|
ÖZET: Başvuran, 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamesi çerçevesinde toplatılan 12.100 adet kitabın bedelinin ödenmesini talep etmektedir. Başvuru, 25 Eylül 2018 tarihinde yapılmış olup, şikâyetçi, kayyım atanan şirketine ait kitapların el konulmasının ardından maddi sıkıntıya düştüğünü belirtmektedir. Kitapların Hatay Valiliğine teslim edildiği, ancak bedelinin ödenmediği iddia edilmektedir. Başvuran, Maliye Bakanlığı’nın ilgili yazısına yanıt verilmediğini ifade ederek, kitapların bedelinin kendisine ödenmesini istemektedir.
İlgili idareler, kitapların toplatılması işleminin yasal çerçevede gerçekleştirildiğini ve bu süreçte gerekli incelemelerin yapılmadığını belirtmektedir. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu, toplatılan kitapların el konulmasının kendi yetki alanında olmadığını ifade ederken, Hatay Valiliği ise toplama işleminin yasal dayanağını ve sürecin devam ettiğini açıklamıştır. İlgili idarelerin, kitapların yasaklı olup olmadığını tespit etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabulüne ve kitapların yasaklı yayınlar kapsamında olup olmadığının belirlenmesi için gerekli incelemenin yapılmasına yönelik tavsiyede bulunmuştur. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na, bu konudaki işlemlerin otuz gün içinde bildirilmesi gerektiği hatırlatılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 7857-7857 36311982-101.07.04-E.|sayi|36311982-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/11462 2018/ 11462
KARAR TARİHİ : 26/03/2019 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, 668 sayılı Kanun
Hükmüne Kararnameye dayanılarak toplatılan 12.100 adet kitabın bedelinin tarafında ödenmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 25/09/2018 25.9.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran Holdinge bağlı yayın şirketlerine ait kitapların satışını
yaptığını, 17/ 11/ 2015 tarihinde şirkete kayyım atandığını, ardından 677 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 7 nci maddesine istinaden Yayıncılık ve Eğitim Gereçleri Ticareti A .Ş.’nin
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredildiğini, kayyım ‘söz konusu yayınların millileştiği, gibi yayınların alımında ve satımında herhangi bir yasaklayıcı unsur bulunmadığı’ ifadeleri üzerine
210.000 TL tutarında kitap satın aldığını, 15 Temmuz Darbe Girişimi sonrasında 05/ 08/ 2016
tarihinde 12.100 adet kitaba el koyulduğunu ve Hatay Valiliğine teslim edildiğini, ancak alınan kitapların bedelinin ödenmediğini, maddi anlamda zor durumda kaldığını, ayrıca Maliye
Bakanlığı’nın Hatay Valiliğinin 20/ 02/ 2018 tarihli ve 8612 sayılı yazısına herhangi bir cevap vermediğini iddia ederek alınan kitapların bedelinin tarafına ödenmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet konusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu, Hatay
Valiliği ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
1 / 8bulunulmuştur . Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından gönderilen 23/ 10/ 2018 tarih ve
sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Şikâyete konu 12.100 adet kitaba el konulması hususunun TMSF’nin görev ve yetki
alanında bulunmadığı, Kurumun kayyımlık yetkisine ilişkin 6758 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında, “ 20/ 7/ 2016 tarihli ve 2016/ 9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen şirketler hariç olmak üzere; birinci ve ikinci fıkra kapsamındaki şirketler, soruşturma ve kovuşturma sonuna kadar, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun gözetiminde, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun ilişkili olduğu Bakanın atadığı yöneticiler tarafından ticari teamüllere uygun olarak ve basiretli tüccar gibi yönetilir . Bu şirketlerin yöneticileri Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun ilişkili olduğu
Bakan tarafından atanır ve görevden alınır . Bu şirketlerin mali durumu, ortaklık yapısı, piyasa koşulları veya diğer sorunları nedeniyle mevcut halin sürdürülebilir olmadığının tespit edilmesi durumunda, şirketin yahut varlıklarının veya 5271 sayılı Kanunun 128 inci maddesinin onuncu fıkrasında belirtilen malvarlığı değerlerinin satılmasına veya feshi ile tasfiyesine Tasarruf Mevduatı
Sigorta Fonunun ilişkili olduğu Bakan tarafından karar verilebilir . Satış ve tasfiye işlemleri ilgili şirketin yönetim kurulu veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından yerine getirilir . Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun ilişkili olduğu
Bakan onayıyla belirlenir .” hüküm altına alındığı,
3) Hatay Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından gönderilen 09/ 11/ 2018 tarihli ve
sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
3.1) Rehber Ofis Kırtasiye adlı işyerinde bulunan
Yayınları ve alt dallarına ait kitapların, Kaynak, yardımcı ve hikaye kitaplarından oluşan 12.100 adet kitabın Reyhanlı Sulh Ceza Hakimliğinin 2016/ 849 Değişik İş sayılı kararı ile el koyma işleminin onaylandığı ve bahse konu kitapların tasfiye işlemi ile ilgili Mahkeme kararı beklendiği,
3.2) Hatay Cumhuriyet Başsavcılığının Reyhanlı Mal Müdürlüğüne hitaben gönderdiği 25/ 05/ 2018
tarihli yazıda, Hatay İl Emniyet Müdürlüğü’nün yazısı ile 668 sayılı KHK ile dönemin Hatay
Valisinin OHAL Valisi sıfatıyla 03/ 08/ 2016 tarihinde vermiş olduğu toplatma kararı ile yasaklı yayın evlerine ait kitapların toplanarak tasfiye işlemlerinin yapılması için Milli Emlak Müdürlüğü’ne teslim edildiği, söz konusu toplanan yasaklı yayın evlerine ilişkin kitaplardan işlem yapma yetkisinin
Milli Emlak Müdürlüğü’nde olduğunun belirtildiği, ilgili yazı üzerine yapılan araştırmada 668 sayılı
KHK ile toplatılmasına karar verilen yasaklı yayın evlerinin kitaplarının doğrudan adli soruşturmayı gerektirecek bir vakayı oluşturmadığı, idarenin görev ve yetkisi kapsamında kitapların toplanıldığı, söz konusu kitapların tasfiyesine ilişkin Cumhuriyet Başsavcılığının herhangi bir görev ve yetkisi bulunmadığı, Milli Emlak Müdürlüğü ile yapılacak yazışmalar neticesinde kitapların akıbeti hakkında işlem yapılması gerektiği açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
2 / 8maddesinde, “ Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde,
insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir .”,
4.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” ,
4.2) “Olağanüstü hal yönetimi” başlıklı 119 uncu maddesinin birinci fıkrasında,
“ Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir .”,
5) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
6) 27/ 07/ 2016 tarihli ve 29783 sayılı ( 2. Mükerrer) Resmi Gazetede yayımlanan 668 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair
Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (Anılan kararname 08/ 11/ 2016 tarihli ve 6755 sayılı Kanun ile yasalaşmıştır) “Alınan tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında, “ Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör
Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olan;…c) Ekli ( 3) sayılı listede yer alan gazete ve dergiler ile yayınevi ve dağıtım kanalları kapatılmıştır .”,
7) 17/ 08/ 2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (Anılan kararname 08/ 02/ 2018 tarihli ve 7091 sayılı Kanun ile yasalaşmıştır) “Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “ 20/ 7/ 2016 tarihli ve 2016/ 9064 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan
Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
3 / 8vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve FETHULLAHÇI TERÖR
ÖRGÜTÜ (FETÖ/PDY)’NE VEYA DİĞER TERÖR ÖRGÜTLERİNE AİDİYETİ, İLTİSAKI
VEYA İRTİBATI OLMAYAN KİŞİLERLE GERÇEK MAL VEYA HİZMET İLİŞKİSİNE
DAYANMASI ŞARTIYLA BU VARLIKLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ SURETİYLE
BUNLARI UYGUN BİR TAKVİM DAHİLİNDE ÖDEMEYE …..MALİYE BAKANLIĞI
YETKİLİDİR .”; üçüncü fıkrasında ise, “ Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukları şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin edilir . Bunların devralınan varlıkları dışındaki varlıkları da
Hazineye bedelsiz devredilmiş sayılır . Bu durumda şirketlere daha önce atanmış kayyımlar tasfiye memuru olarak görevlendirilebilir veya bu şirketlere tasfiye memuru atanabilir . Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve birinci fıkrada yer alan hususları bu şekilde devralınan varlıklar için de uygulamaya Maliye Bakanlığı yetkilidir .”,
8) 22/ 11/ 2016 tarihli ve 29896 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 677 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Bazı Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (Anılan kararname 06/ 02/ 2018 tarihli ve 7083 sayılı Kanun ile yasalaşmıştır) “Kayyımlık yetkisinin devri” başlıklı 7 nci maddesinde, “ Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle 4/ 12/ 2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanununun 133 üncü maddesi uyarınca kayyım atanmasına karar verilen şirketlerde görev yapan kayyımların yetkileri, hâkim veya mahkeme kararı ya da talep olmaksızın bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin yayımı tarihinde sona erer ve şirketlerin yönetimi kayyımlar tarafından derhal
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilir .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından, toplama işlemi sırasında veya sonrasında gerekli inceleme ve
araştırma yapılıp yapılmadığı, toplatılan yayınlarının tümünün yasaklı olup olmadığı hususları tespit edilemediğinden, uyuşmazlık konusu hakkında gerekli incelemenin yapılması ve sonucuna göre yasaklı olmayan kitapların şikâyetçiye iade edilmesi hususunda ilgili idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, Holdinge bağlı yayın şirketlerine ait
kitapların satışını yaptığını, 17/ 11/ 2015 tarihinde şirkete kayyım atandığını, ardından 677 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin 7 nci maddesine istinaden Yayıncılık ve Eğitim Gereçleri
Ticareti A .Ş.’nin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredildiğini, 15 Temmuz Darbe Girişimi sonrasında 05/ 08/ 2016 tarihinde 12.100 adet kitaba el koyulduğunu ve Hatay Valiliğine teslim edildiğini, ancak alınan kitapların bedelinin ödenmediğini, maddi anlamda zor durumda kaldığını iddia ederek alınan kitapların bedelinin tarafına ödenmesini talep etmektedir .
11) FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz 2016 tarihindeki Darbe Girişiminin ardından demokratik anayasal
düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
4 / 8örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbir alınması amacıyla 20/ 07/ 2016 tarihli ve 2016/ 9064
sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır . Bu kapsamda 27/ 07/ 2016 tarihli ve 29783 sayılı ( 2.
Mükerrer) Resmi Gazetede yayımlanan 668 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken
Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname ile milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olan gazete ve dergiler ile yayınevi ve dağıtım kanalları kapatılmıştır .
12) Bu kapsamda 668 sayılı KHK’ye dayanılarak Hatay Valiliği OHAL Bürosu ve Hatay İl Emniyet
Müdürlüğü tarafından, kırtasiyelerin satmış olduğu yayınlarla ilgili toplama kararları çıkartıldığı ve kırtasiyelerdeki ürünlerin toplatıldığı anlaşılmıştır . Şikâyetçi ait Rehber Ofis
Kırtasiye adlı işyerinde bulunan yayınları ve alt dallarına ait kitaplar, kaynak, yardımcı ve hikaye kitaplarından oluşan 12.100 adet kitap toplatılmış ve Reyhanlı Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine Reyhanlı Sulh Ceza
Hakimliğinin 2016/ 849 Değişik İş sayılı kararı ile el koyma işlemi onaylanmıştır .
13) Diğer taraftan, Holding bünyesindeki şirketlerden Yayıncılık A.Ş.,
Yayın Reklamcılık ve Eğitim Araçları San . Tic . A.Ş., Tic . Ltd . Şti ., Yayınları Basım Yayın Bilgisayar Yazılım Reklam Turizm Özel Eğitim ve Pazarlama Tic . A.Ş., Yayıncılık Eğitim Hizmetleri ve Eğitim Gereçleri Tic . A.Ş., Yayıncılık ve Eğitim
Gereçleri Tic . A.Ş., Yayıncılık ve Eğitim Gereçleri Tic . A.Ş., Basım Yayın Yazılım
Reklam Eğitim Danışmanlık Hizmetleri A.Ş., Basım Yayın Dağıtım Ambalaj San .ve Tic .
A.Ş., Gökkuşağı Pazarlama Dağıtım ve Tic . A.Ş., Kitap Kırtasiye Büro Malzemeleri Pazarlama ve Turizm Tic . A.Ş., Yayıncılık ve Eğitim Gereçleri Tic . A.Ş.’de görev yapan kayyımların yetkilerinin 10/ 11/ 2016 tarihli ve 6758 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi ve 677 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 7 nci maddesi kapsamında Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF)
devredilmiştir .
14) Kurumumuzun bilgi ve belge talebine istinaden TMSF tarafından gönderilen belgeler
incelendiğinde, Antakya Ticaret ve Sanayi Odası tarafından sadece Hatay ilinde kırtasiye alanında faaliyet gösteren işletmelerde yayınların toplatıldığı, TMSF’nin toplatılan kitaplarla ilgili ödeme yapmadığı iddiasıyla mağduriyetin giderilmesi talebiyle Hatay Valiliği OHAL Bürosu’na başvuru yaptığı, Valilik tarafından taleplerin değerlendirilmesi için yazının TMSF’ye gönderildiği, TMSF tarafından Kaynak Holding bünyesindeki şirketlerin tüzel kişiliğinin Fon’dan bağımsız olarak devam ettiği, bu şirketlere ait yayınlarla ilgili alacak taleplerinin şirketlere yapılması gerektiğinin bildirildiği, bu kapsamda A.Ş.’ye yapılan başvuru neticesinde, ilgili şirket tarafından, kırtasiyecilerin dilekçeleri ile toplama-muhafaza altına alma tutanakları incelendiğinde, kırtasiyelerden yapılan toplama işleminde sadece 668 sayılı KHK’nin 3 sayılı listesinde yasaklanan yayınların değil, bütünüyle bir toplama yapıldığının görüldüğü, böyle bir genel toplama (yasaklı-yasaksız) işleminin sadece Hatay ilinde yapıldığı, ve
Yayın’ın üç bin civarı bayisi olduğu, başka ilde bu tür bir şikâyetin gelmediği, yasaklı olan yayınların ülke genelinde yetkililerce bayilerden toplatıldığı , ancak ve
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
5 / 8Basım Yayın şirketlerine ait olup hiçbir KHK ile yasaklanmamış yayınların kırtasiyelerce
satışlarının yapılmasına devam edildiği, Hatay ilinde faaliyet gösteren kırtasiyelerden toplatılan ürünlerin yasaklı olanlarının imha edilmesi, yasaklı olmayanların da muhataplarına iade edilmesi gerektiğinin bildirildiği tespit edilmiştir . Nihayetinde TMSF’nin Hatay Valiliği OHAL Bürosu’na hitaben gönderdiği 27/ 09/ 2017 tarih ve E.22484 sayılı yazıda, toplatılan yayınlara ilişkin yasaklı yayınların imha edilmesi ve yasaklı olmayanların da muhataplarına iade edilmesi konusunun Maliye Bakanlığının ilgili birimlerince değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir .
15) Hatay Valiliği’nden gelen bilgi ve belgeler incelendiğinde ise, Reyhanlı Mal Müdürlüğü’nün
30/ 04/ 2018 tarih ve 677 sayılı yazısında, kitapların tasfiye işlemi ile ilgili mahkeme kararı beklendiğinin bildirilmesine karşılık, Hatay Cumhuriyet Başsavcılığının Reyhanlı Mal Müdürlüğüne hitaben gönderdiği 25/ 05/ 2018 tarihli yazıda, Hatay İl Emniyet Müdürlüğü’nün yazısı ile 668 sayılı
KHK ile dönemin Hatay Valisinin OHAL Valisi sıfatıyla 03/ 08/ 2016 tarihinde vermiş olduğu toplatma kararı ile yasaklı yayın evlerine ait kitapların toplanarak tasfiye işlemlerinin yapılması için Milli Emlak Müdürlüğü’ne teslim edildiği, söz konusu toplanan yasaklı yayın evlerine ilişkin kitaplardan işlem yapma yetkisinin Milli Emlak Müdürlüğü’nde olduğunun belirtildiği, ilgili yazı üzerine yapılan araştırmada 668 sayılı KHK ile toplatılmasına karar verilen yasaklı yayın evlerinin kitaplarının doğrudan adli soruşturmayı gerektirecek bir vakayı oluşturmadığı, idarenin görev ve yetkisi kapsamında kitapların toplanıldığı, söz konusu kitapların tasfiyesine ilişkin
Cumhuriyet Başsavcılığının herhangi bir görev ve yetkisi bulunmadığı, Milli Emlak
Müdürlüğü ile yapılacak yazışmalar neticesinde kitapların akıbeti hakkında işlem yapılması gerektiği belirtilmiştir .
16) Öte yandan 670 sayılı ile, kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Hazineye devredilen
kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının; her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve FETÖ/PDY’ye veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle uygun bir takvim dahilinde ödemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır .
17) Bununla birlikte, Milli Emlak Genel Müdürlüğü 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile
Çevre ve Şehircilik Bakanlığına devredilmiştir . 15/ 07/ 018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Atıflar” başlıklı 798 inci maddesi 1/b fıkrasında da “ Milli Emlak Genel Müdürlüğünün görevleriyle ilgili olarak Maliye
Bakanlığına veya birimlerine yapılmış olan atıflar Çevre ve Şehircilik Bakanlığına veya birimlerine, Maliye Bakanına veya Maliye Bakanlığı görevlilerine yapılmış olan atıflar Çevre ve Şehircilik
Bakanına veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı görevlilerine yapılmış sayılır .” hükmüne yer verilmiştir .
18) İdari faaliyetlerin amacı kamu yararının sağlanmasıdır . Bu nedenle, idare, idari işlemlerin
hangi sebebe ve hukuki nedenlere dayalı olarak tesis edildiğini ve hangi amaca yönelik olduğunu açıklamalıdır . Aynı zamanda, gösterilen sebep ve amacın gerekli ve yeterli inceleme,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
6 / 8araştırma ve somut nedenlere dayanması gerekmektedir . (Danıştay 8. Dairesinin 29/ 04/ 2011 tarihli ve
E .2009/ 8738, K.2011/ 2453 sayılı kararı)
19) Şikâyetçinin iddiaları ve idarelerin konuyla ilgili açıklamaları birlikte
değerlendirildiğinde, Hatay ilinde faaliyet gösteren ve şikâyetçiye ait olan Rehber Ofis
Kırtasiye’nin de aralarında bulunduğu kırtasiyelerin satmış olduğu yayınların 668 sayılı KHK’ya dayanılarak toplatıldığı, Reyhanlı Sulh Ceza Hakimliğince el koyma işlemlerinin onaylandığı anlaşılmıştır . Ancak 668 sayılı KHK’ya ekli listede yasaklanan yayınlarla birlikte yasaklanmayan yayınların da toplatıldığı iddia edilmekte olup, idarelerin cevabi yazılarından, toplama işlemi sırasında veya sonrasında gerekli inceleme ve araştırma yapılıp yapılmadığı, toplatılan yayınlarının tümünün yasaklı olup olmadığı hususları tespit edilemediğinden, uyuşmazlık konusu hakkında
TMSF ve Hatay Cumhuriyet Başsavcılığının yazıları da dikkate alınarak (Bknz . 12 ve 13 numaralı paragraflar), gerekli incelemenin yapılması ve sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerektiği tespit edilmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20.1) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu ile Hatay Valiliği tarafından süresi içinde cevap verildiği, ancak Hatay Valiliğinin ‘şeffaflık’, ‘hesapverebilirlik’, ‘kararların gerekçeli olması’ ve
‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
20.2) Ayrıca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından 10/ 10/ 2018
tarihli ve E .17059 sayılı bilgi ve belge talep yazısına cevap verilmediği, İdarenin ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’, ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci
maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandırmaması halinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir . Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu 13/ 03/ 2019 tarihli ve E .6592 sayılı yazı ile bildirilmiştir .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;
668 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak toplatılan 12.100 adet kitapla ilgili gerekli
incelemenin yapılması, kitapların yasaklı yayınlar kapsamında olup olmadığının tespit edilmesi ve sonucuna göre işlem tesis edilmesi hususunda ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
7 / 8Kararın BAŞVURANA ve ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.