|
ÖZET: Bu karar, 669 sayılı KHK ile Sağlık Bakanlığı’na devredilen askeri personelin lojman hakkının, devredilen kurumda devam etmeyeceği yönündeki hukuki değerlendirmeleri içermektedir. Başvuranlar, lojman hakkından mahrum kaldıklarını belirterek, Konya Bölge İdare Mahkemesi kararını emsal göstererek bu hakkın kendilerine de tanınmasını talep etmişlerdir. Ancak, Danıştay’ın önceki içtihatları, lojmanın sosyal bir hak olarak değerlendirilemeyeceğini ortaya koymaktadır.
669 sayılı KHK ile yapılan düzenlemeler, devredilen personelin mali haklarının kısıtlanması ve yalnızca sosyal tesislerden faydalanma hakkının devam etmesi yönündedir. Bu bağlamda, başvurunun reddi yönünde yapılan değerlendirmede, İdarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Danıştay’ın içtihatları, lojman hakkının yeni kurumda sürdürülemeyeceğini ve bu durumun hukuka aykırı olmadığını göstermektedir. Dolayısıyla, başvuranların talepleri reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7666-S.11730
BAŞVURU NO : 2019/11535
KARAR TARİHİ : 27/08/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MUHARİP HAVA KUVVETİ KOMUTANLIĞI
Lojman Talebi Hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 22/06/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; “669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) gereği Sağlık Bakanlığına devredilen personelden olduğunu, sosyal haklarının bir parçası olan lojman hakkından mahrum edildiğini, başka bir personelin lojmandan faydalandırılmama yönündeki Bakanlığın işlemine karşı açtığı davada Konya Bölge İdare Mahkemesi 4’üncü İdari Dava Dairesinin
Esas, Karar sayılı Kararıyla bu durumun hukuka aykırı bulunduğunu belirterek; söz konusu mahkeme kararı emsal kabul edilerek devredilen personelin devirden önce olduğu gibi M.S.B. lojmanlarından faydalandırılmasını” talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURU KONUSUNA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından 2019/6485 no’lu başvuru kapsamında, 02/05/2019 tarih ve S sayılı yazı ile Milli Savunma Bakanlığı’ndan şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge istenmiş, Milli Savunma Bakanlığı Kara Kuvvetleri Komutanlığı Personel Başkanlığı’nın 21/05/2019 tarih ve sayılı yazısında;
2.1. “669 sayılı KHK ile Sağlık Bakanlığına devredilen personel hakkında yapılacak işlemleri
açıklayan Milli Savunma Bakanlığı’nın 26/08/2016 tarih ve MİY:
sayılı yazı ile ‘Sağlık Bakanlığına devredilen personelden devredildiği esnada sıra tahsisli olarak konutta oturanların ikamet ettiği konutta sadece kalan yasal oturma süresi sonuna kadar’ oturmasına müsaade edildiği,
2.2. Ayrıca M.S.B’nin 09/02/2019 tarih ve sayılı yazısı ile Sağlık
Bakanlığına devredildiği esnada konutta oturmayan personelden, konutta oturma talebi ile açtığı davayı kazananlara yapılacak işlemlerin açıklandığı ancak hâlihazırda ilgi (a)
kapsamında konutta oturmaya devam eden personele dair bir değerlendirme yapılmadığı,
2.3. Ayrıca benzer bir şekilde; Isparta Asker Hastanesinde görev yapmakta iken 669 sayılı KHK ile Sağlık Bakanlığı bünyesine devredilen .’nın (eski Sağ.Asb.Kd.Bçvş.) göreve devam ettiği
Isparta Garnizonunda lojman dağıtımına dâhil edilmemesi işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle 01 Eylül 2016 tarihinde dava yoluna başvurduğu, Isparta İdare Mahkemesi’nin dava
konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle 03 Mayıs 2018 tarih ve E:
sayılı karar ile davanın reddine karar verdiği, davacı vekili tarafından bu hususta verilen yerel mahkeme kararının ve gerekçesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması istemiyle istinaf yoluna gidildiği, istinaf neticesinde Konya Bölge İdare
Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi’nce davacı lehine hükmolunan Esas, Karar no’lu kararın verildiğinin tespit edildiği,
2.4. Sonuç olarak; mali ve sosyal haklar bakımından (maaş, terfi, orduevinden faydalanabilme vs.) MSB’na bağlı olarak TSK kadrolarında görev yapan emsalleri ile arasında fark bulunmadığı, personelin tercihine bağlı olan konuttan faydalanma konusunda; Devredilen bakanlıkta da hâlihazırda istifade edebileceği kamu konutları bulunduğu, TSK personel maaşlarından özel kesintiler yapılması nedeniyle konut, misafirhane ve orduevinden faydalanabilme gibi hakların, geniş anlamda bir sosyal hak olarak değerlendirilmemesi gerektiği, konuttan faydalanma hakkının tüm TSK personeline her durumda kayıtsız şartsız tanınan bir imkân olmayıp puanlama ile isteğe bağlı ve eldeki mevcut konutlar ölçüsünde sağlanabildiği, TSK bünyesinde görev yapan tüm personelin diğer kamu personelinden farklı olarak meslek hayatları boyunca 4-5’i aile götürülemeyecek sıralı hizmet garnizonlarında olmak üzere asgari 8-9 kez atama gördüğü, birçok TSK personelinin benzer mesleki farklılıklar sebebiyle de Kamu Konutları Yönetmeliği Madde-14’de TSK personeli için
MSB.lığına konut tahsis talebi ve değerlendirilmesine dair usul ve esasları ayrıca düzenleme yetkisi verildiği, söz konusu başvuru sahibi hakkında yürütülen tüm konut işlemlerinde yukarıda açıklanan mevzuat ve emir esaslarına uygun olarak işlem tesis edildiği ve bahse konu personelin gerek görev özellikleri açısından, gerekse idari açıdan devredildiği kurumların kanun, yönetmelik ve yönergelerine tabi olduklarının değerlendirildiği,”
İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı 1982 Anayasası’nın “Dilekçe, Bilgi edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma
Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4. Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensipleri’nde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler.
Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin
uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…”
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6. 09.11.2016 tarihinde kabul edilen 6756 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı
Tedbirler Alınması Ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması İle Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin (669 sayılı Olağanüstü
Hal KHK) Değiştirilerek Kabul Edilmesi Hakkında Kanunun 107 inci maddesinde; “
(1) 106 ncı madde uyarınca Komisyonlar tarafından tespit edilen personelin Türk
Silahlı Kuvvetleri, Sağlık Bilimleri Üniversitesi, diğer yükseköğretim kurumları ile Sağlık
Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına devrine ilişkin usul ve esaslar ile devre ilişkin diğer hususları belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.
(2) Devredilen personelin atanacağı kadrolar, başka bir işleme gerek kalmaksızın atama işleminin yapıldığı tarih itibarıyla ihdas edilerek 78 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki cetvellerin ilgili kurumlara ait bölümlerine eklenmiş sayılır.
(3) Devredilen personelden;
a) Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre alanlara, devredilmeden önce en son ayda kadrolarına bağlı olarak yapılan aylık gösterge, ek gösterge, kıdem aylığı, taban aylığı, zam, tazminat ve ek ödeme veya sağlık hizmetleri tazminatı ödemeleri toplam net tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esas alınır); devir sonrası atandıkları yeni kadrolarına bağlı olarak yapılan aylık gösterge, ek gösterge, kıdem aylığı, taban aylığı, zam, tazminat ödemeleri ile döner sermayeden yapılan ek ödemenin toplam net tutarından fazla olması halinde aradaki fark tutarı, herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrıca tazminat olarak ödenir.
b) Aylıklarını 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa göre alanlara, devir sonrası atandıkları yeni kadrolarında ödenen döner sermaye ek ödemesi net tutarının, devir tarihi itibarıyla eski kadrolarına bağlı olarak hesaplanan sağlık hizmetleri tazminatı net tutarından (bu tutar sabit bir değer olarak esas alınır) az olması halinde, aradaki fark herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ayrıca tazminat olarak ödenir.
c) Aylıklarını 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa göre alanlara, aylık ve mali hakları (ek ödeme veya sağlık hizmetleri tazminatı dahil), rütbe ve kıdemleri ile devredildiği tarihteki aylık ve mali hak unsurları (tayın bedeli ve fiilen çalışma karşılığı yapılan ödemeler hariç) esas alınarak aynı şekilde ödenir. Bu şekilde almakta oldukları aylık ve mali hakları toplam net tutarının, devir sonrası yeni kadrolarına bağlı olarak alabilecekleri aylık ve mali hakları toplamı ile atanmış oldukları yeni kadro unvanı esas alınmak suretiyle hesaplanan döner sermaye ek ödemesi toplamının net tutarından az olması halinde aradaki fark tutarı, herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ayrıca tazminat olarak ödenir. Bunların,
subaylarda kıdemli albay, astsubaylarda ise iki kademeli kıdemli başçavuş rütbesini geçmemek ve general ve amiraller bulundukları rütbede kalmak üzere rütbe, terfi ve kıdemlilik işlemleri ile yaş haddi ve kadrosuzluk tazminatı da dahil emeklilik işlemleri, görev yaptıkları kurum tarafından 926 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılır. Ancak bunlar, istekleri halinde atanmış oldukları kadronun mali ve sosyal haklarından yararlanmak kaydıyla memurlar için belirlenen yaş haddine kadar çalışmaya devam edebilirler. Bu bent kapsamında bulunan personel hakkında 4/1/1961 tarihli ve 209 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesi ile 31/5/2006 tarihli ve
5510 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesi uygulanmaz. Devredilen personele 926 sayılı Kanunun
ek 17 nci maddesinin (Ç) fıkrası uyarınca yapılacak sağlık hizmetleri tazminatı ödemelerine ilişkin esas ve usulleri belirlemeye, anılan fıkrada belirtilen hükümler çerçevesinde Maliye
Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sağlık Bakanlığı yetkilidir.
ç) Sözleşmeli olarak görev yapanlar, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde aynı şekilde sözleşmeli olarak görev yapmaya ve ücret almaya devam ederler.
d)13/6/2001 tarihli ve 4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek
Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanuna göre çalışmakta olanlar anılan Kanun hükümleri çerçevesinde muvazzaf subaylığa ve muvazzaf astsubaylığa geçirilmiş sayılır ve bu maddedeki muvazzaf subay ve muvazzaf astsubaylarla ilgili hükümlere tabi olurlar.
(4) Devredilen personel ve bunların emeklileri, Türk Silahlı Kuvvetleri ile Sahil
Güvenlik ve Jandarma Genel Komutanlıklarına bağlı sosyal tesislerden ve varsa silah taşıma ve bulundurma hakkından emsali rütbedeki personel gibi yararlanır. Ordu Yardımlaşma
Kurumu (OYAK) üyesi olanların bu üyelikleri üçüncü fıkra hükümlerine tabi oldukları sürece, fiili hizmet süresi zammından yararlananların bu hakları ise üçüncü fıkranın (c)
bendi hükümleri çerçevesinde 926 sayılı Kanuna göre aylık aldıkları sürece devir tarihindeki hükümler esas alınmak suretiyle devam eder.
(5) Üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri, ilgililer bu madde uyarınca devredildikleri kurumların kadrolarında kaldıkları sürece uygulanır. Ancak ilgili personelin Sağlık Bakanlığı ile Sağlık Bilimleri Üniversitesi arasındaki geçişleri kurum değişikliği sayılmaz.”
7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Devlet Memurları İçin Konut” başlıklı 193’üncü maddesinde; Devlet memurlarının lüzum ve zaruret görülen yerlerle kiralık konut ihtiyaçları, Cumhurbaşkanınca onanacak programlar gereğince, genel ve katma bütçelere her yıl konulacak ödeneklerle tesis edilecek fondan karşılanır. Bu madde hükmü özel kanunlarla düzenlenir.
8. 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu’nun 1’nci maddesinde; Bu Kanunun amacı; kamu konutlarının tahsis biçimi, oturma süresi, kira, bakım, onarım ve yönetimine ilişkin temel ilkeleri belirlemektir.
9. 23/09/1984 Tarih ve 18524 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Konutları
Yönetmeliğinin 33 üncü maddesinde; Bu Yönetmelik kapsamına giren;
a) Özel tahsisli, görev tahsisli veya hizmet tahsisli konutlarda oturanlar; tahsise esas görevin son bulduğu tarihten itibaren iki ay; başka kurumda aynı veya eşdeğer bir göreve nakledilenler en geç altı ay içerisinde konutları boşaltmak zorundadırlar.
b) Sıra tahsisli konutlarda oturanlar, beş yıllık oturma süresinin bitiminden onbeş gün veya yararlanacak personel olmaması nedeniyle oturmaya devam edenler ise çıkması için ilgili idarece yapılan tebligat tarihinden itibaren bir ay içinde; emeklilik, istifa, başka bir yere nakil ve her ne şekilde olursa olsun, memuriyet veya işçi sıfatı kalkanlar, ilişkilerinin kesildiği tarihten itibaren iki ay içinde, konutları boşaltmak ve anahtarlarını, yetkili birime vermek zorundadır.
Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranların iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuranlar; “669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) gereği Sağlık Bakanlığına devredilen 926 ve 657 sayılı Kanuna tabi personelden olduklarını, sosyal haklarının bir parçası olan lojman hakkından mahrum edildiklerini, başka bir personelin lojmandan faydalandırılmama yönündeki Bakanlığın işlemine karşı açtığı davada Konya Bölge İdare
Mahkemesi 4’üncü İdari Dava Dairesinin Esas, Karar sayılı Kararıyla bu durumun hukuka aykırı bulunduğunu belirterek; söz konusu mahkeme kararının emsal kabul edilip devredilen personelin devirden önce olduğu gibi M.S.B. lojmanlarından faydalandırılmalarını” Kurumumuzdan talep etmişlerdir.
12. 669 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesi ile Gülhane Askeri Tıp
Akademisine bağlı Eğitim Hastaneleri ve Türk Silahlı Kuvvetleri Rehabilitasyon ve Bakım
Merkezi ile asker hastaneleri, dispanser ve benzeri sağlık hizmet birimleri ile Jandarma Genel
Komutanlığına ait sağlık kuruluşları her türlü hak ve yükümlülükleri, personeli, alacak ve borçları, sözleşme ve taahhütleri, taşınırları ve taşıtlarıyla birlikte Sağlık Bakanlığına devredilmiştir. Bu şekilde askeri ve sivil sağlık hizmeti ayırımı kaldırılarak sağlık hizmet sunucularının tamamen sivilleşmesi ve yeknesaklık öngörülmüştür.
13. Sağlık hizmetinin sivilleştirilmesini teminen sağlık hizmeti sunan askeri personelin de sivilleştirilmesi ve sivil otoriteye bağlanması hususunda düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler, olağanüstü hal koşulları nedeniyle ivedilikle uygulanması öngörülen tedbirler içermektedir. 669 sayılı KHK ile devri sağlanan askeri personelinin eski mali ve sosyal haklarından faydalanacağı hüküm altına alınmışken, 670 sayılı KHK ile yapılan değişiklik ile bu haklar yalnızca sosyal tesislerden faydalanma ve silah bulundurma hakkı ile kısıtlanmış, aynı hükme 669 sayılı KHK’nin T.B.M.M. tarafından kabul edildiği, 6756 sayılı Kanunda da yer verilmiştir. Dolayısıyla 669 sayılı KHK ile Sağlık Bakanlığı’na devirleri yapılan ve 6756 sayılı Kanun ile de kabul edilen düzenleme neticesinde söz konusu personelin mali haklarına yönelik düzenleme yapılmışken bunun dışında sadece sosyal tesislerden faydalanma ve silah taşıma ve bulundurma haklarının devam edeceğine yönelik hükümlere yer verildiği, M.S.B’ye
tahsis edilen lojmanlardan faydalanmaya devam edecekleri yönünde bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüştür.
14. Her ne kadar başvuranın dilekçesinde sunmuş olduğu Konya Bölge İdare Mahkemesi
Kararında; lojmanın sosyal bir hak olduğu ifade edilmiş ise de Danıştay’ın bu konuda aksi yönde kararlarının bulunduğu tespit edilmiştir. Nitekim Danıştay 13’üncü Dairesinin 28/02/2005 tarih ve 2005/5525 E. 2005/977 K. sayılı kararında “Danıştay Onuncu Dairesi’nce verilen 07.02.2002 tarih ve E:2002/407 sayılı Ara Kararı üzerine davalı idarece gönderilen belgelerin incelenmesinden; özelleştirmesi devam eden Türkiye Zirai Donatım A.Ş.’nin çıkarılacak devir bilançosu üzerinden tüm hak ve yükümlülükleri ile birlikte Sümer
Holding A.Ş. ile birleştirildiğinin, bu şirketin tüm personeline ilişkin düzenlemelerin ilgili mevzuat çerçevesinde Sümer Holding A.Ş. tarafından yapılmasına karar verildiğinin anlaşılması nedeniyle devam etmesi gereken bir sosyal hak niteliğinde olmayan lojman hakkının yeni kurumda da sürdürüleceğini iddia etmek mümkün değildir.” şeklinde hüküm verildiği görülmüştür.
15. Bu kapsamda, Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuza aynı konuda daha önce yapılan 2017/7091 ve 2019/7572 no’lu başvurular hakkında verilen Red
Kararlarında olduğu gibi 669 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesi ile Sağlık
Bakanlığına devri sağlanan askeri ve sivil personelin Milli Savunma Bakanlığına tahsisli kamu konutlarından yararlandırılma taleplerinin reddedilmesine yönelik İdarenin işleminde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA VE MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi