|
ÖZET: Bu karar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesi uyarınca yapılan atama taleplerinin idarenin takdir yetkisine bağlı olduğunu vurgulamaktadır. Başvuran, Avrupa Birliği Uzmanı kadrosuna atanma talebinde bulunmuş, ancak idare, 30/06/2021 tarihli Cumhurbaşkanlığı Genelgesi gereği, bu kadronun yönetici kadrolar arasında yer almadığını belirtmiştir. Genelge, 68/B maddesi kapsamında yapılacak atamaların yalnızca yönetici kadrolarla sınırlı olduğunu ifade etmektedir.
İdare, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu, zira atama işlemlerinin idarenin takdir yetkisi çerçevesinde gerçekleştirildiğini ve mevcut mevzuatın bu durumu desteklediğini belirtmiştir. Ayrıca, başvurunun değerlendirilmesinde eşitlik ilkesinin gözetilmesi gerektiği, ancak başvuranın durumunun bu ilkeye uygun şekilde değerlendirildiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın 1’inci dereceye atanma talebinin reddi yönündeki idari işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/149-S.23.232
BAŞVURU NO : 2022/11115
KARAR TARİHİ : 04/01/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Devlet Memurları Kanunu 68/B maddesi uyarınca 1’inci dereceli kadroya atanma işleminin yapılması hk.
BAŞVURU TARİHİ : 04/08/2022
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 68/b gereği atanma şartını sağladığı kadro derecesine uygun 1. dereceli Avrupa Birliği (AB) Uzmanı kadrosunun tahsisi için gerekli işlemlerin yapılmasını, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68. maddesinin B bendinin b fıkrası kapsamında 1’inci dereceye atanma işleminin yapılmasını ve Kariyer Uzmanların 30.06.2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tasarruf Tedbirleri konulu 2021/14 sayılı Genelgenin getirdiği sınırlama kapsamına giremeyeceğinin Kurumumuzca tespit edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge yazısına cevaben Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Personel Genel
Müdürlüğünün 29/11/2022 tarihli sayılı yazısında özetle;
2.1. Personelin kazanılmış hak aylığı derecesinden daha yukarıda yer alan ilk 4 (dört) dereceli kadrolardan herhangi birine idarenin takdiri, kadro durumları ve gerekli hizmet süresi dikkate alınarak atanmasına 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesi kapsamında atama uygulaması denmektedir. 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesinde: “Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir. Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin; a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl, b) I inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl, c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim
görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir…” hükmü yer almaktadır. Söz konusu maddede 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolara yapılan atamaların idarenin takdir yetkisine bağlı olduğu anlaşılmaktadır.
2.2. 30/06/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 2021/14 sayılı ve ‘Tasarruf Tedbirleri’ konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde ‘Personel Giderleri’ başlığı altında ‘14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacaktır.’ düzenlemesine yer verilmiştir. Yazınızda belirtilen tarih olan 14.06.2021 tarihinden itibaren 19 (on dokuz) personelin atama işleminde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesi kapsamında üst derecelere atama yapılmış olup bu şekilde atanan personelin tamamı yönetici kadrolarında yer almaktadır. Yönetici kadro unvanında bulunmayan, Uzman unvanında sadece 1 (bir)
personelin bulunduğu kadro derecesinin üstünde bir kadroya ataması yapılmış olup 7247 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 25’inci maddesi ile 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Geçici 17’nci madde kapsamında zaten 3. dereceden maaş almakta olduğundan dolayı 3. dereceli kadroya atama işlemi kamu mâliyesine yük getirmeyeceğinden
Tasarruf Tedbirleri genelgesine aykırı bir atama olmamıştır. Yönetici kadrolarına yapılan atamalar dışında mezkûr Kanunun 68/B maddesi kapsamında üst dereceli kadrolara herhangi bir atama işlemi gerçekleştirilmemiştir. Ayrıca başvurucunun unvanı da olan kariyer uzmanlarının da aralarında bulunduğu değişik unvanlarda birçok personelin 657 sayılı Kanunun 68/B maddesi kapsamında yaptığı başvuruların hiçbirine olumlu işlem tesis edilememiştir.
2.3. Mevzuatımızda doğrudan yönetici kadro tanımı bulunmamakla birlikte yönetici kadrolarından ne anlaşılması gerektiği konusunda;
Mülga 3046 sayılı Kanunun 15’inci maddesinde yer alan; “Hiyerarşik kademeler ve birim unvanları:
MADDE 15 – Bakanlık merkez, taşra, yurt dışı teşkilatları ile bağlı ve ilgili kuruluşlarının hiyerarşik kademeleri: hizmetin özelliklerinden kaynaklanan farklılıklar dikkate alınmak kaydıyla aşağıdaki şekilde düzenlenir.
a) Bakanlık merkez teşkilatında:
1. Müsteşarlık, 2. Müsteşarlığa bağlı Genel Müdürlük, Kurul Başkanlığı veya Daire Başkanlığı, 3. Genel Müdürlük veya Kurul Başkanlığına bağlı Daire Başkanlığı, 4. Şube Müdürlüğü, 5. İhtiyaca göre kurulacak şeflik ” hükmü,
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 509’uncu maddesinde yer alan;
“Bakanlıkların temel kuruluşları ve hiyerarşik kademeler
MADDE 509 – …(4) Bakanlık merkez, taşra teşkilatları ile bağlı ve ilgili kuruluşların hiyerarşik kademeleri; hizmetin özelliklerinden kaynaklanan farklılıklar dikkate alınmak kaydıyla aşağıdaki şekilde düzenlenir.
a) Bakanlık merkez teşkilatında:
1) Bakan Yardımcılığı,
2) Bakan Yardımcılığına bağlı Genel Müdürlük, Kurul Başkanlığı veya Daire Başkanlığı,
3) Genel Müdürlük veya Kurul Başkanlığına bağlı Daire Başkanlığı,
b) Bağlı kuruluşlarda:
1) Genel Müdürlük,
2) Daire Başkanlığı,
3) İhtiyaca göre kurulacak Şube Müdürlüğü,
c) Taşra teşkilatı bölge kuruluşlarında:
1) Bölge Müdürlüğü,
2) Şube Müdürlüğü veya Başmühendislik,
3) Şeflik veya Mühendislik,
ç) Taşra teşkilatı il kuruluşlarında:
1) Vali,
2) İl Müdürlüğü,
3) Şube Müdürlüğü,
4) Şeflik,
d)Taşra teşkilatı ilçe kuruluşlarında:
1) Kaymakam,
2) İlçe Müdürlüğü,
3) İhtiyaç bulunan ilçelerde Şube Müdürlüğü,
4) Şeflik.”
hükmü ile, Bakanlığımız Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Hizmet gruplan” başlıklı 5’inci maddesinde yer alan;”… (2) Görevde yükselmeye tabi kadrolar: a) Yönetim hizmetleri grubu; 1) Şube müdürü, gemi sicil müdürü, 2) Şef, koruma ve güvenlik şefi. ..” hükümleri yol gösterici olabilecektir.
2.4. Yukarıda yer alan hükümlerde görüleceği üzere genel müdürlük, daire başkanlığı, bölge müdürlüğü, başmühendislik, şube müdürlüğü ve şeflik yönetici kadrolardan sayılmakta olup Avrupa Birliği Uzman
Yardımcısı ve Avrupa Birliği Uzmanı gibi kariyer uzmanlık kadrolarına özel yarışma sınavı kapsamında atama yapılması, uzmanlara bağlı ve emirlerinde çalışan personel bulunmaması, kariyer uzmanlığı kadrolarının 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde belirtilen hiyerarşik yönetim kademesi içinde sayılmaması nedenleriyle Avrupa Birliği Uzmanı kadrosu yönetici kadrolardan biri olarak kabul edilmemektedir.
2.5. Tüm bu hususlar dikkate alındığında 657 sayılı Kanunun 68/B maddesi kapsamında yapılan derece yükselmesi işlemlerinin idarenin takdir yetkisinde olması, 2021/14 sayılı ve Tasarruf Tedbirleri’ konulu
Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde ‘Personel Giderleri’ başlığı altında şef dahil yönetici kadroları ile sınırlı tutulacağı ve yönetici kadroları dışındaki kadrolara atama yapılamayacağının düzenlenmesi ve Avrupa
Birliği Uzmanı kadrosunun yönetici kadroları arasında yer almaması nedeniyle adı geçen personelin talebi hakkında herhangi bir işlem tesis edilememiş olup personelin kadro derece değişikliği talebi, iptalihdas çalışmalarında değerlendirilmek üzere kayıtlarımıza alınmıştır.
2.6. Genel Müdürlüğümüz kayıtları tetkik edilmiş olup başvuru konusuyla ilgili yargı mercileri önünde görülmekte olan ya da karara bağlanmış herhangi bir uyuşmazlığın olmadığı anlaşılmıştır.
Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, VII. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri
ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68 inci maddesinin (B) bendinde “Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık
Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.(2)
(Değişik ikinci paragraf: 13/2/2011 – 6111/101 md.) Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin; a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl, b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl, c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır.”
