maddesinin Ek 8 inci maddesi kapsamında bir yıldan az süreli hizmet sözleşmesi ile istihdam edilmiştir. 26 Ocak 2023 tarihli ve 32085 sayılı Resmî Gazete ile Devlet Memurları Kanunu ve
Bazı Kanunlar ile 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3.
maddesi ile 657 sayılı DMK’ya eklenen Geçici Madde 48 gereğince, kamuda sözleşmeli olarak çalışan personelin kadroya geçirilmesi hükmüne göre değil anılan Kanunun 5. maddesi gereğince kişinin ataması yapılmıştır. Yani adı geçen Memur olarak kadroya alınmamıştır. Sadece sözleşme statüsü değişmiştir.
Kurumumuzda bu kapsamda çalışan ve 657 sayılı Kanun kapsamında Memur olarak atanan personel bulunmamaktadır.
2.3. da, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 4 ncü maddesinin (B) fıkrası gereğince
6.6.1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek 8 inci maddesi kapsamında bir yıldan az süreli sözleşme ile sözleşmeli olarak görev yapmakta iken 26 Ocak 2023 tarihli ve 32085 sayılı Resmî Gazete ile Devlet Memurları
Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanunun 5. maddesi gereği 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin (c) fıkrası kapsamına giren yine sözleşmeli bir pozisyona atanmıştır. 1309 sayılı Kanun kapsamında görev yapan personelin tamamı sözleşmeli olarak görev yapmaktadır.
2.4. Anılan Kanunun 5. maddesinde “Geçici Madde 50- Kültür ve Turizm Bakanlığı, Devlet Opera ve
Balesi Genel Müdürlüğü ve Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünde 28/11/2022 tarihi itibarıyla 4 üncü maddenin (B) fıkrası kapsamında bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Cumhurbaşkanınca
karar verilen sanatsal faaliyetlerde görevlendirilen solist sanatçı ve sanatçı ile sahne üstünde ve sahne gerisinde ihtiyaç duyulan hizmetler için belirlenmiş olan pozisyonlarda sözleşme ile çalışan ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte sözleşmesi devam edenlerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde görev yaptıkları kurumlara yazılı olarak başvuruda bulunan; b) Sahne üstü ve gerisinde görev yapan personel; ek geçici 12 nci, ek geçici 14 üncü ve ek geçici 16 ncı maddeler ile kurumlarının özel mevzuat hükümleri kapsamında; 14/7/1970 tarihli ve 1309 sayılı Devlet
Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin (b) ve (c) fıkraları kapsamına giren pozisyonlardan kurumlarınca belirlenecek pozisyonlara; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gün içinde kurumlarınca atanırlar.” hükmü gereğince sahne üstü ve gerisinde görev yapan personelin 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin (b) ve (c)
fıkraları kapsamına giren pozisyonlara atamaları yapılmıştır.
2.5. Sahne üstü ve gerisinde görev yapan personelin 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli
Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin (b) ve (c) fıkraları kapsamına giren pozisyonlara atamaları yapılırken sahne üstünde ve sahne arkasında yapmış oldukları sanatsal ve teknik işlerle doğru orantılı olarak, örneğin marangozluk işlerini yürüten bir personeli marangoz olarak, demir atölyesinde çalışan bir personeli demirci olarak, peruka atölyesinde çalışan bir personeli de perukacı olarak atamaları gerçekleştirilmiştir. Kurumumuzdaki demir, marangoz, boyahane, butafor, kundura-point, dekor, erkekkadın kostüm, bezleme, nota tertip, kuru temizleme ile diğer mevcut atölyelerde bilfiil yaptıkları işler doğrultusunda grafiker, butafor, kunduracı, perukacı, demirci, aksesuarcı, ışıkçı, kuru temizlemeci, kaşör plastikçi kadın ve erkek terzi gibi unvanlara atamaları gerçekleşmiştir. Atölyelerin dışında sanatsal ofisler ile idari ofislerde görev yapanlar ise 1309 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin (c) fıkrası kapsamında yer alan sahne müdürü ve diğer unvanların sahip olduğu mali ve sosyal hakları tamamen aynı olan Opera Yardımcı Sınıf Elemanı pozisyonuna atamaları gerçekleştirilmiştir. Yani
Sahne Müdürünün almış olduğu ücret ile Opera Yardımcı Sınıf Elemanının aldığı ücret aynıdır.
1309 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki unvanların tamamı eğitim durumlarına
göre görevde yükselme sınavlarına girebilirler. Bir pozisyonun başka bir pozisyona göre avantajı veya dezavantajı bulunmamaktadır. Tamamen eşit haklara sahiptirler. 1309 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (b) fıkrası “Repetitör, korrepetitör, başdramaturg ve dramaturglar, teknik müdür, başrealizatör, başışık uzmanı, başperukacı, orkestra müdürü, suflör, lutiye, kondüvit, bale piyanisti” (c) fıkrası “Işık uzmanı, perukacı, realizatör, sahne uzmanı, atölye şefi, butafor, kaşör, kostümcü, sahne marangozu, sahne demircisi, sahne makinisti, kopist, sahne müdürü ve yardımcısı, akortçu, desinatör, makyajcı, aksesuarcı, sahne kunduracısı, saz tamir atölyesi şefi ve yardımcısı” pozisyonlarına atamaları yapılmıştır. Ancak; adı geçen personelimiz gibi sahne üstünde ve gerisinde atölyelerde görev yapmayan idari birimlerde masa başında görev yapan personel 1309 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki en uygun ve tek olan Opera Yardımcı Sınıf Elemanı pozisyonuna atanmıştır. Bu pozisyonun dışında atölyelerdeki unvanlara yada 657 sayılı Kanun kapsamında belirtilen Memur kadro veya unvanlara atanma imkanları bulunmamaktadır. Verilen unvanlar 1309 sayılı Kanun kapsamındaki unvanlar doğrultusunda olmalıdır.
1309 sayılı Kanun kapsamındaki unvanların genişletilmesi ve sanat ile alakadar olmayan
unvanların verilmesi mevcut yapıyı bozacağı düşünülmektedir.
2.6. Opera Yardımcı Sınıf Elemanı unvanının imkanı ile 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli
Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin (c) fıkrasına giren diğer tüm unvanların sahip olduğu imkanlar aynı
/
olduğundan, herhangi bir unvanın avantajlı veya dezavantajlı olarak değerlendirilmesi mümkün olmamaktadır. Bu nedenle Opera Yardımcı Sınıf Elemanı unvanı lehte veya aleyhte bir pozisyon değildir.
C grubundaki diğer unvanlarla aynı haklara sahiptir. C grubundaki bütün unvanlar aynı sözleşmeyi imzalamaktadırlar. Unvanların bir kısmı lehte diğer bir kısmı aleyhte olarak düşünülmemektedir. Hatta
Opera Yardımcı Sınıf Elemanları atölyelerin dışında büro ortamında masa başı çalıştıkları için bu yönüyle lehte olarak değerlendirilebilir.
2.7. 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin (c)
fıkrası kapsamında Opera Yardımcı Sınıf Elemanı olarak Genel Koordinatörlük biriminde masa başında görev yapmakta olup, anılan birimde yabancı dil yazışmalarını Türkçeye çevirmek üzere görevlendirilmiştir.
2.8. 23.11.2016 tarihinde sınava tabi tutulmadan yukarıda da belirtildiği üzere
Kurumumuzda 375 sayılı KHK’nın ek 7’nci maddesi kapsamında Misafir Sanatçı olarak istihdam edilmeye başlanmıştır. 2022 yılında Cumhurbaşkanlığı Kariyer Kapısı platformu üzerinden yayımlanan sözleşmeli personel alım ilanında 1 adet Mihmandar-Mütercim alım ilanına çıkılmış olup, sınav ilanı ekte gönderilmiştir.
2.9. “15.02.2023 tarihli ve 32105 sayılı yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı Kamu Kurum ve
Kuruluşlarının Merkez ve Taşra Teşkilatları ile Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlarda Sözleşmeli
Personel Pozisyonlarında Çalışmakta Olanların Atanabilecekleri Memur Kadrolarına Dair Kararın
Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 6792) kapsamında kadroların belirlenebildiği görülmektedir.” denilmektedir.
2.10. Kanunun 5/b maddesinde “Sahne üstü ve gerisinde görev yapan personel; ek geçici
12 nci, ek geçici 14 üncü ve ek geçici 16 ncı maddeler ile kurumlarının özel mevzuat hükümleri
kapsamında; …. 14/7/1970 tarihli ve 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanunun
4 üncü maddesinin (b) ve (c) fıkraları kapsamına giren pozisyonlardan kurumlarınca belirlenecek
pozisyonlara; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gün içinde kurumlarınca atanırlar.” denildiği için adı geçen 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin (c) fıkrası kapsamına giren Opera Yardımcı Sınıf Elemanı pozisyonuna atanmıştır. Ayrıca; anılan Kanunun 5/b maddesinde geçen “1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanunun
4 üncü maddesinin (b) ve (c) fıkraları kapsamına giren pozisyonlardan kurumlarınca belirlenecek
pozisyonlara” cümlesi açık ve net olduğu için Genel Müdürlüğümüzce tereddüde düşülmemiştir.
2.11. Adı geçen personelimiz gibi sahne üstünde ve gerisinde atölyelerde görev yapmayan idari birimlerde masa başında görev yapan personel 1309 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki en uygun ve tek olan Opera Yardımcı Sınıf Elemanı pozisyonuna atanmıştır. Bu pozisyonun dışında atölyelerdeki unvanlara yada 657 sayılı Kanun kapsamında belirtilen Memur kadro veya unvanına atanma imkanları bulunmamaktadır.
Açıklamalarına yer vermiştir.
/
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 26/01/2023 tarihli ve 32085 sayılı Resmi Gazetede 7433 sayılı Kanun ile Devlet Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanununun 5.1. 3 üncü Maddesinde “657 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. GEÇİCİ MADDE 48Kamu kurum ve kuruluşlarının merkez ve taşra teşkilatı ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda; bir yıldan az süreli, ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı çalışanlar ile yükseköğretim kurumlarının araştırma-geliştirme projelerinde proje süreleriyle sınırlı olarak çalışanlar hariç olmak üzere; …..bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gün içinde kurumlarınca atanırlar.”, 5.2. 5 inci Maddesinde; “GEÇİCİ MADDE 50- Kültür ve Turizm Bakanlığı, Devlet Opera ve Balesi Genel
Müdürlüğü ve Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünde 28/11/2022 tarihi itibarıyla 4 üncü maddenin (B)
fıkrası kapsamında bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Cumhurbaşkanınca karar verilen sanatsal faaliyetlerde görevlendirilen solist sanatçı ve sanatçı ile sahne üstünde ve sahne gerisinde ihtiyaç duyulan hizmetler için belirlenmiş olan pozisyonlarda sözleşme ile çalışan ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte sözleşmesi devam edenlerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde görev yaptıkları kurumlara yazılı olarak başvuruda bulunan; a) Solist sanatçı ve sanatçılar; ek geçici 12 nci, ek geçici 14 üncü ve ek geçici 16 ncı maddeler ile kurumlarının özel mevzuat hükümleri kapsamında durumlarına uygun sanatçı pozisyonlarına, b) Sahne üstü ve gerisinde görev yapan personel; ek geçici 12 nci, ek geçici 14 üncü ve ek geçici
16 ncı maddeler ile kurumlarının özel mevzuat hükümleri kapsamında; 10/6/1949 tarihli ve 5441 sayılı
Devlet Tiyatroları Personeli Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin (B) ve (C) fıkraları ile 14/7/1970 tarihli ve 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin (b) ve (c) fıkraları kapsamına giren pozisyonlardan kurumlarınca belirlenecek pozisyonlara; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gün içinde kurumlarınca atanırlar.
…Bu madde hükümlerine göre yapılacak atamalarda kurumların boş pozisyonları kullanılır. Yeterli sayıda boş pozisyon bulunmaması hâlinde atama yapılmasıyla birlikte pozisyon ihdas edilmiş sayılır. Bu şekilde yapılan atamalar atama işlemini takip eden bir ay içinde unvanı, adedi, teşkilatı ve birimi belirtilmek suretiyle Kamu Personel Bilgi Sisteminin bulunduğu kuruma bildirilir.
/
Bu maddenin uygulanmasında ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilidir.”, 6. 14/7/1970 tarihli ve 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanunun 4 üncü
Maddesinde “a) Genel Müzik Yöneticisi (Başorkestra Şefi niteliğinde), orkestra şefleri ve yardımcıları, başrejisör, rejisörler ve yardımcıları, koro sanatçıları, opera solistleri, orkestra sanatçıları, koro şefi ve yardımcıları, başkoreograf, bale başöğretmeni koreograflar, kordöbale şefi ve yardımcıları, bale öğretmenleri, bale sanatkarları, kostüm kraatörleri, Sanat Teknik Müdürü, bale- notatörleri, dekoratörler, başdekoratör, şan pedagogları, başkorrepetitör Devlet Opera ve Balesi sanatkar memurlarıdır. b)
Repetitörler, korrepetitörler, başdromaturg ve dramaturglar, teknik müdür, başrealizatör, başışık uzmanı, başperukacı Orkestra Müdürü (Müzisyen), suflörler, lutiyeler, kondüvitler, bale piyanistleri Devlet Opera ve Balesi uygulatıcı uzman memurlarıdır. c) Işık uzmanları, perukacılar, realizatörler, sahne uzmanları, atelye şefleri, butaforlar, kaşörler, kostümcüler, sahne marangozları, sahne demircileri, sahne makinistleri, kopistler, sahne müdürü ve yardımcıları, akortçular, desinatörler, makyajcılar, aksesuvarcılar, sahne kunduracıları, saz tamir atelyesi şefi ve yardımcıları, opera yardımcı sınıf elemanları ile Teknik Kurul tarafından görevlerinin özelliği belirtilecek ihtısası bulunan elemanlar da Devlet Opera ve Balesi uzman memurları adını alırlar”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KANLKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönünde hazırlanan öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü’nde Mütercim olarak görev yaptığını, dilekçe ile 657 sayılı Kanunun 4/A maddesi kapsamında atamasının yapılmasını talep ettiğini ve
1309 sayılı Kanunun 4. maddesinin (b) ve (c) fıkraları kapsamına giren pozisyonların dışında atamasının
yapılmasının mümkün olmadığının bildirildiğini, başka bir dilekçe ile de mütercim olarak çalıştığı göz önüne alınarak, bu Kanunun uygulanmasında tereddütleri gidermeye yetkili olan Bakanlığa durumun bildirilmesi ile Bakanlıkça konunun değerlendirilerek mütercim olarak çalışanların farklı bir fıkraya dahil edilmesi hususunda gereğinin yapılmasını talep ettiğini ancak hala “Opera Yardımcı Sınıf Elemanı” kadrosunda çalıştığını, fiilen Mütercim olarak devam etmesi sebebiyle 657 sayılı Kanunun Geçici 50.
maddesinin çalışanlar lehine yorumlanarak, Mütercim kadrosunun 1309 sayılı Kanunun 4. maddesinin (a), (b), (c) fıkralarına eklenmesi hususunda gerekli işlemlerin yapılmasını ve Kurumda ifa ettiği görev çerçevesinde unvanının Mütercim olarak değiştirilmesini talep etmektedir.
9. 26 Ocak 2023 tarihli ve 32085 sayılı Resmî Gazete ile Devlet Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile
663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun GEÇİCİ MADDE 48
kamu kurum ve kuruluşların merkez ve taşra teşkilatı ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarında; bir yıldan az süreli ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün belli saatleri gibi kısmi zamanlı çalışanlar ile
/
yükseköğretim kurumlarının araştırma-geliştirme projelerinde proje süreleriyle sınırlı olarak çalışanlar hariç olmak üzere; denilerek, bir yıldan az süreli çalışanların kadroya geçirilmede kapsam dışında bırakıldığı görülmüştür.
10. ilişkin İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerde, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunun 4 ncü maddesinin (B) fıkrası gereğince de 6.6.1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek 8 inci maddesi kapsamında bir yıldan az süreli sözleşme ile sözleşmeli olarak görev yapmakta iken 26 Ocak 2023 tarihli ve 32085 sayılı Resmî Gazete ile Devlet Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 663 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 5/b maddesinde “Sahne üstü ve gerisinde görev yapan personel; ek geçici 12 nci, ek geçici 14 üncü ve ek geçici 16 ncı maddeler ile kurumlarının özel mevzuat hükümleri kapsamında; …. 14/7/1970 tarihli ve 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli
Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin (b) ve (c) fıkraları kapsamına giren pozisyonlardan kurumlarınca belirlenecek pozisyonlara; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gün içinde kurumlarınca atanırlar.” denildiği için 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında
Kanunun 4 üncü maddesinin (c) fıkrası kapsamına giren Opera Yardımcı Sınıf Elemanı pozisyonuna atandığı; ayrıca ve 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin (b)
ve (c) fıkraları kapsamına giren pozisyonlardan kurumlarınca belirlenecek pozisyonlara” cümlesi açık ve net olduğu için tereddüde düşülmediği de ifade edilmiştir.
11. halihazırda Opera Yardımcı Sınıf Elemanı olarak Genel Koordinatörlük biriminde masa başında görev yapmakta olduğu ve birimde yabancı dil yazışmalarını Türkçeye çevirmek üzere görevlendirildiği idare tarafından bildirilmiştir.
12. İdare tarafından başvuranın opera yardımcı sınıf elemanı pozisyona atanması hususundaki açıklamalarında; “Sahne üstü ve gerisinde görev yapan personelin 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi
Personeli Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin (b) ve (c) fıkraları kapsamına giren pozisyonlara atamaları yapılırken sahne üstünde ve sahne arkasında yapmış oldukları sanatsal ve teknik işlerle doğru orantılı olarak, örneğin marangozluk işlerini yürüten bir personeli marangoz olarak, demir atölyesinde çalışan bir personeli demirci olarak, peruka atölyesinde çalışan bir personeli de perukacı olarak atamaları gerçekleştirilmiştir. Kurumumuzdaki demir, marangoz, boyahane, butafor, kundura-point, dekor, erkekkadın kostüm, bezleme, nota tertip, kuru temizleme ile diğer mevcut atölyelerde bilfiil yaptıkları işler doğrultusunda grafiker, butafor, kunduracı, perukacı, demirci, aksesuarcı, ışıkçı kuru temizlemeci, kaşör plastikçi kadın ve erkek terzi gibi unvanlara atamaları gerçekleşmiştir. Atölyelerin dışında sanatsal ofisler ile idari ofislerde görev yapanlar ise 1309 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin (c)
fıkrası kapsamında yer alan sahne müdürü ve diğer unvanların sahip olduğu mali ve sosyal hakları tamamen aynı olan Opera Yardımcı Sınıf Elemanı pozisyonuna atamaları gerçekleştirilmiştir. Yani Sahne
Müdürünün almış olduğu ücret ile Opera Yardımcı Sınıf Elemanının aldığı ücret aynıdır. 1309 sayılı
Kanunun 4 üncü maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki unvanların tamamı eğitim durumlarına göre görevde yükselme sınavlarına girebilirler. Bir pozisyonun başka bir pozisyona göre avantajı veya dezavantajı bulunmamaktadır. Tamamen eşit haklara sahiptirler. 1309 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (b) fıkrası “Repetitör, korrepetitör, başdramaturg ve dramaturglar, teknik müdür, başrealizatör, başışık
uzmanı, başperukacı, orkestra müdürü, suflör, lutiye, kondüvit, bale piyanisti” (c) fıkrası “Işık uzmanı, perukacı, realizatör, sahne uzmanı, atölye şefi, butafor, kaşör, kostümcü, sahne marangozu, sahne demircisi, sahne makinisti, kopist, sahne müdürü ve yardımcısı, akortçu, desinatör, makyajcı, aksesuarcı, sahne kunduracısı, saz tamir atölyesi şefi ve yardımcısı” pozisyonlarına atamaları yapılmıştır. Ancak; adı geçen personelimiz gibi sahne üstünde ve gerisinde atölyelerde görev yapmayan idari birimlerde masa başında görev yapan personel 1309 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki en uygun ve tek olan Opera Yardımcı Sınıf Elemanı pozisyonuna atanmıştır. Bu pozisyonun dışında atölyelerdeki unvanlara yada 657 sayılı Kanun kapsamında belirtilen Memur kadro veya unvanlara atanma imkanları bulunmamaktadır. Verilen unvanlar 1309 sayılı Kanun kapsamındaki unvanlar doğrultusunda olmalıdır. 1309 sayılı Kanun kapsamındaki unvanların genişletilmesi ve sanat ile alakadar olmayan unvanların verilmesi mevcut yapıyı bozacağı düşünülmektedir” olarak belirtilmiştir.
13. Başvuran ile benzer başka bir başvurucunun iddialarına ilişkin incelemelerde; Devlet Opera ve Balesi
Genel Müdürlüğü tarafından 1309 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (c) fıkrası kapsamında Grafiker pozisyonuna atanan K.T. meslek lisesi mezunu (idare tarafından sertifikalarına istinaden atama yapıldığı ifade edilmiştir) diğer kişi K.S. yüksek lisans mezunudur. İdarenin açıklamalarında yer verdiği
“başvuranın da içinde bulunduğu sahne üstünde ve gerisinde atölyelerde görev yapmayan idari birimlerde masa başında görev yapan personel 1309 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki en uygun ve tek olan Opera Yardımcı Sınıf Elemanı pozisyonuna atanmıştır.” ibaresine aykırı olarak sahne üstünde ve atölyede görev yaptığı belirlenemeyen grafiker pozisyonuna yapılan atamaları açıklamamaktadır. Ayrıca İdare tarafından “Verilen unvanlar 1309 sayılı Kanun kapsamındaki unvanlar doğrultusunda olmalıdır. 1309 sayılı Kanun kapsamındaki unvanların genişletilmesi ve sanat ile alakadar olmayan unvanların verilmesi mevcut yapıyı bozacağı düşünülmektedir” denilmesine rağmen grafiker için sadece bu pozisyonun ekletilmesi suretiyle genişletilme yapılmasında İdarenin işleminin kamu yararı ve hizmet gereği gerçekleştirildiği hususu tespit edilememiş ve sadece birkaç pozisyon için yapılan İdarenin işleminin hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
14. Konuya ilişkin olarak belgelerde; Bilgisayar Mühendisliği mezunu için bilgisayar mühendis olarak resmi görevlendirme yazısı bulunan kişi de, Mütercim olan da opera yardımcı sınıf elemanı pozisyonundadır. Kişilerin yürüttüğü görevleri İdarenin kabulüne ve görevlerin farklılığına rağmen opera yardımcı sınıf elemanı pozisyonuna atama yapılmıştır. Çok sayıda personel mezuniyet ve yaptığı göreve bakılmaksızın opera yardımcı sınıf elemanı olarak atanmış olup masa başında çalışma yapmaları sebebiyle bu pozisyonlara atandıkları ifade edilmiş, ANCAK bilgisayar mühendisi ve mütercimin masa başında çalışan olarak değerlendirilmesine rağmen grafikerlerin masa başında çalışmasına ilişkin idare açıklama yapmamıştır. Grafikerler madde hükmünde yer almamasına rağmen hükümde yer aldığı üzere Teknik Kurul tarafından belirlenmiştir.
15. Grafikerler için unvan belirlenerek 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin (c) fıkrası kapsamına ekletilmesi suretiyle kişilere grafiker unvanının verilmesi nedeniyle
26 Ocak 2023 tarihli ve 32085 sayılı Resmî Gazete ile Devlet Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 663
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 5. maddesi gereği 1309 sayılı
Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin (c) fıkrası kapsamına giren yine
sözleşmeli bir pozisyon olan opera yardımcı sınıf elemanı olarak atanan tercüme yaptığı idare tarafından da kabul edilen ve aynı alan Üniversite mezuniyeti olan ve aynı durumda olan personele 14/7/1970 tarihli ve 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinde belirlemek suretiyle Opera Yardımcı Sınıf elemanı pozisyonunda bulunanların mezuniyetleri ve yürüttükleri görevleri doğrultusunda unvanlarının belirlenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
16. Kurumumuz tarafından yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin pozisyonlara ilişkin yapmış olduğu işlemlerinde hakkaniyet ilkesine aykırı işlem tesis ettiği değerlendirildiğinden “Opera Yardımcı
Sınıf Elemanı” pozisyonunda çalışan başvuranın fiilen Mütercim olarak devam etmesi sebebiyle 657 sayılı
Kanunun Geçici 50. maddesinin çalışanlar lehine yorumlanarak, başvuran ve başvuran ile aynı durumda olup Opera Yardımcı Sınıf elemanı pozisyonunda bulunanların mezuniyetleri ve yürüttükleri görevleri doğrultusunda pozisyonlarının yeniden belirlenmesi yönünde revize edilmesi hususunda gerekli işlemlerin yapılması talebinin kabulü gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; başvuranın itirazını itiraz süresinde yapmasına rağmen İdarenin itirazı süre yönünde reddetmesinde “kanunlara uygunluk”, “tarafsızlık”, “yetkinin kötüye kullanılmaması” ilkelerine uymadığı ve ayrıca İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermemesi nedeniyle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuran ve başvuran ile aynı durumda olup Opera Yardımcı Sınıf elemanı pozisyonunda bulunanlara mezuniyetleri ve yürüttükleri görevleri doğrultusunda 14/7/1970 tarihli ve 1309 sayılı Devlet Opera ve
Balesi Personeli Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinde belirlemek suretiyle pozisyon unvanları belirlenmesi ve ilgili maddeye eklenmesi yönünde KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde başvurana ve Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA, KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞINA ve DEVLET OPERA VE
BALESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi