|
ÖZET: Başvuran, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü’nde 1991 yılında başladığı yüksek lisans eğitiminde ilişiği kesildikten sonra 7143 sayılı Af Kanunu’ndan yararlanarak yeniden kayıt olmuştur. Ancak, mezuniyet için gerekli olan 3.00 not ortalamasını sağlaması gerektiği belirtilmiştir. Başvuran, 1994-1995 eğitim-öğretim yılında 6 dersi tamamlamış, ancak mevcut yönetmelikte 3.00 not ortalaması şartının arandığını ve 1997 tarihli yönetmelikteki geçici maddenin uygulanmadığını iddia etmiştir.
Danıştay, başvuranın 1994-1995 eğitim-öğretim yılına ait derslerin değerlendirilmesinde çan eğrisi olmaması ve mevcut yönetmelik hükümlerinin geçerliliği açısından, 3.00 not ortalaması şartının hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın talebinin kazanılmış hak iddiası olarak değerlendirilemeyeceği ve mevcut düzenlemeye tabi olması gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın 3.00 not ortalaması şartından muaf tutulma talebinin reddedilmesi hukuka aykırı bulunmamıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/10506-S.16178
BAŞVURU NO : 2019/9972
KARAR TARİHİ : 21/10/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın, yüksek lisanstan mezuniyet için aranan 3.00 not
BAŞVURUNUN KONUSU :
ortalaması şartının 1994 yılı ve öncesi kayıt yaptırmış ancak afla geri dönen öğrenciler için aranmaması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/05/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda …; İstanbul
Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsünde 1991 yılında başladığı yüksek lisans eğitimini zamanında tamamlayamadığını ve ilişiğinin kesildiğini, 7143 sayılı Af Kanunu’ndan yararlanarak aynı programa kaydolduğunu, 1994-1995 eğitim-öğretim yılında 6 dersi tamamlamış olduğundan 2 ders daha alması ve 3.00 not ortalamasını sağlaması gerektiğini, ancak kendisinin 6 dersi tamamladığı dönemde çan eğrisi olmadığını ve not ortalaması olarak da 2.60 puanın sağlanması şartının olduğunu, hatta 25 Temmuz 1997 tarihli ve 23060 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan İTÜ Lisansüstü Yönetmeliği’ne eklenen Geçici 3. madde ile 1994-95 yılından önce yüksek lisans eğitimine başlamış öğrencilere not ortalaması olarak 2.60 puanın sağlanması şartının tanındığını, konu ile ilgili başvurularına “Af sonucu intibak işlemlerinin mevcut yönetmelik üzerinden yapıldığı” gerekçesiyle 3.00 not ortalamasının sağlanması şartının öne sürüldüğünü açıklamakta ve bunun haksız bir durum oluşturduğunu ve bir önceki yönetmelikte var olan ancak mevcut Yönetmeliğe eklenmeyen geçici maddedeki şartların fiili olarak ortaya çıkması nedeniyle tekrar işletilmesi mecburiyeti olduğunu iddia etmekte ve Fen Bilimleri Enstitüsünün yüksek lisans mezuniyeti için aradığı 3.00 ortalama puan şartının, 1997 tarihli Yönetmeliğin Geçici 3. maddesinin işletilmesi ile 1994-95 ve öncesinde enstitüye kayıt yaptırmış ancak afla geri dönen öğrenciler için aranmamasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2) Kurumumuzun 31/05/2019 tarihli ve …sayılı yazısıyla İstanbul Teknik
Üniversitesinden bilgi-belge talebinde bulunulmuş olup İstanbul Teknik Üniversitesi
Hukuk Müşavirliğinin 12/07/2019 tarihli ve … sayılı yazısında; “…
3- 7143 sayılı kanun kapsamında başvuru yapan adayların “intibak” işlemlerine ilişkin bilgiler
Fen Bilimleri Enstitüsü web sayfamızda duyurulmuş ve e-posta yoluyla da başvurana bildirilmiştir. Başvuran ile ilgili bilgi de yazımız ekinde yer almaktadır.
4- 1995-1996 Eğitim Öğretim yılından önce yüksek lisans öğrenimine başlamış olup 7143
Sayılı yasadan faydalanan 55 öğrencimiz bulunmaktadır. Bunların arasında başvuran gibi ders aşamasında olanlara 2018-2019 Güz Yarıyılından itibaren 4 yarıyıl ders 2 yarıyıl tez olmak üzere 6 yarıyıl, tez aşamasında olanlara ise 6 yarıyıl süre verilmiştir. Uygulama bu pozisyondaki öğrenciler için aynıdır.
5- YÖK Başkanlığının, 7143 Sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 15. maddesi ile 2547 Sayılı
Yükseköğretim Kanununa eklenen Geçici 78. maddenin uygulanmasına ilişkin 31/05/2018 tarihli Genel Kurul Toplantısında kabul ettiği ” Uygulama esasları” nın 17. maddesinde; ” Derse devam, daha önce başarılı olduğu derslerin intibakı vb. Eğitimle ilgili devam koşullarının”
Yükseköğretim Kurumlarının İlgili Kurulları tarafından karara bağlanacağı belirtilmektedir.
Üniversitemizin, söz konusu kanun maddesinin uygulanmasına ilişkin olarak kabul ettiği esaslar ise (md. 15 ve md. 19) intibak işlemleri konusunda lisansüstü eğitim ve öğretim yönetmeliği ile Senato esaslarını esas almaktadır. Konu bu açıdan değerlendirildiğinde 2360 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İTÜ Lisansüstü Yönetmeliğine eklenen geçici 3. maddesi göz önünde bulundurularak uyuşmazlık konusunun dostane yolla çözümü gibi bir husus söz konusu değildir.
6- Başvuran ve başvuran ile aynı veya benzeri durumda olup, üniversitemiz ile arasında yargı organlarında görülmekte veya karara bağlanmış herhangi bir uyuşmazlık olan öğrencimiz bulunmamaktadır 7- Başvuran bu hususta Enstitümüze yaptığı müracaatların yanı sıra CİMER aracılığıyla da talebini iletmiştir. Adı geçenin söz konusu başvurusuna Enstitümüz tarafından verilen cevap da ekte yer almaktadır. İntibak; kelime olarak da “uyumlaştırma” manasına gelmekte olup; bahsi geçen mevzuatta sıklıkla zikredilmektedir. Af kanunları kapsamında yapılan başvurularda öğrenci adayları kayıtları silinmeden önce devam ediyor oldukları programlarına veya (kapatılmış olması halinde) uygun başka programlara intibak ettirilmektedir. Bu işlem gerçekleştirilirken daha önce aldığı derslerin mevcut kurallara göre uyumuna bakılmakta ve yürürlükteki mevzuat çerçevesinde tamamlaması gereken yeterlilikler belirlenmektedir. Bu kapsamda; daha evvel alınan başarılmış derslerin günümüz koşulları göz önüne bulundurulduğunda kabul edilmeme durumu bile söz konusu olabilmekte iken başvuranın başardığı tüm dersler kabul edilmiş, kendisinden sadece yürürlükteki Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliği kurallarına göre 3.00 not ortalaması koşulunu da sağlayacak şekilde ilave dersler alması istenmiştir. Sonuç olarak başvuran öğrencimizin uyuşmazlık konusu olarak bahsettiği uygulamanın herhangi bir mağduriyete sebebiyet vermediği açıktır.”
Şeklinde açıklamalar yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”;
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”;
5) 06/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1) “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma
ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinin ilgili fıkralarında; “a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır. b. Yükseköğretim kurumlarında, … kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; … eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir. c… Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”
5.2) 7143 sayılı Kanun ile eklenen Geçici 78 inci maddesinde; “Yükseköğretim
kurumlarında hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler dâhil, terör suçundan hüküm giyenler ile terör örgütlerine veya
Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç, her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazandıkları halde kayıt yaptırmayanlar bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre 2018-2019 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilirler…”
6) 20/04/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliği’nin;
6.1) “Tezli yüksek lisans programı” başlıklı 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında; “(2) Tezli
yüksek lisans programı toplam yirmi bir krediden az olmamak koşuluyla en az yedi ders, bir seminer dersi ve tez çalışmasından oluşur. Seminer dersi ve tez çalışması kredisiz olup başarılı veya başarısız olarak değerlendirilir. Tezli yüksek lisans programı bir eğitim-öğretim dönemi
60 AKTS kredisinden az olmamak koşuluyla seminer dersi dâhil en az sekiz ders ve tez
çalışması olmak üzere toplam en az 120 AKTS kredisinden oluşur…”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
6.2) “Süre” başlıklı 7 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “(1) Tezli yüksek lisans
programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır. (2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.”
7) 25/02/2017 tarihli ve 29990 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İstanbul Teknik
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin;6.1) “Tezli yüksek lisans programı” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Tezli yüksek lisans programının amacı; öğrencinin bilimsel araştırma yaparak bilgiye erişme, bilgiyi değerlendirme, yorumlama, kullanma ve üretme yeteneğini kazanmasını sağlamaktır. Bu program; sekiz adet dersten az olmamak kaydıyla en az yirmi dört kredilik dersler ile kredisiz dersler, bir seminer dersi ve tez çalışmasından oluşur. Sanatla ilgili programlarda ayrıca uygulama çalışması da aranır.
7.2) “Süre” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel
hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır. (2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde programın öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin Üniversite ile ilişiği kesilir.”
8) İstanbul Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği Senato
Esasları’nın “Süre” başlıklı 3 üncü maddesinin (a) bendinde; “Tezli yüksek lisans programlarında: a) Yüksek lisanstan mezuniyet için ağırlıklı genel not ortalamasının en az 3.00 olması, seminer dersi ve tez çalışmasının başarıyla tamamlanması gerekir.”
9) 31/05/2018 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında karar verilen Geçici 78
inci Maddenin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esasların 17 nci ve 30 uncu maddelerinde (https://www.yok.gov.tr/Documents/Ogrenci/7143_Sayili_Kanunun_Uygulama_ilkeleri.
pdf); “17. 7143 sayılı Kanun uyarınca kayıt hakkı kazananların derse devam, daha önce başarılı olduğu derslerin intibakı vb. eğitimle ilgili devam koşullarının yükseköğretim kurumunun ilgili kurulları tarafından karara bağlanmasına, … 30. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun Geçici
78 inci maddesi uyarınca yükseköğretim kurumlarına dönerek kayıt yaptıran öğrencilerden
kayıt tarihinden itibaren azami süresinin başlamasına, program süresinin ise ‘2018-2019
Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci
Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Bakanlar Kurulu
Kararının 7 inci maddesi uyarınca hesaplanmasına, … karar verilmiştir.”
10) 19/07/2019 tarihli ve 680 toplantı sayılı 7143 Sayılı Af Kanunun Uygulanmasına
İlişkin İstanbul Teknik Üniversitesi Senato Esaslarının 15 inci maddesinde; “15. Bu kanundan yararlanacak öğrenci adayları derslerin alınması ve başarılması hususlarında İstanbul
Teknik Üniversitesi Lisans ve Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeği ile ilgili Senato
Esasları hükümlerine tabidirler… 19. 2547 sayılı Kanunu’nun Geçici 78. Maddesinden
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
yararlanarak kayıtları yapılanların intibakları 2547 Sayılı Kanun’un 44. Maddesi
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı kararları, ilgili diğer mevzuat ve Senato Kararları çerçevesinde yapılır. 20. Uygulamalarda karşılaşılan tereddütlü durumlarda; Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığı tarafından yayınlanan/yayınlanacak olan kararlar doğrultusunda alınacak
İstanbul Teknik Üniversitesi Senato Kararları geçerli olacaktır. Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı tarafından ek kararlar gönderilmesi halinde, Üniversitemizce yeniden düzenleme yapılacaktır.”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, emsal
kararlar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda; İstanbul Teknik Üniversitesi
Fen Bilimleri Enstitüsünde 1991 yılında başladığı yüksek lisans eğitiminden ilişiği kesilen, ancak 7143 sayılı Af Kanunu’ndan yararlanarak aynı programa yeniden kayıt olan başvuranın, 1994-1995 eğitim-öğretim yılında tamamlamış olduğu 6 dersin kabul edilerek intibakının yapılması ile birlikte 2 ders daha alması ve 3.00 not ortalamasını sağlaması gerekirken 6 dersi tamamladığı dönemde çan eğrisi olmaması ve not ortalaması olarak da 25 Temmuz 1997 tarihli ve 23060 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İTÜ Lisansüstü Yönetmeliği’ne eklenen Geçici 3. madde ile 1994-95 yılından önce yüksek lisans eğitimine başlamış öğrencilere not ortalaması olarak 2.60 puanın sağlanmasının yeterli olması karşısında mevcut Yönetmeliğe eklenmeyen geçici maddedeki şartların fiili olarak ortaya çıkması nedeniyle tekrar işletilmesi mecburiyeti olduğunu iddia ederek yüksek lisans mezuniyeti için gereken 3.00 not ortalaması puan şartının, 1994-95 ve öncesinde enstitüye kayıt yaptırmış ancak afla geri dönen öğrenciler için aranmamasını talep ettiği anlaşılmıştır.
13) Somut olaya bakıldığında; başvuranın İTÜ FBE Elektronik ve Haberleşme Yüksek Lisans
Programına ilk olarak 21/10/1991 tarihinde kaydolduğu, 1994-1995 Eğitim-Öğretim Yılında 6 dersten başarılı olduğu, ancak süresinde gerekli kredi yükünü tamamlayamadığından ilişiğinin kesildiği, 28/06/2000 tarihli Af Kanunundan yararlanarak yeniden kaydının yapıldığı, ancak dönem kaydını yaptırmadığından yeniden ilişiğinin kesildiği ve son olarak 7143 sayılı Af
Kanunu’ndan yararlanarak kaydının yapıldığı ve aynı programa “ders aşaması” öğrencisi olarak intibakının yapılarak 2018-2019 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Dönemi itibariyle kendisine dersler için 4 dönem, tez için 2 dönem süre verildiği, 2018-2019 Eğitim-Öğretim yılı Güz Döneminde
1 ders, Bahar Döneminde kredili 1, kredisiz 1 ders alarak ders yükünü tamamladığı, ancak genel
not ortalamasının 2.75 olarak oluştuğu, bu arada 18/03/2019 tarihli dilekçesi ile yüksek lisans eğitimine 1991 yılında başladığını gerekçe göstererek 3.00 not ortalaması şartından muaf tutulmasını talep ettiği, bu hususun FBE Yönetim Kurulunun 22/03/2019 tarihli ve 12 sayılı toplantısında görüşülerek reddedildiği tespit edilmiştir.
14) Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
14.1) 7143 sayılı Af Kanunu ile yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerden söz
konusu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla Yükseköğretim Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre 2018-2019 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabileceklerinin hükme bağlandığı, söz konusu 44 üncü maddeye göre de yükseköğretim kurumlarında kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı, eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususların Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği, Yükseköğretim Genel Kurulunun
Geçici 78 inci Maddenin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslarına göre 7143 sayılı Kanun uyarınca kayıt hakkı kazananların derse devam, daha önce başarılı olduğu derslerin intibakı vb.
eğitimle ilgili devam koşullarının yükseköğretim kurumunun ilgili kurulları tarafından karara bağlanmasına karar verildiği, İTÜ Senatosu tarafından da Af Kanunu’ndan yararlanarak kayıtları yapılanların intibaklarının 2547 Sayılı Kanun’un 44 üncü maddesi, YÖK
Başkanlığının kararları, ilgili diğer mevzuat ve Senato Kararları çerçevesinde yapılacağı ve ayrıca öğrenci adaylarının derslerin alınması ve başarılması hususlarında İTÜ Lisans ve
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeği ile ilgili Senato Esasları hükümlerine tabi oldukları; Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğine göre de yüksek lisans programında dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını yerine getiremeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiğinin kesileceği, İTÜ
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde de yüksek lisans programının sekiz adet dersten az olmamak kaydıyla en az yirmi dört kredilik dersler ile kredisiz dersler, bir seminer dersi ve tez çalışmasından oluştuğu ve dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde programın öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen öğrencinin Üniversite ile ilişiğinin kesileceği, İTÜ Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği Senato Esaslarına göre de tezli yüksek lisans programlarında mezuniyet için ağırlıklı genel not ortalamasının en az 3.00 olmasının gerektiği hususlarının kurala bağlandığı görülmüştür.
14.2) Diğer yandan, başvuranın da iddia ettiği üzere 04/01/1996 tarihli ve 22513 sayılı ve yine
25/07/1997 tarihli ve 23060 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan İTÜ Lisansüstü EğitimÖğretim Yönetmeliklerinin geçici maddelerinde “İTÜ’ye 1995-1996 öğretim yılından önce girmiş olan lisansüstü öğrencilerine de, başarılı oldukları dersler dışındaki yeni alacakları derslerde bu Yönetmelik hükümleri uygulanır. Ancak bu durumdaki yüksek lisans öğrencilerinde, tez almak ve mezun olmak için gerekli olan en az 3.00 ağırlıklı genel not ortalaması değil en az 2.60 ağırlıklı genel not ortalaması şartı aranır.” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.
15) Konuya emsal olabilecek yargı kararlarına bakıldığında;
15.1) Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunun 23/10/2008 tarihli ve E: 2005/1988,
K: 2008/1826 sayılı kararında; “Trabzon İdare Mahkemesi 15/7/2004 günlü, E: 2004/437, K:
2004/751 sayılı kararıyla; dava konusu Yönetmelikle getirilen değişiklikleri belirttikten sonra, iptal istemine konu edilen Yönetmelik kurallarının öğrencilerin aleyhine olduğu; eğitimöğretim yılının tanımında, sınavlar, notlar, başarılı öğrencilerin belirlenmesi, harf sistemine göre daha önce (50-59) not aralığında olan (DD) notunun başarısız not olarak kabul edilmesine ilişkin kurallar içeren Yönetmeliğin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar vermiştir.
Anılan kararın temyizen incelenmesi sonucunda Danıştay Sekizinci Dairesi 21/3/2005 günlü, E: 2004/4041, K: 2005/1280 sayılı kararıyla; 2547 sayılı Yasa ve ilgili yönetmeliklerin verdiği
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
yetkiye dayanılarak üniversitenin eğitim, öğretim ve sınav sisteminde, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman düzenleme yapabileceği, bu düzenlemenin tüm öğrencileri kapsayacağı ve uygulanmasına engel bir durum yoksa hemen uygulamaya geçilebileceği, bu durumda eğitim ve öğretim kalitesini artırmak amacıyla yapılan değişikliklere davacıların devam eden öğrencilik statüleri nedeniyle tabi olacağı ve kazanılmış haktan söz edilemeyeceğinden (Geçici maddelerle 2003-2004 eğitim öğretim yılı için bir defaya mahsus eski uygulamanın devam etmesi dışında) yeni yönetmelikle yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle bozulmuş ise de; Trabzon
İdare Mahkemesi bozma kararına uymayarak 15/6/2005 günlü, E: 2005/614, K: 2005/591 sayılı kararıyla ilk kararında ısrar etmiştir.
Davalı idare, anılan kararı temyiz etmekte ve bozulmasını istemektedir.
…
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 44. maddesinin 3. fıkrasında, üniversite senatolarının
ön lisans ve lisans düzeyi öğretimlerde sürdürülecek esasları, devam, ara sınav sayısı ve bunların başarı notuna katkısı, uygulama, sınav ve bütünleme gibi şartları yönetmeliklerle belirleyebilecekleri hükmü yer almakta ve davalı idare tarafından dava konusu Yönetmeliğin eğitim ve öğretimin kalitesini artırmak amacıyla çıkarıldığı belirtilmektedir.
…
Öte yandan, düzenleyici işlemlerin kural olarak kazanılmış hak yaratmayacağı, kaldırılmaları ve değiştirilmelerinin her zaman olanaklı olduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.
Düzenleyici işlemlerin kişilere uygulanması suretiyle bireyselleşmesi halinde kazanılmış hak yaratacakları ve bu durumda da düzenleyici işlemlerde yapılacak değişikliklerde idari istikrarın ve/veya kazanılmış hakların korunması gerekeceği hukuk devleti ilkesinin bir sonucudur.
Davada kazanılmış hakların ihlali ile ilgili bir uyuşmazlık söz konusu olmadığı gibi
Fakülte 1. sınıfta tabi olunan Yönetmeliğin öğrenim tamamlanıncaya kadar değiştirilemeyeceğinden bahsetmek de hukuken olanaklı değildir. Bu itibarla, Yönetmeliğin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.”
15.2) Danıştay 8. Dairesinin 23/11/2005 tarihli ve E: 2004/4962, K: 2005/4781 sayılı
kararında; “1/7/1996 tarihli ve 22683 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve eskisini yürürlükten kaldıran Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’n … 32. maddesi ile 6/10/1982 tarih ve 17830 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Lisansüstü Öğretim Yönetmeliği ve değişiklikleri yürürlükten kaldırılmış, Lisansüstü programlarına 1996-1997 Eğitim öğretim yılından önce başlamış öğrencilerin, doktora yeterlik ve sanatta yeterlik için bu yönetmelikte getirilen yabancı dil şartı hariç hakları saklı tutulmuştur. Dava konusu edilen “Geçici 2.
maddesinde ise, “Bu yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte bir doktora programına kayıtlı olup da yeterlik sınavına girmemiş veya girip de başaramamış olan öğrenciler ile sanatta yeterlik programlarına kayıtlı olan öğrenciler, yabancı dil ile ilgili olarak bu yönetmelikte getirilen hükümlere tabidirler” kuralı getirilmiştir.
Eski Lisansüstü Öğretim Yönetmeliğinde, bir yabancı dil sınavı ile bilim sınavını başaranların doktora programına kaydının yapılabileceği ve yeterlik sırasında yabancı dil sınavı yapılmayacağı düzenlenmişken, yeni yönetmelikle, doktora programına kayıt için bilim sınavı yanında yabancı dil sınavı yapılıp yapılmayacağı ilgili senatolara bırakılmış, ancak doktora yeterlik sınavına girebilmek için merkezi olarak yapılan Kamu Personeli Yabancı Dil
Sınavı’nda 100 üzerinden 60 almış olmak şartı konulmuştur.
Kamu idareleri, kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda yönetmelikler çıkarma yetkisine sahip oldukları gibi bunları günün koşullarına, mevzuata ve kamu hizmetinin özelliklerine göre yeniden düzenleme ve değiştirme yetkisine de sahiptirler. Genel ve soyut nitelikteki düzenleyici işlemler (kural tasarruflar) yine genel düzenleyici işlemlerle değiştirilebilir veya kaldırılabilir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Objektif hukuk dünyasında meydana gelecek bu değişikliğin, daha önceki kural tasarrufların doğurmuş olduğu objektif ve genel hukuki durumlara da tesir edeceği ve mevcut durumlara da uygulanacağı açıktır. Soyut ve genel hukuki durumların (hukuki statülerin) en önemli özelliği bunların daima değişebilmesi ve bu değişikliğin de herkese karşı geçerli olmasıdır. Objektif hukuk dünyasında meydana gelen ve hukuki statüde değişiklik yapan bu düzenlemelerin eski düzenleme uyarınca statü kazanmış ve statüsü devam eden bireyleri de kapsayacağı açıktır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 65. ve Üniversitelerarası Kurulun görevlerini düzenleyen
11. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak yürürlüğe konulan genel düzenleyici işlem niteliğindeki dava konusu yönetmelikte Lisansüstü Öğretimin Esasları belirlenmiş ve yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce Lisansüstü Programlarına başlamış olan öğrencilerin doktora yeterlik ve sanatta yeterlik için bu yönetmelikte getirilen yabancı dil şartı hariç haklarının saklı olduğu, yine yönetmeliğin yayımı tarihinde doktora programına kayıtlı olup da henüz yeterlik sınavını vermemiş olanların da, yönetmelikle getirilen yabancı dil ile ilgili hükümlere tabi olacakları düzenlenmiştir.
Dava konusu olayda; eski yönetmelik hükümleri uyarınca doktora programına kayıt yaptırmış ve henüz doktora yeterlik sınavını vermemiş öğrencilerin devam eden öğrencilik statüsü nedeniyle bu statüde meydana gelen değişikliğe, yani getirilen yabancı dil sınav şartına tabi olacakları açıktır.
Yeni düzenleme ile Yabancı Dil Sınavında başarılı olunması halinde doktora yeterlilik sınavına girilebileceği koşulu getirilmiş olduğundan eski yönetmelik uyarınca kayıt yaptıran ve öğrenciliği devam eden doktora yeterlilik sınavını vermemiş öğrencilerin kazanılmış haklarından da söz edilemez.
Açıklanan nedenlerle, yasal dayanaktan yoksun davanın reddine… 23/11/2005 gününde oybirliği ile karar verildi.”
16) Başvuranın talebi, idarenin cevapları, ilgili mevzuat ve emsal kararlar çerçevesinde
değerlendirildiğinde;
16.1) Yüksek lisans eğitimine 1991 yılında başlayan ve 6 dersini 1994-1995 Eğitim-Öğretim
yılında tamamlayan, ancak eğitimine devam edemeyerek ilişiği kesilen başvuranın Af Kanunu ile yeniden kayıt olması ile öngörülen ders yükünü (en az 8 ders) tamamlayarak en az 3.00 not ortalamasını sağlaması açısından giriş yılının 1995-1996 eğitim-öğretim yılından önce olması ve bunun öncesinde 2.60 not ortalamasının yeterli olması karşısında 8 dersini tamamladığı halde not ortalamasının 2.75’te kalması neticesinde bu şartı sağlamak durumuyla karşı karşıya kaldığı ve bu koşuldan muaf tutulmayı talep ettiği, her ne kadar kendisi 1995-1996 eğitimöğretim yılından önce derslerin değerlendirilmesinde çan eğrisi olmadığını vurgulayarak önceki yönetmelikte var olan ancak mevcut Yönetmeliğe eklenmeyen geçici maddedeki şartların fiili olarak ortaya çıkması nedeniyle tekrar işletilmesi mecburiyeti olduğunu iddia etse de başvuranın af sonrası kaydının, ders almasının ve 3.00 not ortalama şartından muaf tutulma talebinin reddedilmesinin yukarıda 14.1 nolu paragrafta açıklanan mevzuat çerçevesinde yapıldığı, diğer bir ifadeyle Af Kanunu uyarınca kayıt hakkı kazananların derse devam, daha önce başarılı olduğu derslerin intibakı vb. eğitimle ilgili devam koşullarının yükseköğretim kurumunun ilgili kurulları tarafından karara bağlanmasına karar verildiğinden ve bu husustaki
İTÜ Senatosu kararıyla da öğrenci adaylarının derslerin alınması ve başarılması hususlarında
İTÜ Lisans ve Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeği ile ilgili Senato Esasları hükümlerine tabi olduklarının belirlenmesi ile başvuran için İTÜ Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği
Senato Esaslarına göre ağırlıklı genel not ortalamasının en az 3.00 olmasının beklendiği, bunun da hukuka aykırı olmadığı tespit edilmiştir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
16.2) Diğer yandan, başvuranın iddiasının bir anlamda kazanılmış hak iddiası olduğu, bu halde
yukarıda yer verilen emsal kararlarda da görüldüğü üzere eski yönetmelik uyarınca kayıt yaptıran ve öğrenciliği devam eden öğrencilerin kazanılmış haklarından söz edilemeyeceği, öğrenimin başında tabi olunan Yönetmeliğin öğrenim tamamlanıncaya kadar değiştirilemeyeceğinden bahsetmenin de hukuken olanaklı olmadığı, bu durumda başvuranın da öğrenciliğinin devam etmesi karşısında mevcut düzenlemeye tabi olması gerektiği, eski yönetmelikler çerçevesinde kazanılmış hakkı olduğundan bahisle 3.00 not ortalaması şartından muaf tutulmasının beklenemeyeceği; ayrıca idare tarafından Af kanunları kapsamında yapılan başvurularda öğrenci adaylarının kayıtları silinmeden önce devam ediyor oldukları programlarına intibak ettirildikleri, bu işlem gerçekleştirilirken daha önce alınan derslerin mevcut kurallara göre uyumuna bakıldığı ve yürürlükteki mevzuat çerçevesinde tamamlanması gereken yeterliliklerin belirlendiği, bu kapsamda daha evvel alınan başarılmış derslerin günümüz koşulları göz önüne bulundurulduğunda kabul edilmeme durumunun bile söz konusu olabildiği, buna rağmen başvuranın daha önce başardığı tüm derslerinin kabul edildiği, kendisinden sadece yürürlükteki Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği kurallarına göre
3.00 not ortalaması koşulunu da sağlayacak şekilde ilave dersler almasının istendiği, üstelik
başvuran gibi 1995-1996 eğitim-öğretim yılından önce yüksek lisans öğrenimine başlamış olup
7143 sayılı Af Kanundan faydalanan 55 öğrenci için de aynı uygulamanın yapıldığı anlaşılmış
olup bu çerçevede de hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
17) Sonuç olarak; başvuranın yüksek lisans mezuniyeti için şart koşulan 3.00 not ortalaması
puan şartından 1994-95 ve öncesinde enstitüye kayıt yaptırmış ancak afla geri dönen öğrenciler için aranmaması talebinin Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulunun 22/03/2019 toplantı tarihli kararıyla reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı kanaatine varılmıştır.
B. İYİ YÖNETİM İLKELERİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME
18) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurana verilen gerekçeli cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği, böylelikle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Kararın başvuran ile İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.