6. 30/06/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlamam “Tasarruf tedbirleri” konulu 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin “Personel Giderleri” başlığının son fıkrasında
“14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dahil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacaktır”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 68/b gereği atanma şartını sağladığı kadro derecesine uygun 1. dereceli Avrupa Birliği (AB) Uzmanı kadrosunun tahsisi için gerekli işlemlerin yapılmasını, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68. maddesinin B bendinin b fıkrası kapsamında 1’inci dereceye atanma işleminin yapılmasını ve Kariyer Uzmanların 30.06.2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tasarruf Tedbirleri konulu 2021/14 sayılı Genelgenin getirdiği sınırlama kapsamına giremeyeceğinin Kurumumuzca tespit edilmesini talep etmektedir.
9. Konuyla ilgili bilgi belgede idare özetle; personelin kazanılmış hak aylığı derecesinden daha yukarıda yer alan ilk 4 (dört) dereceli kadrolardan herhangi birine idarenin takd iri, kadro durumları ve gerekli hizmet süresi dikkate alınarak atandığını, 30/06/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 2021/14 sayılı ve Tasarruf Tedbirleri konulu
Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde ‘Personel Giderleri’ başlığı altında ‘14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacaktır.’ düzenlemesine yer verildiğini,
14.06.2021 tarihinden itibaren 19 (on dokuz) personelin atama işleminde 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nun 68/B maddesi kapsamında üst derecelere atama yapıldığını, bu şekilde
atanan personelin tamamının yönetici kadrolarında yer aldığını, yönetici kadro unvanında bulunmayan, Uzman unvanında sadece 1 (bir) personelin bulunduğu kadro derecesinin üstünde bir kadroya ataması yapıldığını, 7247 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 25’inci maddesi ile 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye eklenen Geçici 17’nci madde kapsamında zaten 3. dereceden maaş almakta olduğundan dolayı 3. dereceli kadroya atama işlemi kamu mâliyesine yük getirmeyeceğinden
Tasarruf Tedbirleri genelgesine aykırı bir atama olmadığını, başvurucunun unvanı olan kariyer uzmanlarının da aralarında bulunduğu değişik unvanlarda birçok personelin 657 sayılı
Kanunun 68/B maddesi kapsamında yaptığı başvuruların hiçbirine olumlu işlem tesis edilemediğini, personelin talebi hakkında herhangi bir işlem tesis edilememiş olup personelin kadro derece değişikliği talebi, iptal-ihdas çalışmalarında değerlendirilmek üzere kayıtlara alındığını bildirmiştir.
10. 657 sayılı Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendinde başvuruya konu uygulamayla ilgili olarak idareye açıkça takdir yetkisi tanındığı, idarelerin idari işlemin tesisinde bağlı yetki veya takdir yetkisi doğrultusunda karar aldıkları, idarin işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kurallarıyla önceden belirlendiği, dolayısıyla hukuk devleti ilkesi gereği idarenin takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde hareket etmesinin zorunlu olduğu, kamu yararını ve hizmet gereklerini gözeterek eşitlik ilkesi çerçevesinde kullanması gerektiği öğretide açık olup Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 11/05/1980 tarihinde kabul edilen İdari Takdir Yetkisinin Kullanılmasına İlişkin R(80)2 Sayılı Tavsiye
Kararına Ek Takdir Yetkisinin Kullanılmasında Uygulanacak Temel İlkeler bölümün de de benzer hususlarda tavsiyede bulunulmuştur.
11. Ayrıca yargı kararları incelendiğinde; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/04/2008 tarih ve
E:2005/270,K:2008/1286 sayılı kararı ve Anayasa Mahkemesinin 13/11/2014 tarih ve E:2013/95, K:2014/176 sayılı kararı ile benzer şekilde idareye takdir yetkisi tanınmış ise de, bu yetkinin mutlak ve sınırsız bir yetki olmadığı, objektif olarak eşit bir şekilde, aynı durumda olan personel arasında ayrım gözetilmeyecek şekilde kullanılması gerektiği yönünde hüküm verilerek takdir hakkının eşitlik ilkesine uygun kullanılması gerektiğinin vurgulandığı görülmektedir. Bu bakımdan idarece, başvuranın mevcut durumunu hukuka ve hakkaniyete uygun şekilde değerlendirdiği anlaşılmaktadır.
12. Yukarıdaki açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, Ombudsmanın 2022/7363, 2021/13516, 2019/18557 numaralı emsal Ret Kararları, yargı kararları ve ilgili mevzuat dahil tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın DMK 68/B uyarınca 1’inci dereceye atanma işleminin yapılması talebinin, idarece reddi yönündeki işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup başvuruya konu idarenin söz konusu ilkelere uygun davrandığı değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ULAŞTIRMA ve ALTYAPI BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi